Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
7 dómar fundust
Lagagrein: 3. gr. laga nr. 49/2005 — Lög um fullnustu refsinga
A var gert að sæta gæsluvarðhaldi í tengslum við rannsókn lögreglu á ætluðum peningaþvættis- og fíkniefnalagabrotum hans. Með dómi héraðsdóms í sakamáli sem höfðað var gegn A var hann sakfelldur fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot samkvæmt 173. gr. a almennra hegningarlaga og dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi. Rannsókn á hendur A vegna ætlaðs peningaþvættisbrots var aftur á móti felld niður. Í bótamáli sem A höfðaði vegna rannsóknaraðgerða lögreglu krafði hann Í um miskabætur vegna gæsluvarðhaldsins. Með dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að rannsókn á fíkniefnalagabrotum A hefði verið grundvöllur gæsluvarðhalds hans og voru skilyrði 1. og. 2. mgr. 246. gr. laga um meðferð sakamála fyrir greiðslu miskabóta því ekki talin uppfyllt. Þá taldi Landsréttur ætlaða bótakröfu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga vegna vistunar A í fangageymslum lögreglu í níu daga meðan á gæsluvarðhaldi hans stóð fyrnda þar sem fyrningarfrestur kröfunnar hefði tekið að líða þegar gæsluvarðhaldsvist hans lauk 2010. Að lokum var krafa A um bætur vegna ætlaðs dráttar á meðferð sakamálsins talin vanreifuð og ekki tæk til efnisúrlausnar.
A höfðaði mál á grundvelli 246. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 gegn íslenska ríkinu og krafðist miskabóta vegna gæsluvarðhalds sem honum var gert að sæta í 22 daga auk bóta vegna annarra þvingunaraðgerða í þágu rannsóknar á hendur honum, annars vegar fyrir meint brot gegn 264. gr. alm. hegningarlaga og hins vegar fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot gegn 173. gr. a alm. hegningarlaga. A var með dómi héraðsdóms og síðar Landsréttar sakfelldur fyrir brot gegn 173. gr. a en rannsókn á meintu broti gegn 264. gr. alm. hegningarlaga var felld niður gagnvart honum og hann ekki ákærður fyrir slíkt brot. Niðurstaða dómsins var að sýnt hafi verið fram á að gæsluvarðhald það sem A sætti hafi stafað af broti því sem hann var síðar sakfelldur fyrir en hafi ekki komið til alfarið, né orðið lengra vegna meintra brota gegn 264. gr. alm. hegninarlaga sem síðar var fellt niður gagnvart A. Þá var talið að símhlerun sem A var látinn sæta í kjölfar þess að hann var látinn laus úr gæsluvarðhaldi hafi alfarið verið vegna hins stórfellda fíkniefnalagabrots sem hann var síðar sakfelldur fyrir. Þá hafði A gefið samþykki fyrir því að lögregla aflaði bankaupplýsinga um hann. Hins vegar var fallist á með A að hann hefði þurft að þola vanvirðandi meðferð í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar með því að hafa verið vistaður og haldið einangruðum í fangaklefa á lögreglustöð við alls ófullnægjandi aðstæður lengur en í fjóra sólarhringa sbr. þágildandi 4. mgr. 3. gr. laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga, sbr. núgildandi 4. mgr. 17. gr. laga nr. 15/2016. Var sýnt fram á að enginn reki hafi verið gerður að því að finna A annað vistunarúrræði fyrr en að þeim fjórum sólarhringum liðnum sem lagaákvæðið heimilar. Hins vegar var krafa A á þessum grunni talin fyrnd með vísan til niðurlags 1. mgr. 9. gr. laga um fyrningu kröfuréttinda nr. 150/2007.
A var handtekin vegna gruns um aðild að röð innbrota og þjófnaða í félagi við aðra. Sætti hún gæsluvarðhaldi í 12 daga. Mál gegn henni var síðar fellt niður. Höfðaði hún mál gegn Í og krafðist miskabóta þar sem hún hefði þurft að þola framangreindar þvingunarráðstafanir að ósekju. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti var vísað til þess að A hefði verið leidd fyrir dómara innan þeirra marka sem mælt væri fyrir um í 94. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Þá þótti hún sjálf hafa stuðlað að þeim aðgerðum sem hún reisti kröfur sínar á og því fyrirgert rétti sínum til bóta, sbr. 2. málslið 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Jafnframt var ekki talið að henni hefði verið haldið í gæsluvarðhaldi lengur en ástæða hefði verið til. Loks var ekki talið sýnt fram á að meðferð lögreglu hefði verið ómannúðleg eða vanvirðandi í skilningi 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944. Var Í því sýknað af kröfum A.
Stefnandi, sem sat í gæsluvarðhaldi og einangrun í tólf daga krafðist miskabóta. Að mati dómsins var hún leidd fyrir dómara innan tímamarka 94. gr. laga nr. 88/2008. Hún var talin hafa stuðlað að því að hún var sett í gæsluvarðhald. Hún var ekki talin hafa setið lengur í gæsluvarðhaldi en ástæða var til. Meðferð hennar á lögreglustöð, þar sem hún var vistuð í þrjá sólarhringa, var ekki talin ómannúðleg eða vanvirðandi í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar.
Í málinu krafðist A bóta úr hendi Í, annars vegar á grundvelli hinnar hlutlægu bótareglu 2. mgr., sbr. 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vegna rannsóknaraðgerða sem hann taldi sig hafa sætt að ósekju í tengslum við rannsókn lögreglu á stórfelldum fíkniefnaviðskiptum og hins vegar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 á grundvelli sakarreglunnar vegna háttsemi lögreglu við rannsókn á ætluðu broti hans. Þá krafðist A viðurkenningar á bótaskyldu Í vegna atvinnumissis sem hann taldi að leiða mætti af rannsókn lögreglu. Með hliðsjón af atvikum málsins var talið að A ætti rétt til miskabóta úr hendi Í vegna fjölda þvingunarráðstafana sem hefðu beinst að honum að ósekju við rannsókn málsins, þar á meðal að hlustað hefði verið á símtöl hans og þau tekin upp á nánar tilgreindu tímabili, að hann hefði sætt gæsluvarðhaldi og einangrun mun lengur en efni hefðu staðið til og að lögreglu hefði skort heimild að lögum til að leita í bankahólfi, stigagangi og geymslu hans. Þá var fallist á með A að hann ætti rétt til miskabóta vegna þess hvernig staðið hefði verið að handtöku hans og að hann hefði þurft að þola vanvirðandi meðferð í skilningi 68. gr. stjórnarskrárinnar með því að hafa verið vistaður og haldið einangruðum í fangaklefa á lögreglustöð meðan á 11 daga gæsluvarðhaldi stóð við alls ófullnægjandi aðstæður. Á hinn bóginn var kröfu A um bætur vegna atvinnumissis, eins og hún var úr garði gerð, vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að hann hefði ekki leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna skerðingar á getu til að afla sér vinnutekna sem hlotist hefði af umræddum aðgerðum lögreglu. Voru miskabætur til A ákveðnar 2.000.000 krónur.
Íslenska ríkið dæmt bótaskylt að hluta.
Stefndi, íslenska ríkið, var dæmt til að greiða stefnanda bætur vegna handtöku með vísan til b liðar 176. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.