Dómstólaleit

L, forstjóra og formanni áhættunefndar bankans G hf., voru gefin að sök umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 vegna lánveitinga G hf. til S ehf. (áður F ehf.), það er annars vegar lánveitingar 16. nóvember 2007 og hins vegar viðbótarlánveitingar 4. janúar 2008, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar og lánareglur G hf., sem rúmuðust ekki innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og forstjóri gátu ákveðið. Hvað lánveitinguna 16. nóvember 2007 varðar taldi Landsréttur að það skilyrði 249. gr. almennra hegningarlaga væri uppfyllt að L hefði misnotað þá aðstöðu sem hann hefði haft til að skuldbinda G hf. enda hefði með lánveitingunni verið brotið gegn reglum G hf. og með því hefði L farið út fyrir heimildir sínar gagnvart G hf. Rétturinn taldi að ásetningur L yrði talinn hafa staðið til þeirrar misnotkunar, sbr. 18. gr. sömu laga, meðal annars með skírskotun til þess að L hefði samkvæmt gögnum málsins átt ríka aðkomu að lánveitingunni, um verulega lánsfjárhæð hefði verið að ræða og skýrt brot á reglum G hf., þannig að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með lánveitingunni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórn bankans hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi Landsréttur ekki annað fært en að leggja til grundvallar að brot L hefði verið framið í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga. Með háttsemi sinni hefði L valdið verulegri fjártjónshættu og verið eða hlotið að hafa verið það ljóst en um þetta vísaði Landsréttur meðal annars til þess að hlutfall eigin fjár við þau hlutabréfaviðskipti sem lánað var til hefði verið undir þeim viðmiðum sem L byggði á að stuðst hafi verið við í útlánastarfsemi bankans og að eiginleg veðþekja lánsins hafi ekki numið nema um 53% af lánsfjárhæðinni. Hvað viðbótarlánveitinguna 4 janúar 2008 varðar taldi Landsréttur að eins og með lánveitinguna 16. nóvember 2007 yrði að leggja til grundvallar að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með henni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórnin hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi rétturinn að hafið væri yfir vafa að L hefði vitað eða að minnsta kosti hlotið að gera sér grein fyrir því að sú háttsemi hans að standa að lánveitingunni með þeim hætti sem gert var, þar sem til kom frekari lánveiting til S ehf. sem þegar var í neikvæðri stöðu og með engum öðrum tryggingum en veði í hlutabréfum sem þá svöruðu til tæplega 90% af lánsfjárhæðinni, hefði leitt til verulegrar fjártjónshættu. J, framkvæmdastjóra markaðsviðskipta G hf., voru gefin að sök umboðssvik vegna kaupa sjóðsins GF á víkjandi skuldabréfi af bankanum SC hf. í ágúst 2008, með því að hafa misnotað aðstöðu sína og stefnt fjármunum GF í verulega hættu þegar hann hefði gefið undirmanni sínum, M, fyrirmæli um að sjóðurinn keypti áðurgreint víkjandi skuldabréf í eigu SC hf. útgefið af S ehf., þótt skuldabréfið hefði verið án fullnægjandi trygginga og skuldir S ehf. langt umfram verðmæti eigna. Landsréttur taldi ljóst að J hefði átt verulega aðkomu að viðræðum milli SC hf. og G hf. vegna versnandi stöðu S ehf. og þeirra vandkvæða sem hún skapaði fyrir SC hf., svo og að þeim viðræðum hefði lokið með því að GF hefði keypt víkjandi skuldabréfið sem SC hf. hefði ekki séð fram á að ná réttum efndum á. Þá taldi rétturinn að þegar nánar tilgreind gögn málsins væru virt í heild yrði að telja, þrátt fyrir staðfasta neitun J og þótt ekki lægju fyrir bein gögn um fyrirmæli af hans hálfu, að fram væri komin nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, um að J hefði hlutast til um að GF keypti víkjandi skuldabréfið og SC hf. fengi þar með efndir kröfu sinnar. Þannig hefði J lagt að og látið undirmann sinn M kaupa bréfið og þrátt fyrir að J hefði ekki haft formlegt umboð til kaupanna hefði hann verið í þeirri stöðu gagnvart M að geta komið því til leiðar að af viðskiptunum yrði, eins og hann hefði gert. Þá taldi rétturinn að enginn vafi léki á því að kaupin leiddu til verulegrar fjártjónshættu fyrir sjóðinn og að J hefði vitað af því eða hlotið í öllu falli að gera sér grein fyrir því. Þ, forstjóra og hluthafa í bankanum SC hf., var gefin að sök hlutdeild í umboðssvikum J, með því að sækja á og hvetja J til að finna kaupanda að víkjandi skuldabréfinu í því skyni að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. en Þ hefði vitað eða mátt vita að langlíklegast væri að krafa samkvæmt bréfinu fengist ekki greidd af S ehf. á gjalddaga þess. Landsréttur taldi ljóst að Þ hefði sótt mjög á J um að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. Þá taldi rétturinn meðal annars að virtri reynslu og þekkingu Þ á starfsemi banka og annarra lánastofnana að honum hefði ekki getað dulist að kaup GF á víkjandi skuldabréfinu í ágúst 2008 hefðu verið ólögmæt og til þess fallin að valda GF verulegri fjártjónshættu. Hefði Þ ekki getað verið í góðri trú um að kaup GF á skuldabréfi, sem að verulegum hluta hefði verið glatað, teldust til lögmætra viðskipta. Var Þ talinn hafa átt þátt í því að brot J var framið, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, og að skilyrði sem gerð væru til ásetnings hlutdeildarmanns væru uppfyllt. Var refsing L og J ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing L ákveðin fangelsi í fimm ár en til frádráttar kom gæsluvarðhald sem L sætti nánar tilgreinda daga. Refsing J var ákveðin fangelsi 2 í 18 mánuði og refsing Þ fangelsi í 12 mánuði. Taldi Landsréttur óhjákvæmilegt, þrátt fyrir alvarleika háttseminnar og refsiþyngd, að binda refsingu allra skilorði sökum þess að mál þetta dróst mjög úr hömlu.