Dómstólaleit

Sjómaðurinn SA, sem var á leið til hafnar, sofnaði á leiðinni og vaknaði við það að bát hans steytti á fjörugrjóti og hlaut hann af því líkamstjón. SA var synjað um bætur úr slysatryggingu almannatrygginga á grundvelli þess að tjón hans hefði ekki orðið við slys í skilningi 1. mgr. 27. gr. laga nr. 100/2004. Höfðaði SA mál þetta til ógildingar á ákvörðun SÍ, um að synja honum um bætur, og úrskurði úrskurðarnefndar almannatrygginga, sem hafði staðfest niðurstöðu SÍ. Í dómi Hæstaréttar er vísað til lögskýringargagna ákvæðis 27. gr. laga nr. 100/2007 um skilgreiningu þess á hugtakinu slys þar sem fram kæmi að hún væri í samræmi við þá skilgreiningu sem notuð væri í vátryggingarrétti. Þá segir í dómi Hæstaréttar að fallist yrði á með SA að líkamstjón hans hefði hlotist af skyndilegum utanaðkomandi atburði í skilningi 1. mgr. 27. gr. laga nr. 100/2007 og yrði því krafa hans tekin til greina.

SÍ kvartaði til S vegna þess að Tryggingastofnun ríkisins hafði samið við geðlækna um að greiða hluta af kostnaði sjúklinga af sérfræðiþjónustu þeirra, en hafði ekki fengist til að taka þátt í kostnaði sjúklinga við meðferð hjá sálfræðingum. Komst S að þeirri niðurstöðu að þetta hefði skaðleg áhrif á samkeppni og færi gegn markmiðum samkeppnislaga. Beindi S fyrirmælum til heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra að gengið yrði til samninga við klíníska sálfræðinga. Áfrýjunarnefnd samkeppnismála felldi þessa ákvörðun úr gildi. SÍ krafðist þess að úrskurður áfrýjunarnefndarinnar yrði felldur úr gildi. Talið var að samkeppnislög væru almenn lög sem yrðu að víkja fyrir ósamrýmanlegum ákvæðum sérlaga. Í þágildandi lögum um heilbrigðisþjónustu væri að finna heimild til að taka afstöðu til þess hvers konar þjónusta yrði veitt sjúkratryggðum með greiðslum úr almannatryggingum, í hvaða mæli og frá hverjum. Var S því ekki talið heimilt með stoð í b. lið 1. mgr. 16. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 að grípa til aðgerða á þann hátt sem ákvörðun þess tók til. Var kröfum SÍ því hafnað.

R, sem metin var til 60% varanlegrar örorku vegna slyss, fór þess á leit við T að fá greiddan barnalífeyri með börnum sínum, sem öll voru fædd eftir að slysið varð. Samkvæmt lögum um almannatryggingar nr. 67/1971, sem í gildi voru á slystíma, skyldi greiða lífeyri vegna barna yngri en 18 ára sem voru á framfæri bótaþega þegar slys bar að höndum. Með lögum nr. 93/1982 var ákvæðinu breytt á þann veg, að væri örorkan 75% eða meiri skyldi greiða lífeyri bæði vegna barna sem voru á framfæri bótaþega þegar slys átti sér stað, svo og þeirra sem hann framfærir síðar. Er ákvæðið þannig breytt í 3. og 4. mgr. 29. gr. laga um almannatryggingar nr. 117/1993. Taldi R að réttur sá sem hún naut á grundvelli 3. mgr. ákvæðisins, hafi verið rýmkaður með 4. mgr. þess og því hafi T ekki farið að lögum er hafnað var fyrrgreindri málaleitan R. Þessu var hafnað þar sem hvorki af orðalagi 4. mgr. né lögskýringargögnum þótti mega ráða að ætlunin hafi verið að breytingin tæki til annarra öryrkja en þeirra sem metnir voru með 75% örorku eða meira. Þá var ekki á það fallist með R að ofangreind ákvæði almannatryggingalaga brytu gegn 65. gr. og 76. gr. stjórnarskrárinnar. T var því sýknuð af kröfum R.