Dómstólaleit

X var ákærð fyrir margvísleg brot. Héraðsdómur vísaði tveimur ákæruliðum frá dómi, annars vegar vegna hagnýtingar vændis og hins vegar vegna brots gegn valdstjórninni. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms varðandi hagnýtingu vændis þar sem talið var að með því að sakfella X fyrir þann ákærulið væri hugsanlega verið að sakfella hana og refsa fyrir háttsemi sem hún hefði þegar hlotið refsidóm fyrir. Hins vegar var felld úr gildi niðurstaða héraðsdóms um frávísun ákæruliðs vegna brots gegn valdstjórninni með vísan til niðurstöðu Hæstaréttar í máli nr. 155/2010.

Í úrskurði óbyggðanefndar 10. desember 2004 um fyrrum Fljótshlíðarhrepp, Hvolhrepp, Vestur-Landeyjahrepp og Austur-Landeyjahrepp, nú Rangárþing eystra, var komist að þeirri niðurstöðu að þeir hlutar Tindfjallajökuls og Mýrdalsjökuls sem til meðferðar voru í málinu, svo og Fljótshlíðarafréttur og Emstrur væru þjóðlendur. Jafnframt að Fljótshlíðarafréttur væri afréttur jarða í fyrrum Fljótshlíðarhreppi og Emstrur afréttur jarða í fyrrum Hvolhreppi. Áfrýjendur kröfðust ógildingar á úrskurði óbyggðanefndar að því leyti sem ákveðið var að landsvæðið Fljótshlíðarafréttur, Grænafjall, væri þjóðlenda og að viðurkennt yrði að áfrýjendur ættu í óskiptri sameign beinan eignarrétt að landinu með tilteknum merkjum. Til vara kröfðust áfrýjendur viðurkenningar á „fullkomnum afnotarétti áfrýjenda á hvers kyns gögnum og gæðum á afréttarlandinu að engum afnotum undanskildum“. Ekki voru allir úr hópi áfrýjenda aðilar að málinu fyrir óbyggðanefnd og einungis eigendur M auk R gerðu þar kröfu um beinan eignarrétt að afréttinum. Aðild og kröfugerð annarra áfrýjenda en R og eigenda jarðarinnar M var því í andstöðu við 19. gr. laga nr. 58/1998. Var kröfum þeirra því vísað af sjálfsdáðum frá héraðsdómi. Áfrýjandinn R kvaðst hafa farið með umboð fyrir eigendur jarða í fyrrum Fljótshlíðarhreppi en ekki lá annað fyrir í málinu en að það umboð hefði verið samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga nr. 58/1998. Með kröfu sinni um beinan eignarrétt eigenda þessara jarða að afréttinum hefði R því haft uppi kröfu í málinu, sem 2. mgr. 11. gr. laga nr. 58/1998 næði ekki til og var því kröfum R jafnframt vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum. Þar sem ekki voru annmarkar á málinu er snéru að eigendum M var leyst efnislega úr þeirra kröfum. Í fyrirliggjandi heimildarbréfum þar sem vikið var að einhverju að Grænafjalli var hvergi rætt um eignarrétt að landsvæðinu. Þótti því ekki ráðið af tiltækum heimildum að upphaflegur beinn eignarréttur hefði flust til síðari rétthafa, heldur hefði þar stofnast til óbeinna eignarréttinda. Gróðurfar og staðhættir, ásamt heimildum um nýtingu landsins þóttu styðja þessa niðurstöðu. Ennfremur lá ekki fyrir um að eigendur jarðanna í fyrrum Fljótshlíðarhreppi hefðu haft önnur not af landsvæðinu en hefðbundin afréttarnot til sumarbeitar fyrir búfénað. Að því virtu hvernig nýtingu Grænafjalls hefði verið háttað var ekki fallist á þá málsástæðu áfrýjenda að þeir hefðu unnið á því eignarhefð. Þar sem úrskurður óbyggðanefndar hefði slegið því föstu að Grænafjall væri afréttareign eigenda jarða í fyrrum Fljótshlíðarhreppi og þar sem áfrýjendur reifuðu ekki hver þau frekari réttindi gætu verið, sem varakrafa þeirra tók til, þóttu ekki efni til þess að hnekkja úrskurði óbyggðanefndar um þetta landsvæði og var stefndi því sýknaður af kröfum áfrýjenda.