Dómstólaleit

Málsaðilar deildu um ábyrgð á greiðslu aðflutningsgjalda vegna nánar tilgreindra vörusendinga fyrirtækisins H en J annaðist um nokkurra ára skeið tollafgreiðslu og tollskjalagerð fyrir félagið. Árið 2002 flutti félagið inn til landsins frá Danmörku tvær vörusendingar. Fyrri sendingin kom til landsins 29. janúar en síðari 24. apríl og kom J fram fyrir hönd félagsins við tollafgreiðslu sendinganna. Á aðflutningsskýrslum vegna þeirra var verð ranglega tilgreint í dönskum krónum en hefði átt að vera í evrum samkvæmt reikningum. Var útreikningur aðflutningsgjalda því byggður á röngum fjárhæðum og því greidd of lág aðflutningsgjöld í íslenskum krónum vegna sendinganna. Fyrir Hæstarétti féll J frá kröfu um endurgreiðslu aðflutningsgjalda vegna síðari sendingarinnar en eftir stóð ágreiningur vegna vörusendingarinnar í janúar 2002. Aðflutningsgjöld vegna þeirrar sendingar voru skuldfærð á innflytjandann H 12. febrúar sama ár. J leiðrétti mistökin vegna janúarsendingarinnar 20. ágúst 2002 en þann sama dag úrskurðaði T um endurákvörðun aðflutningsgjalda á þeirri sendingu. Bú H var tekið til gjaldþrotaskipta 18. desember 2003 og lýsti T kröfum vegna vangreiddra aðflutningsgjalda í búið. Skiptum á búi H lauk í október 2004 án þess að nokkuð fengist greitt upp í kröfur T. Í júlí 2005 var J krafið um hin vangreiddu aðflutningsgjöld vegna framangreindra sendinga. J mótmælti því að félagið bæri ábyrgð á greiðslu aðflutningsgjaldanna og að ákvæði 2. málsliðar 2. mgr. 111. gr., sbr. 4. málsliðar 1. mgr. 14. gr. þágildandi tollalaga nr. 55/1987 væru uppfyllt þar sem tollafgreiðslan sem slík hefði verið leiðrétt. Með ákvörðun T 21. október 2005 var niðurstaðan sú að J bæri ábyrgð á hinum vangreiddu aðflutningsgjöldum vegna þessara vörusendinga. Héraðsdómur féllst ekki á það með J að ábyrgð hans á greiðslu aðflutningsgjalda vegna janúarsendingarinnar hefði fallið niður við það að gjöldin hefðu í upphafi verið skuldfærð á innflytjandann þar sem hann mátti vita að upplýsingar í aðflutningsskýrslu væru rangar. Þótti engu breyta um ábyrgð J að hin vangreiddu leiðréttu aðflutningsgjöld hefðu ekki verið skuldfærð á innflytjandann sérstaklega. Þá hefði J ekki sýnt fram á að T hefði með framgöngu sinni í málinu hagað málum öðruvísi en aðrir tollstjórar á landinu og þannig orðið uppvís að ósamkvæmni í stjórnsýslu. Var J því talinn ábyrgur fyrir greiðslu vangreiddra aðflutningsgjalda vegna janúarsendingarinnar. Breytti engu um ábyrgð hans að þessu leyti hvort leiðréttingar hans á útreikningi gjaldanna hefðu borist tollstjóra áður en hann kvað upp úrskurð um endurákvörðun aðflutningsgjalda vegna janúarsendingarinnar en ekki var í málinu ágreiningur um fjárhæð gjaldanna. Þá var ekki fallist á það að T hefði fyrirgert kröfum sínum á hendur J á þeim forsendum að hann hefði sýnt af sér tómlæti við innheimtu þeirra á hendur innflytjanda. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms.

Kærður var úrskurður héraðsdóms, þar sem hafnað var kröfu HS um að fellt yrði úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Hafnarfirði gerði hjá honum til tryggingar skuld vegna aðflutningsgjalda. Var í málinu deilt um hvort óheimilt hafi verið að endurákvarða aðflutningsgjöld af bifreið í eigu HS, hvort endurákvörðun hafi byggt á breyttri túlkun og verklagi tollyfirvalda og ennfremur hvort aðfararbeiðnin hafi verið lögmæt. Fallist var á með héraðsdómara að endurákvörðun tollstjóra á aðflutningsgjöldunum hafi verið efnislega rétt. Með vísan til 99. gr. tollalaga nr. 55/1987 hafnaði héraðsdómari því að brotið hafi verið gegn 40. gr., 72. gr. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Jafnframt hafnaði héraðsdómari að stjórnsýslulög nr. 37/1993 eða jafnræðisregla stjórnarskrárinnar hafi verið brotin með umræddri ákvörðun sem dómari taldi hafa verið tekna á grundvelli skýrrar lagaheimildar. Ennfremur hafnaði héraðsdómari að gallar hafi verið á aðfararbeiðni sem studd var við 9. tl. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför og 128. gr. tollalaga nr. 88/2005. Að lokum taldi héraðsdómari dráttarvexti réttilega lagða á aðflutningsgjöld frá tollafgreiðslu, sbr. 2. og 3. mgr. 108 gr. tollalaga nr. 55/1987 og 2. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Samkvæmt þessu var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Í krafðist greiðslu úr hendi S vegna kostnaðar sem Í hafði greitt í kjölfar strands flutningaskipsins Víkartinds í mars 1997, en S hafði tekið að sér svokallaða P&I tryggingu vegna rekstrar skipsins. Hafnað var þeim mótbárum S sem reistar voru á því að Í hafi ekki sett fram kröfur innan tímamarka þeirrar ábyrgðaryfirlýsingar sem S hafði undirritað og Í reisti kröfu sína á. Þá var talið að orðalag yfirlýsingarinnar væri víðtækara en svo að hún einskorðaðist við björgunarkostnað í skilningi laga nr. 42/1926 um skipströnd og vogrek, líkt og S hafði haldið fram. Að mati dómsins var kostnaður vegna geymslugjalda af ósóttum farmi sem Eimskipafélagið hafði annast að beiðni sýslumannsins á Hvolsvelli í kjölfar strandsins, talinn vera á ábyrgð S hvort sem litið væri til ákvæða laga nr. 42/1926 eða ábyrgðaryfirlýsingarinnar. Varð því ekki fallist á þá almennu viðbáru S að skuldbinding hans tæki ekki til geymslugjalda. Hins vegar naut ekki við gagna í málinu um geymslutíma hverrar vörusendingar fyrir sig og upplýsingar þótti skorta um hvenær telja hafi mátt tímabært að farga eða leita nauðungarsölu á einstökum sendingum. Að þessu virtu þótti málið að þessu leyti svo vanreifað af hendi Í að kröfu hans um geymslugjöld varð að vísa sjálfkrafa frá héraðsdómi. Krafa Í um endurgreiðslu kostnaðar sem Í hafði greitt Sorpu vegna förgunar skemmdra vörusendinga þótti ekki studd viðhlítandi gögnum og var því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi. Þá var krafa Í um endurgreiðslu á kostnaði sem greiddur hafði verið fyrirtækinu Könnun fyrir „losun gáma og forskoðun“ tekin til greina en starfsmenn fyrirtækisins höfðu verið kallaðir til með vitneskju íslenskra stjórnvalda. Var S ekki talinn hafa sýnt fram á að þau útgjöld Í yrðu ekki talinn eðlilegur kostnaður stjórnvalda vegna strandsins.