Dómstólaleit

K krafði R um greiðslu fjárhæðar sem nam því tapi sem R hafði beðið af tveimur skiptasamningum sem hann gerði við K. Þar sem samningsskyldur aðila voru tíundaðar í umræddum samningum var ekki fallist á að K hefði brotið gegn 17. gr. þágildandi laga nr. 13/1996 um verðbréfaviðskipti. Þá var ekki talið að K hefði brotið gegn fyrirmælum 15. gr. sömu laga um að gæta þess að viðskiptamenn njóti jafnræðis. Þar sem R hafði með undirritun á samningana staðfest að hann hefði kynnt sér eðli þeirra og aflað sér sérfræðiráðgjafar þriðja aðila var ekki talið að hann gæti nú þegar hann hefði orðið fyrir tapi haldið því fram að hann hefði ekki skilið þá. Þá var ekki talið sýnt fram á að K hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína gagnvart R og var þvert á móti talið að viðskipti aðila hefðu verið í samræmi við ákvæði laga nr. 13/1996. Jafnframt hlyti R að hafa gert sér grein fyrir því að viðskiptum sem þessum fylgdi áhætta. Að öllu virtu var ekki fallist á að K hefði með framgöngu sinni í viðskiptum aðila bakað R tjón og bæri því ábyrgð á tapi hans vegna samninganna. Þá var ekki talið að umræddir samningar væru ógildir með vísan til 31. og 33. gr. laga nr. 7/1936 eða að víkja bæri þeim til hliðar á grundvelli 36. og 36. gr. a. – d. sömu laga. Var krafa K því tekin til greina.

H krafði bankann L hf. um skaðabætur vegna tjóns, sem hann taldi sig hafa orðið fyrir, þegar hann keypti af bankanum hlutabréf í deCode Genetics fyrir tæpar fimm milljónir króna. Ekki var talið sannað að bréfin hefðu verið í eigu bankans eða að viðskiptin hefðu verið ólögmæt vegna þess að ekki hefði farið fram útboðslýsing samkvæmt þágildandi lögum nr. 13/1996 um verðbréfaviðskipti áður en þau áttu sér stað. Upplýst var að H, sem öllum mátti vera ljóst að ekki var við fulla heilsu en var bæði sjálfráða og fjárráða, hafði sjálfur sett fram ósk um að kaupa hlutabréf í fyrirtækinu. Þá lá fyrir að hann hafði áður keypt hlutabréf í því og selt með hagnaði. Talið var ósannað að á það hefði skort að H hefði fengið þá ráðgjöf, sem verðbréfafyrirtækjum var skylt að veita samkvæmt 1. mgr. 15. laga nr. 13/1996. Var ekki fallist á að bankinn hefði gerst sekur um ólögmæta og saknæma athöfn eða athafnaleysi þegar umrædd viðskipti áttu sér stað. Var L hf. því sýknað af kröfu H.

H bað L hf. um fyrirgreiðslu í þeim tilgangi að kaupa hlutafé á hlutafjárútboðum í félagi í eigu H. Þeir hlutir sem yrðu keyptir skyldu fara í endursölu hjá L hf. og söluandvirðið lagt inn á tiltekinn bankareikning. Aðilar deildu um hvort L hf. hafi verið heimilt að ráðstafa söluandvirði tiltekinna hlutabréfa inn á fyrrgreindan reikning. Taldi H þessa ráðstöfun L hf. óheimila enda hefði verið um að ræða sölu á hlutabréfum í eigu hans sem hafi verið framangreindum útboðum og fyrirgreiðslu L hf. óviðkomandi. Ætti H því kröfu á L hf. sem þeirri fjárhæð næmi. Talið var sannað að þeir hlutir sem L hf. seldi umrætt sinn hafi verið af því hlutafé sem H keypti í umræddu útboði. Var L hf. því sýknað af kröfu H.

K krafði L hf. og J um greiðslu skaðabóta vegna tveggja skuldabréfa sem áttu rót sína að rekja til vanskilaskulda tveggja sona hennar við L hf. sem hefðu meðal annars verið samkvæmt veðskuldabréfum og umboði sem sonur K hafði falsað á nafn hennar. Hefðu veðskuldabréfin verið gefin út að ráðleggingum J og andvirði þeirra ráðstafað af starfsmönnum Landsbréfa hf. til L hf. án þess að þeir hefðu haft til þess umboð frá K. Væru brot L hf. og J í því fólgin að svipta hana þeirri vörn gegn greiðslu vanskilaskuldanna að bréfin sem þær byggðust á væru fölsuð. Fallist var á það með héraðsdómi að ósannað væri að J hefði vitað eða mátt vita að vanskilaskuldirnar hvíldu ekki á öruggum heimildarskjölum. Þá mátti fallast á það með K að varlegra hefði verið af starfsmönnum Landsbréfa hf. að ganga eftir skriflegu umboði frá henni varðandi viðskiptin. Eins og málatilbúnaði K var háttað yrði hins vegar ekki á öðru byggt en að með útgáfu bréfanna og eftirfarandi ráðstöfun þeirra til L hf. hefðu veðskuldir þær, sem hvíldu á húseign hennar, lækkað verulega og hefði þetta þannig verið henni til hagsbóta. Yrði hún því ekki talin hafa sannað að hún hefði beiðið tjón, hvorki af völdum J né starfsmanna Landsbréfa hf. og L hf. Voru L hf. og J því sýknaðir af kröfum K.

Fjárfestingarfélagið S hafði milligöngu um verðbréfaviðskipti H. Tap varð á viðskiptunum og stofnaðist við það skuld H við S. F, sem tók yfir réttindi og skyldur S, krafði H um skuldina. H hafnaði greiðsluskyldu og bar því einkum við að til viðskiptanna hefði að nokkru verið stofnað án síns samþykkis, auk þess sem ráðgjöf S hefði verið ábótavant. Að svo miklu leyti sem H hafði ekki samþykkt viðskiptin var talið að hann hefði með athafnaleysi sínu orðið skuldbundinn af þeim. Sýnt þótti að H hefði verið kynnt eðli viðskiptanna og sú áhætta sem þeim fylgdi. Var því ekki fallist á að ráðgjöfinni hefði verið svo ábótavant að skuldbindingar H við S væru niður fallnar eða að stofnast hefði til bótaréttar hans á hendur S. Þótti ekki hagga því að S hafði vanrækt skyldu sína til að gera skriflegan samning við H. Þá var ekki fallist á að viðskiptunum yrði jafnað til veðmála eða fjárhættuspila, enda hafði verið gert ráð fyrir viðskiptum sem þessum í lögum frá því fyrir þann tíma er til viðskiptanna var stofnað.