Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
5 dómar fundust
Lykilorð: Kosningar
Í málinu var deilt um gildi sveitarstjórnarkosninga í Árneshreppi sem fram fóru 26. maí 2018. Krafðist Ó þess meðal annars að kosningarnar yrðu ógiltar vegna ágalla á framkvæmd þeirra. Í dómi Landsréttar var meðal annars skírskotað til 94. gr. laga nr. 5/1998 um kosningar til sveitarstjórna um að gallar á framboði eða kosningu leiði ekki til ógildingar kosninga, nema ætla megi að þeir hafi haft áhrif á úrslit þeirra. Féllst rétturinn á að annmarkar hefðu verið á undirbúningi og framkvæmd kosninganna en þeir hefðu þó ekki verið þess eðlis að ætla mætti að áhrif hefði haft á úrslit þeirra. Var Á því sýknaður af kröfu Ó um ógildingu kosninganna.
Viðurkennt að kosning um breytingu á samþykktum sjóðs, sem heyrði undir stéttarfélag, hefði ekki farið fram í samræmi við samþykktir sjóðsins og væri því ógild.
Stefnandi er stjórnmálasamtök sem bauð fram til kosninga til Alþingis 2013. Stefnandi hlaut alls 4.659 atkvæði af 189.023 greiddum og gildum atkvæðum en hlaut ekki nógu mikið fylgi til þess að ná manni á þing. Nákvæmlega reiknað með níu aukastöfum hlaut stefnandi því 2,464615466% gildra atkvæða. Ágreiningurinn varðaði það hvort stefnandi hefði hlotið 2,5% atkvæða sem er sá fjöldi atkvæða sem þarf að ná til þess að eiga rétt á framlagi til stjórnmálasamtaka úr ríkissjóði, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 162/2006. Talið var að við túlkun á 1. mgr. 3. gr. laga nr. 162/2006 væri ekki hægt að beita námundun heldur yrði að túlka ákvæðið þannig að þau stjórnmálasamtök sem hafi ekki náð manni á þing verði að hafa fengið greidd svo mörg gild atkvæði að verði fyllilega jafnað til 2,5% af greiddum og gildum atkvæðum.
Deilt var um gildi sveitarstjórnarkosninga í Borgarbyggð. Í kjölfar kæru F hafði félagsmálaráðuneytið komist að þeirri niðurstöðu að ógilda bæri kosningarnar. Með vísan til þess að ráðuneytið hefði farið út fyrir valdmörk sín með því að ógilda kosningarnar þótt slík krafa hefði ekki verið höfð uppi felldi héraðsdómur úrskurðinn úr gildi. Hæstiréttur komst að annarri niðurstöðu. Talið var að orðalag 2. mgr. 93. gr. laga nr. 5/1998 um kosningar til sveitarstjórna um „kæruefnið“ setti því nokkrar skorður hvernig kosningakærur yrðu að vera úr garði gerðar. Yrði sá skilningur þó ekki í það lagður að úrskurðaraðili væri með öllu bundinn við orðalag kæru og hefði ekkert svigrúm til að leggja sjálfstætt mat á kjörgögn og framvindu kosninga í samræmi við eftirlitshlutverk sitt og almennar stjórnsýslureglur í því skyni að kanna hvort galli væri á kosningu svo að ógildingu gæti varðað, sbr. 94. gr. laganna. Meðferð á kosningakærum væri opinbers réttar eðlis þar sem brýnir almannahagsmunir væru í húfi og lyti hún ekki að öllu leyti málsforræðisreglum einkamálaréttar. Við meðferð félagsmálaráðuneytisins á kæru F hefði blasað við að utankjörfundaratkvæði með sams konar ágalla hefðu ekki fengið sömu meðferð við talningu atkvæða í Borgarbyggð og hefði það legið ljóst fyrir frá upphafi án þess að til nokkurra viðbragða kæmi af hendi þeirra sem um framkvæmd kosninganna fjölluðu í héraði. Hefði ráðuneytinu því bæði verið rétt og skylt að láta það til sín taka og stóð kröfugerð F því ekki í vegi. Fyrir lá að niðurstaða talningar hafði orðið sú að jafn mörg atkvæði voru að baki fjórða manni á B-lista og öðrum manni á L-lista. Utankjörfundaratkvæði sem meta hefði átt ógilt en var ranglega sett í kjörkassa gat beinlínis haft áhrif á úrslit kosninganna og hlaut þessi ágalli að leiða til ógildingar þeirra samkvæmt skýru ákvæði í 94. gr. laga nr. 5/1998. Niðurstöðu félagsmálaráðuneytisins um ógildingu sveitarstjórnarkosninganna varð því ekki haggað.
Félag heyrnarlausra og B kröfðust þess að Ríkisútvarpinu yrði gert skylt að láta túlka á táknmáli framboðsumræður í sjónvarpi, kvöldið fyrir kosningar til Alþingis, um leið og þær færu fram. Talið var að það væri óaðskiljanlegur þáttur kosningarréttar, sem verndaður væri í III. kafla stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 3. gr. I. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu, að sá sem réttarins nyti hefði tækifæri til að kynna sér þau atriði sem kosið væri um. Ljóst þótti að það sé í samræmi við lögákveðið hlutverk Ríkisútvarpsins samkvæmt 15. gr. útvarpslaga nr. 68/1985 að það kynni frambjóðendur og stefnumál þeirra fyrir kosningar til Alþingis. Bæri Ríkisútvarpinu ótvírætt að gæta jafnræðis þegar það sinnti þessu hlutverki sínu og lyti sú skylda ekki aðeins að frambjóðendum og þeim stjórnmálaöflum sem í hlut ættu, heldur einnig að þeim sem útsendingum væri beint til. Ætti því Ríkisútvarpið að haga gerð og útsendingu framboðsumræðna þannig að aðgengilegt væri heyrnarlausum, sbr. einnig 7. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra. Þótt játa bæri Ríkisútvarpinu verulegu svigrúmi við tilhögun dagskrár og útsendinga yrðu þær ákvarðanir, sem röskuðu þeim skyldum og réttindum, sem mælt væri fyrir um í 15. gr. útvarpslaga og 7. gr. laga um málefni fatlaðra, að styðjast við gild málefnaleg rök. Þótti Ríkisútvarpið ekki hafa fært fram nægilega gild og málefnaleg rök til að réttlæta þá mismunum sem fólst í ákvörðun þess, en fyrir lá að tæknilega var vel framkvæmanlegt hafa þann háttinn á sem krafist var. Einnig var litið til þess að skammur tími var á milli útsendingar og upphafs kjörfundar. Þóttu Félag heyrnarlausra og B eiga rétt á því að kröfur þeirra yrðu teknar til greina við þessar aðstæður.