Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
3 dómar fundust
Lagagrein: 1. mgr. 27. gr. laga nr. 10/2008 — Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla
A höfðaði mál á hendur B ohf. í kjölfar þess að henni var sagt upp störfum og krafðist þess að viðurkennd yrði skaða- og miskabótaskylda B ohf. vegna ólögmætrar uppsagnar. Byggði A einkum á því að uppsögnin hefði grundvallast á því að hún hefði kvartað undan framkomu yfirmanns síns, framkvæmdastjóra B ohf., skömmu áður. B ohf. byggði á hinn bóginn á því að uppsögnin ætti sér rætur í því að A hefði ekki staðið undir væntingum sem starfsmaður. Í dómi Landsréttar er rakið að samkvæmt 1. mgr. 27. gr. þágildandi laga nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla væri atvinnurekanda óheimilt að segja starfsmanni upp störfum sökum þess að hann hafi krafist leiðréttingar á grundvelli laganna, og skv. 3. mgr. sömu greinar skuli atvinnurekandi sýna fram á að uppsögn grundvallist ekki á leiðréttingarkröfu starfsmanns ef leiddar eru líkur að því að gengið hafi verið gegn ákvæðinu. Af málsgögnum mætti ráða að B ohf. hefði lengst af borið traust til A, fjölgað verkefnum hennar, aukið ábyrgð og að rætt hefði verið um launahækkun henni til handa. Þá hefði B ohf. farið með kvörtun A sem samskiptavandamál en ekki sem kvörtun um kynbundna áreitni, þrátt fyrir að tilefni væri til þess, en málsgögn báru með sér að A og aðrar konur hefðu margsinnis kvartað yfir framferði yfirmanns hennar áður. Félagið hefði hvorki virkjað ferla sína í eineltis-, áreitis- eða ofbeldismálum né fylgt þeim reglum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 1009/2015 um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum. Þannig lágu ekki skýrt fyrir í málinu upplýsingar um lyktir eða árangur þeirrar úrvinnslu sem kvörtun A fékk. Með vísan til 3. mgr., sbr. 1. mgr. 27. gr. laga nr. 10/2008 var talið að B ohf. hefði ekki tekist að hnekkja líkum á því að uppsögnin hefði grundvallast á leiðréttingarkröfu A. Niðurstaða dómsins var því sú að viðurkennt var að B ohf. bæri skaðabótaábyrgð vegna fjárhagslegs tjóns sem A kynni að hafa orðið fyrir vegna uppsagnarinnar og miskabótaábyrgð vegna meingerðar í garð A í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.
A höfðaði mál gegn B ses. til heimtu bóta vegna uppsagnar B á ráðningarsamningi þeirra á milli. B ses. kvað tilefni uppsagnarinnar vera tilkynningar sem leikhússtjóra B ses. höfðu borist frá nokkrum einstaklingum um kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi af hálfu A. Óumdeilt var í málinu að á fundi 16. desember 2017 voru A í fyrsta skipti kynntar umræddar ásakanir samhliða því að honum var afhent uppsagnarbréf. Ágreiningur málsins laut að því hvort rétt hefði verið staðið að uppsögninni og ef svo væri ekki, hvort A ætti rétt til bóta fyrir fjártjón og miska. A byggði einkum á því að við uppsögnina hefði ekki verið fylgt þeim reglum sem kveðið væri á um í reglugerð nr. 1009/2015, um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum, og í handbók starfsfólks B. Í dómi Hæstaréttar kom fram að B ses. hefði almennt séð verið heimilt að segja upp samningnum við A í samræmi við þær meginreglur sem þar um gilda á almennum vinnumarkaði. Hins vegar þyrfti B ses. að sæta því að þær tilgreindu forsendur sem hann byggði ákvörðun sína á sættu skoðun með tilliti til þeirra takmarkana sem fortakslaus réttur til uppsagnar kynni að sæta samkvæmt fyrirmælum laga, kjarasamnings eða annarra heimilda. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að B ses. hefði í grundvallaratriðum vikið frá þeim skráðu hátternisreglum, sbr. reglugerð nr. 1009/2015, sem honum hefði borið að fara eftir við mat á framkomnum ásökunum á hendur A þótt uppsögnin væri beint tengd þeim. Útilokað væri nú að segja til um hver hefði orðið niðurstaða málsins hefði B ses. fylgt umræddum reglum við úrlausn þess. Við þessar aðstæður væri sú forsenda sem sérstaklega hefði verið tilgreind fyrir uppsögninni ekki lögmætur grundvöllur hennar og hefði jafnframt falið í sér brot á gagnkvæmri trúnaðar- og tillitsskyldu B ses. gagnvart A í samningssambandi þeirra. Var þetta metið B ses. til sakar og var hann af þeim sökum talinn bótaskyldur gagnvart A. Af sönnunarástæðum var B ses. sýknað af kröfu A um fjártjón en gert að greiða A 1.500.000 krónur í miskabætur.
Hafnað var kröfu stefnanda um að viðurkennt yrði að sá munur sem væri á launum hennar og annars forstöðumanns væri andstæð 2. mgr. 65. gr. stjórnarskráinnar og fæli í sér brot á lögum nr. 10/2008, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Einnig var hafnað kröfu stefnanda um að greiðslu skaða- og miskabóta.