Dómstólaleit

Í málinu kröfðust E o.fl. þess að felldar yrðu úr gildi nánar tilgreindar ákvarðanir sveitarfélagsins G og V frá árinu 2016 þar sem hafnað var beiðnum þeirra um að á tímabilinu frá 1. maí 2016 til 1. maí 2018 fengi hvert þeirra fyrir sig allt að 120 ferðir á mánuði með ferðaþjónustu fatlaðs fólks þar sem kostnaður við hverja ferð miðaðist við fargjald í almenningssamgöngur. Þá kröfðust þau einnig miskabóta á þeim grunni að umþrættar ákvarðanir hefðu falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart þeim í skilningi b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ákvarðanir þær sem E o.fl. krefðust ógildingar á hefðu verið teknar af V og ekki yrði séð að efni hefði staðið til að E o.fl. beindu kröfum sínum jafnframt að sveitarfélaginu G. Var hann því sýknaður af þeim með vísan til 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með hliðsjón af gögnum málsins var talið að V hefði ekki vegið og metið aðstæður og getu hvers og eins þeirra E o.fl. til að geta nýtt sér almenningssamgöngur áður en umþrættar ákvarðanir voru teknar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá hefðu E o.fl. ekki verið gefinn kostur á að tjá sig um þau gögn sem lágu til grundvallar ákvörðunum V, sbr. 13. gr. sömu laga. Var því fallist á ógildingarkröfu E o.fl. Á hinn bóginn var ekki talið að skilyrðum b. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga um ólögmæta meingerð væri fullnægt. Var því miskabótakröfu E o.fl. hafnað.

E o.fl. kærðu ákvæði í dómi héraðsdóms þar sem tveimur kröfuliðum í máli þeirra gegn G og V var vísað frá dómi. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var með vísan til forsendna í Hæstarétti, kom fram að kröfurnar væru í eðli sínu málsástæða til stuðnings aðalkröfu E o.fl. Höfðu E o.fl. því ekki sjálfstæða lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þær og var þeim vísað frá dómi, sbr. 1. mgr. og 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.

P kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem máli hennar á hendur sveitarfélaginu G var að hluta vísað frá dómi. Málið átti rætur að rekja til ágreinings um skyldu G til að veita P ferðaþjónustu eftir ákvæðum 35. gr., sbr. 1. mgr. 51. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra. Sneri ágreiningur aðila sérstaklega að breytingu, sem gerð hafði verið 2009 á sameiginlegum reglum sveitarfélaganna B, F, S og G um ferðaþjónustu fatlaðra í uppsveitum Árnessýslu frá árinu 2007. Fyrir lá að breyting þessi hafði í för með sér að G veitti ekki lengur ferðaþjónustu fyrir fatlaða milli Sólheima, þar sem P var búsett, og Árborgar, en P leitaðist við að fá því hnekkt. Talið var að líta yrði svo á að deilan snerist um það hvort G sinnti réttilega skyldum sínum samkvæmt 35. gr. laga nr. 59/1992 til að veita P kost á ferðaþjónustu með því að binda hana við ferðir um svokallaðar uppsveitir Árnessýslu og undanskilja þar með akstur út fyrir það svæði. Þótt sú skipan hefði verið fest í reglur gæti P ekki fengið leyst úr þessu ágreiningsefni með því að hafa uppi fyrir dómi kröfu um ógildingu á ákvæðum þeirra, sem að þessu lytu, enda réðu reglurnar réttarstöðu allra íbúa í fimm sveitarfélögum. Ekki væri unnt að ógilda þessi ákvæði reglnanna eingöngu að því er P varðaði. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.