Dómstólaleit

Með nýju aðalskipulagi, sem samþykkt var á árinu 2007, var flugvöllurinn á Ó felldur út af skipulagi en H hafði á árinu 1987 fengið leyfi til byggingar flugskýlis við flugvöllinn. Í málinu krafðist H þess að F leysti til sín flugskýlið og greiddi honum innlausnarverð sem byggði á matsgerð dómkvadds matsmanns. Féllst Hæstiréttur á kröfu H um að F innleysti flugskýlið þar sem breytt skipulag væri ástæða þess að H gæti ekki lengur nýtt það eins og hann ætlaði þegar hann byggði það og breytingin væri til þess fallin að rýra verðgildi flugskýlisins. Á hinn bóginn var hafnað kröfu H um að F væri gert skylt að greiða honum innlausnarverð á grundvelli matsgerðar þar sem sú krafa væri ekki í samræmi við ákvæði 3. mgr. 33. gr. þágildandi skipulagslaga nr. 73/1997 um skyldu matsnefndar eignarnámsbóta til að ákveða kaupverð.

Með ákvörðun umhverfisráðherra 29. janúar 2010 synjaði ráðherra staðfestingar þess hluta aðalskipulags F 2006-2018 í fyrrum Villingaholtahreppi er varðar Urriðafossvirkjun. Í málinu krafðist F þess í fyrsta lagi að ákvörðun umhverfisráðherra yrði ógilt með dómi og í öðru lagi að viðurkennt yrði að ráðherra bæri að staðfesta umrætt aðalskipulag. Í úrskurði héraðsdóms var talið að þar sem F hefði sett fram nýja tillögu að aðalskipulagi sem væri komin í lögformlegt ferli samkvæmt skipulags- og byggingarlögum hefði F ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfur sínar í málinu. Fæli málsókn hans í sér beiðni um lögfræðilega álitsgerð í andstöðu við 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var málinu vísað frá héraðsdómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ferli við gerð aðalskipulags væri flókið og tímafrekt. Enda þótt F hefði hafið undirbúning þess að nýju væri ferlinu ekki lokið og væri það á hans valdi hvort því yrði fram haldið. Meðan svo væri, skipti það F máli að lögum að fá úrlausn dómstóla um gildi ákvörðunarinnar og hefði F því lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um fyrri kröfu sína. Var því lagt fyrir héraðsdóm að taka fyrri kröfu F til efnislegrar úrlausnar. Niðurstaða héraðsdóms um að vísa síðari kröfu F frá dómi var hins vegar staðfest, þar sem það leiddi af þrískiptingu ríkisvaldsins, sbr. 2. gr. stjórnarskrárinnar, að almennt væri það ekki á færi dómstóla að taka nýjar ákvarðanir um málefni sem stjórnvöldum væri falið með lögum í stað stjórnvaldsákvarðana, sem ógiltar kynnu að verða með dómi.

Kærumál. Skipulag. Lögvarðir hagsmunir. Frávísunarúrskurður héraðsdóms felldur úr gildi. ÞI og ÞT kærðu úrskurð héraðsdóms að því leyti sem kröfu þeirra á hendur G, um ógildingu á breytingu á deiliskipulagi frístundabyggðar í landi Kiðjabergs í G, var vísað frá dómi. Héraðsdómur taldi, að þar sem ÞI og ÞT hefðu ekki gert athugsemdir við tillögur í auglýsingu um þessar breytingar, hefðu þau ekki lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfu sinni. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að ætlaður skortur á athugasemdum ÞI og ÞT við skipulagstillöguna skipti ekki máli við mat á því hvort þau hefðu lögvarða hagsmuni af kröfu sinni. Um væri að ræða málsástæðu sem snerti efnislega úrlausn ágreinings málsaðila. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu ÞI og ÞT til efnislegrar meðferðar.