Dómstólaleit

B var ákærður fyrir þrjár líkamsárásir framdar sömu nótt, þá síðustu í félagi við meðákærða G. Töldust fyrstu tvær árásirnar varða annars vegar við 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hins vegar við 1. mgr. sömu lagagreinar. Þriðja árásin var stórfelld og lést fórnarlambið af sárum sínum nokkrum dögum síðar. Var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu beggja ákærðu staðfest. Í héraðsdómi hafði B hlotið 3 ára fangelsi en G fangelsi í tvö ár. Þótti ekki annað fært með hliðsjón af alvarleika brota B og G en að þyngja refsingu þeirra þannig að B hlyti 6 ára fangelsi en G 3 ára fangelsi.

Krafist var skaðabóta vegna mistaka starfsmanna L við fæðingu H. Eins og mál þetta lá fyrir Hæstarétti var talið sannað með vísan til læknisfræðilegra álitsgerða að við fæðingu H hefði komið upp svokallað axlarklemmutilvik og H orðið fyrir togáverka sem örorka hans stafaði af. Væru yfirgnæfandi líkur fyrir því að of mikið hefði verið togað í höfuð barnsins til þess að losa um klemmuna en þegar fyrirstaðan uppgötvaðist hefði hins vegar enn verið tími til þess að kalla til fæðingarlækni og gera spangarskurð samhliða öðrum handbrögðum. Þegar allt sem fram væri komið í málinu, væri virt yrði við svo búið að leggja á Í að sýna fram á að þrátt fyrir tilhlýðilega aðgæslu hefði ekki verið unnt að koma í veg fyrir skaða H. Þar sem það hafði ekki verið gert var Í látinn bera fébótaábyrgð á því örorkutjóni sem H varð fyrir.

H gekkst undir aðgerð á vinstra fæti hjá bæklunarskurðlækni sjúkrahússins F í nóvember 1993. Ekki var talið skynsamlegt að láta hana fá gervihnjáliði heldur var gerð réttingaraðgerð á efri enda sköflungs. Eftir aðgerðina varð H verulega kiðfætt, hafði verki og átti erfitt með gang. Taldi hún að starfsmönnum F hefðu orðið á bótaskyld mistök við aðgerðina og eftirmeðferð hennar og að F væri á grundvelli reglunnar um vinnuveitandaábyrgð skaðabótaskylt vegna þessara mistaka. Ekki var talið að ábyrgð F yrði á því reist að ekki hefði verið sinnt upplýsingaskyldu samkvæmt 10. gr. læknalaga. Af gögnum málsins varð ekki annað ráðið en að starfsfólk F hefði frætt H um aðgerðina og að hverju var stefnt með henni. Hæstiréttur hafði vísað málinu til læknaráðs og taldi læknaráð að ráðist hefði verið í aðgerðina í samræmi við bestu fyrirliggjandi þekkingu á þeim tíma. Dómkvaddir matsmenn, sem voru tveir bæklunarskurðlæknar, höfðu einnig talið svo og höfðu tekið fram að ákvörðun um tegund aðgerðar hefði verið fullkomlega rétt og vel hugsuð. Var ekki fallist á það með héraðsdómi að ákvörðun læknisins um aðgerðina hefði verið vafasöm. Fyrir lá í málinu að H hafði verið hjálpað til að stíga í fótinn með aðstoð grindar fyrsta daginn eftir aðgerðina. Taldi héraðsdómur, sem skipaður var tveimur héraðsdómurum og einum sérfróðum meðdómanda, að H hefði verið látin stíga alltof fljótt í fótinn með tilliti til líkamlegs ástands hennar. Dómkvaddir matsmenn voru þessu ósammála og töldu það hafa verið nauðsynlegt að beita álagi á fótinn eftir aðgerðina en aukin hætta hefði hins vegar fylgt því að draga það að láta reyna á fótinn. Læknaráð taldi ekki útilokað að H hefði verið látin stíga í fótinn of snemma en taldi aðalástæðu þess að H varð kiðfætt vera sjúklegar breytingar í hnénu, sem hefðu verið meiri en unnt hefði verið að sjá fyrir. Með vísan til þessa taldi dómurinn að það væri læknisfræðilegt álitamál hvenær rétt hefði verið að láta H stíga í fótinn. Að því athuguðu yrði það ekki virt aðgerðarlækninum til gáleysis að hann mælti fyrir um að H yrði strax látin reyna á fótinn. Þóttu því ekki fram komnar sönnur fyrir því að tjón H mætti rekja til mistaka starfsólks F, heldur hnigju rök að því að það yrði rakið til þess hversu hnén voru illa farin en það hefði ekki mátt sjá fyrir. Var F sýknað af kröfum H í málinu.

A krafði Í um bætur vegna fjárhagslegs og ófjárhagslegs tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir. Opinbert mál hafði verið höfðað gegn A vegna gruns um að hann hefði dregið sér fé en hann verið sýknaður. Taldi A að Í hefði bakað sér tjón með rannsóknaraðgerðum lögreglu og málsmeðferð í sakamálinu sem hefði verið höfðað án nægjanlegs tilefnis. Fallist var á að Í hefði ekki fært fram viðhlítandi rök fyrir því að nauðsyn hefði borið til að halda A í gæslu í rúmar tvær klukkustundir á rannsóknarstigi hins opinbera máls. Þá var fallist á að ekki hefði verið ástæða til að endurtaka leit á heimili A og í sameign fjöleignarhúss, sem hann bjó í. Voru honum dæmdar miskabætur vegna þessa. Þá var fallist á að A bæru skaðabætur vegna skyrtu sem lögregla hafði lagt hald á við rannsókn málsins en ekki skilað. Hins vegar var hafnað að ákvæði XXI. kafla laga nr. 19/1991 fælu í sér heimild til að dæma bætur vegna þess að A hefði verið sóttur til sakar án nægjanlegs tilefnis. Þótti ekki sýnt að skilyrði væru til slíkra bóta á grundvelli sakarreglunnar. Þá var hafnað kröfu A um bætur vegna mismunar á lögmannskostnaði samkvæmt gjaldskrá og tildæmdum málsvarnarlaunum í sakamálinu.

Gerð var brjósklosaðgerð á hálsliðum G og fremri spenging á liðunum á sjúkrahúsinu S. Eftir aðgerðina kom fram lömun á raddbandi og miklar breytingar á rödd, en auk þess hafði orðið sá skaði á taug að af leiddi skert öndun, úthaldsleysi og kyngingarörðugleika. Var varanlega örorka G af völdum aðgerðarinnar metin 15%. Krafði G sjúkrahúsið um greiðslu skaðabóta fyrir tjón sitt. Ekkert var talið benda til þess að aðgerðarlæknir hefði sýnt af sér gáleysi eða gert mistök við aðgerðina. Ekki var heldur talið að vanræksla af hálfu S hefði átt sér stað í tengslum við aðgerðina, sem leiddi til þess að S yrði gert að sanna sérstaklega, að ekki hafi verið um saknæmt atferli að ræða. Álitið var að líkamstjón G væri tengt áhættunni af aðgerðum af þessu tagi og hefði eins getað orðið við ítrustu aðgæslu. Þá var talið, að varanleg raddbandalömun væri svo sjaldgæfur fylgikvilli aðgerðarinnar, að bótaskylda yrði ekki felld á S af þeirri ástæðu einni að G hefði ekki sérstaklega verið vöruð við þessari áhættu. Var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, að sýkna S af kröfum G.