Dómstólaleit

Með gildistöku laga nr. 87/2004 breyttist skattlagning vegna aksturs dísilbifreiða frá því að vera gjald af eknum kílómetrum yfir í að vera gjald af eldsneyti. Til þess að jafnræðis yrði gætt við þá breytingu var talið nauðsynlegt að leggja hið nýja gjald á olíubirgðir í eigu einstakra notenda við lagaskilin. Með lögum nr. 71/2005 um breytingu á lögum nr. 3/1987 um fjáröflun til vegagerðar var kveðið á um í X. bráðabirgðaákvæði 1. gr. að þeir sem ekki væru gjaldskyldir samkvæmt 3. gr. laga nr. 87/2004 skyldu senda tollstjóra upplýsingar um birgðir af olíu, er félli undir gildissvið þeirra laga, sem þeir ættu eða hefðu í vörslum sínum við lagaskilin, væru þær yfir 5.000 lítrum og greiða olíugjald af heildarbirgðum sínum. H, sem hafði með höndum rekstur á bifreiðum til fólksflutninga, hélt því fram í aðalkröfu sinni að skattlagningin hefði ekki staðist 65. gr., 1. mgr. 72. gr. og 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar. H reisti kröfu sína á því að 1. gr. laga nr. 71/2005 stæðist ekki tilgreind ákvæði stjórnarskrár og ætti fyrirtækið því kröfu á endurgreiðslu alls gjaldsins. Talið var í dómi Hæstaréttar að mat löggjafans um að miða ætti við eitthvert ákveðið lágmarksmagn birgða hefði verið málefnalegt og stefnt að lögmætum markmiðum varðandi framkvæmd og eftirlit. Var málsástæðu H um að ákvæðið stæðist ekki 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar því hafnað. Ekki var heldur fallist á að ákvæðið stæðist ekki 1. mgr. 72. gr. og 2. mgr. 77. gr. stjórnarskrárinnar. H byggði varakröfu sína á 6. gr. laga nr. 87/2004 en samkvæmt 1. mgr. greinarinnar skal þeim, sem hafa einkaleyfi til fólksflutninga samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 73/2001 endurgreidd 80% olíugjalds af olíu vegna rekstrar almenningsvagna í áætlunarferðum. H krafðist bæði endurgreiðslu á 80% af olíugjaldi því sem honum var gert að greiða af birgðum sínum og þess virðisaukaskatts sem honum var gert að greiða af olíugjaldinu. Ágreiningur aðila laut að því hvort endurgreiðslurétturinn ætti að miðast við það olíugjald sem H greiddi af umræddum olíubirgðum eða hvort endurgreiðslurétturinn miðaðist við notkun á olíu. Samkvæmt reglugerð nr. 395/2005 skulu þeir sem eiga rétt til endurgreiðslu senda ríkisskattstjóra greinargerð um kaup sín á olíu. Þar sem R gat ekki sýnt fram á að í raun hefði endurgreiðsla gjaldsins tekið mið að upplýsingum um olíunotkun var krafa H tekin til greina um endurgreiðslu á 80% þess olíugjalds er honum var gert að greiða af birgðum sínum. En samkvæmt skýru orðalagi tekur 1. mgr. 6. gr. laga nr. 87/2004 eingöngu til endurgreiðslu á 80% af olíugjaldi og var því ekki fallist á kröfu um endurgreiðslu hluta virðisaukaskatts á olíugjaldið á grundvelli þeirra málsástæðna sem H færði fyrir varakröfu sinni. Þrautavarakrafa H var reist á því að ekki hefði verið heimilt að leggja virðisaukaskatt á olíugjald það sem H var gert að greiða af olíubirgðunum. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 50/1988 er skattskyldan almennt bundin við að vara skipti um hendur í viðskiptum. Olíugjald, sem lagt var á birgðir H var olía í eigu hans og tengdist ekki sölu olíunnar á nokkurn hátt. Samkvæmt þessu var talið að ekki hefði verið ótvíræð heimild til að leggja virðisaukaskatt ofan á olíugjaldið við þær aðstæður og var þrautavarakrafa H um endurgreiðslu á virðisaukaskatti því tekin til greina.