Dómstólaleit

F var ákærður fyrir nauðgun samkvæmt 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa með ólögmætri nauðung og með því að neyta aflsmunar haft önnur kynferðismök en samræði við A án samþykkis með því að hafa stungið getnaðarlim sínum í munn hennar þar sem hún sat á salerni og gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar. Héraðsdómur hafði sýknað F af sakargiftum en með hinum áfrýjaða dómi var hann sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru og refsing hans ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Hæstiréttur taldi enga þá ágalla hafa verið á rannsókn lögreglu að ákæranda hafi ekki með réttu verið fært að ákveða hvort sækja skyldi F til sakar og byggja á henni fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008. Í dómi Hæstaréttar kom fram að nægilega yrði ráðið af dómi Landsréttar að niðurstaða um sakfellingu hefði verið byggð á heildstæðu mati á sönnunargögnum og við það mat farið að meginreglum 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008. Væri ekkert komið fram um að ágallar hefðu verið á aðferð Landsréttar við mat á sönnun. Þá lægju ekki fyrir aðrir annmarkar á meðferð málsins í Landsrétti eða samningu dómsins sem leitt gætu til ómerkingar hans. Væri niðurstaða Landsréttar um sakfellingu F reist á heildstæðu mati á sönnunargögnum, meðal annars sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sem ekki yrði endurskoðað fyrir Hæstarétti. Var niðurstaða Landsréttar staðfest um þá háttsemi sem F var þar sakfelldur fyrir, heimfærslu hennar til refsiákvæða og refsingu F. Um einkaréttarkröfu brotaþola sem dæmd hafði verið efnislega í Landsrétti tók Hæstiréttur fram að samkvæmt 2. málslið 3. mgr. 196. gr. laga nr. 88/2008 hefði krafa brotaþola fyrir Landsrétti á grundvelli 5. mgr. 193. gr. laganna ekki getað tekið til annars en ómerkingar og heimvísunar ákvæðis héraðsdóms um frávísun einkaréttarkröfunnar. Einkaréttarkrafan hefði því verið dæmd efnislega í Landsrétti í andstöðu við lagafyrirmæli og því óhjákvæmilegt að ómerkja dóminn að því leyti. Með hliðsjón af sjónarmiðum að baki 2. mgr. 208. gr. og 4. mgr. 225. gr. laga nr. 88/2008 var jafnframt ómerkt ákvæði héraðsdóms um frávísun kröfunnar og henni vikið til meðferðar í héraðsdómi í sérstöku einkamáli í samræmi við 175. gr. laga nr. 88/2008.

K, umboðsfyrirtæki hljómsveitarinnar S, höfðaði mál á hendur LE ehf., L ehf. LV ehf. og G vegna kröfu um greiðslu skuldar vegna tónlistarflutnings hljómsveitarinnar á tónlistarhátíðinni SS sumarið 2018. K byggði kröfu sína á hendur LE ehf. á því að framkvæmdastjóri félagsins hefði í viðtali við fjölmiðla gefið ábyrgðaryfirlýsingu fyrir hönd félagsins vegna skulda SP ehf. við flytjendur sem fram komu á umræddri tónlistarhátíð. K byggði kröfu sína á hendur L ehf. LV ehf. og G á því að þeir hefðu verið nátengdir SP ehf. og nýtt þá stöðu sína til þess að koma eignum þess félags undan kröfuhöfum og með því valdið K skaðabótaskyldu tjóni, meðal annars á grundvelli reglna um samsömun. Héraðsdómur féllst á kröfu K en með dómi Landsréttar voru L ehf., LV ehf. og G sýknuð að svo stöddu af kröfu K um greiðslu skaðabóta á þeim grundvelli að fyrir lægi dómur þess efnis að F, fyrrverandi fyrirsvarsmaður SP ehf., skyldi greiða K fjárkröfuna sem um ræðir og ekki væri fullreynt hvort krafan fengist greidd úr hendi F. Voru stefndu að öðru leyti sýknaðir af kröfu K. Hæstiréttur taldi að ekki hefði verið sýnt fram á að framkvæmdastjóri LE ehf. hefði haft heimild til þess að gefa yfirlýsingu þess efnis sem K byggði á í málinu. Var LE ehf. því sýknað af kröfu K. Af þeim sökum kom ekki til frekari skoðunar ábyrgð annarra stefndu á ætlaðri skuldbindingu LE ehf. þar sem til hennar hafði aldrei stofnast. Í dómi Hæstaréttar kom fram að Landsréttur hefði ekki tekið afstöðu til þess hvort gögn sem stefndu lögðu fram undir rekstri málsins í Landsrétti kæmust að við mat á hugsanlegri skaðabótaábyrgð L ehf., LV ehf. og G. Þá hafi Landsrétti borið að taka efnislega afstöðu til ætlaðrar skaðabótaskyldu þeirra og ekki staðið lagaskilyrði til þess að sýkna þá að svo stöddu. Vísaði Hæstiréttur til þess að óskipt ábyrgð fleiri en eins skuldara á kröfu kæmi ekki í veg fyrir að aflað yrði aðfararhæfs dóms gagnvart þeim öllum í einu dómsmáli eða fleirum meðan einhver hluti kröfunnar væri enn ógreiddur. Þar sem ætluð skaðabótakrafa K hefði verið orðin gjaldfær fyrir dómtöku málsins í héraði hafi engin efni verið til að sýkna L ehf., LV ehf. og G að svo stöddu með vísan til 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var dómur Landsréttar því ómerktur og málinu vísað til Landsréttar til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný um kröfu K á hendur L ehf., LV ehf. og G á grundvelli ætlaðrar skaðabótaskyldu.

A og B höfðu deilt um forsjá tveggja barna sinna, meðlag með þeim, lögheimili og umgengni. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að A og B skyldu fara sameiginlega með forsjá barna sinna, lögheimili dóttur málsaðila skyldi vera hjá A en lögheimili sonarins hjá B. Í dómsorði Landsréttar sagði um umgengniskröfur A og B að aðilar skyldu vinna að því að koma á reglulegri umgengni barnanna við það foreldri sem þau byggju ekki hjá. Hæstiréttur tók fram að þótt dómur gæti ákveðið að engin umgengni skyldi fara fram milli foreldra og barns og jafnframt hafnað því að ákveða inntak umgengni, sbr. 5. mgr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, sbr. 1. og 2. mgr. 47. gr. þeirra, yrðu forsendur og dómsorð að vera með þeim hætti að ekki orkaði tvímælis hvort fallist væri á ákveðna umgengi eða henni hafnað. Hæstiréttur vísaði til þess að í málinu væri gerð krafa um að dómur tæki ákvörðun um hvernig umgengni barna aðila við þau skyldi vera háttað en hvorki yrði ráðið af forsendum hins áfrýjaða dóms né dómsorði að leyst hafi verið úr þeirri kröfu með ótvíræðum og skýrum hætti. Þá endurspeglaði dómsorð hins áfrýjaða dóms á engan hátt forsendur dómsins að þessu leyti. Þar sem áfrýjun málsins var einvörðungu samþykkt að því er varðaði niðurstöðu um umgengni og málið varðaði ríka hagsmuni barnanna sem brýnt væri að leysa úr með skjótum hætti var einungis sá hluti dómsins er varðaði niðurstöðu um umgengni ómerktur og vísað aftur til Landsréttar.