Niðurstöður
6 dómar fundust
Lög: Lög um breytingu á lögum um tekjustofna sveitarfélaga, nr. 4/1995, með síðari breytingum (hlutverk Jöfnunarsjóðs og heimild til skerðingar á framlögum hans). nr. 139/2012
Með lögum nr. 139/2012 var gerð breyting á 18. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga sem fólst í því að bætt var við 3. málslið í greinina og þar mælt fyrir um að í reglugerð væri heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hefðu heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti sem teldist verulega umfram landsmeðaltal skyldu ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Þágildandi reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga nr. 960/2010 var svo breytt á grundvelli framangreindrar heimildar með reglugerð nr. 1226/2012. Var þar mælt fyrir um nýja grein í stofnreglugerðinni en samkvæmt henni skyldu framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur væru að minnsta kosti 50% umfram landsmeðaltal, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. G var eitt þeirra fimm sveitarfélaga sem sættu niðurfellingu jöfnunarframlaga af þessum sökum. Höfðaði G mál á hendur Í og krafðist greiðslu sem svaraði til þeirrar fjárhæðar sem hann hefði fengið á árunum 2013 til 2016 ef ekki hefði komið til ákvörðun ráðherra um niðurfellingu greiðslnanna. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í skýringum í greinargerð frumvarps til stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995 með reglu þeirri er varð 2. mgr. 78. gr. kæmi fram að tilgangur hennar væri að taka af skarið um að ákvörðun um tekjustofna sveitarfélaga ætti undir löggjafarvaldið og þar með ekki undir framkvæmdarvaldið. Í ljósi stjórnskipulegrar stöðu sveitarfélaga og fyrirmæla 2. mgr. 78. gr. yrði lagaáskilnaðarregla ákvæðisins ekki túlkuð á annan veg en þann, að ekki væri heimilt að fella niður tekjustofna sveitarfélaga í heild eða að hluta nema með lögum. Yrði það því ekki gert með reglugerð. Auk þess mælti ákvæði 3. málsliðar 18. gr. laga nr. 4/1995 í fyrsta lagi fyrir um heimild ráðherra til þess að ákveða hvort fella skyldi niður jöfnunarframlög eða ekki og í öðru lagi til þess að ákveða hvað telja bæri verulega umfram landsmeðaltal. Hefði ráðherra því verið falið ákvörðunarvald um hvort skerða skyldi tekjustofna sveitarfélaga eða ekki andstætt því sem beinlínis væri tekið fram í lögskýringargögnum með 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var talið ljóst að ráðherra væri ekki bundinn af ráðagerð í greinargerð frumvarps þess, sem síðar varð að lögum nr. 139/2012, um að 50% teldist verulega umfram landsmeðaltal. Var því talið að framsal löggjafans í 3. málslið 18. gr. laga nr. 4/1995 á heimild til að fella niður framangreinda tekjustofna til G hefði farið í bága við lagaáskilnaðarreglu 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Var krafa G því tekin til greina.
Með lögum nr. 139/2012 urðu breytingar á lögum nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Inn í lögin kom nýtt ákvæði, 3. málsliður 18. gr., þar sem segir að í reglugerð sé heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hafa heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti „sem teljast verulega umfram landsmeðaltal“ skuli ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði. Í kjölfarið var reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga breytt þannig að kveðið var á um að við útreikning jöfnunarframlaga skuli framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur eru „a.m.k. 50% umfram landsmeðaltal“, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. G var eitt fjögurra sveitarfélaga sem áttu það sammerkt að hafa heildarskatttekjur yfir framangreindu viðmiði. Þau höfðuðu mál á hendur Í í kjölfar þess að framlög þeirra úr Jöfnunarsjóði voru skert. Í málinu var á því byggt af hálfu G að í framangreindum reglum fælist of víðtækt framsal lagasetningarvalds til ráðherra, svo að samrýmdist ekki ákvæði 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingarnar hafi miðað að því að úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði yrði hagað í samræmi við lögbundið hlutverk sjóðsins. Tekjuviðmið samkvæmt reglugerðarákvæðinu ætti sér stoð í lögskýringargögnum og ekki léki vafi á því að það teldist verulega umfram landsmeðaltal, eins og lagagreinin áskildi. Með hliðsjón af hlutverki Jöfnunarsjóðs var ekki heldur fallist á að reglurnar færu í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða þau réttindi sem njóta verndar samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks benti Landsréttur á að þær aðgerðir sem samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 1996 hafi kveðið á um hefðu þegar komið til framkvæmda. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum G því staðfest.
Með lögum nr. 139/2012 urðu breytingar á lögum nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Inn í lögin kom nýtt ákvæði, 3. málsliður 18. gr., þar sem segir að í reglugerð sé heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hafa heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti „sem teljast verulega umfram landsmeðaltal“ skuli ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði. Í kjölfarið var reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga breytt þannig að kveðið var á um að við útreikning jöfnunarframlaga skuli framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur eru „a.m.k. 50% umfram landsmeðaltal“, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. H var eitt fjögurra sveitarfélaga sem áttu það sammerkt að hafa heildarskatttekjur yfir framangreindu viðmiði. Þau höfðuðu mál á hendur Í í kjölfar þess að framlög þeirra úr Jöfnunarsjóði voru skert. Í málinu var á því byggt af hálfu H að í framangreindum reglum fælist of víðtækt framsal lagasetningarvalds til ráðherra, svo að samrýmdist ekki ákvæði 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingarnar hafi miðað að því að úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði yrði hagað í samræmi við lögbundið hlutverk sjóðsins. Tekjuviðmið samkvæmt reglugerðarákvæðinu ætti sér stoð í lögskýringargögnum og ekki léki vafi á því að það teldist verulega umfram landsmeðaltal, eins og lagagreinin áskildi. Með hliðsjón af hlutverki Jöfnunarsjóðs var ekki heldur fallist á að reglurnar færu í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða þau réttindi sem njóta verndar samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks benti Landsréttur á að þær aðgerðir sem samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 1996 hafi kveðið á um hefðu þegar komið til framkvæmda. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum H því staðfest.
Með lögum nr. 139/2012 urðu breytingar á lögum nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Inn í lögin kom nýtt ákvæði, 3. málsliður 18. gr., þar sem segir að í reglugerð sé heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hafa heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti „sem teljast verulega umfram landsmeðaltal“ skuli ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði. Í kjölfarið var reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga breytt þannig að kveðið var á um að við útreikning jöfnunarframlaga skuli framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur eru „a.m.k. 50% umfram landsmeðaltal“, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. F var eitt fjögurra sveitarfélaga sem áttu það sammerkt að hafa heildarskatttekjur yfir framangreindu viðmiði. Þau höfðuðu mál á hendur Í í kjölfar þess að framlög þeirra úr Jöfnunarsjóði voru skert. Í málinu var á því byggt af hálfu F að í framangreindum reglum fælist of víðtækt framsal lagasetningarvalds til ráðherra, svo að samrýmdist ekki ákvæði 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingarnar hafi miðað að því að úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði yrði hagað í samræmi við lögbundið hlutverk sjóðsins. Tekjuviðmið samkvæmt reglugerðarákvæðinu ætti sér stoð í lögskýringargögnum og ekki léki vafi á því að það teldist verulega umfram landsmeðaltal, eins og lagagreinin áskildi. Með hliðsjón af hlutverki Jöfnunarsjóðs var ekki heldur fallist á að reglurnar færu í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða þau réttindi sem njóta verndar samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks benti Landsréttur á að þær aðgerðir sem samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 1996 hafi kveðið á um hefðu þegar komið til framkvæmda. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum F því staðfest.
Með lögum nr. 139/2012 urðu breytingar á lögum nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Inn í lögin kom nýtt ákvæði, 3. málsliður 18. gr., þar sem segir að í reglugerð sé heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hafa heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti „sem teljast verulega umfram landsmeðaltal“ skuli ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði. Í kjölfarið var reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga breytt þannig að kveðið var á um að við útreikning jöfnunarframlaga skuli framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur eru „a.m.k. 50% umfram landsmeðaltal“, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. Á var eitt fjögurra sveitarfélaga sem áttu það sammerkt að hafa heildarskatttekjur yfir framangreindu viðmiði. Þau höfðuðu mál á hendur Í í kjölfar þess að framlög þeirra úr Jöfnunarsjóði voru skert. Í málinu var á því byggt af hálfu Á að í framangreindum reglum fælist of víðtækt framsal lagasetningarvalds til ráðherra, svo að samrýmdist ekki ákvæði 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingarnar hafi miðað að því að úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði yrði hagað í samræmi við lögbundið hlutverk sjóðsins. Tekjuviðmið samkvæmt reglugerðarákvæðinu ætti sér stoð í lögskýringargögnum og ekki léki vafi á því að það teldist verulega umfram landsmeðaltal, eins og lagagreinin áskildi. Með hliðsjón af hlutverki Jöfnunarsjóðs var ekki heldur fallist á að reglurnar færu í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða þau réttindi sem njóta verndar samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks benti Landsréttur á að þær aðgerðir sem samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 1996 hafi kveðið á um hefðu þegar komið til framkvæmda. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum Á því staðfest.
Með lögum nr. 139/2012 urðu breytingar á lögum nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Inn í lögin kom nýtt ákvæði, 3. málsliður 18. gr., þar sem segir að í reglugerð sé heimilt að kveða á um að þau sveitarfélög sem hafa heildarskatttekjur af útsvari og fasteignaskatti „sem teljast verulega umfram landsmeðaltal“ skuli ekki njóta tiltekinna framlaga úr Jöfnunarsjóði. Í kjölfarið var reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga breytt þannig að kveðið var á um að við útreikning jöfnunarframlaga skuli framlög til þeirra sveitarfélaga þar sem heildarskatttekjur eru „a.m.k. 50% umfram landsmeðaltal“, það er útsvar og fasteignaskattur á hvern íbúa miðað við fullnýtingu þeirra tekjustofna, falla niður. S var eitt fjögurra sveitarfélaga sem áttu það sammerkt að hafa heildarskatttekjur yfir framangreindu viðmiði. Þau höfðuðu mál á hendur Í í kjölfar þess að framlög þeirra úr Jöfnunarsjóði voru skert. Í málinu var á því byggt af hálfu S að í framangreindum reglum fælist of víðtækt framsal lagasetningarvalds til ráðherra, svo að samrýmdist ekki ákvæði 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingarnar hafi miðað að því að úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði yrði hagað í samræmi við lögbundið hlutverk sjóðsins. Tekjuviðmið samkvæmt reglugerðarákvæðinu ætti sér stoð í lögskýringargögnum og ekki léki vafi á því að það teldist verulega umfram landsmeðaltal, eins og lagagreinin áskildi. Með hliðsjón af hlutverki Jöfnunarsjóðs var ekki heldur fallist á að reglurnar færu í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar eða þau réttindi sem njóta verndar samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks benti Landsréttur á að þær aðgerðir sem samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 1996 hafi kveðið á um hefðu þegar komið til framkvæmda. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í af kröfum S því staðfest.