Dómstólaleit

Dómur

I

Mál þetta, sem var höfðað með stefnu birtri 11. desember 2020, var dómtekið 20. apríl 2022. Stefnandi er Húsaklæðning ehf., Kaplaskjólsvegi 93, Reykjavík, en stefndi er Kambavað 1, húsfélag, Kambavaði 1, Reykjavík.

Dómkröfur stefnanda eru þær að hið stefnda húsfélag, Kambavað 1, húsfélag, kt. 660607-0560, verði dæmt til að greiða stefnanda 19.262.236 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur af 6.095.766 krónum frá 2.4.2017 til 2.6.2017, af 12.191.532 krónum frá 2.6.2017 til 2.8.2017 og af 18.287.298 krónum frá 2.8.2017 til 17.1.2021 og af 19.262.236 krónum frá 17.1.2021 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi greiðslu málskostnaðar.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, en til vara er þess krafist að kröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá krefst stefndi greiðslu málskostnaðar.

II

Vorið 2016 leitaði stefndi til stefnanda vegna leka- og rakavandamála í fjöleignarhúsinu að Kambavaði 1 í Reykjavík. Kambavað 1 er fjöleignarhús sem byggt var á árinu 2005 og samanstendur af 18 íbúðum. Áður en verkframkvæmdir hófust var gerð ástandsskoðun á fasteigninni sem unnin var af starfsmanni stefnanda og í kjölfarið var tekin saman ástandsskýrsla, dags. 5. maí 2016, með tillögum til úrbóta. Þær úrbætur sem stefnandi lagði til að gerðar yrðu á fasteigninni og voru tíundaðar í ástandsskýrslunni voru eftirfarandi: að koma fyrir vatnsgleypi meðfram allri fyrstu hæðinni framan við innganga, ganga betur frá samskeytum á blikklista á grunninum, þétta öll lárétt samskeyti milli eininga, ganga frá blikklistum á svalagólfum, endurnýja þakrennuniðurföll og koma fyrir hitaþræði, fjarlægja allt raka- og mygluskemmt tréverk í geymslum, þrífa gólfin og veggina með mygluvarnandi efnum áður en uppbygging hæfist að nýju og laga rakaskemmdir að innan í sameign „svo sem“ stigahúsi og geymslum. Tekið var fram að rétt væri að bíða með viðgerðir á þakinu og leka sem þaðan kæmi þar til aðrar endurbætur hefðu verið gerðar.

Stefnandi tók næst saman verkþáttagreiningu, dags. 16. maí 2016. Er hún í aðalatriðum í samræmi við ástandsskýrsluna frá 5. maí 2016. Í henni er sérstaklega tekið fram að fylgjast þurfi áfram með því hvort leki komi frá þakinu eftir að viðgerðum er lokið. Síðan segir svo: „Ef áfram lekur, þarf að mynda þakið; þar sem lekans varð vart; með hitamyndavél og freista þess að finna staðinn sem lekur. Komast að þeim stað með að færa möl á þakinu og sjóða í hugsanleg göt á þakdúk.“ Hinn 19. júlí 2016 sendi síðan þáverandi formaður húsfélagsins, Ragnar Már Sverrisson, tölvuskeyti til stefnanda og óskaði eftir því að viðgerðir hæfust.

Stefndi greiddi fyrir ástandsskýrsluna og verkþáttagreiningu með greiðslu á reikningum, dags. 30. maí 2016 og 14. september s.á. Fyrri reikningurinn var að fjárhæð 213.863 krónur. Á hann er ritað „Ástandsskoðun og skýrsla“. Síðari reikningur var að fjárhæð 1.160.863 krónur. Á hann er ritað að vinna sé 70% og efni 30%. Báðir reikningar voru greiddir án athugasemda og er ekki ágreiningur á milli aðila um réttmæti þeirra.

Hinn 15. ágúst 2016 undirrituðu málsaðilar „Verkbeiðni“ um framkvæmdir á fasteigninni Kambavaði 1 í Reykjavík. Í henni segir að undirritaðir hafi óskað eftir því að Húsaklæðning ehf. framkvæmi „eftirfarandi“ verkþætti fyrir sig og að unnið verði samkvæmt verklýsingum og verklagsreglum Húsaklæðningar ehf. Á verkbeiðnina er handskrifuð eftirfarandi: „Yfirfara alla fasteignina, laga leka, skipta út rennum og setja rafþráð. Gefa stjórn húsfélags upplýsingar um gang mála reglulega.“

Hinn 24. ágúst 2016 undirrituðu málsaðilar síðan „greiðsluáætlun“ fyrir verkið, þar sem fram kemur að stefndi greiði stefnanda 6.200.000 krónur 2. september 2016, 6.200.000 krónur þann 2. nóvember 2016 og 12.400.000 krónur 2. janúar 2017 eða samtals 24.800.000 krónur.

Framkvæmdir hófust við verkið í ágúst/september 2016. Stefnandi gaf út fyrsta reikninginn 14. september að fjárhæð 3.100.000 krónur. Hinn 14. október 2016 gaf stefnandi út reikning að fjárhæð 3.100.000 krónur. Voru reikningar þessir greiddir án athugasemda. Fram kom á öllum reikningunum að vinna væri 70% og efni 30%. Fjárhæð virðisaukaskatts var tilgreind á öllum reikningunum og virðisaukaskattsnúmer, nafn, heimili og kennitala stefnanda.

Í samræmi við áðurgreinda greiðsluáætlun, dags. 24. ágúst 2016, gaf stefnandi hinn 31. október 2016 út þriðja reikninginn að fjárhæð 6.200.000 krónur. Síðasti reikningurinn samkvæmt greiðsluáætluninni að fjárhæð 12.400.000 krónur var gefinn út 2. janúar 2017. Voru báðir reikningar eins og hinir fyrri greiddir án athugasemda af hálfu stefnda. Í byrjun janúar 2017 hafði stefndi samkvæmt framansögðu greitt samtals 24.800.000 krónur fyrir verkið, auk reikninga fyrir ástandsskoðun og verkþáttagreiningu að fjárhæð 213.863 krónur og að fjárhæð 1.160.863 krónur eða samtals 26.174.726 krónur.

Hinn 15. október 2016 tók stefnandi saman „minnispunkta verktaka“ þar sem m.a. segir að viðgerðarþörf hafi safnast saman og því verði viðgerðarkostnaður töluverður til að koma húsinu á það byggingarstig sem það eigi að vera á. Í minnispunktum segir að þakið hafi verið hitamyndað til að meta ástand. Þakið hafi verið umflotið vatni, mikið væri um gróður, niðurföll væru stífluð, frágangur þakkanta ófullnægjandi, lausir og illa límdir, skemmdir væru á þakdúk, útkantar úr blikki væru illa gerðir og illa settir upp og frágangur lélegur. Í minnispunktum eru talin upp í tíu töluliðum þau verkefni sem stefnandi telur að þurfi að vinna á fasteigninni. Er tekið fram að áætlaður kostnaður verði „í fyrstu kr. 34.000.000 + 24% vsk. Aukning á verki og efnisliðum ca. 14-17%. Athugið að huga verður vel að viðhaldi hússins á næstu árum.“ Málsaðila greinir á hvort stefnandi hafi kynnt minnispunkta þessa fyrir stefnda og þ. á m. hvort einhver í stjórn húsfélagsins hafi fengið þá afhenta. Umræddir minnispunktar eru hvorki undirritaðir af stefnanda né stefnda um móttöku þeirra.

Samkvæmt fundargerð húsfundar stefnda 12. janúar 2017, sem liggur fyrir í gögnum málsins, kemur fram að húsfundur hafi verið haldinn hinn 24. október 2016, en fundargerð þess fundar liggur ekki fyrir og því er óljóst hvað hafi verið rætt á þeim fundi. Hinn 4. janúar 2017 barst stefnanda tölvupóstur frá þáverandi formanni stefnda, þar sem óskað var eftir skýringum á útgefnum reikningum frá stefnanda til þess að stefndi gæti betur gert sér grein fyrir verkframkvæmdum. Í tölvuskeytinu segir nánar svo: „Ég (204) og Árni (206) hittum Eyjólf í Kambavaði 1 og fórum yfir reikninginn. Við báðum um að fá póst um hvað væri búið að gera og hvað væri framundan með nánari upplýsingar um kostnað, svo ég gæti róað aðra húsfélaga niður. Þar sem ég fékk ekki slíkt í gær þá er blossaður upp einhver múgæsingur í blokkinni og margir í húsinu krefjast nú að fá sundurliðaða reikninga. Ásamt því að nokkrar íbúðir vilja tafarlaust halda fund, fund sem ég vildi helst hafa á okkar forsendum en ekki þeirra sem eru ósáttir. Núna þarf ég því miður að fá betri reikning í hendurnar til að sýna íbúum og þarf að fá það fyrir næsta þriðjudag. Svo það sé alveg á hreinu er stjórn stefnda mjög ánægð með framvindu mála og vinnu sem hefur verið unnin.“

Hinn 12. janúar 2017 var haldinn aukafundur í húsfélaginu Kambavaði 1. Í fundargerð, sem er meðal málsskjala, kemur fram að í upphafi fundarins hafi verið byrjað á að rifja upp það sem áður hafi verið rætt á húsfundum stefnda. Síðan segir svo í fundargerðinni: […] á fundi 24.10.16 var beðið um betri sundurliðun á kostnaði við lagfæringar á húsinu, Árna finnst ekki hafa komið fram, nægilega góðar skýringar og sundurliðanir á verkinu og vill að sett verði greiðslustopp þangað til að kostnaðarskýringar verði settar fram.

Ragnar formaður útskýrði hvernig aðkoma [Húsaklæðningar ehf.] varð til og aukaverkin fóru að koma inn vegna þeirra skemmda sem komu fram þegar framkvæmdir hófust.

Eyjólfur frá [Húsaklæðningu ehf.] mætti og greindi frá stöðu framkvæmda og það ástand sem var á húsinu fyrir framkvæmdir og því ástandi sem nú er og það sem eftir á að gera. Þá kom fram hjá Eyjólfi að hann er kominn með endanlega yfirsýn yfir það sem eftir á að gera og þann endanlega kostnað.

Ragnar skýrði frá því að viðgerð á gólfi í bílageymslu mistókst en [Húsaklæðning ehf.] mun bæta það og flota gólfið 1,3 m út frá vegg með því að taka þann kostnað á sig.

Snjólaug útskýrði síðan greiðslur og greiðsluáætlanir næstu mánaða og vísar hér í blöð og áætlanir gjaldkera. [Húsaklæðning ehf.] (Eyjólfur) lofar jafnframt að koma með nákvæma reikninga og sundurliðanir eftir hálfan mánuð. […].

Tillaga kom fram um að ráða eftirlitsmann frá verkfræðistofu til að fylgjast með verkinu og taka það út.

Ákveðið var á fundinum að Árni […] skyldi vera stjórn til halds og trausts í svokallaðri lekanefnd ásamt Guðbirni og Kristjáni.

Ákveðið var að halda næsta fund eftir rúman hálfan mánuð, þegar sundurliðun á reikningum liggur fyrir.

Í kjölfar fyrrgreindra samskipta á milli málsaðila, þ.e. tölvuskeytis þáverandi formanns stefnda, dags. 4. janúar 2017, og fundar húsfélagsins 12. sama mánaðar þar sem fyrirsvarsmaður stefnanda var mættur, tók stefnandi saman „Verklýsingu“, dags. 20. janúar 2017. Í henni er því lýst að unnir verkþættir samkvæmt samantekt stefnanda nemi samtals 44.248.557 krónum. Í verklýsingunni eru einnig tilgreindir verkliðir sem stefnandi segir að teknir hafi verið út úr verkþáttum verktaka til að lækka greiðslur samtals að fjárhæð 8.873.440 krónur. Áætlaður heildarkostnaður við verkið hafi því í janúar 2017 staðið í 44.248.557 krónum að teknu tilliti til virðisaukaskatts. Þá hafi verið gert ráð fyrir aukaverki fyrir flotun á gólfi að fjárhæð 974.938 krónur.

Málsaðilum ber ekki saman um hvenær stefnandi var síðast á verkstað. Telur stefndi að stefnandi hafi síðast verið á verkstað um miðjan desember 2016, en stefnandi telur að hann hafi hætt vinnu í febrúar 2017. Í málinu liggur fyrir reikningur Matís ohf. til stefnanda, dags. 1. febrúar 2017, vegna sýnatöku í geymslu stefnda 24. janúar 2017. Stefnandi gaf út þrjá reikninga á hendur stefnda, dags. 2. mars, 2. maí og 2. júlí 2017, að fjárhæð 6.095.766 krónur hver, eða samtals að fjárhæð 18.287.268 krónur. Þá gaf stefnandi út reikning að fjárhæð 974.938 krónur, dags. 15. apríl 2020, fyrir áðurgreindri flotun á gólfi. Þessir reikningar samtals að fjárhæð 19.262.236 krónur mynda stefnufjárhæð málsins.

Í janúar 2017 óskaði stefndi eftir því við Hjálmar Ingvarsson byggingarfræðing að hann færi yfir og gæfi stjórn stefnda álit sitt á þeim viðhaldsframkvæmdum sem gerðar höfðu verið að fasteigninni af hálfu stefnanda. Skilaði hann greinargerð sinni til stefnda, dags. 25. október 2017.

Við aðalmeðferð málsins gáfu skýrslur fyrir dóminum: Eyjólfur Matthíasson, fyrirsvarsmaður stefnanda og Þorkell Úlfarsson, starfsmaður stefnanda og Brynja Ragnarsdóttir og Árni Jónsson, eigendur og íbúar í fjöleignarhúsinu. Verður framburður aðila og vitna rakinn í niðurstöðukafla dómsins, eftir því sem tilefni er til.

III

1. 1. Helstu málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir á því að komist hafi á gildur samningur milli hans og hins stefnda húsfélags og að hinir ógreiddu reikningar séu tilkomnir vegna samningsins og séu í samræmi við hann. Stefnandi hafi nú þegar innt þá vinnu af hendi og afhent þær vörur sem um ræðir og eigi því rétt á greiðslu reikninganna. Stefnandi byggir á því að með samningunum, og verklýsingunum sem samþykktar voru af stefnda, þ.m.t. með samþykkt á þeim verkliðum sem tilgreindir voru í minnispunktum fyrirsvarsmanns stefnanda 15. október 2016, hafi komist á bindandi samningur með umsömdu verði. Til vara byggir stefnandi á því að reikningarnir séu eðlilegir miðað við vinnu og efni sem stefnandi lét hinu stefnda húsfélagi í té sé tekið tillit til umfangs verks, aðstæðna á vinnustað og myglu í fasteigninni. Í öllum tilfellum er á því byggt að um sé að ræða vinnu og efni sem hann hafi innt af hendi og eigi rétt á að fá greitt fyrir. Krafan hafi ekki fengist greidd og er stefnanda því nauðugur kostur einn að sækja kröfur sína fyrir dómi.
2. 2. Helstu málsástæður og lagarök stefnda Stefndi byggir í fyrsta lagi á því að enginn samningur hafi verið gerður sem réttlæti dómkröfu stefnanda og að stefndi hafi greitt alla reikninga stefnanda sem byggðust á samningi aðila. Í annan stað krefst stefndi sýknu á þeim grundvelli að stefnandi hafi ekki unnið það verk sem reikningar eigi að byggjast á. Í þriðja lagi telur stefndi sig eiga gagnkröfu til skuldajöfnunar vegna ofgreiddra reikninga og vegna þess að verkið hafi verið háð verulegum göllum.

   Stefndi telur að enginn samningur liggi fyrir milli aðila um greiðslu þeirra reikninga sem krafist er greiðslu á. Samningssamband aðila hafi komist á með undirritaðri verkbeiðni, dags. 15. ágúst 2016, og undirritaðri greiðsluáætlun í kjölfarið, dags. 24. ágúst 2016. Óumdeilt sé að samkvæmt undirritaðri greiðsluáætlun hafi stefndi skuldbundið sig til þess að greiða stefnanda 24.800.000 króna fyrir vinnu hans við fasteignina. Jafnframt sé óumdeilt að með greiðslu reikninga sem lágu til grundvallar þeirri fjárhæð hafi stefndi staðið við sinn hluta samnings aðila. Þá hafi stefndi jafnframt greitt tvo reikninga tengda ástandsskoðun. Samtals greiddi stefndi því stefnanda 26.174.726 krónur.

   Engir frekari samningar hafi verið gerðir milli málsaðila og séu reikningar, sem dómkrafa stefnanda byggist á, gefnir út á grundvelli einhliða reikninga, verklýsinga eða minnisblaða stefnanda. Stefndi hafi ekki fallist á frekari greiðslur og aldrei um það samið.

   Grundvallaratriði í gagnkvæmu skuldarsambandi sé að til samnings hafi verið stofnað en svo hafi ekki verið gert. Sönnunarbyrði um annað hvíli á stefnanda. Stefnandi hafi ekki sýnt fram á að stefnandi hafi samið við stefnda um frekari framkvæmdir og greiðslur vegna þeirra en samkvæmt samningi aðila frá 15. ágúst 2016. Stefndi hafi þegar greitt alla reikninga stefnanda byggða á framangreindu samkomulagi aðila og beri ekki skylda til þess að greiða frekar.

   Verði ekki fallist á þá málsástæðu stefnda að enginn samningur sé að baki kröfum stefnanda byggir stefndi á því að stefnandi hafi ekki unnið það verk sem hann krefst greiðslu fyrir. Undirstaða þess að neytanda beri að greiða fyrir þjónustu sem veitt sé í atvinnuskyni sé að þjónustan sé veitt, en svo hafi ekki verið í þessu tilfelli. Reikningarnir séu allir umfram það sem um var samið og fyrir vinnu sem ekki var unnin. Sönnunarbyrði um annað hvíli á stefnanda. Umræddir reikningar hafi allir verið gefnir út löngu eftir að stefnandi hætti vinnu við húsið, en hann hafi lítið sem ekkert verið á verkstað eftir áramótin 2016-2017. Hvorki vinnuskýrslur né annað sýni fram á þessa vinnu stefnanda.

   Stefndi hafi fengið Hjálmar Ingvarsson byggingarfræðing til þess að meta verk stefnanda og áætla framvindu verksins, en niðurstaða hans hafi ekki eingöngu verið sú að verkinu væri langt því frá lokið heldur jafnframt að stefndi hafi ofgreitt til stefnanda 11.611.045 krónur. Þá er á það bent að engin verk hafi verið unnin af stefnanda eftir úttekt sérfræðingsins.

   Stefndi bendir á að um viðskipti aðila gildi lög um þjónustukaup nr. 42/2000, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 1. gr. laganna. Samkvæmt 4. gr. laganna skuli útseld þjónusta sem veitt er í atvinnuskyni ávallt „vera byggð á fagþekkingu og í samræmi við góða viðskiptahætti sem tíðkast hverju sinni. Skylt er að veita allar upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu verks með hagsmuni neytanda fyrir augum.“ Stefndi telur tilraun stefnanda til þess að krefja stefnda um greiðslu reikninga fyrir vinnu sem ekki hafi verið innt af hendi ekki vera í samræmi við góða viðskiptahætti. Þá hafi stefnandi hvorki veitt stefnda upplýsingar né verið með hagsmuni hans að leiðarljósi. Þannig hafi stefndi með engu móti getað gert sér grein fyrir á hvaða grunni reikningar stefnanda hvíldu og fyrir hvað hefði þegar verið greitt.

   Stefndi krefst sýknu á þeim grundvelli að um tilhæfulausa reikninga sé að ræða að baki stefnufjárhæðinni.

   Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki heimild til að krefja stefnda um greiðslur umfram verðáætlun. Skýrt sé í lögum um þjónustukaup nr. 42/2000 að hafi seljandi þjónustu, stefnandi í þessu máli, látið neytanda verðáætlun í té megi verðið ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun, sbr. 29. gr. Stefndi hafi þegar greitt umsamið verð samkvæmt undirritaðri greiðsluáætlun. Með engu móti hafi verið sýnt fram á að stefnandi hafi rétt til að krefja stefnda um frekari greiðslur.

   Verði ekki fallist á framangreindar málsástæður byggir stefndi á því að hann eigi allt að einu gagnkröfu til skuldajöfnunar að fjárhæð 11.611.045 krónur á grundvelli þess að verk stefnanda hafi verið gallað í skilningi III. kafla laga um þjónustukaup, sem og að stefnandi hafi ofrukkað stefnda fyrir tiltekna verkþætti. Upplýsti stefndi stefnanda um framangreint í bréfi, dags. 4. desember 2017. Vísað er til þess að aðilar hafi samið um tiltekið verk og greiðsluáætlun þar með. Stefndi hafi greitt reikninga vegna þess sem samið var um en vegna mikillar óánægju hafi stefndi fengið Hjálmar Ingvarsson byggingarfræðing til þess að taka verk stefnda út. Niðurstaða byggingarfræðingsins hafi verið að stefndi hefði ofgreitt stefnanda 11.611.045 krónur, en nánari útlistun á því megi sjá í fylgiblaði greinargerðar hans. Stefndi hafi tilkynnt stefnanda um þennan galla á keyptri þjónustu, sbr. 17. gr. laga um þjónustukaup, og krafist endurgreiðslu frá stefnanda vegna þess í lok árs 2017. Greinargerðin sýni að árangur af verki stefnanda standist ekki kröfur skv. 1. tölul. 1. mgr. 9. gr., sbr. 4. gr., laga um þjónustukaup. Þá hafi stefnandi ekki veitt stefnda upplýsingar um verkið og framvindu þess, svo sem honum sé skylt samkvæmt 3. tölul. sömu greinar. Seld þjónusta stefnanda hafi vikið frá því sem samningur stefnanda og stefnda kvað á um, sbr. 6. tölul. sömu greinar, en stefnandi hafi ekki lokið við þau verk sem samið var um samkvæmt verkbeiðni, en samkvæmt henni hafi stefnandi skuldbundið sig til þess að „[y]firfara alla fasteignina, laga leka, skipta út rennum og setja rafþráð.“

   Í fylgiskjali með greinargerð Hjálmars sjáist t.a.m. að ekki hafi verið lokið við grunnþéttingu á kverkum, milliþéttingu á kverkum, viðgerð á köntum og sprungum og fleira sem átti að lagfæra lekavandamál við eignina og að vinna við þéttingu og lagfæringu á þakkanti hafi verið ábótavant.

   Stefndi eigi því rétt á afslætti og/eða skaðabótum vegna þess verks sem stefndi hafi þegar greitt fyrir samkvæmt 13. og 15. gr. laga um þjónustukaup.

   Stefndi byggir jafnframt á því að honum, sem neytanda, hafi verið ómögulegt að gera sér grein fyrir því hvað stefndi var að greiða fyrir þegar hann greiddi reikningana. Stefndi krafðist ítrekað sundurliðunar frá stefnanda á því verki sem rukkað var fyrir með framangreindum reikningum án árangurs, en stefnanda ber skv. 34. gr. laga um þjónustukaup, sé þess krafist, að gefa stefnda reikning sem er í samræmi við ákvæði 1. mgr. 34. gr. og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Vísast hér til þess sem segir í málavaxtalýsingu stefnanda að stefndi hafi ekki talið þörf á að „breyta reikningnum sjálfum, enda samkomulag um hvernig þeir yrðu gefnir út …“. Er því mótmælt sem röngu og ósönnuðu. Stefndi ítrekar að ekkert slíkt samkomulag var til staðar.

   Varakröfu sína byggir stefndi á öllum sömu málsástæðum og reifaðar hafa verið hér að ofan fyrir aðalkröfu.

   Stefndi mótmælir dráttarvaxtakröfu stefnanda. Vísar stefndi til 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000, um að neytanda beri ekki skylda til að greiða seljanda fyrir þjónustu fyrr en hann hefur fengið reikning í samræmi við ákvæði 1. mgr. lagagreinarinnar og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Telur stefndi óumdeilt að stefnandi hafi hvorki gefið stefnda sundurliðaða reikninga fyrir þjónustu sinni skv. 1. mgr. 34. gr. né reikninga í samræmi við gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Því sé enginn grundvöllur fyrir kröfu um dráttarvexti.

IV

Stefnandi krefst í máli þessu greiðslu samkvæmt fjórum reikningum vegna viðhaldsvinnu sem hann kveðst hafa unnið við fasteign stefnda, að Kambavaði 1 í Reykjavík, á tímabilinu ágúst 2016 til febrúar 2017.

Aðilar eru sammála um að komist hafi á samningur milli þeirra með undirritun á verkbeiðni, dags. 15. ágúst 2016, og greiðsluáætlun, dags. 24. sama mánaðar, þar sem gert var ráð fyrir greiðslum til stefnanda vegna viðhaldsvinnu að fjárhæð 24.800.000 krónur. Stefnandi byggir á því að verkið hafi orðið umfangsmeira en gert var ráð fyrir í upphafi og að með síðari samningum, verklýsingum og verðáætlunum, sem hafi verið samþykktar af stefnda, hafi komist á bindandi viðbótarsamningur með umsömdu verði og tilteknum verkþáttum sem krafist er greiðslu á í máli þessu. Stefnda hafi verið kunnugt um aukinn kostnað við upphaflega verkáætlun og hafi stefnandi afhent gjaldkera stefnda „minnispunkta verktaka“, dags. 15. október 2016, þar sem stefnda hafi verið gerð grein fyrir auknum kostnaði við það, þ. á m. við þakið. Í greindum minnispunktum kemur fram að áætlaður kostnaður verði „í fyrstu“ 34.000.000 króna að viðbættum 24% virðisaukaskatti og að aukning á verki og efnisliðum verði um 14-17%.

Stefndi telur aftur á móti að ekki hafi verið samið um umfangsmeira verk en það sem tilgreint var í fyrrgreindri verkbeiðni og greiðsluáætlun, samtals að fjárhæð 24.800.000 krónur. Þá telur stefndi bæði rangt og ósannað að stefnandi hafi innt af hendi vinnu við það verk sem hann leggi til grundvallar hinum umkröfðu reikningum. Engar tímaskýrslur, skýringar eða sundurgreindur efniskostnaður hafi verið lagður fram til grundvallar reikningunum.

Til úrlausnar er fyrir dóminum að skera úr um hvort stefndi hafi samþykkt umfangsmeiri vinnu en gert var ráð fyrir í upphafi og hvort honum beri að greiða hina umkröfðu fjárhæð.

Eins og rakið er í málsatvikakafla dómsins þá leitaði stefndi til stefnanda vorið 2016 vegna lekavandamála á fasteigninni. Til að byrja með var gerð ástandsskýrsla á henni sem unnin var af starfsmanni stefnanda og því næst tekin saman verkþáttagreining af sama starfsmanni um þau viðhaldsverkefni sem lagt var til að gerð yrðu á fasteigninni.

Í ástandsskýrslunni, dags. 5. maí 2016, og verkþáttagreiningunni, dags. 16. maí 2016, sem er í aðalatriðum í samræmi við ástandsskýrsluna, er sérstaklega tekið fram að fylgjast þurfi með þaki fasteignarinnar. Þar segir að ef áfram leki eftir viðgerð þurfi að mynda þakið þar sem lekans verði vart með hitamyndavél og freista þess að finna staðinn sem leki. Komast þurfi að þeim stað með því að færa möl á þakinu og sjóða í hugsanleg göt á þakdúk. Ekki er ágreiningur um efni þessara málsskjala og að stefnda hafi verið kunnugt um það sem þar kemur fram. Næst undirrituðu aðilar „Verkbeiðni“ um framkvæmdir á fasteigninni og áætlun um greiðslur í ágúst 2016. Stefndi innti af hendi greiðslur til stefnanda samkvæmt áætluninni og er ekki ágreiningur um þær fjárhæðir.

Ágreiningur málsaðila lýtur sem áður segir að greiðslum fyrir aukin verk sem stefnandi kveðst hafa unnið á verktímabilinu, samtals að fjárhæð 19.262.236 krónur, þ.e. einkum fyrir vinnu á þakinu. Til grundvallar kröfu sinni um þær greiðslur vísar stefnandi einkum til fyrrgreindra minnispunkta, dags. 15. október 2016, sem hann kveðst hafa tekið saman og kynnt stefnda. Í minnispunktum þessum bendir stefnandi á að viðgerðarþörf hafi safnast saman og að viðgerðarkostnaður verði töluverður til að koma fasteigninni í rétt ástand. Tekið er fram að þakið hafi verið hitamyndað til að meta ástand þess og eru síðan talin upp í tíu töluliðum þau verkefni sem stefnandi telur að þurfi að vinna. Í minnisblaðinu er síðan tekið fram sem fyrr segir: „Áætlaður kostnaður í fyrstu kr. 34.000.000 + 24% vsk. aukning á verki og efnisliðum ca. 14-17%.“ Samkvæmt tölvuskeyti sem formaður stefnda sendi hinn 4. janúar 2017 til stefnanda er óskað eftir skýringum á reikningi stefnanda, dags. 2. janúar 2017. Í tölvuskeytinu kemur nánar fram að formaðurinn óski eftir skýringum á því hvað sé búið að gera og hvað sé „framundan“ með nánari upplýsingum um kostnað og skýringum til þess að gera sér betur grein fyrir verkframkvæmdum. Er tekið fram í tölvuskeytinu að margir í húsfélaginu væru órólegir vegna þess að upplýsingar hefðu ekki borist daginn áður og „krefjast nú að fá sundurliðaða reikninga.“ Þess vegna þyrfti formaður húsfélagsins „því miður“ að fá betri reikning í hendurnar til að sýna íbúum hússins. Var þess jafnframt getið í tölvuskeytinu að stjórn húsfélags stefnda væri mjög ánægð með framvindu mála og þá vinnu sem hefði verið unnin af hálfu stefnanda. Þegar tölvuskeytið var sent stefnanda hafði stefndi sem fyrr segir greitt fyrstu tvo reikningana, dags. 14. september 2016 og 14. október 2016, samtals að fjárhæð 12.400.000 krónur án athugasemda. Þriðji reikningurinn sem vísað er til í tölvuskeyti formanns húsfélagsins að sömu fjárhæð var gefinn út 2. janúar 2017. Reikningurinn var greiddur hinn 14. janúar 2017 án athugasemda, þ.e. tveimur dögum eftir húsfélagsfund stefnda sem haldinn var 12. janúar 2017.

Í fundargerð húsfundarins 12. janúar 2017 kemur fram að á fyrri fundi húsfélagsins, sem haldinn var 24. október 2016, hafi verið rætt um að óska eftir betri sundurliðun á kostnaði við lagfæringar á húsinu. Er skráð í fundargerðina að tilgreindur íbúðareigandi telji ekki hafa komið fram nægilega góðar skýringar og sundurliðanir á verkinu. Vildi hann að „sett [yrði] greiðslustopp“ þangað til skýringar á kostnaði kæmu fram. Þá er bókað að formaður húsfélagsins hafi útskýrt aðkomu stefnanda að verkinu „og aukaverkin fóru að koma inn vegna þeirra skemmda sem komu fram þegar framkvæmdir hófust“, eins og það er orðað. Einnig kemur fram að gjaldkeri stefnda hafi „útskýrt greiðslur og greiðsluáætlanir næstu mánaða og vísar hér í blöð og áætlanir gjaldkera.“ Samkvæmt fundargerðinni var ákveðið að halda næsta fund eftir hálfan mánuð þegar sundurliðun á reikningum lægi fyrir.

Dómurinn telur að ráða megi af framangreindum gögnum að stjórn stefnda, þ.e. formanni þess og gjaldkera, hafi verið kunnugt um þá verkþætti sem bættust við þar sem þörf væri á frekari viðgerðum til að lagfæra þau lekavandamál sem lágu fyrir og koma fram í upphaflegri verkbeiðni, ástandsskýrslu og verkþáttagreiningu stefnanda, þ. á m. að mynda þakið með hitamyndavél, færa til möl og sjóða í göt á þakinu. Verður þannig ráðið af orðalagi fundargerðar stefnda að bæði formaður og gjaldkeri hafi leitast við að útskýra á fundinum með hvaða hætti þörf á viðgerðum hefði reynst umfangsmeiri en upphaflega var gert ráð fyrir.

Eins og rakið hefur verið kemur fram í fundargerðinni að gjaldkeri stefnda hafi vísað til blaða og áætlana gjaldkera til að útskýra greiðslur „næstu mánaða“, en þessi gögn hafa ekki verið lögð fram í málinu. Liggur þannig ekki fyrir hvort þar á meðal hafi verið fyrrgreindir minnispunktar verktaka, dags.15. október 2016, þar sem gerð er grein fyrir áætluðum kostnaði við viðgerðir. Það skal tekið fram að hvorki umræddur formaður húsfélagsins né gjaldkeri þess voru boðaðir til skýrslugjafar fyrir dóminum við aðalmeðferð málsins í því skyni að varpa ljósi á atvik málsins að þessu leyti. Þá hefur ekki verið lögð fram fundargerð húsfélagsins frá 24. október 2016 sem skírskotað er til í fyrrgreindri fundargerð frá 12. janúar 2017, en ljóst er að þar voru viðgerðir ræddar að einhverju marki og gæti fundargerðin til að mynda varpað ljósi á það hvort minnispunktar stefnanda, dags. 15. október 2016, hafi verið ræddir á fundinum og hver hafi verið afstaða fundarmanna til þess sem þar kemur fram. Verður stefndi að bera hallann af þeim sönnunarskorti sem af þessu leiðir enda stendur það honum næst að leggja umrædd gögn fram og leiða viðkomandi einstaklinga fyrir dóminn.

Samkvæmt framansögðu verður að miða við að forsvarsmönnum húsfélagsins, sem komu fram fyrir hönd þess í samskiptum við stefnanda, hafi borist umræddir minnispunktar ásamt verðáætlun í október 2016 og að samþykkt hafi verið að vinnan héldi áfram á þessum grunni. Jafnframt liggur fyrir að viðgerðir stefnanda héldu áfram eftir þetta tímamark. Til þess er einnig að líta að ekki kom til þess að sett væri „greiðslustopp“ á framkvæmdirnar, hvorki fyrr né síðar eins og lagt var til á húsfundinum 12. janúar 2017, og verður ráðið af fundargerðinni að íbúar hafi vitað að framkvæmdum væri ekki lokið.

Með skírskotun til þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins að sýnt hafi verið fram á að stefndi hafi samþykkt umfangsmeiri vinnu og viðgerðir við fasteignina en gert var ráð fyrir í upphaflegri greiðsluáætlun.

Stefndi ber einnig fyrir sig að stefnandi hafi ekki unnið þá verkþætti sem reikningar hans byggjast á og liggja til grundvallar stefnufjárhæð málsins. Til stuðnings þessari málsástæðu vísar stefndi til greinargerðar Hjálmars Ingvarssonar, byggingarfræðings hjá fyrirtækinu Hjá Ingvarsson ehf., dags. 25. október 2017. Í greinargerðinni kemur fram að stefndi hafi óskað eftir því að hann tæki að sér að skoða og verðmeta það sem hann teldi að búið væri að framkvæma af verkþáttum sem stefnandi kveðst hafa innt af hendi. Samkvæmt athugun byggingarfræðingsins er í aðalatriðum lagt til grundvallar að stefnandi hafi innt af hendi þau verk sem krafist er greiðslu vegna, þ. á m. að þakið hafi verið hreinsað og þvegið og að forvarnir hafi verið gerðar á því, en umfang og magntölur sem stefnandi miðar við eru dregnar í efa. Tekur byggingarfræðingurinn fram að magntölur hafi ýmist verið áætlaðar eða mældar en sumar eigi eftir að skoða. Með vísan til þessarar greinargerðar, sem stefndi byggir sjálfur á, verður að telja að stefnandi hafi framkvæmt þá verkþætti sem um ræðir, þar með talið viðgerðir á þakinu. Þegar af þessari ástæðu verður að hafna þeirri málsástæðu stefnda að verkin sem stefnandi krefur stefnda um greiðslu fyrir hafi ekki verið unnin. Stefndi byggir einnig á því að hann eigi gagnkröfu til skuldajöfnunar á hendur stefnanda að fjárhæð 11.611.045 krónur þar sem það verk sem stefnandi vann hafi verið gallað og að stefnandi hafi ofrukkað hann fyrir nánar tilgreinda verkþætti. Því til stuðnings vísar stefndi til umræddrar greinargerðar Hjálmars Ingvarssonar byggingarfræðings. Stefnandi mótmælir gagnkröfu stefnda og telur að greinargerðin verði ekki lögð til grundvallar við úrlausn málsins þar sem hennar hafi verið aflað einhliða af hálfu stefnda og án aðkomu stefnanda.

Stefndi aflaði ekki matsgerðar samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 svo sem honum var kostur, í því skyni að leitast við að færa sönnur á staðhæfingar sínar um að þær viðgerðir, sem stefnandi kveðst hafa unnið á fasteigninni, hafi verið gallaðar. Þá lýstu lögmenn málsaðila því yfir í þinghaldi hinn 21. apríl 2021 að ekki væru uppi áform um að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns í málinu.

Stefndi aflaði framangreindrar greinargerðar Hjálmars Ingvarssonar einhliða og án þess að stefnandi ætti þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð hennar. Verður hún gegn andmælum stefnanda ekki talin hafa þýðingu við mat á því hvort framkvæmdir stefnanda hafi verið gallaðar eða stefndi hafi ofgreitt fyrir þær. Að mati dómsins hefur stefndi ekki með öðrum sönnunargögnum fært sönnur á staðhæfingar sínar um að verkið sé gallað. Að þessu virtu verður að hafna þeim málsástæðum stefnda að reikningar stefnanda hafi verið of háir og að þær viðgerðir sem stefnandi framkvæmdi á fasteigninni hafi verið gallaðar. Er kröfu stefnda um að hann eigi gagnkröfu til skuldajöfnunar á þeim grundvelli að verkið hafi verið gallað því hafnað.

Um viðskipti málsaðila gilda lög nr. 42/2000 um þjónustukaup, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 1. gr. laganna. Með skírskotun til þess er að framan greinir verður ekki fallist á að stefnandi hafi ekki veitt upplýsingar og leiðbeiningar um vinnu sína eða með öðrum hætti brotið gegn 4. gr. laganna. Er sem fyrr segir lagt til grundvallar að forsvarsmönnum félagsins, sem komu fram fyrir hönd þess, hafi verið kunnugt um og samþykkt þá vinnu sem stefnandi innti af hendi. Að sama skapi verður lagt til grundvallar að stefnda hafi verið kunnugt um verðáætlun stefnanda og að stefnandi hafi ekki farið fram úr þeirri verðáætlun, sbr. 29. gr. laga nr. 42/2000, eða að hann hafi ekki fullnægt tilkynningarskyldu sinni samkvæmt 31. gr. sömu laga. Þá er í málinu ekki byggt á því að stjórn félagsins hafi ekki haft umboð til þess að samþykkja verkframkvæmdirnar.

Stefndi mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um greiðslu dráttarvaxta. Vísar stefndi til 2. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 um að neytanda beri ekki skylda til að greiða seljanda fyrir þjónustu fyrr en hann hafi fengið reikning í samræmi við ákvæði 1. mgr. lagagreinarinnar og gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Stefnandi hafi hvorki gefið út sundurliðaða reikninga fyrir þjónustu sinni samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laganna né reikninga í samræmi við gildandi opinber fyrirmæli. Fram er komið að stefnandi gaf út þrjá reikninga til stefnda, þ.e. hinn 2. mars, 2. maí og 2. júlí 2017, auk reiknings fyrir flotun á gólfi, dags. 15. apríl 2020. Í dómkröfu stefnanda er krafist dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 þegar liðinn var mánuður frá útgáfu reikninganna í samræmi við 3. mgr. 5. gr. laganna. Í 1. mgr. 34. gr. laga nr. 42/2000 er mælt fyrir um að hafi ekki verið samið um verð fyrir þjónustu geti neytandi krafist þess að seljandi geri honum sundurliðaðan reikning fyrir hinni seldu þjónustu þannig að hann geti séð með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar er reiknað út. Hér áður hefur dómurinn komist að þeirri niðurstöðu að stefnda hafi verið kunnugt um verk- og verðáætlun stefnanda og að hún hafi verið samþykkt af fyrirsvarsmönnum stefnda. Í ljósi þess verður ekki talið að ákvæði 1. mgr. 34. gr. eigi hér við samkvæmt skýru orðalagi ákvæðisins. Það skal þó tekið fram að stefnandi sendi stefnda samantekt um heildarverkið með bréfi, dags. 20. janúar 2017, og áður en hann gaf út umrædda þrjá reikninga fyrir verkið eins og óskað hafði verið eftir á húsfundi stefnda 12. janúar 2017. Samantektin hefur að geyma sundurliðun á einstökum verkframkvæmdum, magni og einingarverði á öllu verktímabilinu, þ.e. ágúst 2016 til febrúar 2017, ásamt heildarfjárhæð og virðisaukaskatti. Samkvæmt útgefnum reikningum stefnanda voru þeir sundurliðaðir þannig að útseld vinna var tilgreind 70% og efni 30%. Fjárhæð virðisaukaskatts er tilgreind á reikningunum og virðisaukaskattsnúmer stefnanda, nafn hans og kennitala. Að þessu virtu telur dómurinn að stefnanda hafi verið ljóst með hvaða hætti heildarverð þjónustunnar var reiknað út og að útgefnir reikningar hafi verið í samræmi við gildandi opinber fyrirmæli um gerð reikninga. Er því fallist á kröfu stefnanda um greiðslu dráttarvaxta eins og hún er sett fram og nánar greinir í dómsorði.

Með vísan til alls þess er að framan greinir er það niðurstaða dómsins að fallast beri á dómkröfu stefnanda í máli þessu.

Að virtum atvikum málsins og með vísan til 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 þykir rétt að hvor aðili beri sinn kostnað af rekstri málsins. Eggert Páll Ólason lögmaður flutti málið af hálfu stefnanda. Hildur Ýr Viðarsdóttir lögmaður flutti málið af hálfu stefnda.

Ragnheiður Snorradóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Meðdómendur voru Ásgerður Ragnarsdóttir héraðsdómari og Jón Ágúst Pétursson, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari.

Dómsorð:

Stefndi, húsfélagið Kambavaði 1, greiði stefnanda, Húsaklæðningu ehf., 19.262.236 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðbætur af 6.095.766 krónum frá 2. apríl 2017 til 2. júní 2017, af 12.191.532 krónum frá 2. júní 2017 til 2. ágúst 2017 og af 18.287.298 krónum frá 2. ágúst 2017 til 17. janúar 2021 og af 19.262.236 krónum frá 17. janúar 2021 til greiðsludags. Málskostnaður fellur niður.

Ragnheiður Snorradóttir Ásgerður Ragnarsdóttir Jón Ágúst Pétursson