Dómstólaleit

A var ákærður fyrir brot gegn 81. gr., sbr. 1. og 4. tölulið 1. mgr. 52. gr., þágildandi laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga og lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni með því að hafa haft í vörslum sínum lyf og fíkniefni sem tilgreind voru í tíu töluliðum og reynt að smygla þeim inn í fangelsið að Litla Hrauni. Var hann sakfelldur samkvæmt tveimur töluliðanna en sýknaður af sakargiftum samkvæmt átta þeirra. Var talið að einskorða yrði 1. tölulið 1. mgr. 52. gr. laga nr. 49/2005 við muni eða efni sem almennt væri refsivert að hafa í vörslum sínum, svo sem þau ávana- og fíkniefni sem talin væru upp í 6. gr. laga nr. 65/1974, en þau lyf sem tilgreind voru í fyrrgreindum átta töluliðum féllu ekki þar undir. Þá væri í 4. tölulið ekki lýst á neinn hátt þeim munum og efnum sem bannað væri að smygla inn í fangelsi, heldur miðað við hluti sem fanga væri óheimilt að hafa í vörslum sínum eða klefa samkvæmt reglum fangelsa nr. 54/2012 sem settar væru af Fangelsismálastofnun á grundvelli 80. gr. laga nr. 49/2005. Var talið að svo víðtækt framsal til stjórnvalds bryti í bága við 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar um skýrleika refsiheimilda. Var refsing A ákveðin sekt að fjárhæð 100.000 krónur að viðlagðri vararefsingu auk þess sem honum var gert að sæta upptöku á nánar tilgreindum fíkniefnum.

X var ákærður fyrir brot gegn 81. gr., sbr. 1. og 4. tölulið 1. mgr. 52. gr., þágildandi laga nr. 49/2005 um fullnustu refsinga og lögum nr. 65/1974 um ávana- og fíkniefni með því að hafa reynt að smygla inn í fangelsið að Litla Hrauni þremur lyfjatöflum. Talið var að einskorða yrði 1. tölulið 1. mgr. 52. gr. laga nr. 49/2005 við muni eða efni, sem almennt væri refsivert að hafa í vörslum sínum, svo sem þau ávana- og fíkniefni sem talin væru upp í 6. gr. laga nr. 65/1974, en umrætt lyf féll ekki þar undir. Þá væri í 4. tölulið ekki lýst á neinn hátt þeim munum og efnum sem bannað væri að smygla inn í fangelsi, heldur miðað við hluti sem fanga væri óheimilt að hafa í vörslum sínum eða klefa samkvæmt reglum fangelsa nr. 54/2012 sem settar væru af Fangelsismálastofnun á grundvelli 80. gr. laga nr. 49/2005. Var talið að svo víðtækt framsal til stjórnvalds bryti í bága við 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar um skýrleika refsiheimilda. Var X því sýknaður af sakargiftum samkvæmt 81. gr., sbr. 1. mgr. 52. gr., laga nr. 49/2005. Þá var málinu vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi að því er varðaði brot gegn lögum nr. 65/1974 þar sem í verknaðarlýsingu ákæru var ekki lýst broti gegn þeim lögum, sbr. c. lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Héraðsdómur í máli ákæruvaldsins á hendur X var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar sökum þess að ekki voru uppfyllt skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem gert hafði verið.

Héraðsdómur í máli ákæruvaldsins á hendur X var ómerktur og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar þar sem ekki voru uppfyllt skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, svo sem gert hafði verið.

Ákærða krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Málið var höfðað með ákæru lögreglustjórans á Selfossi 8. september 2013 þar sem ákærðu var gefið að sök nánar tilgreint brot gegn lögum nr. 49/2005 um fullnustu refsinga með því að hafa smyglað inn í fangelsið að Litla-Hrauni 244 lyfjatöflum er innihéldu vefaukandi sterann Metandróstenólón. Í ákæru var háttsemi ákærðu heimfærð til 81. gr. sbr. 3. og 4. tölulið 1. mgr. 52. gr. laganna, sbr. 1. mgr. 8. gr. reglna fangelsa nr. 54/2012. Héraðsdómari gaf út fyrirkall til ákærðu 16. september 2013, þar sem hún var kvödd til að mæta á dómþingi 17. október sama ár. Í fyrirkallinu var meðal annars tekið fram að ef hún sækti ekki þing mætti búast við því að fjarvist hennar yrði metin til jafns við að hún viðurkenndi að hafa framið það brot sem hún var ákærð fyrir og dómur yrði lagður á málið að henni fjarstaddri, sbr. 161. gr. og 1. mgr. 155. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Fyrirkallið var birt ákærðu 2. október 2013. Í áritun um birtingu var þess getið að hún hafi óskað eftir fresti fram að þingfestingu til að tilefna verjanda. Við þingfestingu málsins 17. október 2013 var sótt þing af hálfu ákæruvaldsins og bókað í þingbók að Sigurður Sigurjónsson hæstaréttarlögmaður sækti þing fyrir ákærðu, sem hefði óskað eftir því að hann yrði skipaður verjandi sinn. Hann upplýsti um forföll ákærðu og var málinu frestað að ósk hans til 7. nóvember sama ár. Var þá sótt þing af hálfu ákæruvalds en verjandi ákærðu sótti einn þing af hennar hálfu og upplýsti að hann hefði ekki náð í ákærðu. Var bókað í þingbók að ákærða mætti ekki þrátt fyrir löglega birt fyrirkall og hefði ekki boðað forföll, en dómari teldi framlögð gögn nægileg og ekki þörf frekari gagna. Væri málið tekið til dóms með vísan til 161. gr. laga nr. 88/2008 og var dómur kveðinn upp 5. desember 2013, þar sem ákærða var sýknuð af því broti sem henni var gefið að sök. Eins og fyrr greinir kom ákærða ekki fyrir héraðsdóm í áðurgreindum þinghöldum 17. október og 7. nóvember 2013. Hins vegar var mættur þar af hennar hálfu lögmaður sem skipaður var verjandi hennar að hennar ósk. Af þessum sökum varð ekki útivist af hálfu ákærðu. Þegar af þeirri ástæðu voru ekki skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 161. gr. laga nr. 88/2008. Verður því að fallast á kröfu ákæruvaldsins um að héraðsdómur verði ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með þinghaldi 7. nóvember 2013 og vísa málinu heim í hérað til nýrrar meðferðar. Ákvörðun sakarkostnaðar í héraði bíður nýs efnisdóms, en allur áfrýjunarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu sem ákveðin eru að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og í dómsorði greinir.

X var ákærður fyrir brot gegn lögum um fullnustu refsingar nr. 49/2004 og lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Verjandi X hafði ekki mætt í þinghald við meðferð málsins í héraði og var málið þá dómtekið á grundvelli 1. mgr. 161. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki lægi fyrir að ákærði eða verjandi hans hefðu verið boðaðir til umrædds þinghalds og hefði þegar af þeirri ástæðu brostið lagaheimild til að dómtaka málið. Var héraðsdómur því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.