Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
5 dómar fundust
Lykilorð: Fóstursamningur
A og F eignuðust dótturina E. Skömmu eftir fæðinguna óskaði F, móðir stúlkunnar eftir því við B að henni yrði komið fyrir í varanlegu fóstri. Lagðist A gegn þessari fyrirætlan og krafðist þess að sér yrði falin forsjá hennar. Gerði F samning við B, fyrst um fóstur til bráðabirgða og síðar um varanlegt fóstur. Að kröfu A úrskurðaði B um tilhögun umgengni við stúlkuna sem var staðfestur af kærunefnd barnaverndarmála. Höfðaði A mál og krafðist ógildingar ákvörðunar B og fyrrgreinds fóstursamnings. Landsréttur féllst á það með A að annmarkar hefðu verið á ákvörðun B um að vista barnið í fóstri hjá C og D en taldi að ekki hefðu verið leiddar líkur að því að þeir hefðu haft áhrif á efni ákvörðunarinnar svo ógildingu hennar varðaði. Þá var það mat réttarins að ógilding ákvörðunar B nú gæti verið til þess fallin að skapa óvissu um hagi stúkunnar og raska mikilvægum hagsmunum hennar, enda hefði ekki verið sýnt fram á annað en að þar hafi hún notið góðrar umönnunar og atlætis og að hún hefði myndað sterk og náin tengsl við C og D. Var því niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu A um ógildingu ákvörðunar B, sem og um ógildingu fóstursamnings staðfest. Jafnframt var staðfest sú niðurstaða að hafna kröfu A um ógildingu úrskurðar um umgengni A við stúlkuna með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms.
E samþykkti að barnaverndarnefnd K tæki við forsjá dóttur hennar D og að hún yrði vistuð hjá B og C til 18 ára aldurs, sbr. 1. og 2. mgr. 25. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. A, faðir D, fór ekki með forsjá hennar og í málinu krafðist hann þess að fóstursamningnum yrði hnekkt. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að barnaverndarnefnd K hefði við meðferð málsins gætt að málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttar og barnaverndarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að krafa um að fóstursamningi yrði hnekkt yrði aðeins tekin til greina að uppfylltum skilyrðum 3. mgr. 34. gr. barnaverndarlaga. Vísað var til þess að A hefði samþykkt ráðstöfunina og að af hans hálfu hefði ekki verið vísað til neinna breyttra aðstæðna sem gætu réttlætt að fyrirliggjandi fóstursamningi yrði hnekkt. Var því ekki talið að fullnægt væri skilyrðum 3. mgr. 34. gr. laganna. Voru barnaverndarnefnd K, B og C því sýknuð af kröfu A.
M og K eignuðust dæturnar F 1990 og E 1992. Vegna erfiðleika við að annast telpurnar samþykktu M og K í mars 1993 að F færi í fóstur á vegum barnaverndarnefndar R (BR). Í maí 1993 skrifuðu M og K undir yfirlýsingu þar sem þau samþykktu að F færi í fóstur til C og D til 16 ára aldurs og var varanlegur fóstursamningur gerður í janúar 1994. Samkvæmt samningnum átti F rétt á umgengni við foreldra sína tvisvar á ári í tvo tíma í senn. Eftir skilnað M og K á árinu 1995 breyttist umgengnin þannig að foreldrarnir komu í sitt hvoru lagi. Í september 1996 óskaði K eftir aukinni umgengni við F. BR kvað upp úrskurð í málinu í júlí 1997 um að umgengni F við K skyldi vera tvisvar á ári tvær klukkustundir í senn. Skaut K úrskurðinum til Barnaverndarráðs þar sem umgengni var ákveðin tvisvar á ári tvær klukkustundir í senn og skyldi fyrri umgengnin vera sameiginleg með E og var K heimilað að taka með sér síðari eiginmann sinn og son þeirra. Höfðaði K mál og krafðist ógildingar á úrskurðinum. Ekki var talið hlutverk dómstóla að kveða á um inntak umgengnisréttar, en talið að þeir ættu úrskurð um það, hvort ákvarðanir barnaverndaryfirvalda væru byggðar á lögmætum grunni. Þá var talið að undirbúningur BR hefði verið faglegur og traustur og hefði samdóma álit allra kunnáttumanna verið að hagsmunir F mæltu með því að umgengnisréttur væri óbreyttur. Var úrskurðurinn ekki talin brjóta í bága við lög eða alþjóðasamninga, sem Ísland er aðili að og var kröfu K um ógildingu úrskurðarins hafnað.
(Einar Gautur Steingrímsson hrl.) M og K eignuðust dæturnar F 1990 og E 1992. Vegna erfiðleika við að annast telpurnar samþykktu M og K í desember 1992 að E færi í fóstur á vegum barnaverndarnefndar R (BR). Í mars 1993 skrifuðu M og K undir yfirlýsingu þar sem þau samþykktu að E færi í fóstur til A og B til 16 ára aldurs og var varanlegur fóstursamningur gerður í desember 1993. Samkvæmt samningnum átti E rétt á umgengni við foreldra sína tvisvar á ári í tvo tíma í senn. Eftir skilnað M og K á árinu 1995 breyttist umgengnin þannig að foreldrarnir komu í sitt hvoru lagi. Í september 1996 óskaði K eftir aukinni umgengni við E. BR kvað upp úrskurð í málinu í júlí 1997 um að umgengni E við K skyldi vera tvisvar á ári tvær klukkustundir í senn. Skaut K úrskurðinum til Barnaverndarráðs þar sem umgengni var ákveðin tvisvar á ári tvær klukkustundir í senn og skyldi fyrri umgengnin vera sameiginleg með F og var K heimilað að taka með sér síðari eiginmann sinn og son þeirra. Höfðaði K mál og krafðist ógildingar á úrskurðinum. Ekki var talið hlutverk dómstóla að kveða á um inntak umgengnisréttar, en talið að þeir ættu úrskurð um það, hvort ákvarðanir barnaverndaryfirvalda væru byggðar á lögmætum grunni. Þá var talið að undirbúningur BR hefði verið faglegur og traustur og hefði samdóma álit allra kunnáttumanna verið að hagsmunir E mæltu með því að umgengnisréttur væri óbreyttur. Var úrskurðurinn ekki talin brjóta í bága við lög eða alþjóðasamninga, sem Ísland er aðili að og var kröfu K um ógildingu úrskurðarins hafnað.
A var svipt forsjá sonar síns af barnaverndaryfirvöldum þar sem þau töldu hana óhæfa til að annast uppeldi hans. Í framhaldi af því var drengnum komið í fóstur. A krafðist þess að úrskurður um forsjársviptingu og samningur um fóstur yrðu felldir úr gildi með dómi. Fyrir Hæstarétt var lögð matsgerð dómkvaddra matsmanna sem töldu A ekki hæfa til að fara með forsjá barnsins. Einnig kom fram að eftir að A hafði verið svipt forsjánni hafði líferni hennar einkennst af óreglu. Var talið að skilyrði barnaverndarlaga til forsjársviptingar væru uppfyllt og var aðalkröfu A hafnað. Fallist var á varakröfu A um að felldur yrði úr gildi úrskurður barnaverndaryfirvalda um inntak umgengnisréttar hennar við son sinn, enda var ekki talið að sýnt hefði verið fram á nauðsyn þess að takmarka hann svo mjög sem gert hafði verið. Á hinn bóginn var kröfu um að tilhögun umgengninnar yrði ákveðin með dómi vísað frá héraðsdómi.