Dómstólaleit

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S hf. á hendur J var vísað frá dómi. Í hinum kærða úrskurði hafði verið lagt til grundvallar að krafa S hf. í fyrsta kröfulið hefði að geyma málsástæðu og því væri óhjákvæmilegt að vísa kröfunni frá dómi. Fram kom í úrskurði Landsréttar að í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefði um langt skeið verið látið átölulaust að í kröfugerð í einkarefsimálum væri vísað með almennum hætti til þeirrar háttsemi sem stefnandi teldi að varða ætti refsingu. Því yrði ekki séð að þessi kröfuliður væri háður slíkum annmörkum að ekki væri unnt að ljúka dómi á hann. Þá taldi Landsréttur ekki efni til að vísa frá dómi kröfu S hf. um viðurkenningu á bótaskyldu J fyrir sömu háttsemi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi að því er varðaði frávísun á þessum kröfum S hf. og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið að því leyti til efnismeðferðar.

FM ehf., H, M og Þ stóðu fyrir sýningu í Gallerí Fold, sem rekin er af FB ehf., í nóvember 2013 á myndverkum sem J hafði teiknað og birst höfðu á árabilinu 1945 til 1957 í auglýsingaflettigrindinni Rafskinnu sem GB rak. Aðstandendur sýningarinnar röktu heimildir sínar til birtingar og eintakagerðar á verkum J til GB. Í kjölfar sýningarinnar reis ágreiningur milli þeirra annars vegar og GJ og fleiri hins vegar, sem voru börn og erfingjar J. GJ og fleiri höfðuðu mál á hendur FM ehf., H, M, Þ og FB ehf. og kröfðust aðallega afhendingar á frumgerðum en til vara á eftirgerðum 160 tilgreindra myndverka. Einnig kröfðust GJ og fleiri skaða- og miskabóta vegna fjölda athafna sem þau töldu fela í sér brot á höfundarrétti J. Deildu aðilar um eignarhald á umræddum myndverkum, hvort höfundarréttur þeirra hefði í öndverðu verið á hendi J eins eða einnig á hendi GB, hvort J hefði afsalað höfundarrétti sínum á myndverkunum til GB og um skilyrði bótaábyrgðar í tengslum við birtingu og eintakagerð höfundarréttarvarinna verka. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ágreiningslaust væri að myndverkin nytu verndar höfundalaga nr. 73/1972 og að ekkert lægi fyrir í málinu sem benti til þess að GB hefði í öndverðu átt höfundarrétt að þeim. Rétturinn sló því föstu að J hefði framselt GB höfundarrétt að einhverju marki. Þar sem ekki lægju fyrir skýr samningsákvæði um framsalið yrði það aftur á móti ekki talið ganga lengra en nauðsynlegt væri með tilliti til þeirrar starfsemi Rafskinnu að birta auglýsingar og heimila kaupendum þeirra áframhaldandi eintakagerð og birtingu í því skyni að auglýsa vörur sínar og þjónustu. Jafnframt yrði framsalið ekki talið ná til annars konar eintakagerðar og birtingar en þeirrar sem möguleg var í auglýsingaskyni á árabilinu 1945 til 1957. Landsréttur taldi að GB hefði átt eignarrétt að 157 af þeim myndverkum sem afhendingarkrafa GJ og fleiri tók til og að FM ehf., H, M og Þ færu hvorki með eignarhald né umráð þriggja annarra myndverka. Þá væri skylda vörslumanns myndlistarverks til að veita höfundi aðgang að verkinu persónulegur og erfðist ekki. Voru FM ehf., H, M og Þ því sýknuð af kröfum GJ og fleiri um afhendingu frumgerða og endurgerða 160 tilgreindra myndverka. Landsréttur taldi að 4. mgr. 25. gr. höfundalaga veitti heimildir til að gera og birta í auglýsingaskyni myndir af þeim verkum sem til sölu voru á sýningunni í Gallerí Fold. Aftur á móti hefði sýningin bæði verið sölusýning og sýning sem teldist hliðstæð listsýningu í skilningi 1. mgr. 25. gr. höfundalaga. Hefði samþykki höfundarréttarhafa því þurft til sýningarinnar sjálfrar. Hvað varðar 1. mgr. 4. gr. höfundalaga um skyldu, eftir því sem við gæti átt, til að geta nafns höfundar í einstökum tilvikum eintakagerðar eða birtingar, taldi Landsréttur að leggja yrði heildstætt mat á atvik. Í því sambandi skipti mestu að verkin hefðu í upphafi verið gerð í því skyni að auglýsa vörur og þjónustu og að þau hefðu, í samræmi við alkunna starfshætti við birtingar auglýsinga, að jafnaði ekki verið merkt J. Þá var tekið fram að í 3. mgr. 56. gr. höfundalaga væri ekki að finna heimild til að dæma miskabætur án sakar. Tók Landsréttur síðan afstöðu til krafna GJ og fleiri til skaða- eða miskabóta vegna birtingar, eintakagerðar, nafngreiningar eða breytingar á verkum J. Voru bætur til handa GJ og fleirum ákveðnar að álitum að teknu tilliti til gjaldskrár Myndstefs og án sérstaks álags á bætur. Var FM ehf., H, M og Þ gert sameiginlega að greiða GJ og fleirum óskipt 2.685.000 krónur en FB ehf. var gert að greiða GJ og fleirum óskipt 655.000 krónur. Þá var þeim öllum gert sameiginlega að greiða GJ og fleirum 370.000 krónur. Loks var FM ehf., H, M og Þ gert að fá dómsorð dómsins birt í prentaðri útgáfu Morgunblaðsins og Fréttablaðsins.

G var sakfelldur fyrir brot gegn höfundalögum nr. 73/1972 með því að hafa gert ólögmæt eintök af höfundarréttarvernduðu efni og birt hópi fólks á veraldarvefnum án heimildar frá rétthöfum. Um var að ræða tvo þætti úr íslenskri þáttaröð. Í dómi Landsréttar kom fram að brotið hafi varðað talsverða fjárhagslega hagsmuni rétthafa. Þá var G gert að sæta upptöku tölvubúnaðar sem sannað þótti að hann hefði notað við framningu brotsins.