Dómstólaleit

Ágreiningur aðila laut annars vegar að því hvort uppsögn landeigenda jarðarinnar Voga í Skútustaðahreppi, sem A o.fl. leiddu rétt sinn frá, í júlí 1992 á samningi þeirra við Hitaveitu Reykjahlíðar frá júlí 1971 hafi verið heimil og hins vegar um eignarrétt að asbestpípu sem lá frá skiptistöð í landi Reykjahlíðar og að landi Voga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samningurinn frá 1971 hefði verið ótímabundinn, án uppsagnarákvæðis og falið í sér gagnkvæmar skyldur til viðvarandi greiðslna af hálfu hvors aðila hans um sig. Með vísan til þeirrar meginreglu kröfuréttar að ótímabundnir samningar um viðvarandi greiðslur væru uppsegjanlegir með hæfilegum fyrirvara, nema annað væri ákveðið í lögum, samningi eða leiddi af eðli samningsins, var talið að V hefði ekki tekist að færa sönnur á að samningurinn væri enn í gildi. Þá var ekki fallist á með V að landeigendur hefðu afsalað sér með samningi eða öðrum hætti eignarrétti að hinni umþrættu asbestpípu. Voru A o.fl. því sýknað af kröfum V.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sýslumanns vegna ógreiddra hitaveitugjalda J á þeim grundvelli að V hefði brostið heimild til að byggja kröfu um gjöldin á áætlun í stað þess að staðreyna raunverulega vatnsnotkun með álestri af mælum. Í dómi Hæstaréttar var úrskurðurinn staðfestur með þeirri athugasemd að V gæti án tillits til afstöðu umráðamanns fasteignar átt úrræði til að koma við slíkum álestri.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu J um að fella úr gildi fjárnámsgerð sýslumanns vegna ógreiddra hitaveitugjalda. Með dómi Hæstaréttar var úrskurður héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar að nýju þar sem ekki hafði verið tekin rökstudd afstaða til þeirra málsástæðna um lögmæti kröfunnar sem aðilar reistu málatilbúnað sinn á.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli VS á hendur A o.fl. var að hluta vísað frá dómi, þar sem dómurinn taldi að krafa VS um viðurkenningu á því að tiltekinn samningur milli aðila væri í gildi ætti undir gerðardóm. Í dómi Hæstaréttar var rakið að ákvæði laga nr. 53/1989 um samningsbundna gerðardóma fælu í sér heimild handa aðilum til að semja um ráðstöfun á rétti samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar til að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur fyrir almennum dómstólum ríkisins. Þyrfti að hafa það að leiðarljósi þegar metið væri hvort skýrlega hafi verið samið um að leggja tiltekið ágreiningsefni undir gerðardóm. Í samningi aðila hefði verið ákvæði um að ágreiningur milli þeirra „vegna túlkunar“ samningsins ætti undir gerðardóm. Þar sem úrlausn um fyrrgreinda dómkröfu VS varðaði ekki túlkun á samningi aðila var talið að ágreiningurinn ætti ekki undir gerðardóm. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka dómkröfuna til efnismeðferðar.