Dómstólaleit

Í tillögu að matsáætlun vegna mats á umhverfisáhrifum lagningar hringvegar um H hafði V lýst þremur framkvæmdakostum. Áfrýjendur lögðu fram tvo framkvæmdakosti til viðbótar, sem þeir færðu rök fyrir að metnir skyldu samhliða kostum V. Í tillögu að matsáætlun sem V sendi til S í október 2006 var fjallað um þá framkvæmdakosti sem áfrýjendur lögðu til og hafnað að þeir yrðu teknir til mats. Í ákvörðun S 5. desember 2006 var fallist á matáætlunina með athugasemdum. V kærði ákvörðunina til umhverfisráðherra, sem með úrskurði 11. maí 2007 féllst á kröfu V um að felldur yrði úr gildi sá hluti hennar sem meðal annars laut að því að V skyldi meta framkvæmdakosti sem áfrýjendur höfðu lagt til. Áfrýjendur höfðuðu mál og kröfðust ógildingar á úrskurði umhverfisráðherra. Talið var að ekki væru slíkir formannmarkar á úrskurði umhverfisráðherra að ógildi varðaði. Þá var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að framkvæmdaaðili hefði forræði á því hvaða framkvæmdakostir uppfylltu markmið framkvæmdar, enda væri mat hans í þeim efnum reist á hlutlægum og málefnalegum grunni. Ekkert hefði komið fram í málinu er gæfi til kynna að leiðaval V hefði ekki verið reist á málefnalegum sjónarmiðum. V hefði rökstutt að önnur leiðin, sem áfrýjendur lögðu til, stytti leiðina minna en aðrir kostir, umferðaröryggi væri áfátt þar sem hún lægi nærri þéttbýli og á henni væru margar tengingar við hliðarvegi. Talið var að þessi sjónarmið væru málefnaleg og vörðuðu tilgang og markmið framkvæmdarinnar með þeim hætti að ekki yrði haggað því mati framkvæmdaaðila að hafna þessum kosti til mats. Þá hefðu áfrýjendur ekki hrakið þau rök að hin leiðin væri innan þess öryggissvæðis sem krafist væri vegna flugvallarins. Var talið að þetta væri málefnaleg forsenda til að hafna sérstöku mati á þessum kosti. Þá fælist í úrskurði umhverfisráðherra að tvær aðrar leiðir, sem deilt var um, kæmu til mats með óbeinum hætti og því væri ekki forsendur til að ógilda hann á þeim grunni að þessar leiðir yrðu ekki metnar. Voru V og Í sýknuð af kröfum áfrýjenda.

V lagði fram tillögu að matsáætlun til S, í samræmi við ákvæði laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum, vegna fyrirhugaðrar lagningar hringvegar um Hornafjarðarfljót. Komu sóknaraðilar málsins á framfæri athugasemdum við stofnunina og með hliðsjón af þeim athugasemdum meðal annars var tillagan samþykkt með breytingum, sem fólu í sér að lagt var fyrir V að kanna fleiri vegarstæði en tillaga að matsáætlun gerði ráð fyrir. V kærði umrædda ákvörðun S til umhverfisráðherra sem felldi ákvörðunina úr gildi að því leyti sem hún fól í sér mat á öðrum kostum en V hafði byggt tillögu sína að matsáætlun á. Var málið höfðað af sóknaraðilum til að fá þeim úrskurði umhverfisráðherra hnekkt. Talið var að þótt 14. gr. laga nr. 106/2000 takmarki kæruheimild við framkvæmdaraðila raskaði það ekki rétti manna til að bera mál undir dómstóla ættu þeir lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn máls. Með hliðsjón af því, að matsáætlun samkvæmt 8. gr. laga nr. 106/2000 afmarki í meginatriðum til hvaða atriða mat á umhverfisáhrifum taki og að endanleg ákvörðun um legu vegar verði að byggjast á vegleið sem sætt hafi slíku mati og með vísan til e. liðar 2. töluliðar 2. mgr. 13. gr. reglugerðar nr. 1123/2005 um mat á umhverfisáhrifum og að ráða megi af gögnum málsins að sóknaraðilar eigi lönd að þeim vegarstæðum sem S ákvað að koma skyldu til mats, var talið að sóknaraðilar ættu lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn dómkröfu sinnar. Var hinn kærði úrskurður um frávísun málsins því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.