Dómstólaleit

Ágreiningur málsaðila átti rætur að rekja til þess að fiskibátur Ú sökk við Snæfellsnes. Einn skipverji var um borð og var honum bjargað yfir í annan fiskibát. Skýrði skipverjinn svo frá að bráður leki hafi komið að bátnum. Í kjölfarið krafði Ú C um greiðslu vátryggingarbóta með stoð í samningi þeirra um húftryggingu bátsins en C neitaði greiðsluskyldu. C reisti sýknukröfu sína á því, að samkvæmt vátryggingarsamningi aðila nái vátryggingarverndin ekki til hvers kyns áhættu, sem leitt geti til tjóns á báti Ú. Í 9. gr. vátryggingarskilmála, sem voru hluti samnings málsaðila, voru taldar upp margs kyns tjónsorsakir sem vátryggingarvernd C skyldi ná til, þar á meðal var talin upp í d-lið sú orsök „að bátnum hvolfir eða sekkur“. Í 10. gr. skilmálanna var hins vegar tekið fram að vátryggingin nái ekki til þess ef bátur sekkur af ókunnum ástæðum. Talið var að ákvæði 10. gr. væri orðað með óvenjulegum og sérstökum hætti, en væri þó nægjanlega skýrt til að það geti gilt í lögskiptum aðilanna. Meðal þeirra ákvæða 9. gr. sem vátryggingin taki til sé ekki nefnd sú ástæða að leki komi að báti, sem leiði til þess að hann skemmist eða farist. Tekið sé fram í 10. gr. skilmálanna að það teljist ókunn ástæða ef tjón verður ekki rakið til ástæðna, sem taldar eru upp í vátryggingunni og að skilmálarnir nái ekki til þess ef bátur sekkur af ókunnum ástæðum. Samkvæmt því geti Ú ekki krafist vátryggingarfjárins með vísan til d-liðar 9. gr. Var C sýknaður af kröfu Ú.

Farmflutningur. Skaðabætur. Takmörkun ábyrgðar. Frávísun frá héraðsdómi að hluta. Vanreifun. Vextir. Málskostnaður. M flutti bát sinn með skipi E frá Reykjavík til Ísafjarðar í júní 1999 og skemmdist báturinn í flutningunum. M krafði E og vátryggingamiðlunina A um skaðabætur vegna kostnaðar við viðgerð á bátnum og aflatjóns. Krafa M á hendur A þótti verulega vanreifuð og var ekki talin fullnægja ákvæðum 80. gr. laga um meðferð einkamála, einkum e-lið. Var kröfum M á hendur A vísað frá héraðsdómi. Krafa M á hendur E var reist á því að starfsmenn E hefðu með stórfelldu gáleysi valdið tjóni á bátnum við flutning hans. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að frágangur bátsins á þilfari skips E hefði hvorki verið viðunandi né vandvirkur. Var E talinn bera bótaábyrgð á tjóni M á grundvelli 1. mgr. 68. gr. siglingalaga. Ekki var talið að tjónið yrði rakið til ásetnings eða stórfellds gáleysis E og því hefði E ekki fyrirgert rétti til að takmarka bótaábyrgð sína samkvæmt 70. gr. Var E gert að greiða M bætur miðað við takmörkunarfjárhæð 2. mgr. greinarinnar. E gagnáfrýjaði málinu til breytingar á vaxtaákvörðun héraðsdóms og vísaði til flutningsskilmála í farmbréfi. Ekkert var talið fram komið sem gæfi tilefni til að víkja umræddum skilmálum til hliðar með vísan til 36. gr. samningalaga, líkt og haldið hafði verið fram af hálfu M. Þótti rétt að túlka ákvæðið svo að miða skyldi upphafstíma vaxta við dómsuppkvaðningu héraðsdóms. Þá var ekki talið að ákvæði 2. mgr. 70. gr. siglingalaga um takmörkunarfjárhæð stæði því í vegi að E yrði látið greiða málskostnað. Var önnur túlkun talin leiða til þess að M yrði svipt rétti til að fá dæmdan kostnað við að sækja réttmæta kröfu fyrir dómstólum.