Dómstólaleit

Lögregla lagði hald á hreindýrakjöt, sem geymt var í skemmu á bænum S. Eftir haldlagninguna var kjötinu komið fyrir í frystigámi í skemmunni og gámurinn innsiglaður. Taldi lögregla að H, sem bjó á öðrum bæ, ætti hluta kjötsins og hefði hann skotið hreindýrin í óleyfi. Þegar lögregla vitjaði kjötsins nokkrum dögum síðar var það horfið. Ábúanda á bænum S var gerð refsing fyrir að hafa skotið tvö hreindýr í óleyfi, en fallið var frá kærumáli á hendur H vegna ólöglegra hreindýraveiða. Krafðist hann skaðabóta úr hendi ríkisins vegna kjötsins. Bótaábyrgð ríkisins varð ekki byggð á XXI. kafla laga um meðferð opinberra mála, þar sem málshöfðunarfrestur samkvæmt þeim kafla var löngu liðinn. Talið var að vörslur þær sem hinu haldlagða kjöti voru búnar í skemmunni á bænum S hafi ekki hentað í þeim tilgangi og lögreglumönnum hafi mátt vera ljóst, að þær voru ekki tryggilegar eins og á stóð. Þá hafi átt að aflétta haldinu þegar H færði fram gögn um að hann væri réttilega að kjötinu kominn, og í síðasta lagi við niðurfellingu lögreglurannsóknar á hendur honum. Var bótaskylda ríkisins viðurkennd.

Héraðsdómari féllst á kröfu ríkislögreglustjóra um að honum yrði heimilað að gera leit í húsnæði B hf. og A hf. til að handtaka þar tvo menn, formann stjórnar B hf. og forstjóra, og finna muni og gögn, sem hald yrði lagt á vegna rannsóknar á ætluðu broti gegn ákvæðum almennra hegningarlaga, laga um bókhald og laga um tekjuskatt og eignarskatt. Á grundvelli úrskurðar héraðsdómara gerði ríkislögreglustjóri húsleit hjá B hf. þar sem lagt var hald á nokkurn fjölda skjala, tölvudisklinga og ljósmynda, auk farsíma og fartölvu. Jafnframt voru tekin afrit gagna úr nánar tilgreindum hlutum tölvukerfis félagsins. Leitaði B hf. í kjölfarið úrlausnar héraðsdóms um lögmæti aðgerða lögreglu við umrædda húsleit, svo og um lögmæti haldlagningar gagna við hana. Héraðsdómari hafnaði kröfum B hf. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að þegar leit hafi verið lokið í húsakynnum félagsins hafi fallið niður heimild þess til að kæra til Hæstaréttar úrskurð héraðsdóms um heimild til húsleitarinnar. Samkvæmt þeim rökum sem búi að baki 3. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála geti félagið ekki nú beitt ákvæðum 75. gr. eða 79. gr. sömu laga til að leita úrlausnar dómstóla um atriði, sem snúi að því hvort ríkislögreglustjóri hafi undirbúið nægilega rannsókn sína áður en húsleitar var krafist eða hvort þörf hafi í raun verið á húsleit. Af sömu ástæðu geti B hf. ekki beitt síðastnefndum tveimur lagaákvæðum til að fá leyst í málinu úr atriðum, sem varði framkvæmd húsleitarinnar, þar með talið hvort nægilega hafi verið greint á vettvangi frá tilefni húsleitar og heimild fyrir henni áður en aðgerðir við hana hófust, hvort farið hafi verið út fyrir heimild héraðsdóms við framkvæmd leitarinnar eða hvort meðalhófs hafi þar verið gætt. Að öllu þessu athuguðu verði að vísa frá héraðsdómi þeirri dómkröfu félagsins að „úrskurðað verði um ... lögmæti aðgerða lögreglu varðandi húsleit í höfuðstöðvum [B hf.], dags. 28. ágúst 2002“, svo sem komist sé að orði í kæru til Hæstaréttar. Í málinu gerði B hf. jafnframt kröfu um að úrskurðað yrði um lögmæti haldlagningar gagna við umrædda húsleit. Var ríkislögreglustjóri með haldlagningunni ekki talinn hafa farið út fyrir þá heimild sem honum hafði verið veitt með úrskurði héraðsdóms