Dómstólaleit

Þ krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur hennar til iðgjaldafrelsis af sjúkdómatryggingu hjá O hf. á grundvelli vátryggingarskilmála tryggingarinnar, en hún var óvinnufær vegna sjúkdóms sem ekki var bótaskyldur samkvæmt tryggingunni. O hf. bar því við að Þ hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína varðandi sjúkdómseinkenni sem hún hefði haft áður en hún sótti um trygginguna, en iðgjaldafrelsi hefði verið undanskilið í tryggingunni hefðu upplýsingarnar legið fyrir á þeim tíma. Hæstiréttur taldi að um óverulega vanrækslu í merkingu 2. mgr. 83. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga hefði verið að ræða af hálfu Þ og var réttur hennar til iðgjaldafrelsis því viðurkenndur.

A krafðist greiðslu bóta úr líftryggingu maka síns, M, sem lést í maí 2010. Í málinu var m.a. deilt um rétt O hf. til að skerða tryggingabætur til A vegna meintra rangra eða ófullnægjandi upplýsinga M um reykingavenjur og heilsufar við gerð líftryggingarsamnings. Staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að með vísan til orðalags 146. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga og lögskýringargagna bæri að leysa úr ágreiningi málsaðila á grundvelli þeirra laga en ekki laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga. Með vísan til þess að spurning sú er varðaði reykingar M var efnislega takmörkuð og ekki að öllu leyti í samræmi við upplýsingar aðaláfrýjanda í líftryggingarskilmálum þeim er hann taldi vera hluta samnings þess sem á komst, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að ósannað væri að M hafi gefið rangar upplýsingar þegar hann svaraði því til að hann reykti ekki. Þá var og staðfest niðurstaða héraðsdóms um að þótt M hafi ekki að öllu leyti fullnægt upplýsingaskyldu sinni þegar hann svaraði öðrum spurningum um heilsufar sitt hafi verið um óverulega vanrækslu af hans hálfu að ræða í merkingu 2. mgr. 83. gr. laga nr. 30/2004 og að O hf. hafi því verið óheimilt að fella ábyrgð félagsins niður eða skerða bætur til A.

Vátryggingarsamningur. Slysatrygging. Líkamstjón. Kröfugerð. Vanreifun. Frávísun máls frá héraðsdómi. K sótti um slysatryggingu hjá S sem samþykkti umsókn hans 19. mars 2002, en tveimur mánuðum síðar varð hann fyrir umferðarslysi. Fram til 31. janúar 2003 fékk K greidda dagpeninga að fjárhæð 1.648.050 krónur samkvæmt slysatryggingunni, en þá neitaði S frekari greiðslu af þeirri ástæðu að komið hafi í ljós að K hafi enn verið óvinnufær vegna fyrra umferðarslyss 2. október 2001 þegar hann sótti um slysatryggingu í mars 2002 og hafi hann gefið rangar upplýsingar um það í umsókn sinni um hana. S áskildi sér rétt til að endurkrefja K um fjárhæðina sem K hafði fengið í dagpeninga. Í október 2006 fékk K greiddar út bætur vegna slyssins 19. maí 2002 úr slysatryggingu ökumanns, sem hann hafði einnig hjá S. Í málinu krafðist K greiðslu bóta úr slysatryggingunni frá 19. mars 2002 og var aðalkrafa hans um greiðslu vikulegra dagpeninga úr slysatryggingunni fyrir tímabilið frá júní 2002 til desember 2004, auk bóta fyrir 25% varanlega læknisfræðilega örorku. Með varakröfu sinni leitaði hann greiðslu á 1.648.050 krónum sem S hafði tekið til sín með skuldajöfnuði við uppgjör bóta úr slysatryggingu ökumanns árið 2006, en um var að ræða þá fjárhæð sem S taldi sig hafa ofgreitt K vegna áðurgreindra dagpeninga. Í dómi Hæstaréttar var því hafnað að skilyrðum væri fullnægt til að S gæti neitað um greiðslu úr slysatryggingunni á þeim grunni að K hafi veitt rangar upplýsingar í umsókn um hana. Hins vegar var talið að slíkir annmarkar væru á kröfugerð og málatilbúnaði K að öðru leyti að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

Í málinu krafðist A þess að viðurkenndur yrði bótaréttur hennar úr sjúkdómatryggingu, sem hún tók hjá tryggingafélaginu LÍ hf., vegna MS sjúkdóms sem hún var greind með 17. október 2005. Hafði A, sem sótti um sjúkdómatryggingu 10. apríl 2002, fengið gefið út vátryggingarskírteini 19. júlí 2002 hjá LÍ hf. og tók tryggingin gildi 15. sama mánaðar. Talið var að A hefði gefið rangar upplýsingar á umsóknareyðublaði um sjúkdómatrygginguna þar sem hún hafði ekki getið um læknisheimsóknir hennar í febrúar og mars 2002 og þeim einkennum sem hún hafði þá. Þá hefði A jafnframt ekki skýrt frá innlögn hennar á taugalækningadeild Landspítalans 29. apríl 2002, en með hliðsjón af þeim spurningum sem lagðar voru fyrir hana á umsóknareyðublaðinu og svörum hennar við þeim hélst upplýsingaskylda hennar um þessi einkenni og greiningu þar til beiðni hennar um trygginguna hafði verið samþykkt. Af gögnum málsins og skilmálum tryggingarinnar mátti ráða að LÍ hf. hefði ekki veitt henni trygginguna ef A hefði sinnt upplýsingaskyldu sinni, sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga sem þá giltu. Þótti A hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að láta hjá líða að skýra frá þessum atvikum, sbr . 7. gr. laganna og var LÍ hf. því sýknað af kröfu A.

R keypti sjúkdómatryggingu hjá K, en hafði áður fyllt út umsóknareyðublað fyrir tryggingunni. Í umsókninni kom fram að R hefði þjáðst af of háum blóðþrýstingi og fengið lyf við honum. Ekki var getið um hjartsláttartruflanir sem R hafði átt við að etja í nokkurn tíma eða lyf sem hún hafði fengið við þeim, þrátt fyrir að spurt hafi verið um lyfjanotkun umsækjanda og sjúkdóma eða vandamál í hjarta. Talið var að líta yrði á hjartsláttartruflanir R sem vandamál í hjarta og að henni hafi verið skylt að geta um það í umsókninni. Óumdeilt var að verklagsreglur K stóðu því í vegi að fallist yrði á umsókn um sjúkdómatryggingu ef fram kæmi að umsækjandi ætti í senn við of háan blóðþrýsting og hjartsláttartruflanir að etja. Að þessu virtu og með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954 var K sýknað af kröfu R.

K keypti innbústryggingu hjá vátryggingafélaginu V og var hann þá búsettur í einbýlishúsi einu. Vátryggingarfjárhæð var 4.000.000 kr. Ári síðar var vátryggingin endurnýjuð, en þá hafði K flutt úr húsinu og leigt það út, en komið búslóð sinni fyrir á lofti hússins. Á miðju síðara vátryggingartímabilinu fór K fram á við V að vátryggingarfjárhæð yrði hækkuð í 5.500.000 kr. Talið var, að K hefði mátt vera ljóst að við afgreiðslu beiðni um hækkun vátryggingarfjárhæðar hefðu upplýsingar um þá óvissu, sem ríkti um aðstæður á geymslustað skipt V miklu máli. Var V ekki talið skuldbundið af beiðni K um hækkun vátryggingarfjárhæðar. Matsmenn töldu verðmæti þess lausafjár, sem K hélt fram að stolið hefði verið úr húsinu hafa verið 6.135.000 kr. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að samkvæmt vátryggingarskilmálum skyldu verkfæri, sem voru á loftinu bætt með allt að 5% af vátryggingarfjárhæðinni. Sönnunarbyrði um hvað farið hefði forgörðum var talin hvíla á K, en ekki var talið unnt að gera ríkar kröfur til sönnunar um muni, sem voru týndir. Talið var, að K hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína vegna tjóns síns og voru bætur til K lækkaðar vegna þessa. Var niðurstaða héraðsdóms um heildarfjárhæð vátryggingarbóta staðfest.