Dómstólaleit

H ehf. og V ehf. skrifuðu undir kauptilboð V ehf. í apríl 2015 í lóð og byggingarrétt að F með fyrirvara um heimild til riftunar kaupanna ef V ehf. uppfyllt ekki það skilyrði að skila inn lánsloforði innan 24 daga frá samþykki tilboðsins. V hf. krafðist þess að viðurkennt yrði að bindandi kaupsamningur hefði komist á en H ehf. krafðist þess að viðurkennd yrði með dómi riftun hans frá júní 2015 á tilboði V ehf. Kröfu V ehf. var vísað frá héraðsdómi þar sem enginn ágreiningur hefði verið í málinu um hvort að komist hefði á bindandi kaupsamningur og með vísan til málatilbúnaðar V ehf. í stefnu hefði félagið ekki lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um kröfuna. Þá kom fram að M ehf., dótturfélag V ehf., hefði fengið lánsloforð frá L hf. og hefði sú yfirlýsing verið send H ehf. og hefði H ehf. í kjölfarið óskað eftir því að gengið yrði frá kaupsamningi. Var talið að sú beiðni H ehf. yrði ekki skilin á annan veg en þann að hann teldi það ekki heimila riftun samnings aðila þótt M ehf. greiddi kaupverðið. Var því V ehf. sýknað af kröfu H ehf.

Í málinu krafðist B ógildingar á ákvörðun R um synjun á beiðni hans um sólarhringsaðstoð á heimili hans vegna fötlunar, sem hann taldi sig eiga tilkall til á grundvelli 76. gr. stjórnarskrárinnar og 42. gr. laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Fyrir lá að B hafði frá árinu 2008 notið félagslega heimaþjónustu á grundvelli samnings við íslenska ríkið en verkefni sem samningurinn tók til voru færð til sveitarfélaga frá 1. janúar 2011. Samningurinn kvað á um það að B og móðir hans skyldu sjá um að veita honum þjónustu vegna búsetu hans á eigin heimili, en þjónustan fólst í félagslegri heimaþjónustu, liðveislu utan vinnustaðar og frekari liðveislu, gegn mánaðarlegri greiðslu eins og nánar var kveðið á um í samningnum, sbr. heimild í VII. kafla laga nr. 40/1991 og 24. og 25. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðs fólks. Af hálfu B var allt frá ársbyrjun 2011 knúið á um endurskoðun samningsins, einkum þannig að hann veitti honum rétt til sólarhringsaðstoð, og var hin umþrætta ákvörðun R kynnt með bréfi árið 2013. Var sú ákvörðun einkum reist á því að B hefði valið sér að búa á eigin heimili og við þær aðstæður væri ekki unnt að verða við þessari kröfu hans. Honum stæði á hinn bóginn til boða svonefnt sértækt búsetuúrræði, sem áður hafði verið nefnt sambýli, þar sem hann nyti sólarhringsaðstoðar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að á R hvíldi sú skylda að tryggja B aðstoð sem hann ætti rétt til vegna fötlunar sinnar, sbr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Um skyldu R að þessu leyti væru nánari fyrirmæli í lögum nr. 40/1991 og nr. 59/1992. R veitti B ýmsa þjónustu á grundvelli laganna sem fæli í sér persónulegan stuðning og aðstoð sem miðaði að því að rjúfa félagslega einangrun sem væri nauðsynleg til þess að koma í veg fyrir dvöl á stofnun. Ekki var fallist á með B að á skorti að honum hefði verið upplýst um grundvöll ákvörðunar R að synja kröfu hans. Þá var hvorki séð að R hefði ekki haft nægar upplýsingar né að B hefði ekki átt þess kost að koma að sjónarmiðum sínum áður en ákvörðunin var tekin. Var því fallist á með héraðsdómi að ekki væri fram komið að R hefði brotið gegn reglum stjórnsýsluréttar við meðferð kröfu B á þann hátt að það ætti að leiða til þess að ákvörðunin yrði felld úr gildi. Loks var ekki talið að R hefði við meðferð málsins komið þannig fram við B að í því hefði falist ólögmæt meingerð í hans garð sem veitti honum rétt til miskabóta, sbr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var R sýknað af kröfum B.