Dómstólaleit

K starfaði hjá Póst- og símamálastofnun til 1997 er hún tók við starfi hjá P hf. við hlutafélagvæðingu stofnunarinnar. Við skiptingu P hf. ári síðar varð hún starfsmaður Í ohf. K var sagt upp störfum hjá Í ohf. 21. október 2019 vegna skipulagsbreytinga. Hún höfðaði mál til innheimtu biðlauna eða bóta úr hendi Í ohf. vegna starfsloka sinna. Um rétt sinn til biðlauna vísaði K til 1. mgr. 8. gr. laga nr. 103/1996 um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar og 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða í lögum nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og einnig til ráðningarsamnings sem tók gildi 1. janúar 1997 þar sem fram kom að áunnin bótaréttur (biðlaunaréttur) hennar væri 6 mánuðir. Í ohf. var sýknað af kröfum K í héraði. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að 8. gr. laga nr. 103/1996 hafi átt að tryggja að þeir starfsmenn Póst- og símamálastofnunar, sem ráðnir yrðu til starfa hjá Pósti og síma hf., héldu áunnum réttindum í starfi sínu hjá hlutafélaginu, þar á meðal biðlaunaréttinum. Þó bar að fara eftir nýsamþykktum lögum nr. 70/1996 um inntak og nánari skilmála biðlaunaréttinda þeirra hjá félaginu, en ekki eldri lögum um sama efni. Hlutu ráðningarsamningar sem gerðir voru við starfsmennina um störf þeirra hjá hlutafélaginu að taka mið af efni og tilgangi 8. gr. laga nr. 103/1996. Þótt lögin hefðu verið felld úr gildi með lögum nr. 75/2001 haggaði það ekki skuldbindingum stefnda samkvæmt samningum og fyrrgreindu lagaákvæði. Var því lagt til grundvallar að K ætti á grundvelli ráðningarskilmála sinna hjá Í ohf. rétt til greiðslu bóta samkvæmt 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða í lögum nr. 70/1996, að því gefnu að skilyrði ákvæðisins væru fyrir hendi. Mótbárum Í ohf. við því að þeim skilyrðum væri fullnægt var hafnað. Aftur á móti var talið að K hefði ekki áunnið sér meiri bótarétt en hún hafði öðlast í gildistíð eldri laga nr. 38/1954 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Því var fallist á þrautavarakröfu K sem tók mið af því að hún ætti rétt til bóta vegna niðurlagningar á starfi sínu hjá Í ohf. er næmi óbreyttum launum í 6 mánuði frá starfslokum að frádregnum launatekjum hennar á þeim tíma.

PE starfaði hjá Póst- og símamálastofnun til 1997 er hann tók við starfi hjá P hf. við hlutafélagavæðingu stofnunarinnar. Við skiptingu P hf. ári síðar varð hann starfsmaður Í ohf. PE var sagt upp störfum hjá Í ohf. 16. október 2019 vegna hagræðingaraðgerða. Hann höfðaði mál til innheimtu biðlauna eða bóta úr hendi Í ohf. vegna starfsloka sinna. Fyrir héraðsdómi byggði PE á því að hann ætti rétt á biðlaunum samkvæmt ráðningarkjörum og samfelldum starfsferli frá árinu 1980. Til stuðnings kröfunni vísaði hann til 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða í lögum nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sbr. 34. gr. laganna og 8. gr. laga nr. 103/1996 um stofnun hlutafélags um rekstur Póst- og símamálastofnunar. Í ohf. var sýknað af kröfum PE í héraði. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að 8. gr. laga nr. 103/1996 hafi átt að tryggja að þeir starfsmenn Póst- og símamálastofnunar, sem ráðnir yrðu til starfa hjá Pósti og síma hf., héldu áunnum réttindum í starfi sínu hjá hlutafélaginu, þar á meðal biðlaunaréttinum. Þó bar að fara eftir nýsamþykktum lögum nr. 70/1996 um inntak og nánari skilmála biðlaunaréttinda þeirra hjá félaginu, en ekki eldri lögum um sama efni. Hlutu ráðningarsamningar sem gerðir voru við starfsmennina um störf þeirra hjá hlutafélaginu að taka mið af efni og tilgangi 8. gr. laga nr. 103/1996. Þótt lögin hefðu verið felld úr gildi með lögum nr. 75/2001 haggaði það ekki skuldbindingum stefnda samkvæmt samningum og fyrrgreindu lagaákvæði. Talið var í ljós leitt að uppsögn PE yrði rakin til þess að starf hans hafi verið lagt niður í skilningi 5. mgr. fyrrgreinds ákvæðis til bráðabirgða. Þá var talið að hann ætti rétt á bótum á grundvelli ráðningarsamnings við Í ohf. vegna starfsloka hans, enda yrði að leggja til grundvallar að skilyrðum bótaréttar samkvæmt 5. mgr. væri fullnægt. Í samræmi við ráðningarsamning PE og fyrrgreint lagaákvæði næmi bótaréttur hans þeim launum sem fylgdu starfi hans hjá Í ohf. í tólf mánuði eftir starfslok.