Dómstólaleit

Með ákvörðun umhverfisráðherra 29. janúar 2010 synjaði ráðherra staðfestingar þess hluta aðalskipulags F 2006-2018 í fyrrum Villingaholtahreppi er varðar Urriðafossvirkjun. Í málinu krafðist F þess í fyrsta lagi að ákvörðun umhverfisráðherra yrði ógilt með dómi og í öðru lagi að viðurkennt yrði að ráðherra bæri að staðfesta umrætt aðalskipulag. Í úrskurði héraðsdóms var talið að þar sem F hefði sett fram nýja tillögu að aðalskipulagi sem væri komin í lögformlegt ferli samkvæmt skipulags- og byggingarlögum hefði F ekki lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfur sínar í málinu. Fæli málsókn hans í sér beiðni um lögfræðilega álitsgerð í andstöðu við 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var málinu vísað frá héraðsdómi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ferli við gerð aðalskipulags væri flókið og tímafrekt. Enda þótt F hefði hafið undirbúning þess að nýju væri ferlinu ekki lokið og væri það á hans valdi hvort því yrði fram haldið. Meðan svo væri, skipti það F máli að lögum að fá úrlausn dómstóla um gildi ákvörðunarinnar og hefði F því lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um fyrri kröfu sína. Var því lagt fyrir héraðsdóm að taka fyrri kröfu F til efnislegrar úrlausnar. Niðurstaða héraðsdóms um að vísa síðari kröfu F frá dómi var hins vegar staðfest, þar sem það leiddi af þrískiptingu ríkisvaldsins, sbr. 2. gr. stjórnarskrárinnar, að almennt væri það ekki á færi dómstóla að taka nýjar ákvarðanir um málefni sem stjórnvöldum væri falið með lögum í stað stjórnvaldsákvarðana, sem ógiltar kynnu að verða með dómi.

Ó krafðist þess að ákvörðun M um að hafna byggingarleyfi Ó á eignarlandi sínu yrði felld úr gildi. Atvik málsins eru þau að Ó keypti spildu úr landi Sólheimakots í Mosfellsbæ og reisti þar 23 m2 sumarhús á árunum 1979 og 1980. Með bréfi 20. ágúst 2003 óskaði Ó eftir leyfi til að byggja nýtt 55 m2 sumarhús á landi sínu. Því var hafnað á þeim grundvelli að sumarhúsið væri á stað sem væri almennt opið svæði samkvæmt gildandi aðalskipulagi. Óumdeilt var í málinu að landareign Ó er og hefur verið samkvæmt gildandi aðalskipulagi á opnu óbyggðu svæði allt frá 1983. Samkvæmt greinargerð með núgildandi aðalskipulagi er ljóst að ekki er gert ráð fyrir að ný sumarhús séu reist á slíkum svæðum og samrýmdist byggingaleyfisumsókn Ó því ekki gildandi aðalskipulagi M. Taldi Hæstiréttur ákvörðun M, um synjun byggingaleyfis, því vera í samræmi við þær kröfur sem gerðar eru til sveitarstjórnar í 2. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, um að ákvarðanir um byggingarleyfi séu í samræmi við staðfest aðalskipulag. Ó taldist ekki hafa sýnt fram á að meðferð M á umsókn Ó um byggingarleyfi hefði verið andstæð ákvæðum 10. gr., 11. gr. eða 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var M sýknað af kröfu Ó.