Dómstólaleit

S var ákærður fyrir brot gegn 3., sbr. 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með því að hafa neitað að láta lögreglu í té þvagsýni í þágu rannsóknar á ætluðu umferðarlagabroti hans. Í dómi Hæstaréttar kom fram að lögreglu hefði verið rétt við yfirheyrslu að gera ákærða grein fyrir því hvaða viðurlögum það kynni að varða ef hann léti ekki í té þvagsýni til rannsóknar og að þau kynnu að verða þyngri ef slíkt sýni yrði ekki gefið. Á hinn bóginn var ekki talið að ákærði losnaði undan refsiábyrgð á synjun sinni af þeirri ástæðu einni að honum hafi ekki verið veitta leiðbeiningar um þetta. Var S því sakfelldur fyrir ofangreint umferðarlagabrot og sviptur ökurétti samkvæmt 2. mgr. 102. gr. umferðarlaga.

X var gefinn að sök ölvunarakstur, með því að hafa stjórnað og reynt að stjórna bifreið undir áhrifum áfengis, hafi hann sest undir stýri bifreiðar og reynt að gangsetja hana og látið hana renna afturábak nokkra metra. X neitaði sök og hafði þar nokkurn stuðning í vætti J. J taldi að X hefði ekki reynt að setja bifreiðina í gang, enda væri það ekki auðvelt og jafnframt sagðist hann hafa tekið kveikjuláslykilinn í sínar vörslur. Vitnið S, lögreglumaður, bar jafnframt að kveikjuláslykillinn hefði ekki verið í bifreiðinni en vírar hefðu hangið niður úr kveikjulásnum. Þá kom fram í framburði vitnisins H að hann hefði fengið greinda bifreið til viðgerðar fyrir þetta atvik og hefði gangsetningarbúnaður bifreiðarinnar verið bilaður. Vitni G, sem tilkynnt hafði ölvunarakstur X, breytti framburði sínum fyrir dómi og kvaðst ekki hafa séð það sem hann áður bar. Í héraðsdómi var talið að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sanna sök ákærða og var hann sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Í Hæstarétti krafðist ákæruvaldið að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Ákæruvaldið studdi kröfu sína um ómerkingu þeim rökum að eftir að dómur hefði gengið hefði vitnið G verið dæmdur fyrir að gefa ranga skýrslu fyrir héraðsómi í þessu máli, sbr. 1. mgr. 142. gr. almennra hegningarlaga. Talið var að ekki væru efni til að ætla að niðurstaða málsins yrði á annan veg ef héraðsdómur yrði ómerktur og skýrsla tekin á ný af vitninu G, þótt hann bæri á sama veg og hann gerði upphaflega fyrir lögreglu við rannsókn málsins. Var niðurstað héraðsdóms því staðfest og X sýknaður.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms. Ákærði ók bifreið undir áhrifum áfengis eftir Lækjargötu í Hafnarfirði aðfaranótt þriðjudagsins 8. desember 1998. Mældist vínandamagn í lofti því, sem ákærði andaði frá sér 0,363 milligrömm í lítra lofts. Gerðist ákærði því brotlegur við 1. , sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 48/1997. Ákvæði um skyldu til að svipta mann ökurétti eru í 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum. Almennt er mjög ámælisvert, ef maður ekur vélknúnu ökutæki undir áhrifum áfengis. Þegar litið er til þess og að ætla má að svipting ökuréttar hafi veruleg varnaðaráhrif, þykir með vísun til 1. mgr. 102. gr., sbr. 101. gr. umferðarlaga, hæfilegt að svipta ákærða ökurétti í 4 mánuði eins og fyrirmæli eru um í viðauka I við reglugerð nr. 280/1998 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim. Að öðru leyti verður héraðsdómur staðfestur um annað en sakarkostnað í héraði, sem ákærða verður gert að greiða auk áfrýjunarkostnaðar málsins, eins og greinir í dómsorði.

Ákærði krefst staðfestingar héraðsdóms. Ákærði ók bifreið undir áhrifum áfengis norður Fjarðargötu í Hafnarfirði að kvöldi laugardags 12. desember 1998. Mældist vínandamagn í lofti því, sem ákærði andaði frá sér, 0,507 milligrömm í lítra lofts. Gerðist ákærði því brotlegur við 1., sbr. 2. mgr. 45. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. lög nr. 48/1997. Ákvæði um skyldu til að svipta mann ökurétti eru í 101. gr. og 102. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 með áorðnum breytingum. Almennt er mjög ámælisvert ef maður ekur vélknúnu ökutæki undir áhrifum áfengis. Þegar litið er til þess og að ætla má að svipting ökuréttar hafi veruleg varnaðaráhrif, þykir með vísun til 1. mgr. 102. gr., sbr. 101. gr. umferðarlaga, hæfilegt að svipta ákærða ökurétti í 8 mánuði eins og fyrirmæli eru um í viðauka I við reglugerð nr. 280/1998 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim. Að öðru leyti verður héraðsdómur staðfestur um annað en sakarkostnað í héraði, sem ákærða verður gert að greiða auk áfrýjunarkostnaðar málsins, eins og greinir í dómsorði.

F var ákærður fyrir fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið á 64 km hraða á klst. þar sem leyfður hámarkshraði var 30 km á klst. Hæstiréttur taldi það ekki varða ómerkingu héraðsdóms þótt ekki hefði sérstaklega verið tekin afstaða til ákvæða 4. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 3. gr. laga nr. 57/1997, og reglugerðar nr. 280/1998 um sektir og önnur viðurlög vegna brota á umferðarlögum og reglum settum samkvæmt þeim, svo sem efni hefðu verið til. Sakfelling héraðsdóms var staðfest, þó að teknu tilliti til vikmarka við radarmælingar. Talið var eðlilegt að lögregluyfirvöld ynnu samkvæmt föstum og stöðluðum skrám, s.s. þeim sem fram komu í reglugerð nr. 280/1998, við ákvörðun viðurlaga vegna umferðarlagabrota til að gæta samræmis og jafnræðis við ákvarðanir sínar enda samræmdust þær umferðarlögum. Hins vegar leiddi af 2. gr. stjórnarskrárinnar að dómstólar yrðu ekki bundnir við þannig skrár og bæri þeim að meta viðurlög sjálfstætt á grundvelli umferðarlaga og mætti þá m.a. líta til ákvarðana lögregluyfirvalda á þessu sviði. Sektarákvörðun héraðsdóms var staðfest. Því var hafnað að dómvenja stæði til þess að svipting ökuréttar kæmi aldrei til fyrr en ökuhraði færi meira en 50 km fram úr leyfðum hámarkshraða og var ákvörðun héraðsdóms um sviptingu ökuréttar staðfest.