Dómstólaleit

X var ákærður fyrir húsbrot, brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot með því að hafa að næturlagi ruðst inn á heimili konu og tveggja stúlkna, káfað á annarri stúlkunni utanklæða og reynt að kyssa hana og sýnt hinni stúlkunni ruddalegt og ósiðlegt athæfi. Aðalmeðferð fór fram í málinu 16. janúar 2006 og gáfu ákærði og vitni þá skýrslur fyrir dómi. Dómur hafði ekki verið kveðinn upp í því þegar héraðsdómaranum var veitt leyfi frá störfum í desember 2006. Í samræmi við ákvörðun dómarans sem tók við málinu fóru skýrslugjöf og málflutningur fram að nýju 30. janúar 2007. X mætti ekki til þinghaldsins og var bókað eftir verjanda hans að honum væri kunnugt um þinghaldið en hann hefði kosið að mæta ekki til þess. Málið var svo dómtekið og X sakfelldur fyrir þau brot sem honum voru gefin að sök. Í dómi Hæstaréttar var talið að þar sem skilyrði 120. gr., sbr. 126. gr. laga nr. 19/1991, hefðu ekki verið fyrir hendi og ákærði hefði aldrei komið fyrir þann dómara sem dæmdi í málinu yrði ekki hjá því komist að ómerkja héraðsdóminn og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Ákæruvaldið krafðist frávísunar frá héraðsdómi á máli þar sem X var gefið að sök umferðarlagabrot með því að hafa ekið vörubifreið á tilteknum tveimur tímabilum án þess að taka sér tilskilinn vikulegan hvíldartíma. Var þetta talið varða við tiltekin ákvæði umferðarlaga nr. 50/1987, reglugerðar nr. 136/1995 um aksturs- og hvíldartíma ökumanna o.fl. í innanlandsflutningum og við flutning innan Evrópska efnahagssvæðisins með síðari breytingum og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 3820/85 um samhæfingu tiltekinnar löggjafar á sviði félagsmála er varðar flutninga á vegum. Taldi ákæruvaldið efnislýsingu þeirra brota sem X voru gefin að sök vera í 2. mgr. 1. töluliðar 6. gr. og 3. tölulið 8. gr. fyrrnefndrar reglugerðar ráðsins. Ástæður þær sem ákæruvaldið hafði fyrir kröfu sinni um frávísun málsins taldi það felast í 4. tölulið 1. gr. sömu reglugerðar þar sem hugtakið „vika“ var skilgreint en rannsókn málsins fyrir útgáfu ákæru hefði ekki miðast við þetta. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að ákæra hefði verið gefin út á grundvelli þeirrar rannsóknar sem fram hefði farið og byggði rannsóknin á þeirri skýringu á efnisákvæðum umræddrar reglugerðar sem handhafi ákæruvalds hafði þá. Hafði ekki verið mælt fyrir um frekari rannsókn málsins áður en ákvörðun um útgáfu ákæru var tekin. Varð við svo búið ekki fallist á að undirbúningi undir málshöfðun hefði verið áfátt í meginatriðum, sbr. 1. mgr. 156. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvalds.

K var gefið að sök að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis og sviptur ökurétti. Kvaðst K ekki hafa fundið til áfengisáhrifa við aksturinn og vefengdi að vínandamagn í blóði hans hefðu verið yfir því 0,50‰ marki sem 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. umferðarlaga nr. 50/1987 kvæðu á um og neitaði sök. Hélt hann því fram að hann hefði hvorki neytt áfengis fyrir akstur né á meðan á honum stóð. Hins vegar hefði hann drukkið einn sopa úr vodkapela eftir að akstri lauk. Með vísan til tveggja álitsgerða var talið að magn það sem K drakk að akstri loknum væri það lítið að hafið væri yfir skynsamlegan vafa að vínandamagn í blóði hans hefði verið yfir 0,50‰ við aksturinn. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að K hefði gerst sekur um brot gegn fyrrnefndum ákvæðum umferðarlaga. Með vísan til þess að láðst hefði að sakfella K berum orðum fyrir að aka sviptur ökurétti og gera honum refsingu fyrir það var hann ekki sakfelldur fyrir þann verknað enda hefði ákæruvaldið krafist staðfestingar héraðsdóms „að öllu leyti“. Var K gert að sæta fangelsi í 30 daga.

X. sem í héraði var dæmd fyrir ölvun við akstur, áfrýjaði málinu eftir að systir hennar viðurkenndi að hafa ekið bifreiðinni og gefið upp nafn X. Með því að sýnt þótti að X hafði verið höfð fyrir rangri sök var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað frá héraðsdómi.

Tveimur dómum þar sem I hafði verið dæmdur fyrir ölvunarakstur var áfrýjað til Hæstaréttar. I mætti ekki fyrir dóm í héraði og lögðu héraðsdómararnir dóm á mál hans að honum fjarstöddum. Málinu var vísað frá Hæstarétti þar sem ekki hafði verið leitað áfrýjunarleyfis, eins og mælt er fyrir um í 1. mgr. 150. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Þ var ákærður fyrir ölvunarakstur en var sýknaður með dómi héraðsdóms 9. febrúar 2001. Taldi héraðsdómur ekki útilokað að Þ hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk í þeim mæli, sem niðurstaða rannsóknar á blóði og þvagi gaf til kynna. Með dómi Hæstaréttar 17. maí 2001 var héraðsdómur ómerktur og með vísan til ákvæðis 5. mgr. 159. gr. laga um meðferð opinberra mála var lagt fyrir héraðsdómara að láta munnlega sönnunarfærslu fara fram á ný og fella síðan efnisdóm á málið. Var málið dæmt að nýju í héraði og skotið til Hæstaréttar. Taldi Hæstiréttur einsýnt að úrslit málsins hlytu að verulegu leyti að ráðast af mati á sönnunargildi munnlegs framburðar Þ og tveggja lögreglumanna fyrir dómi og hvernig skýrslur þeirra yrðu samræmdar þeim staðreyndum, sem fyrir lágu, þar á meðal um vegalengdir. Að fengnum ómerkingardómi Hæstaréttar hefði verið enn brýnni ástæða til þess en áður að neyta fyrir héraðsdómi heimildar síðari málsliðar 1. mgr. 5. gr. laga um meðferð opinberra mála til að láta þrjá héraðsdómara skipa dóm í málinu. Auk þessa þótti niðurstaða héraðsdóms um sönnunargildi framburðarins ekki nægilega skýr og ótvíræð og samningu dómsins áfátt að því leyti. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til 5. mgr. 159. gr. laga um meðferð opinberra mála þótti óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegrar sönnunarfærslu fyrir þremur héraðsdómurum og dómsálagningar að nýju.

Við fyrirtöku opinbers máls var ákærða kynnt ákæran og sagði orðrétt í bókun héraðsdóms um viðbrögð hans fyrir dómi: ,,Ákærði játar að hafa flutt til landsins myndbandsspólu þá er um ræðir í ákæru.” Þótt ekki væri þess berum orðum getið í héraðsdómi þótti ljóst að farið hefði verið með málið samkvæmt 125. gr. laga nr. 19/1991. Ekki var talið að bókunin yrði skilin svo að ákærði hefði játað að hafa flutt til landsins ofbeldiskvikmynd í merkingu laga um skoðun kvikmynda og bann við ofbeldiskvikmyndum. Viðbrögð ákærða hefðu því ekki verið með þeim hætti, að héraðsdómari hefði með réttu mátt líta svo á, að fyrir lægi skýlaus játning á sakargiftum í þeim skilningi, sem um ræddi í 125. gr. laga nr. 19/1991. Varð því ekki komist hjá því að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

X var ákærður fyrir að hafa átt í kynferðissamabandi við þrettán ára gamla stúlku. Við aðalmeðferð fyrir héraðsdómi bar stúlkan, að X hefði komið til síðbúinnar fermingarveislu sinnar og þá verið kunnugt um tilefnið, en upplýsingar um þetta komu ekki fram í rannsóknargögnum lögreglu. Talið var, að fullt tilefni hefði verið til frekari skýringar þessa atriðis við meðferð málsins í héraði, en ekkert var vikið að þessu í niðurstöðum héraðsdóms. Þótti ekki verða séð, að héraðsdómari hefði lagt sérstakt mat á trúverðuleika framburðar stúlkunnar og væri mat hans á framburði X óskýrt. Að þessu virtu þótti ekki verða hjá því komist að ómerkja sýknudóm héraðsdóms og vísa málinu heim í hérað til nýrrar aðalmeðferðar og dómsálagningar.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn dóttur sinni D. Ekki var talið að ákæruvaldinu hefði tekist, gegn eindreginni neitun X, að færa fram vafalausa sönnun um sekt hans samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru. Þá var ekki talið unnt að koma við öðrum refsiákvæðum en þeim, er greindi í ákæru, um þá framkomu X gegn D, sem hann hafði viðurkennt. Var X sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Opinbert mál var höfðað á hendur G. Héraðsdómari gaf út fyrirkall og í áritun um birtingu þess kom fram að G hafi óskað eftir því að V yrði skipaður verjandi sinn. G sótti ekki þing þar sem mættir voru saksóknari og V, skipaður verjandi G. Ákvað héraðsdómari að fresta málinu. Aftur gaf héraðsdómari út fyrirkall á hendur G og við birtingu þess óskaði G eftir því að S yrði skipaður verjandi sinn. Þegar málið var tekið fyrir að nýju mættu saksóknari og lögmaðurinn V, en ekki G. Reifuðu þeir málið og var það dómtekið og dómur felldur í því. Í héraðsdóminum var vísað til þess að G hefði ekki sótt þing þrátt fyrir að ákæra og fyrirkall hefði verið löglega birt honum, svo og að hann hefði játað brot sitt fyrir lögreglu. Var málið dæmt með heimild í 1. mgr. 126. gr. laga nr. 19/1991 og var G sakfelldur. Talið var að ekki hafi orðið útivist af hálfu G, því þó að G hefði ekki sjálfur komið fyrir héraðsdóm hafi verið mættur af hans hálfu lögmaður sem að ósk G var skipaður verjandi hans. Skilyrði til að fella dóm á málið eftir ákvæðum 126. gr. laga nr. 19/1991 voru ekki talin hafa verið fyrir hendi. Var héraðsdómur ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með síðara þinghaldinu í héraði og málinu vísað heim í hérað til nýrrar meðferðar.