Dómstólaleit

Í krafðist viðurkenningar á því að það væri eigandi að öllum námum og námuréttindum, þar með töldum sandi, möl og grjóti, í landi jarðarinnar Skipalóns í Hörgárbyggð. Reisti Í kröfu sína á ákvæði í afsali frá 1959, sbr. 3. mgr. 1. gr. þágildandi laga nr. 4/1946 um sölu þjóðjarða, þar sem námur og námuréttindi voru undanskilin við sölu jarðarinnar. Núverandi eigendur hennar töldu aftur á móti að hagnýting á sandi, möl og grjóti félli ekki undir þessa undanþágu. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í tilskipun frá 13. júní 1787, þar sem fjallað hefði verið um hagnýtingu jarðefna almennt, hefði hugtakið námugröftur verið tengt hvers konar nýtingu jarðefna án tillits til þess hvort þau fundust á eða undir yfirborði jarðar. Námulög, sem sett voru hér á landi árið 1907 og 1909, hefðu hins vegar einungis náð til leitar og graftar á málmum og málmblendingum, en síðargreindu lögin voru í gildi þegar afsal jarðarinnar var gefið út. Með hliðsjón af sérstökum tilgangi þeirra laga var ekki fallist á að skýra bæri hugtakið námuréttindi í 3. mgr. 1. gr. laga nr. 4/1946 í samræmi þau. Þá hefði það ekki fallið að tilgangi laga um sölu þjóðjarða að selja réttindi til hvers konar efnistöku úr landinu. Var því talið að hugtakið námuréttindi í lögunum hefði haft þá merkingu að hagnýting á sandi, möl og grjóti félli þar undir. Þá var ekki fallist á með núverandi eigendum að þau hefðu unnið hefð á að nýta sér þessi jarðefni í landi jarðarinnar, enda hefði kaupandi jarðarinnar árið 1959, faðir núverandi eigenda, gengist undir það skilyrði að öll námuréttindi, þar með talið grjót-, sand- og malarnám, væru undanskilin við söluna. Því bæri að fallast á kröfu Í.