Dómstólaleit

A krafðist skaðabóta úr hendi R, O og S þar sem tilboð hans í útboði hefði verið metið ógilt með ólögmætum hætti. Í héraði var fallist á að tilboð A hefði verið í verulegum atriðum í ósamræmi við útboðslýsingu og því verið ógilt frá upphafi. Þá var talið að tilboðið hefði verið metið ógilt með formlega réttum hætti, en A byggði á því að dómnefnd R, O og S hefði ekki haft vald til þess. Fyrir Hæstarétti gerði A kröfu um ómerkingu héraðsdóms þar sem héraðsdómara hefði borið að kveðja til sérfróða meðdómendur til að meta hvort teikningar og tilboð hans hefðu verið í ósamræmi við útboðsskilmála. Þá hefði ekki verið tekin afstaða til málsástæðu hans sem laut að því að fyrirtækið Í hefði haft forskot á aðra þátttakendur í hinu umdeilda útboði. Ekki voru talin rök til að hnekkja því mati héraðsdómara að ekki hefði verið þörf á sérkunnáttu í dóminn, enda byggðist niðurstaða héraðsdóms ekki á úrlausn um efni sem sérkunnáttu var þörf um. Þar sem komist var að þeirri niðurstöðu í forsendum héraðsdóms að tilboð A hefði verið ógilt frá upphafi og ákvörðun um að hafna því verið lögmæt var ekki talin þörf á að héraðsdómari fjallaði sérstaklega um framangreinda málsástæðu, enda þegar af þeirri ástæðu ekki unnt að fallast á bótakröfu A. Að þessu athuguðu var héraðsdómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

T tók þátt í samningskaupaferli sem O stofnaði til vegna byggingar orkuvers á Hellisheiði. T taldi að O hefði ekki farið að réttum reglum við samningskaupaferlið og bar ágreininginn undir kærunefnd útboðsmála, sem starfar samkvæmt lögum nr. 94/2001 um opinber innkaup. Komst nefndin að þeirri niðurstöðu í úrskurði að það væri álit hennar að O hefði bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart T og einnig kvað nefndin á um skyldu O til að greiða T kostnað vegna flutnings málsins fyrir nefndinni. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að vísa bæri frá dómi af sjálfsdáðum kröfu T að því marki sem hún fæli í sér kröfu um ógildingu á áliti kærunefndarinnar á skaðabótaskyldu O gagnvart T, enda væri álit nefndarinnar ekki bindandi fyrir málsaðila að lögum. Gætu þeir því ekki haft lögvarða hagsmuni af því að fá slíkri álitsgerð hnekkt með dómi, sbr. dóm Hæstaréttar 17. nóvember 2005 í máli nr. 182/2005.

Við opnun tilboða í gerð Héðinsfjarðarganga kom í ljós að Í hf. og N AS áttu lægsta tilboð í verkið, en boð þeirra var 3,2% yfir kostnaðaráætlun V. Áður en V hafði lýst afstöðu til tilboðanna var samþykkt á fundi ríkisstjórnarinnar 1. júlí 2003 að fresta verkinu þannig að framkvæmdir gætu „hafist haustið 2006 og nýtt útboðsferli miðað við það“. Að því loknu tilkynnti V bjóðendum í verkið að öllum boðum í það væri hafnað þar sem þensluástand væri í þjóðfélaginu og að stofnunin fengi ekki nauðsynlegt fé til framkvæmdanna. Í hf. og N AS kærðu þessa ákvörðun til kærunefndar útboðsmála. Komst hún að þeirri niðurstöðu að ákvörðunin hefði verið ólögmæt og áleit að V bæri skaðabótaskyldu gagnvart félögunum, sbr. 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001, en taldi ekki tilefni til að taka afstöðu til kröfu þeirra um efndabætur. Þá var V gert að greiða félögunum kostnað við að hafa kæruna uppi. Félögin höfðuðu þá mál til viðurkenningar á rétti þeirra til skaðabóta vegna missis hagnaðar, sem rakinn yrði til ákvörðunarinnar. Í gagnsök krafðist V á hinn bóginn ógildingar á tilteknum liðum í úrskurði kærunefndarinnar. Vísað var til þess að ekki væri sýnt fram á að forsendur þær, sem útboðið hvíldi á, hefðu brostið eftir að það hófst og áður en ákveðið var að hafna öllum tilboðum, sem bárust í verkið, eða að þær ástæður, sem höfnun allra tilboða í verkið byggðist á, hefðu mátt vera bjóðendum ljósar þegar þeir buðu í verkið. Var því fallist á að óheimilt hefði verið að hafna öllum tilboðum í verkið á grundvelli þeirra atriða, sem vísað hafði verið til í bréfi V til bjóðenda. Þá var ekki talið að V hefði sýnt fram á að ekki hefði verið samið við Í hf. og N AS ef orðið hefði af verkinu. Að þessu leyti væri skilyrðum fyrir skaðabótaskyldu V við félögin samkvæmt 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001 fullnægt. Enn fremur var talið að þótt óveruleg gögn hefðu verið lögð fyrir um ætlað tjón félaganna væru þau næg til að taka mætti til greina kröfu þeirra um viðurkenningu á skaðabótaskyldu V gagnvart þeim vegna missis hagnaðar. Var því fallist á kröfu Í hf. og N AS í málinu. Varðandi kröfur V í gagnsök var talið hún hefði einungis lögvarða hagsmuni af því að leita ógildingar á ákvörðun kærunefndar um málskostnað og var öðrum atriðum, er kröfugerðin laut að, vísað frá héraðsdómi. Þá var ekki á það fallist að þeir annmarkar hefðu verið á meðferð málsins fyrir kærunefnd útboðsmála að varðað gætu ógildingu á úrskurði hennar að þessu leyti.