Íslenska ríkið sýknað af bótakröfu tveggja bænda varðandi vörslusviptingu og slátrun sauðfjár.
Ákæruvaldið (
Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Stefán Ólafsson lögmaður)
Ákærði sýknaður af kæru um brot á lögum og samþykkt um búfjárhald.
A var dæmdur til að greiða H kostnað af því að handsama, hýsa og fá boðna upp tvo graðhesta.
Í málinu var deilt um skaðabótaábyrgð V hf. og Ó á tjóni sem M varð fyrir þegar bifreið í eigu Ó var ekið á nokkur hross í umsjá M á þjóðvegi númer eitt. Ágreiningur málsaðila laut einkum að því hvort takmarka ætti eða fella niður bótaábyrgð V hf. og Ó af því að M teldist meðábyrgur vegna eigin sakar hans þar sem hrossin hefðu sloppið úr vörslum hans. Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms þar sem fram kom að varsla hrossanna hefði verið í samræmi við lög um búfjárhald nr. 38/2013 og hliðgirðing í samræmi við girðingarlög nr. 135/2001 og reglugerð um girðingar. Þá hefði ekki verið sýnt fram á eða gert sennilegt að umbúnaði á beitarhólfi hefði verið ábótavant eða að hrossin hefðu sloppið úr því vegna slælegs umbúnaðar eða frágangs á hliðinu. Var því talið nægilega sýnt fram á að M hefði ekki sýnt af sér gáleysi eða ásetning sem leiddi til þess að fella bæri niður eða takmarka bótaskyldu hans samkvæmt 1. mgr. 88. gr. umferðarlaga á tjóninu á hrossunum vegna eigin sakar. Var því fallist á viðurkenningarkröfu M í málinu.
Í málinu greindi aðila á um innihald munnlegs samkomulags um kaup Á ehf. á nautgripum af H ehf. Laut ágreiningurinn að fjölda nautgripa sem keyptir voru og hvort með í kaupunum hefðu fylgt vélar og tæki í eigu H ehf. samkvæmt nánar tilgreindum tækjalista. Landsréttur staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að Á ehf. hefði ekki tekist sönnun þess að kauptilboðið hefði einnig tekið til véla og tækja og að gripalisti Bændasamtaka Íslands hefði verið ákvarðandi um fjölda þeirra nautgripa sem kaupsamningur aðila tók til. Fallist var á að til lækkunar á kaupverði kæmi verðmæti fjögurra nautgripa sem vantaði á fjölda þeirra sem tilgreindir voru á gripalista.
R höfðaði mál á hendur N ehf. til heimtu miskabóta, viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna hrossadauða og veikinda hrossa í eigu R og rýrnunar á verðmæti landareignar hennar að Kúludalsá í Hvalfjarðarsveit. R taldi tjón sitt eiga rætur að rekja til mengunar frá álveri N ehf. að Grundartanga. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að skýrslur um umhverfisvöktun og önnur gögn málsins sýndu fram á aukinn styrk flúoríðs í lofti, gróðri og búfénaði á jörðum í nágrenni Kúludalsár eftir að álver N ehf. hefði tekið til starfa. Sérstaklega hefði svo verið fyrst eftir bilun í hreinsibúnaði á árinu 2006 og þegar framleiðslugeta álversins hefði aukist verulega á árunum þar á eftir. Ekki var þó talið að stefndi hefði brotið gegn ákvæði starfsleyfis um árlegt hámarksmagn flúors í útblásturslofti eða að tímabundin bilun hreinsibúnaðarins fæli í sér sérstakt brot gegn starfsleyfinu. Heildarmat á niðurstöðum áfangaskýrslu sem unnin var á grundvelli rannsóknar á orsökum veikinda hrossanna og önnur sönnunargögn þóttu ekki geta leitt til þeirrar niðurstöðu að sýnt hefði verið fram á orsakasamband milli flúormengunar frá álverinu og veikinda hrossanna. Talið var að R hefði hvorki gert nægilega líklegt að N ehf. hefði sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi hvað varðaði losun flúors né að orsakatengsl væru á milli losunar flúors frá álverinu og veikinda og dauða hrossanna til þess að fallist yrði á bótaskyldu N ehf. Því var niðurstaða héraðsdóms um sýknu N ehf. af kröfum R staðfest.
S krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda SJ vegna fjártjóns sem hann varð fyrir er hross, sem SJ var umsjónarmaður að, hlupu í veg fyrir bifreið S á Suðurlandsvegi. Óumdeilt var að lausaganga búfjár var óheimil við Suðurlandsveg á grundvelli 50. gr. vegalaga nr. 80/2007 og var girt beggja vegna vegarins. Komust hrossin upp á veginn yfir ristarhlið við heimreið að bæ SJ, en nokkur snjór var er atvik gerðust. Talið var að þar sem SJ hefði ekki sinnt þeirri skyldu sinni að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að koma í veg fyrir að hestarnir ættu greiða leið af landi hans upp á fjölfarinn þjóðveg þar sem í gildi var bann við lausagöngu búfjár mætti rekja atburðinn til gáleysis hans, en honum hefði verið ljóst, kvöldið fyrir slysið, að ristarhliðið þjónaði ekki tilgangi sínum sem gripaheld vörslulína samkvæmt 13. tölulið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 103/2002 um búfjárhald o.fl. Á hinn bóginn var ekki fallist á að S hefði sýnt af sér gáleysi við aksturinn umrætt sinn. Var því viðurkennd skaðabótaskylda SJ, enda var talið að S hefði fært nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir fjártjóni vegna saknæmrar háttsemi þess fyrrnefnda.
Starfsmaður stefnanda ók á hross í eigu stefnda, en hrossið hafði sloppið úr girðingu. Bifreið stefnanda skemmdist við óhappið og krafðist hann viðurkenningar á bótaskyldu stefnda. Taldi dómurinn að óhappið yrði bæði rakið til vanbúnaðar stefnda á girðingunni og þess að ökumaður hefði ekið of hratt miðað við aðstæður. Sök var skipt til helminga.
H krafðist þess að viðurkennt yrði að G væri bótaskyldur vegna heilsu-og eignatjóns sem hann varð fyrir 15. maí 2004, þegar hross slapp úr girðingu og gæslu á bænum Gauksmýri. Á grundvelli 56. gr. vegalaga var lausaganga búfjár bönnuð við bæinn. Hrossið komst í umrætt sinn í gegnum opið hlið sem lá við vegaslóða frá bænum og þjónaði hagsmunum G. Hliðið uppfyllti ekki kröfur 37. gr. vegalaga. Þar sem þess var eigi gætt af hálfu G að hliðið væri lokað átti hesturinn greiða leið á þjóðveginn umrætt sinn. Af þeim sökum var G talin bera skaðabótaábyrgð á tjóni H. Var H gert að bera þriðjung tjóns síns vegna eigin sakar.
X var ákærður fyrir hilmingu og þjófnað. Hæstiréttur taldi sannað að X hefði tekið við úr höndum óþekkts manns tösku og bakpoka, sem höfðu að geyma myndavélar o.fl., og falið á heimili sínu þrátt fyrir að honum hlyti að hafa verið ljóst að munanna hefði verið aflað með auðgunarbroti. Þá taldi Hæstiréttur sannað með vísan til játningar X og annarra gagna málsins að hann hefði farið inn í nýbyggingu og stolið þaðan rafhlöðuborvél og naglabyssu. X hafði hlotið 27 refsidóma frá árinu 1978 og voru framangreind brot framin fyrir uppsögu síðasta dómsins. Var honum dæmdur hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og refsing hans ákvörðuð með hliðsjón af 77. gr., 71. gr., 72. gr. og 255. gr. sömu laga, en J var vanaafbrotamaður. Var X dæmdur í 6 mánaða fangelsisvist.
Ó ók að kvöldlagi upp blindhæð á þjóðvegi. Handan hæðarbrúnarinnar blöstu við henni hross og varð folald, í eigu E, fyrir bifreiðinni, en S og E höfðu rekið hrossin eftir þjóðveginum umrætt kvöld. Í máli sem var höfðað á hendur H, S og E til greiðslu á tjóni, sem varð á bifreiðinni, héldu þeir því fram að hrossin hefðu verið í lausagöngu, en þau hefðu sjálf farið af stað úr haga þar sem þau hefðu verið skilin eftir meðan hlé var gert á rekstrinum. Hæstiréttur taldi að H, S og E bæru sönnunarbyrðina fyrir þessari staðhæfingu sinni og að þeirri sönnunarbyrði hefði ekki verið fullnægt. Samkvæmt 2. mgr. 78. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 hefði heimild til að reka hrossin eftir þjóðveginum verið háð því að nægilega margir gæslumenn fylgdu rekstrinum og að einn gæslumaður færi fyrir, enda hefði mátt vænta umferðar ökutækja um veginn. Að hvorugu þessu hefði verið gætt við rekstur hrossanna. Samkvæmt því yrði að fella bótaábyrgð vegna tjóns á bifreiðinni sameiginlega á H, S og E. Ó var ekki talin hafa sýnt gáleysi í umrætt sinn.
Skaðabætur. Bifreiðir. Búfé. Tilkynning. Aðild. Vanreifun. Frávísun máls frá héraðsdómi að hluta. GJ ók bifreið á hrút í eigu GE með þeim afleiðingum að bifreiðin skemmdist og hrúturinn drapst. GJ og H, eigandi bifreiðarinnar, kröfðu GE og vátryggingafélagið V, sem GE hafði keypt ábyrgðartryggingu hjá, um bætur vegna fjártjóns sem þau hefðu orðið fyrir. Kröfum GJ á hendur GE og V var vísað frá dómi, enda var ekki talið að skýrt hefði verið af hvaða sökum hann gæti átt aðild að málinu. Vegna aðstæðna á slysstað leiddi af vegalögum að lausaganga búfjár var þar bönnuð. GE var eigi að síður sýknaður af kröfum H þar sem ekki þótti hafa verið færðar fyrir því sönnur að hann hefði sýnt af sér gáleysi. Málinu hafði áður verið vísað til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem hafði komist að þeirri niðurstöðu að bæta ætti tjón á bifreiðinni úr ábyrgðartryggingu GE. Kvaðst V hafa sent nefndinni bréf og tilkynnt að félagið myndi ekki una niðurstöðu hennar. Sagðist V jafnframt hafa sent H afrit þess bréfs. Gegn mótmælum H þótti það hins vegar ekki sannað og var því talið að V hefði orðið bundið af niðurstöðu nefndarinnar. Kröfu hennar á hendur V var hins vegar vísað frá dómi vegna vanreifunar.
Hestur í eigu S varð fyrir bifreið J. Drapst hesturinn en verulegar skemmdir urðu á bifreiðinni og krafði J S um bætur vegna þess tjóns sem hann varð fyrir. Byggði J á því að hesturinn hefði hlaupið í veg fyrir bifreið hans og um væri að kenna vanrækslu S við gæslu hestsins. Lausaganga stórgripa var bönnuð þar sem slysið varð. Talið var sannað að hesturinn hefði, ásamt fleiri hrossum í eigu S, verið kominn út úr girðingu um land S daginn fyrir slysið. Þá var talið sannað með framburði vitna að ástand girðinga við land S hefði ekki verið nægjanlega gott. Talið var að ástandi girðinga og eftirliti S með hestum sínum hefði verið þann veg farið að rekja mætti til gáleysis hans að þeir sluppu. Var S gert að bæta J tjón hans að 3/4 hlutum. J var hins vegar talinn hafa ekið of hratt miðað við aðstæður og í ljósi þess að hann vissi að lausaganga hrossa væri til vandræða þar sem slysið varð. Var hann því látinn bera 1/4 hluta tjóns síns sjálfur. Fundið var að því að héraðsdómari tók orðrétt úr stefnu og úr greinargerð stefnda í héraði umfjöllun þeirra um málsástæður og lagarök í stað þess að vinna úr gögnunum helstu málsástæður aðila og réttarheimildir sem þeir byggðu á.
A ók á þrjú hross og olli slysið talsverðum skemmdum á bifreið hans. Í kjölfar slyssins keypti VL bifreiðina af A með "öllum rétti" vegna tjónsins. VL höfðaði mál gegn G og S, sem voru eigendur hrossanna, til greiðslu skaðabóta. Ekki lá fyrir annað mat á tjóninu en skoðun tjónaskoðunarmanns Vátryggingafélags Íslands hf., sem fór fram tæpum tveimur árum eftir slysið. Héraðsdómur dæmdi VL bætur að álitum. Gegn mótmælum G og S þótti ófært að leggja nefnda tjónaskoðunarskýrslu til grundvallar við mat á tjóni VL fyrir Hæstarétti. Þar sem fyrri eiganda eða VL var í lófa lagið að afla matsgerðar dómkvadds manns á fyrri stigum þóttu ekki skilyrði til að ákveða skaðabætur að álitum eins og héraðsdómari gerði. Málinu vísað frá héraðsdómi.
Tveir hestar í eigu T og G urðu fyrir bifreið í eigu E á þjóðvegi nr. 1 í landi Kópavogs. Höfðu hestarnir sloppið úr girðingu kvöldið fyrir slysið. Var talið að brotthlaup hestanna mætti rekja til gáleysis vörslumanns þeirra og að T og G bæru skaðabótaábyrgð á tjóni E, en ekki var talið sannað að ökumaður bifreiðar E hefði gerst sekur um gáleysi við aksturinn. Voru T og G dæmd til að greiða E bætur fyrir tjón, sem varð vegna skemmda á bifreiðinni.