Dómstólaleit

G höfðaði mál á hendur L hf. til endurgreiðslu á vöxtum sem hún taldi sig hafa ofgreitt í tengslum við uppgjör tveggja veðskuldabréfa útgefnum af eiginmanni hennar 10. mars 2001 og 27. nóvember 2003 og tryggð með veði í fasteign G. Meginágreiningur málsins laut að túlkun á samkomulagi lántaka og L hf. um uppgjör á skuldbindingum samkvæmt veðskuldabréfunum og yfirlýsingu sem G gaf út sama dag. Á grundvelli samkomulagsins og yfirlýsingarinnar innti G af hendi greiðslur síðari hluta árs 2016 sem hún taldi hafa falið í sér greiðslu á kröfu sem hefði að hluta til verið fyrnd. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í ljósi þess að lántaki hefði áður borið fyrir sig að vextir af lánunum væru fyrndir yrði samkomulagið skilið þannig að hann hefði fallið frá þeim andmælum og samið endanlega og með bindandi hætti um hvernig uppgjörinu yrði hagað. Tekið var fram að G hefði ekki átt beina aðild að umræddu uppgjörssamkomulagi og hefði hvorki gengist undir skyldur samkvæmt því gagnvart L hf. með yfirlýsingu þeirri sem hún hefði gefið út né með öðru móti. Af því leiddi að hún gæti haft uppi allar mótbárur sem fyrir hendi voru gegn kröfum L hf., enda væri sá réttur hennar sem veðþola sjálfstæður eftir meginreglum fjármunaréttar. Hins vegar hefði G, í stað þess að hafa uppi mótbárur gegn kröfum L hf., ráðstafað greiðslum til hans án fyrirvara. Til þess hefði þó verið brýnt tilefni í ljósi aðdragandans sem fólst meðal annars í því að L hf. beindi að henni greiðsluáskorunum. Einnig hefði hún veitt tveimur nafngreindum mönnum umboð til að fá allar upplýsingar um skuldir hjá L hf. sem hvíldu á eign hennar og ekkert hefði komið fram í málinu sem benti til að upplýsingum af hálfu L hf. hefði verið áfátt. Að þessu gættu var talið að G gæti ekki fyrirvaralaust gert upp við L hf. veðskuldina í trausti þess að geta síðar beint endurkröfu að honum. Var L hf. því sýknaður af kröfum G.

T höfðaði mál gegn bankanum L hf. og krafðist greiðslu fjárhæðar sem T taldi sig hafa ofgreitt forvera bankans vegna skuldabréfs er hafði að geyma ákvæði um bindingu höfuðstóls við gengi erlendra gjaldmiðla og taldist ólögmætt samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. T gerði skuldabréfið upp gagnvart forvera L hf. meðal annars með því að taka yfirdráttarlán en síðar ráðstafaði Fjármálaeftirlitið kröfuréttindum forvera L hf. vegna yfirdráttarlánsins til L hf. Ekki var fallist á með T að réttindum og skyldum forvera L hf. samkvæmt skuldabréfinu hefði verið ráðstafað til L hf. með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins, enda hafði lögskiptum vegna skuldabréfsins þá verið lokið. Þá var hvorki talið að skyldur forvera L hf. til að endurgreiða ofgreiðslur vegna lána hefðu verið fluttar yfir til L hf. með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins né að þær hefðu sérstaklega verið framseldar til bankans. Á hinn bóginn þótti ósanngjarnt að bera yfirdráttarlánið fyrir sig að því marki sem það var of hátt vegna hinnar ólögmætu gengistryggingar og var samkomulagi um yfirdráttarlánið því vikið til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá var talið að samkvæmt almennum reglum um aðilaskipti að kröfuréttindum öðlaðist L hf. ekki rýmri rétt á hendur T með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins en forveri hans hefði notið. Því hefði T haldið öllum mótbárum gegn kröfunni. Var fallist á kröfu T er nam mismun fjárhæðarinnar sem hann greiddi forvera L hf. og stöðu lánsins á þeim degi miðað við að það hefði borið vexti samkvæmt 4. gr., sbr. 3. gr. laga nr. 38/2001.