Dómstólaleit

Dómur

I.

Dómkröfur:

Mál þetta, sem dómtekið var 2. desember 2019, var höfðað með ákæru héraðssaksóknara, dags. 2. maí sama ár, á hendur X, kennitala [...], [...], [...], „fyrir kynferðisbrot gegn barni, með því að hafa í júlí 2016 að [...] í [...], látið A, sem þá var 13 ára, hafa við sig munnmök og haft samræði við stúlkuna.

Telst þetta varða við 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu B, kennitala [...], vegna ólögráða dóttur hennar, A, kennitala [...], er þess krafist að ákærði verði dæmdur til að greiða henni skaða- og miskabætur að fjárhæð kr. 3.500.000. Krafist er vaxta af þeirri fjárhæð samkvæmt 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá dagsetningu brots þar til mánuður er liðinn frá því bótakrafa var kynnt ákærða, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. [laga nr. 38/2001] frá þeim degi til greiðsludags, [sbr.] 9. gr. sömu laga.“

Ákæruvaldið gerir sömu dómkröfur og greinir í ákæru. Ákærði neitar sök og krefst aðallega sýknu en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar er lög leyfa. Einnig krefst hann þess að skipuðum verjanda verði ákvörðuð hæfileg málsvarnarlaun samkvæmt tímaskýrslu og þau greiðist úr ríkissjóði ásamt öðrum sakarkostnaði sem lagður verði á ríkissjóð. Þá krefst ákærði þess aðallega að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, til vara að hann verði sýknaður af kröfunni en til þrautavara að hún verði stórlega lækkuð. Af hálfu bótakrefjanda er gerð krafa um bætur, vexti og dráttarvexti sem greinir í einkaréttarkröfu samkvæmt ákæru en krafist er hæfilegrar þóknunar skipaðs réttargæslumanns til samræmis við tímaskýrslu.

II.

Málsatvik:

Með bréfi barnaverndar [...], dags. 22. ágúst 2016, var óskað eftir aðkomu lögreglu vegna meints kynferðisbrots gegn unglingsstúlku. Í bréfinu greinir að móðir stúlkunnar hafi verið búin að hafa samband við starfsmann barnaverndar vegna grunsemda um meint kynferðisbrot. Að sögn móður hafi stúlkan verið í samskiptum við geranda á samfélagsmiðlum og þau hist fjórum vikum áður í [...]. Stúlkan hafi verið þrettán ára þegar meint brot var framið. Meintur gerandi hafi sagst vera ári eldri en stúlkan og þau farið að kyssast. Samskipti þeirra hefðu leitt til samræðis. Stúlkan hefði í raun verið því mótfallin en ekki þorað að tjá sig um það við meintan geranda. Þá var í bréfinu upplýst um nafn og aldur meints geranda.

Lögreglustjórinn á [...] fór í byrjun með rannsókn málsins og fékk stúlkan réttarstöðu brotaþola. Brotaþoli gaf skýrslu 29. ágúst 2016 á grundvelli a-liðar 1. mgr. 10. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, á dómþingi Héraðsdóms [...] sem háð var í Barnahúsi, sbr. lið II/2. Einnig gaf C skýrslu vitnis 31. sama mánaðar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 10. gr. sömu laga á dómþingi sama héraðsdóms í Barnahúsi, sbr. lið II/3. Þá gaf vitnið D skýrslu hjá lögreglu 22. september 2016, sbr. lið II/4.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu tók því næst við rannsókn málsins. Einkaréttarkrafa vegna brotaþola barst lögreglu 16. febrúar 2017. Ákærði gaf skýrslu með réttarstöðu sakbornings 12. janúar 2018, sbr. lið II/5. Ákærði neitaði sök, hafnaði bótakröfu og greindi frá atvikum eins og þau horfðu við honum. F gaf skýrslu vitnis 17. apríl 2018, sbr. lið II/6. Málsgögn voru í framhaldi send til héraðssaksóknara. Héraðssaksóknari vísaði málinu til frekari rannsóknar hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og var þeirri rannsókn lokið 26. apríl 2019, sbr. lið II/7.

Brotaþoli gaf dómskýrslu 29. ágúst 2016 í Barnahúsi. Í skýrslunni kom meðal annars fram að hún og ákærði hefðu kynnst á árinu 2015 í gegnum gamla vinkonu sína. Þau hefðu vitað um réttan aldur hvors annars, hann hefði sagt henni að hann væri fæddur [...] og hún sagt honum hvað hún væri gömul. Þau hefðu talað um að aldurinn væri aðeins tala. Þau hefðu „byrjað saman“ 21. júní 2016 og samband þeirra hefði varað í um þrjár vikur. Þau hefðu hist „svona sex sinnum“ en oftast talað saman í gegnum síma. Samskipti þeirra hefðu verið góð fyrstu vikuna en eftir það hefði ákærði breyst og hagað sér „eins og hann væri bara að nota“ hana. Umræddan dag hefðu brotaþoli og vinkona hennar, C, farið með strætisvagni frá [...], um klukkan fimm síðdegis, til að hitta ákærða og vin hans F. Þau hefðu hist í [...] í [...] en farið með strætó heim til F. Þar hefðu hún og ákærði farið tvö ein inn í herbergi en C og F verið frammi á meðan.

Er brotaþoli var beðin að lýsa aðdraganda þess að hún var kölluð til skýrslugjafar tók hún fram að ákærði hefði „nauðgað“ sér. Aðspurð um hvað hún ætti við með því svaraði brotaþoli því til að hún ætti erfitt með að segja nei ef hún væri kvíðin og um- rætt sinn hefði hún verið stressuð af því að besta vinkona hennar var ekki með í för. Brotaþoli lýsti því að þau ákærði hefðu „byrjað að kúra“ en svo hefði hann farið inn undir fötin hennar og snert hana, meðal annars kynfæri hennar. Aðspurð hvað hún ætti við með því að ákærði hefði farið að neyða hana til að gera hluti svaraði brotaþoli því til að ákærði hefði ítrekað sagt við hana „komdu að ríða“. Hún hefði orðið kvíðin og stressuð og ekki getað sagt nei. Ákærði væri stærri en hún og eldri og hún hefði óttast hvað ákærði myndi gera ef hún segði nei.

Beðin um að lýsa atvikum nánar greindi brotaþoli frá því að ákærði hefði tekið út lim sinn og sagt „hérna“ en með því hefði hann átt við að brotaþoli ætti að snerta liminn, fyrst með hendinni og svo með munninum. Eftir þetta hefðu þau farið fram til C og F og þau fengið sér að borða. Að því loknu hefðu þau ákærði farið aftur inn í herbergið og hann byrjað að klæða hana úr fötunum, bol hennar, buxum og nærbuxum. Ákærði hefði svo farið úr buxunum sínum, sett á sig smokk sem hann var með og svo hefðu þau haft samfarir. Brotaþoli lýsti því að sig hefði langað til að fara og hún hefði alltaf verið að reyna að ýta sér burt en ákærði haldið í hana. Ákærði hefði svo haft sáðlát og hún hefði því næst klætt sig og farið fram. Þar hefði hún sagt við vinkonu sína að þær væru að fara heim og þær svo tekið strætisvagn heim um kvöldið.

Brotaþoli var spurð hvort áfengi hefði verið haft um hönd þennan dag og svaraði hún því játandi. Ákærði hefði drukkið eitthvað og sömuleiðis hún og vinkona hennar, en bara nokkra sopa. Enginn hefði hins vegar verið drukkinn. Þá kvaðst brotaþoli hafa eytt öllum Snapchat-samskiptum og SMS-skeytum milli sín og ákærða eftir að samskiptum þeirra lauk á árinu 2016.

Vitnið C gaf dómskýrslu 31. ágúst 2016 í Barnahúsi. Í skýrslunni kom meðal annars fram að hún hefði umræddan dag farið með brotaþola til að hitta ákærða og F heima hjá hinum síðarnefnda. Það hefði verið brotaþoli sem hefði viljað fara og hitta ákærða. Ákærði hefði virst vera áhugalaus um að koma á [...], auk þess sem hún hefði á þessum tíma verið búin að heyra það frá F að ákærði ætlaði að hætta með brotaþola en hann vissi ekki hvenær hann ætlaði að láta það gerast.

Þau hefðu náð sér í pitsu og borðað saman. Ákærði hefði virst vera áhugalaus um brotaþola. Ákærði og brotaþoli hefðu farið saman inn í herbergi og brotaþoli átt frumkvæði að því. Hún hefði ekki leynt því að hún vildi kynlíf með ákærða. Á meðan hefðu C og F verið saman á öðrum stað í húsinu og horft saman á sjónvarp. C hefði einhvern tíma opnað inn í herbergið og séð brotaþola liggja ofan á ákærða. Þau hefðu þá verið í fötum og verið með teppi yfir sér. Brotaþoli hefði virst vera ánægð á heimleiðinni og haft á orði við hana að hún hefði misst meydóminn með ákærða. Brotaþoli hefði hins vegar síðar breytt afstöðu sinni til ákærða og þess sem gerðist umræddan dag. Það hefði verið eftir að brotaþoli og ákærði hættu að vera saman og hún hefði gert „mikið vesen“ úr því. Ákærði hefði hætt með brotaþola af því að hún var of ung en hún hefði verið ástfangin af honum. Hann hefði vitað „að þetta væri eitthvað rangt“, hann hefði ekki viljað neitt „vesen“ og því ákveðið að hætta með henni. Eftir það hefði brotaþoli farið að tala um að ákærði hefði „misnotað“ hana.

Í skýrslu vitnisins D hjá lögreglu 21. september 2016 kom meðal annars fram að vinátta hefði verið milli hennar og brotaþola en þær hefðu ekki verið í daglegum samskiptum. D hefði reynt að hjálpa brotaþola þegar henni hefði liðið illa. Brotaþoli hefði sagt henni daginn fyrir umrætt atvik með ákærða að hún ætlaði að „gera þetta“ og hún hefði verið „geðveikt glöð“ og hún hefði átt við að hún ætlaði að eiga kynmök við ákærða. Eftir atvikið hefði brotaþoli virst vera ánægð með það að hafa verið kynferðislega með ákærða og haft á orði að hún elskaði hann. Brotaþoli hefði síðar, hugsanlega um viku eftir fyrrgreint atvik, verið orðin pirruð út í ákærða þar sem hann hefði verið hættur að svara henni og ekki virst nenna að hitta hana. Brotaþoli hefði oft talað um fyrrgreint samneyti við ákærða en svo hefði hún allt í einu farið að „gráta út af þessu“ og sagt að ákærði hefði verið að nota hana. D svaraði því aðspurð við skýrslutökuna að brotaþoli væri „[...]-módel“ og að ákærði væri [...] ára. D hefði sagt brotaþola að ef hún væri að stunda kynlíf með átján ára strák þá væri það ólöglegt. Brotaþoli hefði svarað því með spurningu um það hvort ákærði hefði þá verið að nauðga henni. D hefði svarað því neitandi, það ætti ekki við ef hún hefði viljað hafa kynmök við ákærða. Eftir þetta hefði frásögn brotaþola breyst á þá leið að hún hefði ekki viljað hafa kynmök við hann. D kvaðst telja að ákærði hefði vitað hver aldur brotaþola var á þessum tíma, brotaþoli hefði í það minnsta vitað um aldur ákærða, og hún hefði verið „geðveikt montin að vera með svona gömlum strák“. D kvaðst hafa aðstoðað brotaþola við að „losa sig við“ ákærða með því að hringja í hann og segja honum að láta hana í friði. Brotaþoli hefði svo tekið við símanum og sagt við ákærða: „ég hætti með þér“ og þá hefði hann svarað „ókei“.

Í skýrslu ákærða hjá lögreglu 12. janúar 2018 kom meðal annars fram að brotaþoli hefði átt frumkvæðið að því að þau hittust umræddan dag. Brotaþoli hefði sent honum skilaboð um að hún vildi koma til hans „og gera þetta og hitt“. Ákærði og F hefðu boðið henni og vinkonu hennar til þeirra. Kvaðst hann margoft hafa spurt ákærðu hvort hún vildi eiga kynmök við sig eða ekki og hún svarað því játandi. Um kynni þeirra kvaðst ákærði hafa kynnst brotaþola um sumarið 2016, þegar hann var nýorðinn átján ára. Hann hefði séð einhvern vera að gera grín að henni á Snapchat og fundið til með henni og reynt að veita brotaþola stuðning í þeim samskiptum. Síðan hefðu þau byrjað að tala saman á samfélagsmiðlum og brotaþoli sagst vera sautján ára. Einn daginn hefði brotaþoli boðið ákærða að koma á [...] til að hitta hana en ákærði hefði þá verið búsettur í [...]. Það hefði hugsanlega verið um viku eða tveimur vikum eftir þeirra fyrstu kynni. Þau hefðu síðan byrjað að vera saman og það hugsanlega varað í um mánuð. Ákærði kvaðst hafa talið andlegan og líkamlegan þroska brotaþola vera á við sautján ára stúlku þegar þau kynntust og hittust síðan.

Ákærði kannaðist við að hafa haft kynmök við brotaþola á heimili F umrætt sinn en tók fram að brotaþoli hefði átt frumkvæðið að því. Sjálfur hefði hann verið orðinn nokkuð áhugalaus um hana. Brotaþoli hefði komið í umrætt skipti með C með sér. Þau hefðu spjallað saman fyrst og síðan fært sig inn í gestaherbergi. Þau hefðu snert hvort annað á líkama og kynfærum þegar komið var inn í herbergið. Brotaþoli hefði klætt ákærða úr buxunum og átt frumkvæði að því að veita honum munnmök. Ákærði hefði þá legið á bakinu. Ákærði hefði margítrekað spurt brotaþola hvort hún væri viss um að hún vildi eiga við hann kynmök og hún hefði svarað játandi í hvert sinn. Svo hefðu þau hjálpast að við að klæða hvort annað úr fötunum. Þá hefði brotaþoli, eftir að mök þeirra hófust, farið á salernið og þegar hún hefði komið til baka hefði hún viljað halda kynmökunum áfram og þau gert það.

Eftir atvikin á heimili F hefðu þau verið í samskiptum og allt verið í góðu á milli þeirra. Hann hefði meðal annars farið með F á [...] að hitta brotaþola og vini hennar þar tvisvar eða þrisvar sinnum. Undir lok samskipta þeirra hefði C greint ákærða frá réttum aldri brotaþola. Hann hefði í kjölfarið ákveðið að hætta að tala við brotaþola og alveg útilokað hana. Hann hefði síðar frétt af því að hún hefði kært hann.

Í skýrslu vitnisins F hjá lögreglu 17. apríl 2018 kom meðal annars fram að brotaþoli og C hefðu umræddan dag hitt F og ákærða á heimili F í [...]. Stúlkurnar hefðu komið með strætisvagni frá [...]. Þau hefðu byrjað á að spjalla og hlusta á tónlist, en eftir um hálftíma hefðu ákærði og brotaþoli farið inn í gestaherbergi á heimilinu. Á meðan hefðu F og C verið í stofunni „að kúra“. Hann hefði ekki heyrt nein hljóð koma frá gestaherberginu en ákærði og brotaþoli hefðu verið þar inni í um eina og hálfa klukkustund. Brotaþoli hefði komið einu sinni út úr herberginu umvafin sæng og farið á salernið. Eftir þetta hefðu þau farið að kaupa sér pitsu. F kvaðst ekki vita um aldur brotaþola en vita að C væri fædd árið [...]. F kannaðist ekki við að þau hefðu verið að neyta áfengis umræddan dag. Þá hefðu þeir ákærði fylgt stúlkunum að [...] þaðan sem þær hefðu tekið strætisvagn heim.

Samkvæmt lögregluskýrslu, dags. 24. apríl 2019, reyndist ekki unnt að afla upplýsinga um það hvernig samskiptasíða brotaþola á Facebook leit út, þar með talið hvort upplýsingar um aldur og skóla brotaþola hefðu komið þar fram, á tímabili frá júní 2016 til júlí sama ár.

Á meðal gagna er vottorð frá E sálfræðingi, dags. 23. október 2019, sem ákæruvaldið aflaði eftir málshöfðun, vegna greiningar og meðferðar brotaþola á vegum Barnahúss í tuttugu viðtölum á tímabili frá 22. september 2016 til 23. nóvember 2017. Í niðurstöðum kemur meðal annars fram að ákærða hafi verið greind með ADHD, mótþróaþrjóskuröskun og kvíða. Niðurstöður sjálfsmatskvarða hafi gefið til kynna áfallastreitueinkenni vegna meints kynferðisbrots ákærða. Brotaþoli hafi í meðferðinni einnig verið greind með asperger-heilkenni. Í vottorðinu er tekið fram að börn með greiningu á einhverfurófi eigi almennt erfitt með að skilja samskipti sem ekki felist í orðum heldur svipbrigðum, augnaráði, bendingu og líkamsstöðu. Þau sýni oft erfiðleika í félagslegum samskiptum við aðra og þau séu útsettari fyrir aðstæðum þar sem einhver geti misnotað aðstöðu sína gagnvart þeim. Þau misskilji oft skilaboð og geti verið mjög bókstafleg. Þá hafi komið vel fram í áfallasögu brotaþola að hún hafi ekki virst hafa skilið hvað vakti fyrir ákærða og að trúnaðarbrestur hafi orðið á milli þeirra sem hafi valdið henni miklum vonbrigðum.

Á meðal gagna er vottorð G sálfræðings, dags. 28. október 2019, sem réttargæslumaður brotaþola aflaði eftir málshöfðun. Í vottorðinu greinir meðal annars að brotaþoli hafi uppfyllt greiningarskilmerki áfallastreituröskunar í tengslum við meint kynferðisbrot. Fleiri áföll hafi orðið í lífi hennar sem sennilega hafi ekki enn verið unnið fyllilega úr og ýmis annar vandi sé til staðar. Meint kynferðisbrot vegi þó þyngst samkvæmt því sem fram hafi komið hjá brotaþola. Viðtöl í Barnahúsi hafi hjálpað brotaþola en henni hafi greinilega ekki tekist að vinna alveg úr áfallinu. Annar vandi geri þá úrvinnslu erfiðari og hún þurfi áfram að sækja viðtöl hjá sálfræðingi, vikulega eða hálfsmánaðarlega í nokkurn tíma.

III.

Skýrslur fyrir dómi við aðalmeðferð:

Ákærði gaf skýrslu fyrir dómi og kvaðst hafa tekið þátt í þeim kynferðislegu athöfnum með brotaþola sem greinir í ákæru. Hann hefði hins vegar ekki vitað að brotaþoli væri þrettán ára þegar þetta átti sér stað. Ákærði kvaðst hafa kynnst brotaþola á Snapchat um sumarið 2016 og það verið tilviljun að það gerðist. Þau hefðu ekki þekkst fyrir. Þau hefðu talað saman á netinu um venjulega hluti, hann hefði fengið að vita að hún byggi á [...] og sagt henni hvar hann byggi. Í samskiptum þeirra hefði ekki sérstaklega komið fram hvað brotaþoli væri að gera, en eitthvað hefði komið fram um að hún væri í vinnu. Þau hefðu rætt saman um aldurinn og hún sagt honum að hún væri sautján ára og hann sagt henni að hann væri átján ára. Ákærði kvaðst ekki geta lýst því með nákvæmum hætti um hvað þau hefðu spjallað vegna þess langa tíma sem væri liðinn frá atvikum. Nokkru eftir þetta hefðu þau ákveðið að hittast á [...]. Ákærði hefði farið þangað með F vini sínum og þeir hitt brotaþola með vinum hennar. Félagi F, búsettur á [...], hefði einnig hitt þau. Ákærði hefði verið alveg viss um að brotaþoli væri sautján ára. Hún hefði verið búin að greina honum frá því og hann hefði trúað því. Þá hefði honum fundist að brotaþoli væri með andlegan og líkamlegan þroska á við sautján ára gamla stúlku. Hann hefði hins vegar ekki spurt brotaþola nánar út í aldurinn né heldur hvort hún væri í skóla eða vinnu og hann ekki leitt hugann að því hvort hún væri með bílpróf. Þá hefðu vinir hennar sem hann hitti með henni í fyrrgreint skipti einnig virst vera á þeim aldri. Aldurinn hefði aldrei komið til tals eða hvað þau væru að gera. Ákærði og F hefðu farið til baka til síns heima um einum og hálfum klukkutíma síðar og þeir fengið far með félaga F sem var á eigin bifreið.

Eftir þetta hefðu þau brotaþoli haldið áfram að vera í samskiptum á Snapchat og mögulega hist einu sinni aftur án þess að hann myndi sérstaklega eftir því. Það næsta sem hefði gerst hefði verið það að þau hefðu ákveðið að hittast heima hjá F þar sem hann bjó í [...]. Á þeim tíma hefði F einnig verið búinn að vera í samskiptum við C, vinkonu brotaþola, og þau tvö ætlað að hittast. Ákærði kvaðst ekki vita hvort F og C hefðu rætt saman um aldur, þau hefðu ekki rætt það við hann. Ákærði kvaðst ekki hafa litið svo á að hann og brotaþoli væru kærustupar. Í hans huga hefðu þau verið að hittast sem vinir. Aðspurður kannaðist ákærði við það að á þessum tíma hefði hann hugsanlega verið farinn að íhuga að slíta vináttunni eða að hún gengi ekki vegna fjarlægðar milli heimila þeirra. Tilgangurinn með heimsókninni til F hefði ekki sérstaklega verið ákveðinn og ekki hefði verið búið að ræða það fyrirfram að ákærði og brotaþoli myndu hafa kynmök. Þau hefðu rætt um að fá sér að borða og fara síðan út. Það hefði hins vegar breyst og þau ákveðið að vera áfram heima hjá F. Ákærði og brotaþoli hefðu ákveðið að færa sig inn í herbergi og samskipti þeirra þar inni hefðu leitt til kynferðislegra samskipta með samþykki þeirra beggja. Þau hefðu afklæðst og honum hefði virst sem líkamlegur þroski brotaþola væri á við sautján ára gamla stúlku. Þau hefðu ekki rætt um hvort þetta væri fyrsta kynlífsreynsla brotaþola en þetta hefði verið í annað sinn hjá honum og hann ekki viljað tala um það við hana. Í byrjun hefði honum virst sem þetta væri fyrsta skiptið hjá brotaþola en eftir því sem leið á kynferðismök þeirra hefði honum virst sem hún hefði gert slíkt áður. Brotaþoli hefði einhvern tíma farið á salernið en síðan komið til baka og þau haldið áfram því sem þau voru að gera. Að þessu loknu hefðu þau verið áfram heima hjá F en stúlkurnar hefðu síðar farið heim með strætisvagni.

Samskipti ákærða og brotaþola hefðu verið góð eftir þetta. Þau hefðu hist aftur á [...] og allt verið í lagi og þau verið á röltinu og hitt vini hennar. Hann hefði aldrei spurt brotaþola hvar hún ætti heima og aldrei farið heim til hennar. Aðspurður kvaðst ákærði telja að hann hefði hitt brotaþola í samtals fjögur skipti á meðan þau áttu samskipti, þar af einu sinni á heimili F, eins og áður greinir. Ákærði hefði ekki verið með eigin bifreið þegar hann fór á [...]. Hann hefði farið á milli með strætisvagni. Brotaþoli og vinkonur hennar hefðu allar verið álíka háar en C hefði verið aðeins hávaxnari. Brotaþoli hefði virst vera þroskuð í tali og ekki verið barnaleg. Þá hefði hún verið að reykja sígarettur, og einnig tvær vinkonur hennar. Varðandi samskipti þeirra almennt kom fram að þau hefðu fyrst og fremst verið á Snapchat og með SMS-skeytum. Þá hefðu þau einnig orðið vinir á Facebook. Engar skráðar upplýsingar um aldur brotaþola hefðu hins vegar komið fram á fyrrgreindum samfélagsmiðlum, aðeins einhver skóli sem hefði verið skráður en hann hefði ekki gefið því sérstakan gaum.

Samskipti þeirra hefðu breyst til hins verra þegar ákærði frétti hvað brotaþoli væri gömul. Honum hefði verið sagt að hún væri fædd árið [...]. Hann hefði orðið mjög hissa á þessu og ekki trúað því í fyrstu og haldið að það væri verið að atast í honum. Það hefði verið vinkona brotaþola sem hefði greint ákærða frá aldri brotaþola en hann kvaðst ekki muna nákvæmlega hvaða vinkona það var. Nánar aðspurður vísaði hann til þess að það hefði verið C sem hefði sagt honum frá aldrinum, auk annarrar vinkonu sem hann vissi eða myndi ekki hvað héti. Þegar ákærða var kynnt að framburður hans um þetta samrýmdist ekki framburði C á rannsóknarstigi málsins, þá kvaðst ákærði ekki vera viss um að það hefði verið C, hann myndi ekki hver hefði sagt honum frá aldrinum. Hugsanlega hefði það verið vinkona brotaþola sem hefði verið með stutt hár og nafn hennar kynni að hafa byrjað á bókstafnum „[...]“. Nánar að- spurður kvaðst ákærði hins vegar ekki geta svarað því hvort þessar upplýsingar um aldurinn hefðu komið fram í samtali augliti til auglitis, eða hvort því hefði verið miðlað til hans í hópsamskiptum á samfélagsmiðli eða með SMS-skilaboðum. Þessar upplýsingar um aldur brotaþola hefðu hins vegar leitt til þess að hann hefði ákveðið að slíta öllum samskiptum við hana. Þá kvaðst hann aðspurður ekki minnast þess að hafa verið í neinum símasamskiptum við brotaþola eða vinkonu hennar eftir þetta um að hann ætti að hætta að tala við brotaþola eða láta hana í friði.

Ákærði gaf aftur skýrslu við framhald aðalmeðferðar og kvaðst þá hafa farið betur yfir það í huganum frá því að hann gaf áður skýrslu fyrir dómi hver eða hverjir það voru sem hefðu sagt honum frá réttum aldri brotaþola. Ákærði kvaðst ekki muna þetta atriði vel og vísaði til þess að hið sama hefði verið uppi þegar hann hefði fyrst verið spurður um þessi atriði við skýrslutöku hjá lögreglu í janúar 2018. Þá hefði hann á þeim tíma ekki vitað um tilefni þess að hann var boðaður til skýrslutöku hjá lögreglu. Þessu til viðbótar taldi ákærði að tveir kunningjar hans á þessum tíma, H og I, gætu mögulega skýrt þetta atriði betur fyrir dóminum. Þeir hefðu einnig þekkt F, auk þess sem H væri frá [...].

B, móðir brotaþola, gaf skýrslu vitnis. Í skýrslu hennar kom meðal annars fram að hún hefði frétt af umræddum atvikum í ágúst 2016. Það hefði atvikast með þeim hætti að hún hefði komið heim til sín að kvöldlagi eftir að hafa verið úti, en þá hefðu D og móðir hennar verið á staðnum. B hefði þá fengið að vita frá brotaþola hvað hefði gerst á milli hennar og ákærða. Í þeirri frásögn hefði komið fram að þær C hefðu farið í óleyfi í „bæinn“ þar sem þær hefðu hitt ákærða og vin hans heima hjá hinum síðarnefnda. Þar hefðu þau verið að spjalla saman og allt verið í góðu. Brotaþoli hefði nokkru síðar í heimsókninni ætlað að sækja sér vatn að drekka en ekki fengið að sækja sér það sjálf. Ákærði og vinur hans hefðu viljað færa henni vatn í flösku og henni fundist það skrítið að sá háttur væri hafður á. Brotaþoli hefði fengið sér stóran sopa en þá fundið að vatnið væri eitthvað skrítið á bragðið. Einnig hefði C fengið sér sopa og þá hefði færst yfir hana ró. Brotaþoli og ákærði hefðu síðan farið inn í herbergi. Þar inni hefði ákærði verið ágengur við brotaþola og viljað hafa kynmök við hana. Brotaþoli hefði endurtekið sagt nei en síðan látið undan vegna þrýstings frá ákærða. Hún hefði orðið hálfskelkuð, frosið og látið undan honum. Brotaþoli hefði hálfpartinn fengið „blackout“ og varla vitað hvað væri í gangi. Ákærði hefði verið harkalegur og harðhentur við hana. Brotaþoli hefði beðið ákærða aftur og aftur að hætta og sagt honum að hún vildi þetta ekki. Þegar ákærði hafði lokið sér af hefðu þau farið fram og brotaþoli þá beðið C að fara með sér, sem þær hefðu svo gert.

Brotaþoli hefði treyst D fyrir því sem gerðist en hún síðan greint móður sinni frá málinu og hin síðarnefnda komið því á framfæri við B með fyrrgreindum hætti, sem hefði orðið til þess að brotaþoli greindi henni frá, eins og áður greinir.

B kvaðst hafa vitað af því að ákærði og brotaþoli hefðu hist í nokkur skipti áður en fyrrgreind atvik áttu sér stað en brotaþoli hefði sagt henni ósatt um aldur ákærða. B hefði staðið í þeirri trú að hann væri tveimur til þremur árum yngri en hann reyndist vera.

Í skýrslu B kom einnig fram að brotaþoli hefði umturnast eftir umrædd atvik með ákærða. Hún hefði farið að láta öllum illum látum, fyllst miklum mótþróa og henni liðið mjög illa. B og stjúpfaðir brotaþola hefðu ekki vitað hvað væri að henni. Brotaþoli hefði verið stjórnlaus og ástandið verið svo alvarlegt að hún hefði brotið veggi heima hjá þeim og ráðist að B og stjúpföður sínum. Brotaþoli hefði einnig sýnt sjálfskaðandi hegðun og skorið sjálfa sig.

Brotaþoli hefði sumarið 2016 samsvarað sér vel í aldri. Hún væri á einhverfurófi og frekar barnaleg í tali. Þá væri staða brotaþola í dag með þeim hætti að hún stundaði vinnu á vernduðum vinnustað. Hún ætti líka erfitt með að standa undir álagi og hefði þar af leiðandi flosnað upp úr námi og vinnu. Þá tæki hún reglulega köst þar sem hún skaðaði sjálfa sig. Einnig fengi brotaþoli martraðir og upplifði umræddan atburð með ákærða aftur ef eitthvað kæmi upp á.

C gaf skýrslu vitnis og kvaðst ekki muna nákvæmlega hvernig brotaþoli og ákærði kynntust. Hún hefði hitt ákærða í fyrsta skipti sumarið 2016 á [...] ásamt brotaþola, vinkonu þeirra tveggja, Í og fyrrgreindum F, vini ákærða. Hún hefði hitt ákærða og F aftur þegar hún fór með brotaþola heim til F í [...]. C kvaðst hafa vitað um aldur ákærða, hún myndi ekki hvort aldur hefði sérstaklega verið ræddur en taldi þó að ákærði og F hefðu vitað um aldur hennar og brotaþola. Hún kvaðst ekki hafa rætt aldur brotaþola við ákærða. Þá mundi hún ekki hvort hún og brotaþoli hefðu sagt ósatt til um aldurinn á þessum tíma. C kvaðst þó alveg eins geta trúað því að brotaþoli hefði á þessum tíma litið út eins og hún væri sautján ára. Brotaþoli hefði talað um ákærða sem kærasta sinn eða að hún hefði verið að hitta hann. Brotaþoli hefði sagt henni margoft að hún ætlaði að fara umrætt sinn að hitta ákærða til að hafa kynmök við hann. Á heimili F hefði brotaþoli farið með ákærða inn í herbergi og svo komið út og farið á salernið áður en hún fór aftur inn í herbergi til ákærða. Eftir að þau ákærðu hefðu komið út úr herberginu hefði brotaþoli sagt henni hvað þau voru að gera. Brotaþoli hefði ekki verið í sýnilegu uppnámi og hún hefði virst vera glöð. C mundi ekki eftir því hvernig samskipti ákærða og brotaþola hefðu verið eftir þetta né heldur hvernig brotaþola hefði liðið. Hún hefði einu sinni hitt F og ákærða eftir fyrrgreinda heimsókn til F og þá hefðu sambandsslit þeirra brotaþola legið í loftinu. C kvaðst aldrei hafa vitað hvers vegna þau hættu saman. Þá vissi hún ekki til þess að aðrar vinkonur brotaþola hefðu átt í samskiptum við ákærða á þessum tíma. C kvaðst ekki þekkja neina stelpu með stutt hár og sem bæri nafn sem byrjaði á bókstafnum „[...]“. Þá kvaðst C ekki vera í neinu sambandi við brotaþola nú og það sama væri að segja um F.

D gaf skýrslu vitnis og kvaðst ekki muna vel eftir atvikum. Hún kvað þær brotaþola hafa verið vinkonur á umræddum tíma. D kvaðst þó aldrei hafa hitt ákærða og hún myndi lítið eftir öðru en því að brotaþoli hefði sagt henni að ákærði hefði nauðgað sér. Þá kvaðst D lítið muna eftir skýrslugjöf sinni hjá lögreglu 22. september 2016. Hún myndi þó eftir því að brotaþoli hefði verið spennt að hitta ákærða. Brotaþoli hefði átt erfitt á þessum tíma og D hefði reynt að standa með henni. Brotaþola hefði oft liðið illa yfir einhverju, til dæmis hefði D einu sinni komið með móður sinni heim til brotaþola um klukkan þrjú eða hálffjögur að nóttu til, eftir að hafa fengið Snapchat-skilaboð frá brotaþola um að hún væri heima hjá sér að skera sig. Brotaþoli hefði verið öll í blóði og sagt henni frá erfiðum samskiptum við móður sína. Móðir D hefði hringt í móður brotaþola og hún hefði komið í sjokki heim. Móðir D og móðir brotaþola hefðu síðan rætt eitthvað saman. Móðir brotaþola hefði virst vera reið. D og móðir hennar hefðu síðan farið eftir um það bil hálftíma dvöl á heimili brotaþola. Eftir þetta hefði D verið kölluð í skýrslutöku vegna rannsóknar málsins hjá lögreglu. D kvaðst ekkert vita um það hvort ákærði hefði vitað um aldur brotaþola. Brotaþoli hefði hins vegar virst vera ánægð með það að ákærði væri miklu eldri en hún. D kvaðst ekki vita hvort brotaþoli hefði sagt ákærða rangt til um aldur sinn. D rámaði í það að hún kynni að hafa hjálpað brotaþola að losa sig við ákærða og sagt honum að láta brotaþola í friði, að hann væri ekki góður við hana og að hann væri slæmur félagsskapur. D kvað brotaþola hafa verið þroskaða líkamlega og andlega og hún hefði getað þóst vera mun eldri en hún var. Einnig kannaðist D við það að brotaþoli gæti hafa verið að reykja á umræddum tíma. D kvað brotaþola þó ekki hafa verið „eitthvað mikið að því“ en sér hefði þótt brotaþoli vera mjög fullorðinsleg. Þá kvaðst D ekki muna eftir því að þær brotaþoli hefðu átt vinkonu með stutt hár og nafn sem byrjaði á bókstafnum „[...]“.

F gaf skýrslu vitnis og kvaðst lítið muna eftir atvikum tengdum málinu en hann hefði munað betur eftir atvikum þegar hann gaf skýrslu hjá lögreglu. F kvaðst kannast við brotaþola, hann hefði kynnst henni lítillega í gegnum ákærða. F kvaðst hafa hitt brotaþola tvívegis með ákærða á [...], auk þess sem þær C hefðu komið heim til hans í [...]. Hann kvaðst muna eftir því að hafa farið á [...] með ákærða til að hitta brotaþola. Þeir hefðu rúntað um [...] með brotaþola, C og stelpum sem hún þekkti. F kvaðst hafa verið að hitta C á þessum tíma. Hann kvaðst lítið muna eftir því er brotaþoli og C komu heim til hans en þó að hafa verið að „kúra“ með C í stofunni meðan ákærði og brotaþoli hefðu verið inni í herbergi. F hefði verið sautján ára á þessum tíma, ári yngri en ákærði. Hann kvaðst á þeim tíma ekki hafa vitað um aldur brotaþola eða hvað hún hefði verið að gera dagsdaglega. Hið sama gilti um aldur C. Aldur þeirra hefði ekki sérstaklega verið ræddur þeirra á milli en hann kvaðst hafa haldið að C og brotaþoli væru kannski tveimur árum yngri en hann. Hann kvaðst ekki vita hvað brotaþoli og ákærði hefðu verið að gera inni í herbergi umrætt sinn og þá mundi hann ekki hvort ákærði hefði sagt honum frá því að hann hefði sofið hjá brotaþola. F mundi eftir því að hafa séð brotaþola koma út úr herberginu, fara inn á salernið og svo aftur inn í herbergið með ákærða. Ekkert áfengi eða aðrir vímugjafar hefðu verið á staðnum. Hann kannaðist ekki við að hafa látið brotaþola fá drykk á meðan á heimsókninni stóð. Þá kvaðst F ekki vita hvernig það kom til að brotaþoli og ákærði hættu að vera saman.

Í gaf skýrslu vitnis og kvaðst hafa verið með brotaþola í grunnskóla en þær væru jafn gamlar. Hún hefði farið með C um sumarið 2016 að hitta strák sem C hefði verið að hitta. Þar hefði brotaþoli einnig verið en hún hefði verið að hitta ákærða. Í kvaðst ekkert hafa þekkt þessa stráka. Þá kvaðst hún ekki vita hvort brotaþoli hefði hitt ákærða áður. Hún hefði hins vegar séð þau vera mikið hvort utan í öðru og þau hefðu verið að kyssast. Í kvaðst ekki muna eftir því að þau hefðu talað um hvað þau væru gömul. Þá kvaðst Í ekkert hafa heyrt um það að brotaþoli hefði talað um að hún væri sautján ára. Í kvaðst hafa vitað að það væri aldursmunur á brotaþola og stráknum sem hún var að hitta en hún hefði haldið að ákærði væri ári eldri en þær brotaþoli.

J gaf skýrslu vitnis og bar meðal annars um að hún og brotaþoli ættu sameiginlegar vinkonur, fyrrgreinda C og Í. Á árinu 2016 hefðu J og brotaþoli kynnst í gegnum fyrrgreindar vinkonur og þær verið í samskiptum. J kvaðst hafa vitað að ákærði og brotaþoli hefðu verið saman. Eins hefði hún hitt ákærða á þessum tíma. Hún kvaðst muna eftir tveimur til þremur skiptum þar sem hún hefði hitt ákærða með brotaþola. Það hefði meðal annars verið á [...]. Hún hefði ekki vitað um aldur ákærða á þessum tíma. Aldurinn hefði ekkert verið ræddur og hún sjálf hefði ekki talað neitt við ákærða. J kvaðst ekki vita til þess að brotaþoli hefði þóst vera eldri en hún var þegar hún var með ákærða. Aldursmunur hefði verið á milli ákærða og brotaþola miðað við útlit þeirra en hún hefði ekki endilega haldið að hann væri miklu eldri en hún. Í hennar huga hefði ákærði verið að minnsta kosti þremur árum eldri en brotaþoli. Hún kvaðst ekki muna eftir því að hafa rætt við ákærða á Snapchat eða í skilaboðum. Þá kvaðst hún ekki hafa leiðrétt aldur brotaþola við ákærða og ekkert hafa vitað um ástæður þess að brotaþoli og ákærði hættu að vera saman. Þær brotaþoli hefðu aldrei náð vel saman og það hefði komið fyrir að þær rifust. Þá hefði hún ekki nennt að tala við brotaþola um sambandsslit hennar og ákærða.

I gaf skýrslu vitnis og kvaðst aldrei hafa hitt ákærða og brotaþola saman. I og ákærði hefðu þekkst frá árinu 2014 en I kvaðst ekki vita hvenær ákærði vissi um réttan aldur brotaþola.

H gaf skýrslu vitnis og kvaðst þekkja bæði brotaþola og ákærða. Hann hefði verið með þeim í nokkur skipti á árinu 2016 á [...]. Hann kvaðst ekki muna hvort aldur eða aldursmunur á þeim tveimur hefði einhvern tíma verið ræddur í þeim samskiptum. Hann kvaðst hins vegar vita að það væri aldursmunur á milli þeirra. Ákærði væri eldri en brotaþoli en hann kvaðst hins vegar ekki vera viss um hve miklu eldri hann væri. H kvaðst þekkja brotaþola vegna þess að hann hefði verið mikið á [...] þegar hann var að alast upp. Þeir ákærði hefðu ekki verið í miklum samskiptum á þessum tíma og þá kvaðst hann ekki vita um ástæður þess að ákærði og brotaþoli hættu að vera saman.

E sálfræðingur gaf skýrslu vitnis og gerði grein fyrir og staðfesti vottorð, dags. 23. október 2019, sbr. lið II/8. Meðferð brotaþola í Barnahúsi hefði verið afmörkuð við meint kynferðisbrot ákærða og áfallastreituröskun brotaþola út af því. Brotaþoli væri hins vegar með aðrar greiningar, ADHD, kvíða, mótþróaþrjóskuröskun og asperger-heilkenni. Brotaþoli hefði ekki litið út fyrir að vera eldri en hún var. Hún væri það sem kallaðist „strákastelpa“ þar sem hún væri að jafnaði klædd í íþróttaföt, ekki alltaf hrein til fara og stundum með úfið hár og ómáluð. Hún hefði því virkað yngri en þrettán til fjórtán ára gamlar stelpur sem máluðu sig og klæddu sig fullorðinslega. Þá hefði brotaþoli talað eins og unglingur, verið svolítið barnaleg og notað slanguryrði en ekki verið fullorðinsleg í tali. Meðferð brotaþola hefði gengið vel og einkenni áfallastreitu verið minni við lok meðferðar. Þá hefði jafnvel hjálpað til að brotaþoli væri með asperger-heilkenni. Þessu til viðbótar hefði brotaþoli glímt við önnur áföll sem væru helst tengd meðfæddum nýrnasjúkdómi.

G sálfræðingur gaf skýrslu vitnis og gerði grein fyrir meðferð brotaþola og staðfesti vottorð, sbr. lið II/9. G kvaðst hafa hitt brotaþola í fimm viðtölum á árinu 2019. Vanlíðan brotaþola væri fyrst og fremst í tengslum við meint kynferðisbrot og hún væri með sjálfskaðandi hegðun. G kvaðst hafa lagt fyrir brotaþola streituröskunarpróf og þar hefði niðurstaðan verið sú að áfallastreituröskun hefði talsverð áhrif á daglegt líf hennar. Meðferð í Barnahúsi hefði gert brotaþola gott en líðan hennar hefði versnað eftir að þeirri meðferð lauk og hún væri í þörf fyrir áframhaldandi meðferð.

IV.

Niðurstöður:

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 hvílir á ákæruvaldinu sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Ákærði neitar sök og hafnar bótaskyldu. Gerð hefur verið grein fyrir framburði ákærða, brotaþola og annarra vitna, og sakargögnum, sbr. II. og III. kafla. Kynferðislegar athafnir sem greinir í ákæru eru ágreiningslausar. Hið sama á við um stað og stund meints brots. Ágreiningur málsins varðandi sönnun er afmarkaður við það hvort ákærði hafi vitað um réttan aldur brotaþola.

Fyrir dómi hefur ákærði staðhæft að brotaþoli hafi sagt sjálf að hún væri sautján ára gömul og hann hafi trúað því. Þær upplýsingar hafi hann fyrst fengið í samskiptum þeirra sem hafi byrjað á netinu á árinu 2016 og ekkert annað komið fram um réttan aldur brotaþola í samskiptum þeirra í framhaldi af því. Þá hafi aldur eða aðrar upplýsingar sem vísuðu til aldurs ekki sérstaklega borið á góma þegar þau hittust og voru í samskiptum þar sem aðrir sem þekktu til brotaþola voru viðstaddir. Honum hafi fyrst orðið ljóst um aldurinn nokkru eftir að þau áttu kynferðisleg samskipti og hann hafi þá ákveðið að slíta vináttu þeirra.

Að mati dómsins er framburður brotaþola einlægur um það hvernig hún og ákærði nálguðust hvort annað með aldurinn í samskiptum sínum í upphafi og töluðu um það sín á milli að hann væri bara tala. Þá hlýtur það að teljast sérkennilegt, þegar litið er til framburðar ákærða, að aldur eða aðrar aldurstengdar upplýsingar varðandi brotaþola, til dæmis hvar hún var í skóla eða vinnu, félagsstarf, ökuréttindi og annað í þeim dúr, skuli ekki hafa borið á góma í samskiptum þeirra og/eða í návist vina þeirra í aðdraganda meints brots. Til fleiri atriða þarf hins vegar að líta við sönnunarmatið.

Af fyrri dómskýrslu C verður ráðið að ákærði hafi ekki vitað um aldur brotaþola fyrir meint brot og verður fremur ráðið af framburði hennar að hann hafi fyrst borið á góma í tengslum við það þegar ákærði sleit vináttu við brotaþola. Af síðari dómskýrslu hennar verður fremur ráðið að hún telji að ákærði hafi vitað um aldurinn og það byggist á huglægu mati hennar án frekari skýringar. Hún mundi þó ekki hvort aldur brotaþola hefði verið ræddur en sjálf hefði hún ekki rætt hann við ákærða. Þá kvaðst hún ekki muna það hvort þær brotaþoli hefðu sagt ósatt til um aldurinn á þessum tíma. Vitnið F mundi ekki vel eftir atvikum þegar hann gaf skýrslu fyrir dómi. Hann kvaðst ekki hafa vitað um aldur brotaþola og hið sama gilti um aldur C. Aldurinn hefði ekki verið ræddur en hann hefði haldið að þær tvær væru ef til vill tveimur árum yngri en hann, en hann er fæddur árið [...]. Framburður hans hjá lögreglu var af sama toga. Vitnið D mundi nær ekkert eftir atvikum þegar hún gaf skýrslu fyrir dómi. Hún kvaðst aldrei hafa hitt ákærða. Þá kvaðst hún ekkert vita um það hvort ákærði hefði vitað um aldur brotaþola eða hvort brotaþoli hefði sagt honum rangt til um aldurinn. D kvaðst ekki muna vel eftir skýrslutöku hjá lögreglu en hún taldi hins vegar að framburður sinn hjá lögreglu væri réttur. Þegar farið er yfir framburð D hjá lögreglu þá verður fremur ráðið að hún hafi verið að gefa sér það að ákærði vissi um aldur brotaþola þar sem brotaþoli vissi hvað ákærði var gamall. Vitnin Í, J, I og H vissu ekki hvort ákærði hefði vitað um aldur brotaþola. Þá verður ekki ráðið af framburði vitnisins B, móður brotaþola, að hún viti hvaða upplýsingar brotaþoli veitti ákærða um aldurinn. Brotaþoli hafi hins vegar fyrir hið meinta brot ekki komið hreint fram við B um réttan aldur ákærða. Að framangreindu virtu liggur fyrir að ekkert framangreindra vitna hefur getað staðfest eða leitt haldbær rök að því að ákærði hafi í raun vitað um aldur brotaþola áður en meint brot var framið.

Varðandi líkamlegan og andlegan þroska, þá liggur fyrir að vitnið B bar um það að brotaþoli hefði samsvarað sér vel í aldri og að hún væri frekar barnaleg í tali. Hið sama kom fram hjá vitninu E sálfræðingi varðandi meðferðarviðtöl. Meðal gagna er mynd- og hljóðupptaka af brotaþola þegar hún gaf dómskýrslu 29. ágúst 2016 í Barnahúsi. Ljóst er af þeirri upptöku að brotaþoli er ung að árum og fremur barnaleg í tali. Að mati dómsins er þó óvarlegt að draga þá ályktun af upptökunni að það sé bersýnilegt að brotaþoli sé yngri en fimmtán ára, sbr. almenn mörk um kynferðislegan lögaldur. Vitnið D bar um það að brotaþoli hefði verið þroskuð líkamlega og andlega og hún hefði getað þóst vera mun eldri en hún var. Einnig bar vitnið C um að brotaþoli hefði á umræddum tíma í samskiptum við ákærða getað litið út fyrir að vera sautján ára. Þá bar vitnið F um það, eins og áður greinir, að hann hefði talið að brotaþoli væri tveimur árum yngri en hann, það er fimmtán ára. Þrátt fyrir að nærtækt sé að líta til framburðar móður og fyrrgreinds sérfræðings við Barnahús um andlegan og líkamlegan þroska brotaþola, þá gefur fyrrgreindur framburður vitnanna D, C og F, sem eru nær ákærða í aldri, engu að síður til kynna að brotaþoli kunni að hafa litið út fyrir að vera eldri en hún var í umræddum samskiptum við ákærða. Önnur sérfræðileg gögn liggja ekki fyrir sem skýra betur líkamlegan eða andlegan þroska brotaþola. Ákæruvaldið verður látið bera hallann af því. Að framangreindu virtu verður ekki fullyrt að ákærða hefði átt að vera ljós réttur aldur brotaþola eða að hún væri undir kynferðislegum lögaldri með því að umgangast hana í nokkur skipti og vera í rafrænum samskiptum við hana á umræddum tímabili.

Brotaþoli bar um það við skýrslugjöf fyrir dómi 29. ágúst 2016 í Barnahúsi að hún hefði eytt öllum Snapchat-samskiptum og SMS-skeytum milli sín og ákærða eftir að samskiptum þeirra lauk á því ári. Ekkert í rannsóknargögnum varpar ljósi á það hvort þetta hafi verið sannreynt af lögreglu fyrir eða eftir umrædda skýrslugjöf. Þá er ekkert í rannsóknargögnum um það hvort lögregla hafi rannsakað síma eða hliðstæð gögn hjá ákærða til að skýra þetta frekar. Er þetta óvenjulegt miðað við mál af þessum toga, og þá ekki síst í ljósi þess að brotaþoli bar um það fyrir dómi að samskipti hennar og ákærða hefðu byrjað einhvern tímann á árinu 2015. Liggja því ekki fyrir nein gögn um rafræn samskipti milli ákærða og brotaþola eða athugun á því hvort slík gögn séu til. Þá liggur fyrir að ekki reyndist unnt á síðari stigum málsins að afla upplýsinga um aldur eða aldurstengdra upplýsinga sem hefðu getað verið sýnilegar ákærða á Facebook-reikningi brotaþola á árinu 2016. Ákæruvaldið verður látið bera hallann af þessu við sönnunarmatið.

Fyrir liggur að brotaþoli hefur átt erfitt andlega eftir meint brot ákærða, sbr. framburð vitnisins B. Hið sama hefur komið fram í framburði og vottorðum sálfræðinganna E og G. Þessi atriði geta hins vegar ekki ráðið úrslitum við sakarmatið nema meira komi til. Þá verður einnig ráðið af því sem fram hefur komið við meðferð málsins að brotaþoli kunni að hafa tekið það mjög nærri sér að ákærði sleit vináttunni við hana eftir að þau voru í kynferðislegum samskiptum.

Við meðferð málsins fyrir dómi hallaði nokkuð á ákærða að skýra út hvenær, hvernig, hvar og hjá hverjum hann fékk að vita um aldur brotaþola, sem varð til þess að hann ákvað að slíta sambandi sínu við hana. Framburður ákærða um þetta var óskýr, óstöðugur og í nokkurri andstöðu við framburð vitnisins C. Við mat á þessu verður hins vegar að taka tillit til þess að langur tími er liðinn frá því að meint brot og önnur atvik áttu sér stað. Brotaþoli og vitnið C gáfu dómskýrslu 29. og 31. ágúst 2016 í Barnahúsi en af gögnum málsins verður ráðið að lögreglustjóri sem fór með rannsókn málsins á þeim tíma hafi lagt til grundvallar að gerandi í málinu væri óþekktur. Ákærði var því ekki viðstaddur skýrslutökurnar heldur var þar viðstaddur skipaður verjandi meints óþekkts geranda. Möguleikar ákærða til þess að gagnspyrja brotaþola og vitnið C á þessum tíma voru því takmarkaðir. Ákærði var fyrst kallaður til skýrslutöku vegna málsins með réttarstöðu sakbornings 12. janúar 2018 og kom þá annar lögmaður að málinu sem tilnefndur verjandi. Er þetta óvenjulega seint miðað við fyrrgreindan upphafstíma á rannsókn málsins og alvarleika sakarefnisins. Þá ber einnig að líta til þess að langur tími leið frá því að ákærði gaf fyrrgreinda skýrslu hjá lögreglu og þar til ákæra var gefin út í málinu á hendur honum þann 2. maí 2019. Einnig ber að líta til þess tíma sem leið frá því að málið var höfðað og þar til ákærði gaf skýrslu við aðalmeðferð 31. október sama ár. Þessu til viðbótar ber að líta til þess að rannsókn lögreglu virðist einkum hafa hverfst um atvik umræddan dag á heimili F í stað þess að rannsóknin tæki til heildarumgjarðar samskipta ákærða og brotaþola um sumarið 2016, fyrir og eftir meint brot ákærða, þar með talið hvort eða hvaða samskipti áttu sér stað og hverjir voru viðstaddir. Hið sama á við um það hvort einhver samskipti kunni að hafa verið byrjuð á milli þeirra á árinu 2015, sbr. framburð brotaþola. Þá hefur dómsmeðferð málsins litast af þessu. Bæði ákærði og vitni sem hafa verið leidd fyrir dóminn virðast hafa átt í talsverðum erfiðleikum með að muna atvik, að því er virðist vegna þess langa tíma sem er liðinn frá því að þau áttu sér stað. Þessu til viðbótar hafa verið leidd vitni fyrir dóminn sem gáfu ekki skýrslu hjá lögreglu undir rannsókn málsins og verður jafnvel ráðið af því sem fram hefur komið að fleiri ungmenni kunni með einum eða öðrum hætti, beint eða óbeint, að hafa komið að samskiptum ákærða og brotaþola fyrir og eftir meint brot. Allt framangreint hefur verið til þess fallið að torvelda varnir ákærða. Að mati dómsins getur framangreindur óskýrleiki í framburði hans því ekki ráðið úrslitum við sönnunarmatið svo leiði til þess að framburður hans verði metinn ótrúverðugur í heild sinni.

Að öllu framangreindu virtu og þar sem annarra gagna nýtur ekki við verður ekki talið, gegn eindreginni neitun ákærða, að sannað sé svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008, að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir. Verður ákærði því sýknaður af ákæru um brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Verknaðarlýsing og heimfærsla meints brots til laga í ákæru er þannig úr garði gerð að hún tekur ekki samkvæmt orðanna hljóðan nægjanlega til þess hvort háttsemi ákærða eigi til vara undir fyrrgreint refsiákvæði, sbr. 204. gr. sömu laga, vegna meints gáleysis ákærða um aldur brotaþola. Þá var því einnig mótmælt af hálfu skipaðs verjanda ákærða við aðalmeðferð að málið væri sótt og varið á þeim grundvelli. Skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 eru því ekki nægjanlega uppfyllt svo dóminum sé unnt að fjalla efnislega um málið á þeim grundvelli.

Samkvæmt 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 verður einkaréttarkröfu lögráðamanns hins ólögráða brotaþola á hendur ákærða vísað frá dómi.

Í ljósi úrslita málsins verður allur sakarkostnaður vegna meðferðar þess hjá lögreglu, ákæruvaldi og fyrir dómi felldur á ríkissjóð, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Oddgeirs Einarssonar lögmanns, sem þykja hæfilega ákveðin 950.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, þóknun áður skipaðs verjanda ákærða, Gríms Sigurðarsonar lögmanns, sem ræðst af tímaskýrslu, 342.550 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Ingibjargar Halldórsdóttur lögmanns, sem þykir hæfilega ákveðin 700.000 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari.

Daði Kristjánsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómarinn tók við meðferð málsins 23. ágúst 2019 en hafði fram til þess engin afskipti haft af meðferð þess. Fyrir uppsögu dómsins var gætt að 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008.

D ó m s o r ð :

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvaldsins.

Einkaréttarkröfu B, vegna ólögráða A, á hendur ákærða er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður málsins greiðist úr ríkissjóði, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærða, Oddgeirs Einarssonar lögmanns, 950.000 krónur, þóknun áður skipaðs verjanda ákærða, Gríms Sigurðarsonar lögmanns, 342.550 krónur, og þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Ingibjargar Halldórsdóttur lögmanns, 700.000 krónur.

Daði Kristjánsson