Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
5 dómar fundust
Lykilorð: Málefni aldraðra
G og D, sem reka hjúkrunar- og dvalarheimili, kröfðust þess að Í yrði gert að greiða þeim nánar tilgreinda fjárhæð í endurgjald fyrir fasteignir sem þeir lögðu til undir starfsemina á árunum 2013 til og með 2016. Kröfurnar reistu G og D einkum á því að þeir veittu öldruðum þjónustu sem Í væri skylt að leggja þeim til samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar og því bæri Í að greiða allan kostnað af starfseminni. Þá gætti Í ekki jafnræðis við greiðslu húsnæðiskostnaðar til hjúkrunarheimila þar sem sumum rekstraraðilum væru látin í té endurgjaldslaust húsnæði undir starfsemina eða fengju greidda húsaleigu auk þess sem brotið væri gegn eignarrétti þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að réttur til þeirrar aðstoðar sem getið væri í 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar væri bundinn við menn en tæki ekki til lögaðila. Þá var ekki talið að um skerðingu á eignarrétti G og D hefði verið að ræða þannig að í bága færi við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá kom fram að bygging á húsnæði þeirra sem samið hefðu við Í um rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila hefði verið fjármögnuð með mismunandi hætti á ólíkum tímum eftir lagafyrirmælum sem hefðu gilt á hverjum tíma. Yrði að ætla löggjafanum heimild og svigrúm til að kveða í lögum á um nýjar leiðir við aðkomu Í að uppbyggingu hjúkrunar- og dvalarheimila aldraðra, án þess að það teldist ólögmæt mismunun gagnvart rétti rekstraraðila sem fyrir væru og hefðu hafið rekstur að undangenginni annars konar fjármögnun bygginga. Hefðu G og D ekki sýnt fram á að sá greinarmunur sem gerður væri á greiðslum Í til rekstraraðila hvíldi á ólögmætum sjónarmiðum með þeim hætti að brotið hefði verið gegn rétti þeirra samkvæmt 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum G og D.
HL og HH, sem reka hjúkrunar- og dvalarheimili, kröfðust þess að Í yrði gert að greiða þeim nánar tilgreinda fjárhæð í endurgjald fyrir fasteignir sem þeir lögðu til undir starfsemina á árunum 2013 til og með 2016. Kröfurnar reistu HL og HH einkum á því að þeir veittu öldruðum þjónustu sem Í væri skylt að leggja þeim til samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar og því bæri Í að greiða allan kostnað af starfseminni. Þá gætti Í ekki jafnræðis við greiðslu húsnæðiskostnaðar til hjúkrunarheimila þar sem sumum rekstraraðilum væru látin í té endurgjaldslaust húsnæði undir starfsemina eða fengju greidda húsaleigu auk þess sem brotið væri gegn eignarrétti þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að réttur til þeirrar aðstoðar sem getið væri í 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar væri bundinn við menn en tæki ekki til lögaðila. Þá var ekki talið að um skerðingu á eignarrétti HL og HH hefði verið að ræða þannig að í bága færi við 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá kom fram að bygging á húsnæði þeirra sem samið hefðu við Í um rekstur hjúkrunar- og dvalarheimila hefði verið fjármögnuð með mismunandi hætti á ólíkum tímum eftir lagafyrirmælum sem hefðu gilt á hverjum tíma. Yrði að ætla löggjafanum heimild og svigrúm til að kveða í lögum á um nýjar leiðir við aðkomu Í að uppbyggingu hjúkrunar- og dvalarheimila aldraðra, án þess að það teldist ólögmæt mismunun gagnvart rétti rekstraraðila sem fyrir væru og hefðu hafið rekstur að undangenginni annars konar fjármögnun bygginga. Hefðu HL og HH ekki sýnt fram á að sá greinarmunur sem gerður væri á greiðslum Í til rekstraraðila hvíldi á ólögmætum sjónarmiðum með þeim hætti að brotið hefði verið gegn rétti þeirra samkvæmt 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum HL og HH.
G og D höfðuðu mál gegn Í til heimtu skaðabóta þar sem Í hefði ekki greitt þeim endurgjald fyrir stofnkostnað, afskriftir eða meiri háttar viðhald fasteigna sem þeir hefðu notað í starfsemi sinni við rekstur hjúkrunar- og dvalarrýma á árunum 2013 til 2016. Byggðu G og D á því að þeir ættu rétt á greiðslum úr hendi Í sem hefðu svarað til eðlilegs leigugjalds á tímabilinu fyrir fasteignir sem G og D hefðu notað við rekstur á hjúkrunar- og dvalarrýmum. Í dómi Landsréttar kom fram að G og D hefðu ekki sýnt fram á að þeir ættu, á grundvelli laga eða samninga, lögvarða kröfu á hendur Í um greiðslu á leigu fyrir notkun á umræddum fasteignum í starfsemi sinni. Af gögnum málsins mátti ráða að aðgangur aðila að fjármunum til uppbyggingar á þessu sviði hefði verið mismunandi í gegnum tíðina og að reglur um fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu breyst. Að teknu tilliti til stöðu aðila og reglna um fjármögnun stofnkostnaðar, viðhalds og endurbóta á fasteignum til þessarar starfsemi var ekki talið að ákvarðanir Í um uppbyggingu og fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu í gegnum tíðina verið ómálefnalegar gagnvart G og D og að þar hafi ekki verið gætt meðalhófs, sem leitt hefði til mismununar í andstöðu við 65. gr. stjórnarskrárinnar um jafnræði. Var Í því sýknað af kröfum G og D.
HR og HH höfðuðu mál gegn Í til heimtu skaðabóta þar sem Í hefði ekki greitt þeim endurgjald fyrir stofnkostnað, afskriftir eða meiri háttar viðhald fasteigna sem þeir hefðu notað í starfsemi sinni við rekstur hjúkrunar- og dvalarrýma á árunum 2013 til 2016. Byggðu HR og HH á því að þeir ættu rétt á greiðslum úr hendi Í sem hefðu svarað til eðlilegs leigugjalds á tímabilinu fyrir fasteignir sem HR og HH hefðu notað við rekstur á hjúkrunar- og dvalarrýmum. Í dómi Landsréttar kom fram að HR og HH hefðu ekki sýnt fram á að þeir ættu, á grundvelli laga eða samninga, lögvarða kröfu á hendur Í um greiðslu á leigu fyrir notkun á umræddum fasteignum í starfsemi sinni. Af gögnum málsins mátti ráða að aðgangur aðila að fjármunum til uppbyggingar á þessu sviði hefði verið mismunandi í gegnum tíðina og að reglur um fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu breyst. Að teknu tilliti til stöðu aðila og reglna um fjármögnun stofnkostnaðar, viðhalds og endurbóta á fasteignum til þessarar starfsemi var ekki talið að ákvarðanir Í um uppbyggingu og fjármögnun hjúkrunar- og dvalarrýma hefðu í gegnum tíðina verið ómálefnalegar gagnvart HR og HH og að þar hafi ekki verið gætt meðalhófs, sem leitt hefði til mismununar í andstöðu við 65. gr. stjórnarskrárinnar um jafnræði. Var Í því sýknað af kröfum HR og HH.
G höfðaði mál og gerði fjárkröfu á hendur Í sem nam uppsöfnuðu tapi af rekstri hjúkrunarheimilisins Ísafoldar á árunum 2013 til 2015 þar sem daggjöld frá Í dugðu ekki fyrir rekstrarkostnaði. Málsaðilar höfðu gert með sér samning 14. maí 2010 um byggingu og þátttöku í leigu hjúkrunarheimilis fyrir aldraða í Garðabæ. Í samningnum kom fram að málsaðilar skyldu gera samning um rekstur hjúkrunarheimilisins. Ekki kom til þess að slíkur samningur væri gerður en þrátt fyrir það tók G að sér fyrrgreindan rekstur. Landsréttur taldi að samningurinn frá 14. maí 2010 yrði ekki túlkaður með þeim hætti að Í hefði með honum skuldbundið sig til að greiða rekstrarkostnað hjúkrunarheimilisins. Jafnframt taldi Landsréttur að þótt hjúkrunarheimilum hafi verið markaðar fjárveitingar í fjárlögum og fjáraukalögum og Tryggingastofnun ríkisins og síðar Sjúkratryggingum Íslands hafi verið falið það hlutverk að tryggja hjúkrunarheimilum rekstrarfé í formi daggjalda á grundvelli laga nr. 100/2007 og 112/2008, svo og reglugerða á grundvelli þeirra og gjaldskrár Sjúkratrygginga Íslands, yrði ekki ráðið af framangreindum réttarheimildum að í þeim fælist skuldbinding Í til þess að tryggja rekstraraðilum hjúkrunarheimila algert skaðleysi af rekstrinum. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að Í hefði axlað skyldur sínar lögum samkvæmt gagnvart hjúkrunarheimilinu Ísafold með því að tryggja hjúkrunarheimilum fjárveitingar á fjárlögum fyrir árin 2013 til 2015 og leggja hjúkrunarheimilinu til daggjöld samkvæmt reiknilíkani um skiptingu fjárveitinga frá Alþingi til hjúkrunarheimila, í samræmi við reglugerðir og gjaldskrá Sjúkratrygginga Íslands. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.