Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Kristinn Halldórsson og Ragnheiður Harðardóttir og Eiríkur Elís Þorláksson, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Ríkissaksóknari skaut málinu gagnvart ákærðu Snorra Guðmundssyni og Sverri Þór Gunnarssyni til Landsréttar 18. febrúar 2025 í samræmi við yfirlýsingu þeirra um áfrýjun, og gagnvart Áfengi og tóbaki ehf., nú SSLL444 ehf., 12. september 2025, í samræmi við yfirlýsingu félagsins um áfrýjun. Málsgögn bárust réttinum 14. október 2025. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 3. febrúar 2025 í málinu nr. S- 2075/2024.
2. Ákæruvaldið krefst þess að refsing ákærðu Snorra og Sverris Þórs verði þyngd og hinn áfrýjaði dómur staðfestur um upptöku.
3. Ákærði Snorri krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins. Til vara er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að „upptökukröfu verði frávísað“ en að því frágengnu að ákærða verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og hann sýknaður af kröfu um upptöku.
4. Ákærði Sverrir Þór krefst sýknu af kröfum ákæruvaldsins en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa, að dæmd refsing verði bundin skilorði og öllum kröfum um upptöku hafnað.
5. Ákærði SSLL444 ehf. unir hinum áfrýjaða dómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

1. Í máli þessu eru ákærðu gefin að sök stórfelld brot gegn lögum nr. 96/1995 um gjald af áfengi og tóbaki og tollalögum nr. 88/2005 með því að hafa, í sameiningu sem fyrirsvarsmenn Áfengis og tóbaks ehf. í níu tilvikum á árunum 2015 til 2018, veitt íslenskum tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar þegar félag þeirra flutti inn til landsins reyktóbak og vindlinga frá nánar tilgreindum erlendum fyrirtækjum. Ákærðu hafi þannig komið því til leiðar að starfsmaður hjá Thor Shipping ehf., sem sinnti tollskjalagerð í umboði Áfengis og tóbaks ehf., tilgreindi rangar vörutegundir, prótein og pappírsvörur, í aðflutningsskýrslum fyrir tollafgreiðslu í stað þess að reyktóbakið væri skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki og vindlingarnir sem vindlingar með tilteknum tollskrárnúmerum. Í ákæru kemur fram að með þessu hafi ákærðu komið því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald að fjárhæð samtals 740.742.386 krónur var ekki lagt á innfluttar vörur félagsins.
2. Í ákæru var Búa Bendtsen gefið að sök, sem þáverandi starfsmanni Thor Shipping ehf., að hafa staðið að framangreindum brotum ásamt ákærðu. Undir rekstri málsins í héraði var þáttur Búa skilinn frá þætti ákærðu, sbr. 2. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hann játaði þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Með dómi í málinu nr. S-2572/2024 var hann sakfelldur á grundvelli játningarinnar og dæmdur til sex mánaða skilorðsbundinnar fangelsisrefsingar.
3. Um málsatvik vísast að öðru leyti til hins áfrýjaða dóms.
4. Ákæruvaldið hefur lagt fram nokkur ný dómskjöl fyrir Landsrétti, meðal annars dóm Héraðsdóms Reykjaness 7. nóvember 2024 í málinu nr. S-2572/2024: Ákæruvaldið gegn Búa Bendtsen og upplýsingaskýrslu héraðssaksóknara 14. apríl 2026 um rannsókn á tölvupósthólfum ásamt fylgiskjölum.
5. Ákærðu komu fyrir Landsrétt við aðalmeðferð málsins. Ákærði Snorri nýtti rétt sinn til að neita að tjá sig um þá háttsemi sem honum er gefin að sök, sbr. 2. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008, en tjáði sig þó um afmarkaðan hluta málsins. Ákærði Sverrir Þór svaraði spurningum ákæruvaldsins, einkum um þau nýju skjöl sem ákæruvaldið lagði fram fyrir Landsrétti. Ákærði tók fram að Búi Bendtsen hefði ekki unnið hjá sér eftir að hann missti vinnuna hjá Thor Shipping ehf. Þá staðfesti hann að hafa greitt millilandaflug fyrir sig og Búa í þrjú nánar tilgreind skipti árið 2017 og gaf þá skýringu á því að vel hefði gengið í rekstri á þeim tíma. Þá kom fyrir dóminn lögreglufulltrúi nr. 0519 og gerði grein fyrir framangreindri upplýsingaskýrslu 14. apríl 2026.

Niðurstaða

Formhlið málsins

1. Svo sem fyrr greinir lýtur ákæra að því að ákærðu hafi, með því að tilgreina rangar vörutegundir á aðflutningsskýrslum fyrir tollafgreiðslu á innfluttu tóbaki, komið sér undan greiðslu lögbundins tóbaksgjalds í níu tilvikum, samtals að fjárhæð 740.742.386 krónur. Nefnd fjárhæð er í ákæru sundurliðuð þannig að tilgreint er undanskot í hverju og einu af þeim níu tilvikum sem ákært er fyrir, en fjárhæð er varðar hvert tilvik er þar ekki sundurliðuð nánar. Í ákæru kemur fram að brot ákærðu teljist varða við 1. mgr., sbr. 5. mgr. 172. gr. tollalaga, sbr. 1. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1995. Í röksemdum sem málsókn ákæruvaldsins byggir á, sbr. d-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, er fjárhæðin sem ákærðu er gefið að sök að hafa skotið undan sundurliðuð nánar. Nánar tiltekið er talið upp í hverju hinna níu tilvika hvaða skattar og gjöld voru lögð á innfluttu vörurnar og það borið saman við það sem rétt hefði verið að leggja á. Í síðarnefnda tilvikinu samanstendur heildarfjárhæðin af úrvinnslugjaldi á pappa og plasti, tóbaksgjaldi og 24% virðisaukaskatti. Í öllum tilvikum er tekið fram að tóbaksgjaldið sé 491,05 krónur.
2. Báðir ákærðu byggja sýknukröfu sína á því að ákæra málsins sé óskýr. Þeir benda á að hún lúti einvörðungu að því að þeir hafi skotið undan tóbaksgjaldi sem leggja ber á við innflutning tóbaks samkvæmt II. kafla laga nr. 96/1995. Ekki sé í ákærunni vísað til virðisaukaskatts. Hvað þetta varðar byggja ákærðu á því að í hinum áfrýjaða dómi hafi þeir verið sakfelldir fyrir annað en þeir voru ákærðir fyrir, í andstöðu við 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Þá vísa ákærðu til þess að í sundurliðun ákæruliða í röksemdum, sem málsókn byggi á, sé tóbaksgjaldið í öllum tilvikum tilgreint sem 491,05 krónur, sem hafi verið tóbaksgjald vegna vindlinga árið 2018 samkvæmt lögunum, en ákæra lúti einnig að meintum brotum ákærðu á árunum 2015 til 2017 þegar tóbaksgjaldið nam annarri fjárhæð.
3. Í c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 er mælt fyrir um að í ákæru skuli greina svo glöggt sem verða má hver sú háttsemi sé sem ákært er út af, hvar og hvenær brotið sé talið framið, heiti þess að lögum og aðra skilgreiningu og loks heimfærslu þess til laga og stjórnvaldsfyrirmæla ef því er að skipta. Þá kemur fram í d-lið ákvæðisins að í ákæru skuli koma fram röksemdir sem málsóknin er byggð á, ef þörf krefur, svo sem ef málið er flókið eða umfangsmikið, en röksemdafærslan skal þá vera gagnorð og svo skýr að ekki fari á milli mála hverjar sakargiftir eru. Ef ákæra uppfyllir ekki lágmarkskröfur samkvæmt 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, þar á meðal um skýrleika ákæru, leiðir það til frávísunar málsins frá héraðsdómi, eftir atvikum án kröfu, en ekki sýknu líkt og ákærðu gera kröfu um í þessu samhengi. Eigi að síður er rétt að taka til skoðunar hvort ákæra málsins teljist nægilega skýr til þess að efnisdómur verði lagður á hana.
4. Í dómaframkvæmd hefur komið fram, hvað varðar áskilnað framangreindra ákvæða laga nr. 88/2008, að lýsing á háttsemi sem ákærða er gefin að sök í ákæru verði að vera svo greinargóð og skýr að hann geti ráðið af henni og þeim röksemdum sem færðar kunna að vera fyrir sakargiftum á hendur honum hvaða refsiverðu háttsemi hann er sakaður um og hvaða ákvæði refsilaga hann er talinn hafa brotið. Ekki mega vera slík tvímæli um það hverjar sakargiftirnar eru að með réttu verði ákærða ekki talið fært að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum gegn þeim. Ákæra verður því að vera svo skýr að unnt sé að fella dóm samkvæmt því sem í henni segir. Er í þeim efnum til þess að líta að ekki má dæma ákærða fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Loks þarf lýsing á ætlaðri refsiverðri háttsemi að samsvara verknaðarlýsingu í því refsiákvæði sem ákærða er gefið að sök að hafa brotið gegn. Um þetta vísast meðal annars til dóms Hæstaréttar 18. mars 2026 í máli nr. 34/2025 og þeirra dóma sem þar er vísað til.
5. Ákæruvaldið hefur í málinu nýtt áðurnefnda heimild d-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 til þess að tilgreina í ákæru röksemdir sem málsóknin byggist á. Við mat á því hvort ákæra sé nægilega skýr verður að horfa til lýsingar á þeirri háttsemi sem þar greinir, þar á meðal í röksemdum sem málsókn byggist á, og þeirra refsiákvæða sem byggt er á að háttsemin hafi brotið í bága við. Ákærðu eru í málinu gefin að sök brot gegn 1. mgr. 172. gr. tollalaga sem kveður meðal annars á um að séu veittar rangar eða villandi upplýsingar um tegund, magn eða verðmæti vöru, eða vanrækt að leggja fram tilskilin gögn samkvæmt lögunum vegna innflutnings vöru, skuli sá sem sekur er um slíka háttsemi sæta sektum sem að lágmarki nemi tvöföldum en að hámarki tíföldum aðflutningsgjöldum af því tollverði sem dregið var undan álagningu aðflutningsgjalda. Í ákæru er vísað til þess að ákærðu hafi komið því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald, samtals að fjárhæð 740.742.386 krónur, hafi ekki verið lagt á hinar innfluttu vörur. Sem fyrr segir er í röksemdum fyrir málsókninni sú fjárhæð sundurliðuð nánar þannig að hún samanstendur af meðal annars tóbaksgjaldi og virðisaukaskatti. Er því ljóst að ákæruvaldið byggir á því að sá skattur sé hluti af aðflutningsgjöldum sem leggja hefði átt á innflutta tóbakið og samsvarar því lýsing á brotunum verknaðarlýsingu í 1. mgr. 172. gr. tollalaga. Í ljósi þessarar framsetningar er hvorki unnt að líta svo á að ákæran hafi verið svo óskýr að frávísun sæti án kröfu né að í hinum áfrýjaða dómi hafi ákærðu verið sakfelldir fyrir aðra hegðun en í ákæru greinir, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Það á undir efnisúrlausn málsins að taka afstöðu til þess hvort virðisaukaskattur sé hluti af aðflutningsgjöldum.
6. Ákærðu hafa sem fyrr greinir einnig borið því við að ákæran sé óskýr þar sem í ákæru sé tóbaksgjald sagt vera 491,05 krónur, sem var tóbaksgjaldið fyrir árið 2018. Ákæruvaldið hefur gefið þær skýringar að þau mistök hafi átt sér stað við gerð ákærunnar að vísað var í tóbaksgjald vegna ársins 2018 fyrir vindlinga, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 96/1995, um öll tilvikin níu. Rétt hefði verið að miða við gildandi tóbaksgjald hvert ár og tilgreina það á grundvelli ákvæða 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 9. gr. laganna eftir því sem við hafi átt. Fjárhæð tóbaksgjaldsins sem ákærðu er gefið að sök að hafa skotið undan sé hins vegar rétt og taki mið af réttu gjaldi í hverju tilviki. Hvað þetta varðar er til þess að líta að gefnar voru skýringar á framsetningu þessari við aðalmeðferð málsins í héraði með tilvísun til gagna málsins sem fela í sér rétta tilgreiningu tóbaksgjalds í hverju tilviki. Þá hafa varnir ákærðu ekki lotið að því að í tilvikunum níu hafi tóbaksgjald átt að vera annað en kveðið var á um í lögum nr. 96/1995 hverju sinni. Verður málinu því ekki vísað frá vegna þessara annmarka á ákærunni.

Sakargiftir samkvæmt ákæru

1. Ákæra málsins lýtur að innflutningi ákærðu á tóbaki í níu tilvikum árin 2015 til 2018. Samkvæmt ákæru er háttsemin talin varða við 1. mgr., sbr. 5. mgr. 172. gr. tollalaga. Í 1. mgr. kemur meðal annars fram að hver sem af ásetningi eða gáleysi veiti rangar eða villandi upplýsingar um tegund, magn eða verðmæti vöru vegna innflutnings hennar skuli sæta sektum. Fram að gildistöku laga nr. 59/2017, sem var 14. júní 2017, gerði ákvæðið kröfu um að gáleysið þyrfti að vera stórkostlegt. Átti ákvæðið eins og það var fyrir breytingar því við um fyrstu sjö tilvikin samkvæmt ákæru.
2. Í 1. mgr. 9. gr. laga nr. 96/1995 kemur fram að Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins leggur á og innheimtir tóbaksgjald af tóbaksvörum sem hafa verið fluttar hingað til lands eða framleiddar hér á landi. Um tóbaksgjaldið gilda ákvæði 2. mgr. ákvæðisins. Samkvæmt 7. gr. reglugerðar nr. 1082/2004, sem sett var með stoð í 12. gr. laga nr. 96/1995, skal allt innflutt tóbak, sem ætlað er til aðvinnslu eða sölu innanlands, geymt í vörslu farmflytjanda, í tollvörugeymslu eða á frísvæði þar til Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins óskar eftir því til heildsöludreifingar.
3. Í öllum níu tilvikum sem í ákæru greinir liggja fyrir aðflutningsskýrslur þar sem Áfengi og tóbak ehf. er tilgreint sem innflytjandi og Thor Shipping ehf. sem umboðsaðili. Í tilvikunum níu er vörutegund hins innflutta ýmist tilgreint sem prótein eða pappírsvörur. Hið sama gildir um skuldfærslutilkynningar frá Thor Shipping ehf. til Áfengis og Tóbaks ehf.
4. Vegna innflutnings 4. febrúar 2015, sem er tilvik eitt samkvæmt ákæru, liggja fyrir í gögnum málsins tölvuskeyti milli ákærða Snorra og félags í Belgíu, Overseas Distribution Company N.V., í september 2014 til janúar 2015 sem bera með sér að ákærði Snorri hafi pantað tóbak af félaginu og sent svo samskiptin til Búa Bendtsen 17. janúar 2015 og spurt hvort Thor Shipping ehf. gæti „pikkað þetta bretti fyrir [þá] og komið því til [þeirra]“, sem Búi samþykkti. Nokkrum dögum síðar, eða 21. janúar, hafi belgíska félagið gert reikning á Áfengi og tóbak ehf. fyrir tóbaksvörum. Tollskýrslan var gerð 4. febrúar. Í sjótilkynningu var belgíska félagið tilgreint sem sendandi og Áfengi og tóbak ehf. sem viðtakandi. Þar kom fram að lestunarstaður væri Rotterdam og losunarstaður Straumsvík. Vörulýsing var tilgreind „ROLL YOUR OWN TOBACCO.“ Samkvæmt afhendingarheimild Thor Shipping ehf. var tóbakið afhent 4. febrúar 2015 á Bústaðavegi 130 en þar rak ákærði Snorri söluturn á þessum tíma.
5. Hvað varðar tilvik tvö í ákæru, innflutning 3. nóvember 2015, liggja fyrir tölvupóstsamskipti milli ákærða Snorra og sama belgíska félags og í tilviki eitt. Í tölvuskeyti starfsmanns belgíska félagsins 15. október 2015 sagði meðal annars að pöntun 29. september væri tilbúin til afhendingar. Ákærði Sverrir sendi daginn eftir tölvuskeyti til Búa Bendtsen og spurði hvort hann gæti sótt sendinguna til belgíska félagsins. Fyrir liggur reikningur frá belgíska félaginu á Áfengi og tóbak ehf. 21. október 2015 fyrir tóbaksvörum og var í honum vísað til pöntunar 29. september. Sjótilkynning var á sömu lund og fyrr segir en undir vörulýsingu kom fram „TOBACCO“. Samkvæmt afhendingarheimild Thor Shipping ehf. var um svokallaðan heimaakstur að ræða en tilgreint heimilisfang var að […] í Garðabæ sem var skráð heimilifang Áfengis og tóbaks ehf. Ber afhendingarheimildin með sér að afhending hafi átt sér stað 3. nóvember 2015.
6. Í tilviki þrjú er ákært fyrir innflutning 21. desember 2015. Í málinu liggja fyrir tölvupóstsamskipti milli ákærða Sverris Þórs og starfsmanns þýsks félags, Grand River Enterprises GmbH. Í skeyti frá starfsmanninum 4. desember það ár var vísað til pöntunar á tóbaki. Gögn málsins bera með sér að ákærðu hafi reynt að fá TVG-Zimsen til að annast flutning á tóbakinu. Í tölvuskeyti frá starfsmanni þess félags 7. desember sagði meðal annars „Sæll Snorri. Fæ þessar upplýsingar hér frá mínum aðila útí Rotterdam: the transport of tobacco and cigarettes etc. can only be done by licensed truckers“ [í. flutning á vörum á borð við tóbak og sígarettur geta aðeins annast flutningafyrirtæki með leyfi til slíks]. Sama dag sendi ákærði Snorri tölvuskeyti til Búa Bendtsen þar sem hann framsendi meðal annars samskipti við TVG-Ziemsen, sem hafði þá lýst því að geta ekki komið að flutningi vörunnar. Í skeyti Snorra sagði: „Sæll Búi. Reddar þú þessu. TVG er að skíta á sig.“ Þýska félagið sendi Áfengi og tóbaki ehf. reikning 10. desember 2015 fyrir tóbaksvörum. Í sjótilkynningu var þýska félagið tilgreint sem sendandi en að öðru leyti var hún á sömu lund og í fyrri tilvikum. Undir liðnum vörulýsing kom fram „CIGARETTS.“ Samkvæmt upplýsingaskýrslu lögreglu kom akstur vörunnar til móttakanda fram í vikuyfirliti Thor Shipping ehf. og var heimilisfangið […] tilgreint undir athugasemd í yfirlitinu.
7. Um tilvik fjögur samkvæmt ákæru, innflutning 6. júní 2016, liggja frammi tölvupóstsamskipti ákærðu við sama þýska félag og varðandi tilvik þrjú. Þá liggja fyrir samskipti Búa Bendtsen við flutningafyrirtæki og þýska félagið. Af gögnum má ráða að ákærðu hafi pantað tóbak til flutnings í 20 feta gámi. Þýska félagið sendi Áfengi og tóbaki ehf. reikning 26. maí 2016 fyrir tóbaksvörum. Um vörulýsingu sagði: „CIGARETTES.“ Með tölvuskeyti 6. júní 2016 sendi Thor Shipping ehf. afrit af tollskýrslu og skuldfærsluyfirliti vegna sendingar til Áfengis og tóbaks ehf. en þar var tilgreint að hið innflutta væri prótein. Gögn málsins bera með sér að gámurinn hafi verið afhentur 6. júní að […].
8. Tilvik fimm samkvæmt ákæru varðar innflutning 12. júlí 2016. Með tölvuskeyti frá starfsmanni danska félagsins Mac Baren Tobacco Company A/S til Búa Bendtsen 29. júní það ár kom fram að félagið áformaði sendingu fyrir Áfengi og tóbak ehf. sem hefði upplýst danska félagið að Thor Shipping ehf. myndi annast flutning vörunnar. Varan var tilgreind sem tóbak. Danska félagið sendi Áfengi og tóbaki ehf. reikning fyrir tóbaki sama dag. Í gögnum málsins liggja fyrir tvær sjótilkynningar þar sem danska félagið var sagt vera sendandi og Áfengi og tóbak ehf. viðtakandi. Lestunar- og losunarstaður voru þeir sömu. Í annarri sjótilkynningunni var lýsing á fluttri vöru „MAC BAREN PAPPÍR“ en í hinni, sem send var ákærðu 11. júlí 2016 var varan tilgreind „TOBACCO.“ Thor Shipping ehf. sendi einnig afrit af flutningsskýrslu og skuldfærslutilkynningu á sama netfang daginn eftir en í þeim bar tollskrárnúmer og vörutegund með sér að hið innflutta væri pappírsvörur. Samkvæmt afhendingarheimild voru vörurnar afhentar 12. júlí að […] og var heimildin undirrituð um móttöku af hálfu ákærða Snorra.
9. Í tilviki sex í ákæru er lýst innflutningi 10. október 2016. Um er að ræða flutning á vörum frá sama danska félagi og í tilviki fimm. Í tölvuskeyti frá starfsmanni danska félagsins til Búa Bendtsen 23. september 2016 kom fram að fyrir lægi ný pöntun frá Áfengi og tóbaki ehf. á tóbaki. Meðfylgjandi skeytinu var reikningur fyrir tóbakinu gefinn út til félags ákærðu. Í sjótilkynningu, sem send var á netfang Áfengis og tóbaks ehf. 10. október, var tekið fram að danska félagið væri sendandi og Áfengi og tóbak ehf. viðtakandi. Lýsing á vörunni var „PARTS FOR SMOKING – SAMPLE“. Sama dag sendi Thor Shipping ehf. afrit af tollskýrslu og skuldfærslutilkynningu á sama netfang en í þeim skjölum var hið innflutta tilgreint sem pappírsvörur. Samkvæmt afhendingarheimild sem er að finna í gögnum málsins voru vörur sem tilgreindar voru sem „PARTS SAMPLES“ afhentar að […] í Hafnarfirði 10. október, en um er að ræða fasteign sem ákærði Snorri kvaðst eiga í skýrslutöku hjá héraðssaksóknara 30. maí 2023. Ritað var undir afhendingarheimildina fyrir móttöku af ákærða Snorra. Á heimildinni var að finna nafn hans og símanúmer.
10. Tilvik sjö samkvæmt ákæru lýtur að innflutningi 12. desember 2016 á tóbaki keyptu af þýska félaginu Grand River Enterprises GmbH. Í tölvuskeyti ákærða Sverris Þórs til Búa Bendtsen 27. nóvember kom fram að tilbúnar væru „vörur hjá grand river enterprises. Gætiru sótt þetta?“ Gögn málsins bera með sér að ákærði Sverrir Þór hafi framsent Búa tölvuskeyti sem báðir ákærðu fengu frá starfsmanni þýska félagsins, þar sem kom fram að vörurnar væru tilbúnar til flutnings, gera þyrfti ráðstafanir til að taka á móti þeim og láta vita þegar þær bærust á áfangastað [e. „Hi Snorri, Hi Sverrir, the goods are ready for shipment, please arrange DSV to pick up the goods and please let us know, when they will be there.“]. Í tölvuskeyti 29. nóvember sama ár frá starfsmanni þýska félagsins til flutningafyrirtækisins DSV Air & Sea B.V. var lýsing á vöru, „Cigarettes“, sem flytja átti til Íslands í 40 feta gámi. Starfsmaður flutningsaðilans svaraði skeytinu og bætti netfangi Búa Bendtsen við. Í svari starfsmannsins kom fram að 40 feta gámur yrði sendur 2. desember. Flutningafyrirtækið sendi skeyti á starfsmann þýska félagsins 8. desember með afriti á Búa þar sem staðfest var að 40 feta gámurinn væri um borð í flutningaskipinu Francisca sem hefði lagt af stað daginn áður. Samkvæmt tilkynningu til Thor Shipping ehf. um flutning á vörunum var um að ræða „CIGARETTES“ og viðtakandi tilgreindur Áfengi og tóbak ehf. Reikningur frá þýska félaginu var sendur því félagi og bar hann með sér að hafa verið vegna tóbaks. Sjótilkynning var á sömu lund og áður, þýska félagið var sendandi og Áfengi og tóbak ehf. viðtakandi. Flutningaskip var tilgreint áðurnefnt Francisca. Um vörulýsingu sagði: „CIGARETTE - PAPER.“ Thor Shipping ehf. sendi afrit aðflutningsskýrslu og skuldfærslutilkynningu á Áfengi og tóbak ehf. 12. desember en í þeim bar tollskrárnúmer og vörutegund með sér að hið innflutta væri prótein. Í tölvuskeyti frá Búa Bendtsen til ákærðu 12. desember er efnislína skeytisins „Fullur 40HC Áfengi og Tóbak ehf. Forgangsakstur – Búi.“ Þar sagði: „Þetta er komið í ferli, það verður hringt í ykkur af bílstjóranum þegar þetta er komið af stað, mikilvægt að svara honum og vera tilbúnir að taka á móti honum. Allir pappírar og annað er klárt.“
11. Tilvik átta í ákæru lýsir innflutningi 4. desember 2017 á vörum frá því danska félagi sem vikið er að í ákæru vegna tilvika fimm og sex. Í tölvuskeyti frá starfsmanni þess félags til Búa Bendtsen 16. nóvember kom fram að tilbúin væri sending fyrir Áfengi og tóbak ehf. og fylgdi með skeytinu reikningur dagsettur sama dag frá danska félaginu til félags ákærðu sem tilgreindi tóbak sem hið selda. Í annars samhljóða sjótilkynningu Thor Shipping ehf. á netfang Áfengis og tóbaks ehf. 4. desember, var tekið fram að danska félagið væri sendandi og Áfengi og tóbak ehf. viðtakandi. Farmurinn var skilgreindur „ACCESSORIS-SAMPLES-PARTS.“ Sama dag sendi Thor Shipping ehf. tölvuskeyti með afriti af tollskýrslu og skuldfærslutilkynningu en í þeim skjölum voru innfluttar vörur sagðar vera „[p]appírsvörur“. Afhendingarheimild ber með sér að vörur tilgreindar sem „ACCESSORIES- SAMPLES-PART“ hafi verið afhentar að […] í Hafnarfirði og ákærði Snorri móttekið þær.
12. Tilvik níu í ákæru varðar innflutning 9. apríl 2018 á tóbaki sem Áfengi og tóbak ehf. keypti af þýska félaginu Grand River Enterprises GmbH. Ákærði Snorri átti í samskiptum við félagið á árinu 2017 og sendi á Búa Bendtsen tölvuskeyti 5. desember það ár þar sem hann vísaði í nýja pöntun frá þýska félaginu. Sama dag sendi Búi beiðni til flutningafyrirtækisins DSV Air & Sea B.V. um flutning með 40 feta gámi. Gögn málsins bera með sér áframhaldandi samskipti vegna flutningsins næstu mánuði á eftir. Flutningafyrirtækið sendi tölvuskeyti á Búa 27. mars 2018 þar sem fram kom að gámurinn kæmi með skipi til Straumsvíkur 9. apríl. Þýska félagið sendi reikning fyrir tóbaksvörum á Áfengi og tóbak ehf. 16. mars sem ákærði Snorri sendi rafrænt á Búa 5. apríl sem framsendi hann sama dag á samstarfsmann sinn. Thor Shipping ehf. sendi 9. apríl tölvuskeyti á Áfengi og tóbak ehf. með sjótilkynningu þar sem sendandi var sagður Grand River og viðtakandi félag ákærðu. Lestunar- og losunarstaður voru sem áður greinir. Vörulýsing var tilgreind „PAPER AND FILTER“. Aðflutningsskýrsla var gerð 9. apríl 2018 og innflutt vara sögð prótein. Vörurnar í gámnum voru ekki leystar út en tollstjóri tók gáminn til skoðunar 10. apríl. Í verkbeiðni tollstjóra kom fram að gámurinn hefði verið opnaður og tollverðir gert athugasemd vegna misræmis á tollskýrslu og innihaldi gámsins. Tollskýrsla segði gáminn innihalda prótein en hann hafi í raun verið fullur af vindlingum. Ákærði Snorri svaraði áðurnefndu tölvuskeyti Thor Shipping ehf., sem sent var 9. apríl ásamt framangreindri sjótilkynningu, með skeyti 11. apríl til E starfsmanns Thor Shipping ehf. þar sem hann sagði: „Við erum ekki með greiðslukvittun þar sem við höfum ekki greitt þessa sendingu. Varðandi samtal okkar áðan þá á þessi sending að fara inná frílager hjá eimskip“ E svaraði samdægurs með svofelldum hætti: „Ég læt tollinn vita. En ……… 4 gámar hafa komið svona í gegn um okkur og samkv. þér þá var sá fyrsti sagður vera bragðefni í vape annar sagður vera það sama og síðast þriðji sagðir þú áðan að væru sígarettu túbur (en við töldum það vera það sama og síðast) fjórði í tollafgreiðslu eins og venjulega og enginn búinn að biðja um hann í vöruhótelið (og við töldum það vera bragðefni eins og áður) þessi gámur verður strippaður hér inní hús í fyrramálið af tollgæslunni og svo verðum við bara að sjá til hvað þeir gera í framhaldinu.“ Snorri svaraði daginn eftir og spurði: „Hvernig gengur, er sendingin á leið í eimskip?“ sem E svaraði: „[stopp] í tolli. Fyrir utan það þá fer engin ótollafgreidd vara héðan nema með sérstakri beiðni frá Vöruhótelinu.“
13. Vitnið E gaf skýrslu hjá héraðssaksóknara 14. nóvember 2022 og fyrir dómi við aðalmeðferð málsins í héraði. Borin voru undir hana framangreind tölvupóstsamskipti við ákærða Snorra í apríl 2018. Í skýrslu hjá héraðssaksóknara kom fram hjá henni að Snorri hefði hringt þegar tollstjóri var búinn að taka sendinguna til skoðunar. Þegar Snorri hefði hringt og sagst vilja fá gáminn hefði honum verið tilkynnt að tollstjóri hefði tekið gáminn til skoðunar. Í símtalinu hefðu þau ekki rætt um að gámurinn ætti að fara inn á frísvæði og hún myndi ekki að það hefði komið fram fyrr en í tölvuskeyti Snorra 11. apríl. Fyrir dómi kvaðst E ekki muna eftir samskiptunum við Snorra en skilja þau. Hún bar um að í apríl hefði tollstjóri haft samband við Thor Shipping ehf. og sagt að gámurinn færi hvergi. Komið hefði í ljós þegar farið var að skoða eldri sendingar með sömu vörulýsingum að eitthvað rangt hefði verið gert í öðrum tilvikum innflutnings líka.
14. Eins og fyrr greinir skal allt innflutt tóbak sem ætlað er til vinnslu eða sölu hér á landi geymt í vörslu farmflytjanda, í tollvörugeymslu eða á frísvæði þar til Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins óskar eftir því til heildsöludreifingar, sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 1082/2004. Fyrir liggur að í tilvikum eitt til átta, sem að framan greinir, fóru hinar innfluttu vörur ekki inn á frísvæði og í tilviki níu voru vörurnar teknar til skoðunar af tollstjóra vegna grunsemda um misræmi milli aðflutningsskýrslu og þeirra vara sem fluttar voru inn.
15. Ákærðu hafa borið því við að hafa ekki móttekið tóbak sem ekki fór inn á frísvæði samkvæmt ákvæði reglugerðar nr. 1082/2004. Í öllum níu tilvikum liggja fyrir gögn um kaup Áfengis og tóbaks ehf. á tóbaki af þeim erlendu félögum sem tilgreind eru í ákæru. Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að ákærðu keyptu tóbakið í gegnum félag sitt sem fékk í öllum tilvikum reikninga fyrir tóbaki. Gögn málsins sýna óyggjandi að ákærðu fengu Thor Shipping ehf. til að flytja tóbakið til Íslands. Aðflutningsskýrslur og skuldfærslutilkynningar bera samkvæmt framangreindu hins vegar með sér að flutt hafi verið inn prótein eða pappírsvörur, en í engu tilviki tóbak. Sannað er með vísan til framangreindrar umfjöllunar, um tilvik eitt til átta samkvæmt ákæru, að tóbakið var afhent ákærðu ýmist á lögheimili Áfengis og tóbaks ehf. eða öðrum heimilisföngum sem ákærðu höfðu umráð yfir, eftir atvikum í gegnum önnur félög á þeirra vegum.
16. Ákærðu hafa enn fremur byggt á því að þeir hafi ekki haft neitt með aðflutningsskýrslur að gera en rangar aðflutningsskýrslur megi rekja til mistaka starfsmanna Thor Shipping ehf. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að það félag hafi komið fram sem tollmiðlari við flutninginn og fyllt út aðflutningsskýrslur. Ákærðu báru ótvíræða ábyrgð á því að aðflutningsskýrslur væru réttar, sbr. til dæmis 3. gr., 1. mgr. 20. gr., 22. gr., sbr. 23. gr. og 32. gr. tollalaga. Þá getur refsiábyrgð tollmiðlara samkvæmt 3. mgr. 172. gr. laganna ekki haft þýðingu við mat á ábyrgð ákærðu. Ákærðu fengu samkvæmt framangreindu send til sín gögn sem báru með sér að hið innflutta væri prótein eða pappírsvörur, sem ekki er áskilið að fari inn á frísvæði, ólíkt tóbaksvörum. Þeir tóku eigi að síður við vörunum og viðhöfðu sambærilega háttsemi í alls níu tilvikum. Vörnum ákærðu hvað þetta varðar er því hafnað.
17. Ákærðu hafa byggt varnir sínar á því hvað varðar tilvik níu að óskað hafi verið eftir því að hinn innflutti gámur með tóbaki færi inn á frísvæði svo Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins gæti lagt á lögboðin gjöld. Atvikum að baki þessu tilviki er lýst að framan. Eins og þar kemur fram sendi Thor Shipping ehf. 9. apríl 2018 tölvuskeyti á Áfengi og tóbak ehf. með sjótilkynningu þar sem vörulýsing var pappírsvörur. Aðflutningsskýrslu með sömu tilgreiningu var skilað sama dag. Degi síðar var gámurinn tekinn til skoðunar af tollyfirvöldum og degi þar á eftir sendi ákærði Snorri skeyti á starfsmann Thor Shipping ehf. og óskaði eftir því að gámurinn færi á frísvæði. Samkvæmt framburði vitnisins E hjá héraðssaksóknara, sem stoð fær í framangreindum tölvupóstsamskiptum, var Snorra það kunnugt eftir símtal, degi áður en ósk hans var sett fram, að tollyfirvöld hefðu tekið gáminn til skoðunar. Þá er til þess að líta að brot ákærðu var fullframið þegar aðflutningsskýrsla var afhent, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 18. september 2008 í máli nr. 544/2007. Í því ljósi breytir það heldur ekki refsinæmi verknaðarins hvort tollyfirvöld hafi mátt eða verið skylt að skora á ákærðu að bæta úr aðflutningsskýrslunni á grundvelli 110. gr. tollalaga eins og ákærði Sverrir Þór hefur byggt á.
18. Eins og fyrr greinir játaði Búi Bendtsen að hafa ásamt ákærðu veitt íslenskum tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar um hinar innfluttu vörur þannig að lögbundin gjöld voru ekki lögð á þær. Framburður Búa í þessu máli í héraði var í heild sinni á þá leið að hann gat litlar skýringar gefið á einstaka tilvikum innflutnings. Játning hans fær þó hvað sem því líður stoð í gögnum málsins.
19. Á því tímabili sem tilvik eitt til sjö ná yfir var saknæmisskilyrði samkvæmt 1. mgr. 172. gr. tollalaga að sakborningur hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi eða ásetning en eftir breytingar á ákvæðinu með lögum nr. 59/2017 er ekki krafa um að gáleysi þurfi að vera stórkostlegt, sem á við um tilvik átta og níu í máli þessu. Samkvæmt öllu framangreindu er ljóst að í öllum tilvikum samkvæmt ákæru var flutt inn tóbak en það ranglega tollflokkað sem ýmist prótein eða pappírsvörur. Innflutningur fór fram í gegnum félag ákærðu og höfðu þeir reynslu af innflutningi tóbaksvara. Var þeim fullkunnugt um þær reglur sem giltu um slíkan innflutning. Er komin fram nægileg sönnun, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, um að ákærðu hafi af ásetningi veitt tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar við innflutninginn og komið því til leiðar að starfsmaður Thor Shipping ehf. tilgreindi rangar vörutegundir á aðflutningsskýrslum. Telst sannað að ákærðu hafi í sameiningu komið að innflutningnum í öllum tilvikum en það fær meðal annars stoð í framburði Búa Bendtsen í héraði, sem samrýmist skýrslum ákærðu á rannsóknarstigi.
20. Ákærðu hafa báðir borið því við að samkvæmt 9. gr. laga nr. 96/1995 sé það Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins sem leggi á og innheimti tóbaksgjald af tóbaksvörum sem hafa verið fluttar hingað til lands, sbr. einnig reglugerð nr. 1082/2004. Það sé ekki ákæruvaldsins að gera það. Í þessum efnum er til þess að líta að tóbaksgjald var ekki lagt á, hvorki af hálfu Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins né annarra, enda komu ákærðu félagi sínu hjá því með háttsemi sinni. Með engu móti verður litið svo á að ákæruvaldið hafi með útreikningi á þeim fjárhæðum sem voru dregnar undan álagningu tekið sér vald til álagningar tóbaksgjalds, enda þótt sú fjárhæð taki eðli máls samkvæmt mið af því lögbundna gjaldi sem félag ákærðu hefði með réttu átt að greiða.
21. Þá hafa ákærðu gert þær athugasemdir við útreikning fjárhæða samkvæmt ákæru að virðisaukaskattur sé lagður ofan á tóbaksgjaldið. Eins og vikið var að í tengslum við úrlausn um formhlið málsins miðast útreikningar ákæruvaldsins við að Áfengi og tóbaki ehf. hafi borið að greiða 24% virðisaukaskatt. Ákæra tekur mið af aðflutningsgjöldum í skilningi tollalaga. Þau eru skilgreind í 1. tölulið 1. gr. laganna með þeim hætti að þau séu tollur og aðrir skattar á gjöld sem greiða ber við tollmeðferð vöru við innflutning. Samkvæmt 1. mgr. 34. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt skal virðisaukaskattur innheimtur af tollverði skattskyldrar vöru, að viðbættum tolli og öðrum gjöldum sem á eru lögð við tollmeðferð, og innheimtur með aðflutningsgjöldum. Samkvæmt skilgreiningu aðflutningsgjalda er virðisaukaskattur þá hluti aðflutningsgjalda í skilningi 1. mgr. 172. gr. tollalaga, sbr. dóm Hæstaréttar 27. nóvember 1997 í máli nr. 326/1997. Verður því ekki fallist á þessa vörn ákærðu.
22. Samkvæmt öllu framangreindu hefur ákæruvaldið fært sönnur á þá háttsemi sem ákærðu er gefin að sök í ákæru en með henni komu þeir félagi sínu undan greiðslu aðflutningsgjalda samtals að fjárhæð 740.742.386 krónur.

Fyrning

1. Ákærðu byggja báðir á því að fyrningartími brota þeirra sé fimm ár, sbr. 187. gr. tollalaga. Ákærði Sverrir Þór krefst sýknu á þeim grundvelli, enda séu brot í öllum níu tilvikum samkvæmt ákæru fyrnd. Bendir hann á að samkvæmt framangreindu ákvæði sé rof fyrningar háð því að ekki verði óeðlilegar tafir á rannsókn eða ákvörðun refsingar, en í málinu hafi orðið óeðlilegar og óútskýrðar tafir af hálfu lögreglu og ákæruvalds. Ákærði Snorri byggir á því að brot í tilvikum eitt til sjö séu fyrnd en fyrningarfestur hafi ekki verið rofinn fyrr en 9. nóvember 2022 þegar hann var handtekinn. Báðir ákærðu byggja á því að fyrningarfrestur hafi hafist við hvert brot en ekki við lok síðasta brotsins, svo sem komist var að niðurstöðu um í hinum áfrýjaða dómi.
2. Ákæruvaldið hefur í málatilbúnaði sínum fyrir Landsrétti aðallega byggt á því að sakir ákærðu fyrnist á tíu árum samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot ákærðu séu heimfærð meðal annars til 5. mgr. 172. gr. tollalaga sem varði sektum og fangelsi allt að sex árum. Til vara vísar ákæruvaldið til fimm ára fyrningarfrests 187. gr. tollalaga. Um upphaf fyrningarfrests ber ákæruvaldið því við að brot ákærðu séu framhaldsbrot. Vísar ákæruvaldið til þess að miða beri upphaf fyrningarfrests við 17. maí 2018 eða við upphaf rannsóknar á síðasta broti ákærðu sem var fullframið 9. apríl 2018.
3. Í 187. gr. tollalaga eins og ákvæðið hljóðaði þegar atvik máls áttu sér stað er kveðið á um að sök samkvæmt ákvæðum XXII. kafla laganna fyrnist á fimm árum miðað við upphaf rannsóknar á vegum tollstjóra eða lögreglustjóra, enda verði ekki óeðlilegar tafir á rannsókn máls eða ákvörðun refsingar. Þá segir að um upphaf og stöðvun fyrningarfrests fari að öðru leyti eftir ákvæðum 82. gr. almennra hegningarlaga. Er um að ræða sérreglu sem gengur framar ákvæði 3. töluliðar 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga og er því fyrningarfrestur sakar ákærðu fimm ár.
4. Ákvæði 187. gr. tollalaga geymir ekki fyrirmæli um upphaf fyrningarfrests. Fer því um hann eftir 82. gr. almennra hegningarlaga. Í 1. málslið 1. mgr. ákvæðisins kemur fram að fyrningarfrestur teljist frá þeim degi, er refsiverðum verknaði eða refsiverðu athafnaleysi lauk. Sem fyrr greinir byggir ákæruvaldið á því að háttsemi ákærðu hafi falið í sér framhaldsbrot en ákærðu á því að meta verði hvert brot sjálfstætt þannig að fyrningarfrestur sé frá þeim degi er hverju broti lauk. Við mat á því hvort um framhaldsbrot sé að ræða er samkvæmt meginreglum refsiréttar í fyrsta lagi litið til þess hvort brot séu samkynja eða eðlislík. Brot ákærðu lutu öll að öldungis sambærilegri háttsemi og varða öll við sama ákvæði, 172. gr. tollalaga, og fullnægja því framangreindu skilyrði til að teljast framhaldsbrot. Í öðru lagi er litið til þess hvort brot séu framin í nægilegri samfellu eða óslitið. Brot ákærðu, níu talsins, voru framin á tímabili sem spannar þrjú ár og tvo mánuði. Skemmsti tími milli brota var rúmur mánuður eða tímabilið frá innflutningi 6. júní 2016 til innflutnings 12. júlí sama ár. Lengstur tími leið á milli innflutnings 12. desember 2016 og innflutnings tæpu ári síðar eða 4. desember 2017. Til þess er að líta að tilvik sjö samkvæmt ákæru laut að verulega umfangsmiklum innflutningi, eða tóbaki í 40 feta gámi. Á milli tilvika stóðu ákærðu að lögmætum innflutningi á tóbaki en það hefur ekki úrslitaþýðingu við mat á því hvort að brotin hafi verið framin í nægilegri samfellu. Með hliðsjón af framangreindu ber að virða háttsemi ákærðu sem framhaldandi röð ólögmæts innflutnings og er því nefndu skilyrði fullnægt. Í þriðja lagi er litið til þess hvort brot beinist gegn hagsmunum öðrum heldur en persónu einstaklinga. Enginn vafi getur leikið á að svo er í tilvikum ákærðu. Samkvæmt framangreindu verður fallist á það með ákæruvaldinu að virða ber háttsemi ákærðu sem framhaldsbrot. Upphafstími fyrningar var því við fullframningu síðasta brotsins sem var samkvæmt framansögðu 9. apríl 2018.
5. Vikið er að rofi á fyrningarfresti í áðurnefndu ákvæði 187. gr. tollalaga en þar kom fram að sök fyrnist á fimm árum, miðað við upphaf rannsóknar á vegum tollstjóra eða lögreglustjóra, en vísað er til tollyfirvalda eftir breytingar sem gerðar voru á lögunum með lögum nr. 141/2019. Þá er það skilyrði fyrir rofi fyrningar að ekki verði óeðlilegar tafir á rannsókn máls eða ákvörðun refsingar. Samkvæmt gögnum málsins tók tollstjóri málið til rannsóknar 9. apríl 2018 þegar innflutningur átti sér stað samkvæmt tilviki níu í ákæru. Tollstjóri sendi málið til lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu 16. október sama ár sem sendi það til héraðssaksóknara með bréfi 25. febrúar 2021, eða rúmum tveimur árum og fjórum mánuðum eftir að hafa fengið málið sent frá tollstjóra. Í bréfi lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu var vísað til j-liðar 23. gr. laga nr. 88/2008 og c-liðar 1. gr. reglugerðar nr. 660/2017 um stjórn lögreglurannsókna og samvinnu héraðssaksóknara og lögreglustjóra við rannsókn sakamála. Er tilvísun í c-lið ákvæðisins augljóslega röng en samkvæmt b-lið þess er rannsókn refsiverðra brota í höndum lögreglu í því umdæmi þar sem þau eru framin, að því meðal annars undanskildu að alvarleg brot gegn tollalögum skulu rannsökuð af héraðssaksóknara. Héraðssaksóknari handtók ákærðu 9. nóvember 2022 og var fyrning í síðasta lagi rofin þá, sem er innan fimm ára fyrningarfrests 187. gr. tollalaga. Samkvæmt öllu framangreindu eru sakir ákærðu því ófyrndar.

Ákvörðun refsingar

1. Í ljósi framangreinds verða ákærðu sakfelldir fyrir þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru, með því að hafa af ásetningi komið því til leiðar að aðflutningsgjöld að fjárhæð 740.742.386 krónur voru ekki lögð á innfluttar vörur félags þeirra, Áfengis og tóbaks ehf., eins og því er nánar lýst í ákæru. Samkvæmt 1. mgr., sbr. 5. mgr. 172. gr. tollalaga varða brot ákærðu fangelsi allt að sex árum ef brotið er ítrekað eða sakir miklar að öðru leyti og sektum sem að lágmarki nema tvöföldum en að hámarki tíföldum aðflutningsgjöldum af því tollverði sem dregið var undan álagningu aðflutningsgjalda. Að virtum brotum ákærðu þykir fangelsisrefsing þeirra hæfilega ákveðin í hinum áfrýjaða dómi. Málið er umfangsmikið en engu að síður verður að líta svo á að nokkrar tafir hafa orðið á meðferð þess og þykir því rétt að skilorðsbinda refsinguna á sama hátt og kveðið var á um í héraðsdómi. Rétt þykir að sekt ákærðu nemi tvöfaldri fjárhæð sem tilgreind er í 1. mgr. 172. gr. tollalaga. Verður fjársekt hvors ákærðu um sig því ákveðin 740.742.386 krónur sem greiða skal innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms. Ekki kemur til álita að binda greiðslu sektanna skilorði. Ákvæði hins áfrýjaða dóms um vararefsingu ákærðu verður staðfest.

Upptökukröfur

1. Af hálfu hins ákærða félags hefur fyrir Landsrétti því verið lýst yfir að það uni niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um upptöku á vörusendingu sem haldlögð var af tollyfirvöldum 10. apríl 2018. Verður hinn áfrýjaði dómur því staðfestur að því leyti.
2. Samkvæmt ákæru gerir ákæruvaldið kröfu um „upptöku ávinnings og upptöku til greiðslu sektar“ á haldlögðum og kyrrsettum verðmætum í eigu ákærðu. Upptökukröfur gagnvart ákærðu reisir ákæruvaldið á 69. gr. og 69. gr. b til f almennra hegningarlaga sem er að finna í VII. kafla A laganna. Ákærði Sverrir Þór hefur borið því við að 181. gr. tollalaga gangi framar ákvæðum almennra hegningarlaga um upptöku. Það ákvæði lýtur að upptöku vöru sem flutt hefur verið ólöglega til landsins en ákvæði almennra hegningarlaga, sem ákæruvaldið byggir á, að ávinningi brota. Verður því ekki fallist á varnir ákærða að þessu leyti.
3. Samkvæmt 1. mgr. 69. gr. b almennra hegningarlaga, sbr. lög nr. 149/2009, má gera upptæk verðmæti, að hluta eða í heild, sem tilheyra einstaklingi sem gerst hefur sekur um brot þegar brotið er til þess fallið að hafa í för með sér verulegan ávinning og getur varðað að minnsta kosti sex ára fangelsi. Með lögum nr. 149/2009 var ákvæðum almennra hegningarlaga um hryðjuverk, peningaþvætti og mansal breytt. Lögfestur var nýr kafli, VII. kafli A, um upptöku og nýtt ákvæði um skipulagða brotastarfsemi. Í lögskýringargögnum kemur fram að tilefni þess að frumvarpið var lagt fram var í fyrsta lagi að fært yrði að fullgilda samning Sameinuðu þjóðanna 15. nóvember 2000 gegn fjölþjóðlegri, skipulagðri brotastarfsemi, svokallaðan Palermósamning, og í öðru lagi að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að hægt yrði að fullgilda Evrópuráðssamning um aðgerðir gegn mansali 3. maí 2005. Um tilefni þess að lögfestur skyldi nýr kafli í almennum hegningarlögum um upptöku kom fram að þágildandi 69. gr. almennra hegningarlaga um upptöku eigna hefði að mestu staðið óbreytt frá setningu laganna. Endurskoðun á ákvæðunum væri því orðin tímabær og markmið frumvarpsins væri að gera ákvæðin skýrari og færa þau í nútímalegra horf til þess að um upptöku giltu skýrar og ótvíræðar reglur og unnt væri að bregðast við skipulagðri brotastarfsemi með skilvirkari hætti.
4. Af framangreindu verður ráðið að það var markmið með lögfestingu VII. kafla A almennra hegningarlaga að færa lögin í nútímalegra horf. Með hliðsjón af orðalagi 1. mgr. 69. gr. b verður ekki litið svo á að heimildin takmarkist við ávinning af skipulagðri brotastarfsemi og getur engu breytt þótt tilefni lagasetningarinnar hafi verið undirbúningur fullgildingar Palermósamningsins. Brot ákærðu voru stórfelld og lutu að háum fjárhæðum og voru þannig til þess fallin að hafa í för með sér verulegan ávinning. Þá varða brotin samkvæmt 5. mgr. 172. gr. tollalaga sex ára fangelsi. Er því fullnægt skilyrðum 69. gr. b almennra hegningarlaga. Eins og áður greinir var síðasta brot ákærðu fullframið 9. apríl 2018. Í því ljósi hefur enga þýðingu við mat á upptöku eigna ákærðu þótt lagt hafi verið hald á sendingu í tilviki níu samkvæmt ákæru. Ákærði Snorri gerir í varakröfu sinni kröfu um frávísun upptökukrafna en hefur ekki rökstutt á hvaða grunni og verður henni því hafnað. Að þessu gættu verður staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að skilyrðum VII. kafla A almennra hegningarlaga um upptöku verðmæta ákærðu sé fullnægt.
5. Svo sem áður greinir er krafa ákæruvaldsins um upptöku orðuð með þeim hætti að krafist er „upptöku ávinnings og upptöku til greiðslu sektar.“ Ákærðu bera því við að skilja verði ákæruna þannig að krafist sé upptöku verðmæta þeirra til greiðslu sektar. Vísa þeir í þeim efnum til 1. mgr. 69. gr. e almennra hegningarlaga. Það ákvæði kveður á um að hafi einhver beðið tjón við brot megi í dómi ákveða að nýta andvirði upptækra verðmæta til greiðslu á skaðabótarkröfu viðkomandi. Í 1. mgr. 69. gr. g laganna er mælt fyrir um þá meginreglu að það sem gert er upptækt sé eign ríkissjóðs, nema annað sé sérstaklega ákveðið í lögum eða ef andvirðið er nýtt til að greiða skaðabótakröfu þess sem beðið hefur tjón við brot., sbr. 69. gr. e. Ákærðu hefur í máli þessu verið gert að greiða sekt í ríkissjóð og verður þeirri stöðu ekki jafnað til þess að íslenska ríkið sé tjónþoli í réttarsambandi við ákærðu eftir reglum bótaréttar. Hefur ákvæði 69. gr. e því ekki þýðingu í þessu samhengi. Þá stendur engin lagaheimild til þess að upptæk verðmæti komi til frádráttar greiðslu sektar. Þótt fallast megi á það með ákærðu að framsetning kröfu ákæruvaldsins um upptöku hefði mátt vera skýrari hefur vörnum þeirra gagnvart kröfunni ekki verið áfátt. Þá er til þess að líta að dómurinn er ekki bundinn af orðalagi síðari liðar kröfunnar, sbr. 2. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Eru því ekki efni til þess að víkja frá þeirri meginreglu sem fram kemur í 69. gr. g og skulu hin upptæku verðmæti renna í ríkissjóð sem eign hans. Samkvæmt öllu framangreindu verður hinn áfrýjaði dómur staðfestur um upptöku verðmæta ákærðu.

Sakarkostnaður

1. Í hinum áfrýjaða dómi var ákærða Snorra gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 414.315 krónur vegna þóknunar nafngreinds lögmanns, „tilnefnds verjanda hans á rannsóknarstigi“. Tilgreindur lögmaður var verjandi ákærða Sverris Þórs og verður honum, en ekki ákærða Snorra, gert að greiða tilgreinda fjárhæð í sakarkostnað. Önnur ákvæði hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað, þar með talin málsvarnarlaun skipaðra verjenda ákærðu, eru staðfest.
2. Ákærðu skulu hvor um sig greiða málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Landsrétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í dómsorði greinir. Annan áfrýjunarkostnað málsins skulu ákærðu greiða óskipt eins og þar greinir.

Dómsorð:

Ákvæði hins áfrýjaða dóms um fangelsisrefsingu ákærðu, Snorra Guðmundssonar og Sverris Þórs Gunnarssonar, skulu vera óröskuð.

Ákærðu, Snorri og Sverrir Þór, greiði hvor um sig í ríkissjóð 740.742.386 krónur innan fjögurra vikna frá uppsögu þessa dóms, en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákvæði héraðsdóms um upptöku verðmæta skulu vera óröskuð.

Ákærði Sverrir Þór skal greiða 414.315 krónur vegna þóknunar verjanda síns á rannsóknarstigi. Ákvæði héraðsdóms um sakarkostnað skulu að öðru leyti vera óröskuð.

Ákærði Snorri greiði málsvarnarlaun skipaðs verjenda síns fyrir Landsrétti, Karls Georgs Sigurbjörnssonar lögmanns, 2.500.000 krónur og ákærði SSLL444 ehf. sama lögmanni sem skipaðs verjanda síns, 300.000 krónur. Ákærði Sverrir Þór greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Landsrétti, Sigurðar G. Guðjónssonar lögmanns, 2.800.000 krónur. Annan áfrýjunarkostnað málsins, 264.968 krónur, skulu ákærðu greiða óskipt.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 3. febrúar 2025

Mál þetta, sem dómtekið var 10. desember 2024, er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 5. september 2024, gegn „Snorra Guðmundssyni, kt. […], […], Garðabæ, Sverri Þór Gunnarssyni, kt. […], […], Garðabæ og Búa Bendtsen, kt. […], […], Reykjavík fyrir brot gegn tollalögum og lögum um gjald af áfengi og tóbaki og til upptöku ávinnings og til greiðslu sektar samkvæmt tollalögum og almennum hegningarlögum og jafnframt til upptöku á hendur Áfengi og tóbaki ehf., kt. […], […], Reykjavík. Fyrirsvar: Ákærði Snorri Guðmundsson.

I

Á hendur ákærða Snorra og Sverri Þór sem fyrirsvarsmönnum Áfengis og tóbaks ehf. og ákærða Búa, sem þáverandi starfsmanni Thor Shipping ehf., fyrir stórfelld brot gegn tollalögum og lögum um gjald af áfengi og tóbaki, með því að hafa í sameiningu í níu tilvikum, á árunum 2015 til og með 2018, veitt íslenskum tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar þegar félag ákærðu Snorra og Sverris Þórs, Áfengi og tóbak ehf., flutti inn reyktóbak og vindlinga frá Grand River Enterprises GmbH, Þýskalandi, Overseas Distribution Company N.V., Belgíu og Mac Baren Tobacco Company A/S, Danmörku en ákærðu komu því til leiðar að starfsmaður hjá Thor Shipping ehf., sem sinnti tollskjalagerð í umboði félagsins, tilgreindi rangar vörutegundir á aðflutningsskýrslum fyrir tollafgreiðslu, það er annars vegar prótein í tollskrárnúmeri 2016.1000 og hins vegar pappírsvörur í tollskrárnúmeri 4823.2000, í stað þess að reyktóbakið væri réttilega tilgreint sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909 og vindlingarnir sem vindlingar í tollskrárnúmeri 2402.2009. Með framangreindum hætti komu ákærðu því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald að fjárhæð samtals 740.742.386 krónur var ekki lagt á innfluttar vörur félagsins, eins og sundurliðað er nánar hér fyrir neðan:

Brot ákærðu Snorra og Sverris teljast varða við 1. mgr., sbr. 5. mgr., 172. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. 1. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1995 um gjald af áfengi og tóbaki.

Brot ákærða Búa teljast varða við 1. mgr., sbr. 3. og 5. mgr., 172. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. 1. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1995 um gjald af áfengi og tóbaki.

Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

---------------------------------------------

III.

A.

Þess er krafist, með vísan til 1. mgr. 181. gr. tollalaga nr. 88/2005, að Áfengi og tóbaki ehf. verði gert að sæta upptöku á vörusendingu með sendingarnúmerið H EAH 08 04 8 NL RTM B222 sem tekin var til skoðunar og haldlögð af tollyfirvöldum 10. apríl 2018 en sendingin innihélt 44.075 karton af vindlingum eða 440.750 pakka af vindlingum.

B.

Að auki er krafist upptöku ávinnings og upptöku til greiðslu sektar, á haldlögðum og kyrrsettum verðmætum, eins og hér greinir:

Þess er krafist, með vísan til 69. gr. og 69. gr. b. og d. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að ákærða Sverri Þór verði gert að sæta upptöku á fasteignunum að […], Garðabæ, fnr. […] og að […], Reykjavík, fnr. […], sem kyrrsettar voru þann 9. nóvember 2022, að beiðni héraðssaksóknara með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 2022-[…].

Þá er krafist upptöku á eftirtöldum fjármunum ákærða Sverris Þórs með vísan til 69., og 69. b.-f. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og hér segir:

1. Innstæðu að fjárhæð 1.575 bandaríkjadollarar af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].
2. Innstæðu að fjárhæð 60.500 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].
3. Innstæðu að fjárhæð 12.235 evrur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].
4. Innstæðu að fjárhæð 9.420.000 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].
5. Innstæðu að fjárhæð 1.997.500 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við leit í bankahólfi nr. […] í Landsbankanum í Borgartúni þann 9. nóvember 2022, en skráður leigutaki var ákærði Sverrir Þór, sbr. munaskýrslu nr. […].
6. Innstæðu að fjárhæð 1.500.000 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita fjármuni sem haldlagðir voru af bankareikningi ákærða í Landsbankanum nr. […].
7. Innstæðu að fjárhæð 40.000.000 króna af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita fjármuni sem SGG lögstofa ehf. millifærði, fyrir hönd ákærða Sverris, inn á bankareikning embættisins gegn afhendingu á 17 Rolex úrum sem haldlögð voru af héraðssaksóknara við húsleit á heimili ákærða að […] í Garðabæ þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].

C.

Þess er krafist, með vísan til 69. gr. og 69. gr. b. og d. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, að ákærða Snorra verði gert að sæta upptöku á 50% eignarhlut sínum í eftirtöldum þremur eignum, […] lóð, Bláskógabyggð, fnr […], […], Stykkishólmsbæ, fnr. […] og […], Garðabæ, fnr. […], sem kyrrsettar voru að beiðni héraðssaksóknara þann 9. nóvember 2022, með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. […].

Þá er krafist upptöku á eftirtöldum fjármunum ákærða Snorra með vísan til 69., og 69. b.-f. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, eins og hér segir:

1. Innstæðu að fjárhæð 10.290.000 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].
2. Innstæðu að fjárhæð 1.650 evrur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni. Ofangreindir fjármunir voru haldlagðir við húsleit á heimili ákærða að […], Garðabæ, þann 9. nóvember 2022.
3. Innstæðu að fjárhæð 71.000.000 króna af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita fjármuni sem haldlagðir voru af bankareikningi ákærða í Landsbankanum hf. nr. […].
4. Innstæðu að fjárhæð 39.800.000 krónur af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita fjármuni sem haldlagðir voru af bankareikningi ákærða í Landsbankanum hf. nr. […].
5. Innstæðu að fjárhæð 12.000.000 króna af reikningi nr. […] sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita fjármuni sem sambýliskona ákærða, A, millifærði inn á bankareikning embættisins gegn afhendingu á sjö úrum sem haldlögð voru af héraðssaksóknara við húsleit á heimili ákærða að […] í Garðabæ þann 9. nóvember 2022, sbr. munaskýrslu nr. […].

   Allar ofangreindar upptökukröfur samkvæmt B. og C. lið III. kafla taka einnig til áfallinna vaxta og verðbóta af hinum haldlögðu fjármunum frá haldlagningardegi til upptökudags.

   Röksemdir sem málsóknin er byggð á, sbr. d-lið 1. mgr. 152. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 Í gildi eru sérstök lög um gjald af áfengi og tóbaki, sbr. lög nr. 96/1995. Samkvæmt lögunum ber að greiða til ríkissjóðs sérstakt gjald, tóbaksgjald, af öllu tóbaki sem flutt er hingað til lands. Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (ÁTVR) leggur á og innheimtir tóbaksgjald af tóbaksvörum, sbr. 1. mgr. 9. gr. laga um gjald af áfengi og tóbaki, sbr. einnig 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 1082/2004 um tóbaksgjald og merkingar tóbaks.

   Allt innflutt tóbak, sem ætlað er til aðvinnslu eða sölu innanlands, skal geymt í vörslu farmflytjanda, í tollvörugeymslu eða á frísvæði, þar til ÁTVR óskar eftir því til heildsöludreifingar, sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 1082/2004. Vörsluhöfum tóbaks er einungis heimilt að afhenda starfsmönnum ÁTVR innflutt tóbak að fenginni afhendingarheimild tollstjóra, sbr. 1. mgr. 8. gr. sömu reglugerðar. Þá myndar tóbaksgjaldið stofn til virðisaukaskatts hvort sem tóbakið er flutt inn eða framleitt hér á landi, sbr. 10. gr. Núgildandi 1. mgr. 172. gr. tollalaga nr. 88/2005 kveður á um að hver sem af ásetningi eða gáleysi veitir rangar eða villandi upplýsingar um tegund, magn eða verðmæti vöru eða vanrækir að leggja fram tilskilin gögn samkvæmt lögunum vegna innflutnings vöru skal sæta sektum. Fram til setningar laga nr. 59/2017, sem tóku gildi 1. júní 2017, gerði ákvæðið kröfu um að gáleysið þyrfti að vera stórkostlegt. Brot samkvæmt ákvæðinu, sem framið er af ásetningi, varðar auk sekta fangelsi allt að sex árum ef brotið er ítrekað eða sakir miklar að öðru leyti, sbr. 5. mgr. 172. gr. Félagið Áfengi og tóbak ehf. var stofnað 22. nóvember 2011 og hét þá Tóbaksfélag Íslands ehf. Tilgangur þess var innflutningur á tóbaki og áfengi, smásala og heildsala, rekstur fasteigna og lánastarfsemi. Stofnandi félagsins var félagið Urriðafoss ehf. sem er í eigu ákærða Sverris Þórs. Nafni félagsins var breytt í Áfengi og tóbak ehf. með tilkynningum til ríkisskattstjóra dagsett[um] 17. febrúar 2012, móttekn[um] hjá ríkisskattstjóra sama dag. Þann dag var einnig skilað inn til ríkisskattstjóra nýjum samþykktum félagsins og eru þær undirritaðar af ákærðu Sverri Þór og Snorra. Jafnframt eru þeir báðir skráðir prókúruhafar félagsins frá þeim degi. Þá er ákærði Snorri einnig skráður stjórnarmaður í félaginu en enginn er skráður sem framkvæmdastjóri félagsins.

   Ákærði Búi starfaði hjá Thor Shipping ehf. á rannsóknartímabilinu og var viðskiptastjóri félaga meðákærðu og sá hann meðal annars um allt sem viðkom félaginu Áfengi og tóbaki ehf. Samkvæmt gögnum málsins þá fékk ákærði Búi framsend til sín tölvupóstsamskipti meðákærðu við seljendur tóbaksins þegar óskað var eftir að Thor Shipping ehf. tæki að sér flutning á vörunum til landsins, og kom fram í þeim samskiptum að sendingarnar innihéldu tóbak.

   Verður þá gerð nánari grein fyrir hverju tilviki fyrir sig.

Tilvik 1:

Tilvik eitt í ákæru varðar innflutning á reyktóbaki frá Overseas Distribution Company N.V. í Belgíu þann 4. febrúar 2015. Sendingarnúmer sendingarinnar var L FCA 02 02 5 NL RTM B256. Innihald sendingarinnar var 400 karton af reyktóbaki eða 4.000 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 64.618 krónur. Sendingin var afhent þann 4. febrúar 2015 í söluturninum Polo, Bústaðavegi 130, Reykjavík. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 2.066.556 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik 2:

Tilvik tvö í ákæru varðar innflutning á reyktóbaki frá Overseas Distribution Company N.V. í Belgíu þann 3. nóvember 2015. Sendingarnúmer sendingarinnar var H EAH 01 11 5 NL RTM B403. Innihald sendingarinnar var 400 karton af reyktóbaki eða 4.000 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 60.646 krónur. Sendingin var afhent á þáverandi lögheimili ákærða Snorra að […], Garðabæ og móttekin af sambýliskonu hans, A, sem ritaði A[…] við móttekið, dagsetningin er 3. nóvember 2015. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 2.061.862 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik 3:

Tilvik þrjú í ákæru varðar innflutning á vindlingum frá Grand River Enterprises GmbH, Þýskalandi þann 21. desember 2015. Sendingarnúmer sendingarinnar var H FCA 20 12 5 NL RTM B133. Innihald sendingarinnar var 12.175 karton af vindlingum eða 121.750 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem vindlingar í tollskrárnúmeri 2402.2009. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 432.243 krónur. Um var að ræða heilgám sem Thor Shipping ehf. flutti á þáverandi aðsetur Áfengis og tóbaks ehf., að […], Garðabæ þann 21. desember 2015. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 68.264.045 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik 4:

Tilvik fjögur í ákæru varðar innflutning á vindlingum frá Grand River Enterprises GmbH, Þýskalandi þann 6. júní 2016. Sendingarnúmer sendingarinnar var H EAH 05 06 6 NL RTM B644. Innihald sendingarinnar var 21.275 karton af vindlingum eða 212.750 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem vindlingar í tollskrárnúmeri 2402.2009. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 703.280 krónur. Um var að ræða heilgám sem Thor Shipping ehf. flutti á þáverandi aðsetur Áfengis og tóbaks ehf., að […], Garðabæ þann 6. júní 2016. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 122.180.154 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik 5:

Tilvik fimm í ákæru varðar innflutning á reyktóbaki frá Mac Baren Tobacco Company A/S í Danmörku þann 12. júlí 2016. Sendingarnúmer sendingarinnar var H FCA 11 07 6 NL RTM B341. Innihald sendingarinnar var 600 karton af reyktóbaki eða 6.000 pakkar. Sendingin var skráð sem pappírsvörur í tollskráningarnúmeri 4823.2000 en átti að vera skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909. Gjöld vegna sendingarinnar voru virðisaukaskattur og önnur gjöld samtals að fjárhæð 126.303 krónur. Sendingin var afhent í söluturninum Polo, Bústaðavegi 130, Reykjavík, ákærði Snorri kvittaði fyrir móttöku hennar þann 12. júlí 2016. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 3.060.824 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik sex í ákæru varðar innflutning á reyktóbaki frá Mac Baren Tobacco Company A/S í Danmörku þann 10. október 2016. Sendingarnúmer sendingarinnar var H EAH 09 10 6 NL RTM B057. Innihald sendingarinnar var 1.000 karton af reyktóbaki eða 10.000 pakkar. Sendingin var skráð sem pappírsvörur í tollskráningarnúmeri 4823.2000 en átti að vera skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909. Gjöld vegna sendingarinnar voru virðisaukaskattur og önnur gjöld samtals að fjárhæð 1.348.501 [króna]. Sendingin var flutt á þáverandi aðsetur Áfengis og tóbaks ehf. að […], Garðabæ og kvittaði ákærði Snorri fyrir móttöku hennar þann 10. október 2016. Með framangreindu komst félag ákærðu, Áfengi og tóbak ehf., hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 3.960.461 [króna], sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik sjö í ákæru varðar innflutning á vindlingum frá Grand River Enterprises GmbH, Þýskalandi þann 12. desember 2016. Sendingarnúmer sendingarinnar var H FCA 11 12 6 NL RTM B445. Innihald sendingarinnar var 42.550 karton af vindlingum eða 425.500 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem vindlingar í tollskrárnúmeri 2402.2009. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 1.213.610 krónur. Um var að ræða heilgám sem Thor Shipping ehf. flutti á þáverandi aðsetur Áfengis og tóbaks ehf., að […], Garðabæ þann 13. desember 2016. Með framangreindu komst Áfengi og tóbak ehf. hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 244.189.843 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik átta í ákæru varðar innflutning á reyktóbaki frá Mac Baren Tobacco Company A/S í Danmörku þann 4. desember 2017. Sendingarnúmer sendingarinnar var H EAH 03 12 7 NL RTM B150. Innihald sendingarinnar var 3.000 karton af reyktóbaki eða 30.000 pakkar. Sendingin var skráð sem pappírsvörur í tollskráningarnúmeri 4823.2000 en átti að vera skráð sem önnur framleiðsla úr tóbaki o.fl. í tollskrárnúmeri 2403.1909. Gjöld vegna sendingarinnar voru virðisaukaskattur og önnur gjöld samtals að fjárhæð 548.842 krónur. Sendingin var flutt þann 5. desember 2017 á þáverandi aðsetur Áfengis og tóbaks ehf. að […], Garðabæ og kvittaði ákærði Snorri fyrir móttöku hennar. Með framangreindu komst Áfengi og tóbak ehf. hjá greiðslu gjalda samtals að fjárhæð 24.883.739 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Tilvik níu í ákæru varðar innflutning á vindlingum frá Grand River Enterprises GmbH, Þýskalandi þann 9. apríl 2018. Sendingarnúmer sendingarinnar var H EAH 08 04 8 NL RTM B222. Innihald sendingarinnar var 44.075 karton af vindlingum eða 440.750 pakkar. Sendingin var skráð sem prótein í tollskráningarnúmeri 2106.1000 en átti að vera skráð sem vindlingar í tollskrárnúmeri 2402.2009. Thor Shipping Ltd. sendi [tölvu]póst á netfang Áfengis og tóbaks ehf. 9. apríl 2018 en meðfylgjandi honum var tilkynning vegna sendingarinnar. Sendingin var tekin til skoðunar hjá tollinum þann sama dag og staða hennar sett í bið í kerfum tollsins. Þann 11. apríl 2018, eftir að ákærða Snorra varð ljóst að tollgæslan hafði tekið sendinguna til [skoðunar], sendi ákærði tölvupóst til starfsmanns Thor Shipping ehf. og tók fram að sendingin ætti að fara inn á frílager hjá Eimskip. Starfsmaður Thor Shipping ehf. svaraði með tölvupósti sama dag að gámurinn yrði skoðaður af tollgæslunni. Daginn eftir, þann 12. apríl 2018, sendi ákærði Snorri tölvupóst til starfsmanns Eimskips og tilkynnti að það væri gámur hjá Thor Shipping ehf. sem ætti að fara inn á frílager hjá Eimskip sem innihéldi tiltekið magn af vindlingum. Gjald vegna sendingarinnar var virðisaukaskattur samtals að fjárhæð 1.352.470 krónur. Með framangreindu reyndu ákærðu að koma félaginu Áfengi og tóbaki ehf. undan greiðslu gjalda að fjárhæð samtals 270.074.902 krónur, sbr. neðangreinda sundurliðun.

Í þinghaldi 11. október 2024 var þáttur ákærða Búa Bendtsen skilinn frá þætti annarra ákærðu í málinu samkvæmt heimild í 2. mgr. 169. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var það mál rekið undir málsnúmerinu S-2572/2024 og kveðinn upp í því dómur 7. nóvember 2024.

Ákærðu krefjast báðir sýknu en til vara að þeim verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Þá mótmæla þeir báðir upptökukröfum ákæruvalds. Verjendur ákærðu krefjast málsvarnarlauna sér til handa sem greiðist úr ríkissjóði.

Málsatvik

Upphaf málsins má rekja til upphafs árs 2018 þegar tollstjóri tók málið til skoðunar og rannsóknar. Með bréfi tollstjóra 16. október sama ár var málið sent lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu til meðferðar um ætluð brot forsvarsmanna hins ákærða félags, Áfengis og tóbaks ehf. Í bréfi tollstjóra greinir að 10. apríl 2018 hafi verið tekin til skoðunar vörusending. Var innflytjandi skráður Áfengi og tóbak ehf. en sendandi samkvæmt framlögðum reikningi Grand River Enterprises Deutschland GmbH í Þýskalandi. Samkvæmt aðflutningsskýrslu sem send var rafrænt í tollakerfi af tollmiðlaranum Thor Shipping ehf. (ThorShip) átti sendingin að innihalda 1.762 stykki, 11.895 kg, af próteini í tollflokki 2106.1000. Við skoðun á gámnum hafi komið í ljós að innihald hans var vindlingar, þ.e. sígarettur. Í kjölfar leitar hafi varðstjóri í tollgæslu haft samband við tollmiðlara þar sem skýringa var krafist, sem kvaðst engar skýringar geta gefið á þessu misræmi. Að lokinni skoðun mun gámurinn hafa verið tæmdur og lestaður á nýjan leik og að lokum innsiglaður. Greinir í bréfi tollstjóra að gámurinn standi enn innsiglaður á starfssvæði ThorShip í Straumsvík, Hafnarfirði.

Þann 18. apríl 2018 hafði rannsóknardeild tollstjóra samband við B sem var sá starfsmaður ThorShip sem annaðist gerð umræddrar aðflutningsskýrslu og ritaði svokallaða ábyrgðaryfirlýsingu á sérstakan reit skýrslunnar. Óskaði rannsóknardeildin eftir öllum samskiptum milli innflytjanda og tollmiðlara vegna sendingarinnar. Svör bárust frá C 26. apríl sama ár, þar sem listuð eru upp samskipti milli tollmiðlara og innflytjanda í tímaröð. Í þeim samskiptum var meðal annars að finna tölvupóst frá vitninu E frá 12. apríl sama ár þar sem segir: „4 gámar hafa komið svona í gegn um okkur og samkvæmt þér þá var sá fyrsti sagður vera bragðefni í vape, annar sagður vera það sama og síðast, þriðji sagðir þú áðan að væru sígarettu túbur (en við töldum það vera það sama og síðast), fjórði í tollafgreiðslu eins og venjulega og enginn búinn að biðja um hann í vöruhótelið (og við töldum það vera bragðefni eins og áður).“ Þá segir í bréfi tollstjóra: „En eftir tilkynningu frá ThorShip 9. apríl svaraði Snorri Guðmundsson f.h. Áfengi og tóbak til áðurnefndrar E 11. apríl um að þeir væru ekki með greiðslukvittun fyrir sendingunni þar sem ekki hafi verið greitt fyrir hana.“ Vísar Snorri svo í fyrra samtal þeirra þar sem virðist hafa komið fram að sendingin eigi að fara inn á frílager hjá Eimskip.

Í ljósi þessa þótti tollstjóra ástæða til að skoða innflutning félagsins Áfengis og tóbaks ehf. aftur í tímann. Segir í kærubréfinu að það sé mat tollstjóra að undanskot gjalda við innflutning í tilgreindum tilvikum nemi alls 4.935.534 krónum.

Með bréfi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, dagsettu 25. febrúar 2021, var málinu vísað til héraðssaksóknara til meðferðar, þar sem málið þótti bæði alvarlegt og skipulagt og með vísan til 23. gr. laga nr. 88/2008. Reyndist að mati héraðssaksóknara nauðsynlegt að ráðast í húsleitir, bæði á heimilum ákærðu auk þess sem bankahólf ákærðu voru opnuð og innihald þeirra tekin til skoðunar. Enn fremur var lagt hald á innstæður ákærðu í bönkum og tilteknar eignir þeirra kyrrsettar.

Í málinu liggur fyrir upplýsingaskýrsla héraðssaksóknara frá 10. maí 2023 þar sem fjallað er um framgang rannsóknar málsins. Segir þar að við rannsókn málsins hafi upplýsinga verið aflað um innflutning félagsins Áfengi og tóbak ehf. sem farið hafi inn á svokallað frísvæði, en bæði Eimskip og Samskip eru með slík svæði þar sem ótollafgreiddar vörur eru geymdar. Við skoðun reyndist félagið ekki hafa átt í viðskiptum við Samskip, en hjá Eimskip hafi fengist þær upplýsingar að 65 sendingar félagsins hafi farið inn á frísvæði þar á tímabilinu júní 2012 til mars 2017. Í 54 af þessum 65 sendingum hafi verið um að ræða tóbak eða tóbak og áfengi og í 11 sendingum hafi aðeins verið um að ræða áfengi eða auglýsingavörur. Í skýrslunni segir einnig að samkvæmt upplýsingum frá Eimskip sé ferlið þannig að viðskiptavinurinn, í þessu tilviki Áfengi og tóbak ehf., sendir beiðni um að sending fari inn á frísvæði, en slíkt eigi sér oftast stað í þeirri viku sem sendingin kemur til landsins.

Við skoðun lögreglu á viðskiptamannaskrá Thor Shipping ehf. frá 16. febrúar 2015 kemur fram að heimilisfang félagsins sé […], Garðabæ, og netfang félagsins […]@aogt.is, en af hálfu ákæruvalds er á því byggt að notendur þess netfangs hafi verið ákærðu Snorri og Sverrir Þór. Í viðskiptamannaskránni er jafnframt að finna upplýsingar um viðskipti við félagið Urriðafoss ehf. (Drekinn), en þar kemur fram að dómfelldi Búi Bendtsen sé sölumaður þess félags og að netfang félagsins sé […]@gmail.com og ákærði Sverrir Þór þar tilgreindur tengiliður. Þá sé netfangið […]@gmail.com einnig talið tengjast félaginu Áfengi og tóbak ehf. Um rannsókn tollyfirvalda, lögreglu og héraðssaksóknara greinir nánar í niðurstöðukafla dómsins.

Í málinu liggja fyrir fjölmörg gögn, þar á meðal reikningar og kvittanir, tölvupóstsamskipti, aðflutningsskýrslur, sem stundum hefur verið vísað til sem tollskýrslna, og fleira, auk þess sem undir rannsókn málsins voru teknar skýrslur af ákærðu og vitnum.

Í upplýsingaskýrslu lögreglu greinir að við húsleitir hjá ákærðu hafi meðal annars verið gerð leit að bókhaldi félagsins Áfengi og tóbak ehf., en það ekki fundist. Við rannsókn hafi þó fundist vísbendingar um að rafrænt bókhald væri vistað hjá DK bókhaldi og við skoðun þess mátti sjá aðgang notandans „afengi“ sem að sögn var vistað undir félaginu Urriðafoss ehf., en stjórnarformaður þess félags er ákærði Sverrir Þór. Þá greinir þar að við skoðun á bókhaldinu hafi sést að ekki hafi verið bókuð vörukaup félagsins á tímabilinu, þar á meðal hafi ekki mátt finna þar ummerki umræddra níu vörusendinga sem ákæran varðar, hvorki um kaup né sölu. Við skoðun á bankareikningi félagsins hafi hins vegar fundist greiðslur til umræddra þriggja viðskiptamanna, Overseas Distribution Company N.V. í Belgíu, Grand River Enterprises GmbH í Þýskalandi og Mac Baren Tobacco Company A/S í Danmörku, sem ætla má að sé vegna umræddra níu tilvika.

Í skýrslu sem tekin var af ákærða Snorra hjá lögreglu 9. nóvember 2022 sagði hann að gámurinn sem stöðvaður var í tolli 9. apríl 2018 hafi átt að fara á frílager Eimskips til tollafgreiðslu. Starfsmenn Thor Shipping hafi hins vegar tekið þá ákvörðun, að ákærðu fornspurðum, að tollafgreiða gáminn. Að sögn ákærða hafi hin ranga tollflokkun umræddrar sendingar ekki verið byggð á upplýsingum frá ákærðu. Varðandi aðrar sendingar kvaðst ákærði ekki muna eftir „að hafa tekið á móti neinu tóbaki“, en félagið hafi verið í „alls konar innflutningi á sígarettupappírum og tengdum varningi, veipvörum og alls konar dóti“, auk þess sem ákærðu hafi flutt inn „helling af tóbaki“. Spurður út í tollflokkun vöru vegna tilviks 1 í ákæru, kvað ákærði „þá“ aldrei hafa flutt prótein inn til landsins, en félagið hafi þó flutt inn mörg tonn af pappír. Hann kvaðst ekki muna eftir þessu og gæti ekki skýrt þá tollflokkun.

Aftur var tekin skýrsla af ákærða Snorra hjá lögreglu 30. maí 2023 þar sem hann ítrekaði að kannast ekki við að hafa móttekið tóbakssendingar, hvorki á heimili sitt né í söluturninn Polo við Bústaðaveg eða […] í Hafnarfirði sem ákærði kvað vera aðsetur félags í hans eigu, Fitjaborgar ehf. Þá kvaðst ákærði þar aðspurður ekki muna til þess að hafa rætt við vitnið Búa, en sagði ákærða Sverri Þór einungis hafa verið í samskiptum við hann. Ákærði kvaðst aðspurður ekki muna sérstaklega eftir undirritun sinni á svokallaða afhendingarheimild 12. júlí 2016, sem hann kvaðst þó kannast við að væri sín undirskrift.

Ákærði kvað félag sitt, Fitjaborg ehf., vera eiganda fasteignar við […] í Hafnarfirði. Kvaðst ákærði ekki kannast við að hafa móttekið sendingu þar þann 10. október 2016, en í málinu liggur fyrir afhendingarheimild dagsett þann sama dag undirrituð af ákærða Snorra. Það sama á við um afhendingarheimild þann 5. desember 2017 í iðnaðarbili að […] í Hafnarfirði, sem ákærði Snorri kvað hafa verið í eigu ákærða Sverris Þórs, en Snorri kvaðst aðspurður ekki muna eftir að hafa tekið á móti sendingunni, þrátt fyrir fyrirliggjandi afhendingarheimild sem virðist undirrituð af ákærða Snorra.

Ákærði Sverrir Þór gaf fyrst skýrslu hjá lögreglu 9. nóvember 2022 og aftur 5. júní 2023. Greindi hann þar svo frá að ákærðu hefðu, í gegnum félagið Áfengi og tóbak ehf., staðið að innflutningi á tóbaksvörum, sígarettupappír og „túbum“, þótt hann kvæðist nær enga aðkomu hafa haft að félaginu. Þá greindi hann svo frá að tóbaksvörur sem fluttar væru til landsins hefðu alltaf verið færðar á frílager, en slíkur innflutningur væri útilokaður án aðkomu ÁTVR.

Ákærði kvað félag þeirra aldrei hafa flutt prótein inn til landsins. Að öðru leyti kvaðst ákærði engar skýringar geta gefið vegna einstakra tilvika sem getið er í ákæru.

1. Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi Ákærðu Sverrir Þór Gunnarsson og Snorri Guðmundsson neituðu báðir sök við þingfestingu málsins og höfnuðu upptökukröfu ákæruvalds. Við aðalmeðferð málsins kusu ákærðu að nýta sér þann rétt sinn að tjá sig ekki frekar um sakarefnið.

   Vitnið, Búi Bendtsen, kvaðst hafa starfað hjá Thor Shipping ehf. árin 2012 til 2018, en hann hafi látið af störfum stuttu eftir að síðasta sending sem ákæra máls þessa varðar kom til landsins. Hafi hann starfað þar sem sölumaður og síðar viðskiptastjóri. Hafi starf hans falist í því að afla nýrra viðskiptavina. Búi kvaðst aðspurður hafa þekkt lítillega til ákærða Sverris Þórs áður en atvik máls áttu sér stað, en hann kvaðst ekki hafa þekkt ákærða Snorra.

   Búi kvaðst ekki hafa átt neina aðkomu að starfsemi Áfengis og tóbaks ehf. en hann hafi séð um ýmis samskipti félagsins við Thor Shipping ehf., meðal annars séð um að „bóka“ vörur fyrir félagið, þ.e. „panta þær í flutning“.

   Lögð var fyrir vitnið viðskiptamannaskrá Thor Shipping ehf. frá árinu 2015. Kvaðst Búa aðspurðan reka minni til þess að hafa verið í samskiptum við tilgreint netfang, […]@aogt.is, og hafi samskipti við ákærðu Sverri Þór og Snorra átt sér stað í gegnum það netfang.

   Borin voru undir vitnið Búa þau níu tilvik sem tilgreind eru í ákærulið I í ákæru og samskipti hans og beggja ákærðu, sem hann kvaðst kannast við, auk þess sem bornir voru undir hann reikningar sem liggja frammi í málinu og varða pantanir hins ákærða félags, Áfengis og tóbaks ehf. Kvaðst Búi staðfesta að þar væri um hefðbundna reikninga að ræða, þótt hann kvæðist ekki „geta sagt alveg til um það“, enda hafi reikningar almennt verið „áframsendir á tollafgreiðslu“. Kvaðst hann almennt ekki hafa skoðað slíka reikninga.

Tilvik 1:

Lögð var fyrir vitnið tollskýrsla frá 4. febrúar 2015 þar sem tilgreind pöntun Áfengis og tóbaks ehf. frá seljandanum Overseas Distribution Company N.V. í Belgíu var flokkuð sem prótein. Kvaðst Búi ekki muna atvik nákvæmlega. Kvaðst hann þó muna að „í eitt skipti“ hafi tollafgreiðsla spurt hann hvaða „vörur væru að koma fyrir ákveðna aðila“. Kvaðst Búi ekki hafa haft svör við því. Hafi hann af þeim sökum verið beðinn um „að fara niður“ og skoða þær vörur sem þar væru. Við þá skoðun hafi hann séð að um væri að ræða „veipvökva í grænum flöskum“. Hann hafi þá verið beðinn um að kanna sérstaklega hvort þær vörur innihéldu nikótín. Á flöskunum hafi verið ritað 0,0% og hafi Búi upplýst tollafgreiðslu um þá skoðun. Taldi Búi að ekki hefði verið til staðar tollflokkur fyrir slíka vöru og því hefði tollafgreiðsla „búið til einhvern vöruflokk sem var til og hét prótein“. Kvaðst Búi þó ekki geta svarað því hvers vegna það hefði verið gert. Vitnið kvaðst ekki muna til þess að hafa verið í samskiptum við H, sem skráð hafi verið fyrir umræddri sendingu.

Þá var lögð fyrir vitnið afhendingarheimild vegna sendingarinnar, dagsett sama dag, en samkvæmt henni var sendingin afhent við söluturninn Polo við Bústaðaveg 130. Kvaðst Búi ekki geta svarað til um ástæðu þess, en akstursdeild Thor Shipping ehf. hefði annast flutning vörunnar í samræmi við beiðni innflytjanda eða fyrri samskipti þeirra á milli.

Tilvik 2:

Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti frá 3. nóvember 2015, en um er að ræða sendingu frá sama fyrirtæki og greinir í tilviki 1 og mun sú sending jafnframt hafa verið tollflokkuð sem prótein. Af samskiptunum má ráða að ákærði Sverrir Þór sé þar að framsenda til vitnisins Búa pöntun á tóbaki frá fyrrgreindum söluaðila og óskar hann þar eftir að „brettið“ verði sótt, en þar áður hafi ákærði Snorri átt í samskiptum við söluaðilann. Búi kvaðst aðspurður hafa staðfest umrædda pöntun „við þá erlendis frá“ og hafi komið sendingunni „í ferli“. Hann kvaðst ekki muna hvort hann hefði átt í frekari samskiptum vegna pöntunarinnar.

Þá var borinn undir Búa reikningur vegna pöntunarinnar þar sem greinir að um sé að ræða reikning vegna reyktóbaks (e. smoke tobacco) og tollskýrsla vegna umræddrar sendingar, dagsett fyrrgreindan dag. Vitnið Búi kvaðst ekki muna sérstaklega eftir samskiptum vegna umræddrar tollskýrslu.

Þá var borin undir vitnið afhendingarheimild vegna umræddrar sendingar, dagsett þann sama dag, en samkvæmt henni hafi sendingin verið afhent að […] í Garðabæ, sem var þáverandi heimili ákærða Snorra og eiginkonu hans, Auðar. Kvaðst Búi, líkt og áður, ekki hafa komið sérstaklega að þeirri afhendingu.

Tilvik 3:

Lögð voru fyrir vitnið samskipti vegna sendingar frá þýska fyrirtækinu Grand River Enterprises frá 21. desember 2015, en sendingin er líkt og áður tollflokkuð sem prótein, en í tölvupóstsamskiptunum sem eru frá 4. sama mánaðar óskar ákærði Sverrir Þór eftir því að vitnið Búi sendi 20 feta gám til hins þýska félags og segir það vera vegna félagsins Áfengi og tóbak ehf. Kvaðst vitnið Búi aðspurt hvorki hafa átt frekari aðkomu að umræddri sendingu né átt í frekari samskiptum við ákærðu, svo hann best muni. Hann hafi einungis annast að „bóka vöruna og koma henni af stað“, en ekki haft aðkomu að sendingunni eftir að hún kom til landsins.

Borinn var undir Búa reikningur vegna pöntunarinnar og tollskýrsla vegna umræddrar sendingar fyrrgreindan dag. Kvaðst vitnið aðspurt ekki hafa rætt við H, sem tilgreind er á tollskýrslu, um innihald sendingarinnar. Kvaðst Búi hafa annast innflutning „hundruða“ sendinga og því hafi hann ekki vitað nákvæmlega hvert hafi verið innihald hverrar sendingar. Á þessum tíma hafi fyrirtækið Thor Shipping vaxið verulega að umfangi og því hafi verið „gríðarlegur hraði á sendingum“. Sem dæmi kvaðst Búi hafa í upphafi starfs síns hjá fyrirtækinu þjónustað um þrjú til fjögur fyrirtæki en undir lokin hafi þau verið yfir hundrað. Markmið tollafgreiðslu hafi einfaldlega verið „að klára“ og ljúka málum með hraði til að unnt væri að komast yfir fyrirliggjandi verkefni. Kvaðst Búi telja að sá háttur hefði verið hafður á við skráningu á innihaldi gáma, lægi það ekki fyrir, að sjálfkrafa „gera það sama“ og áður hafði verið skráð vegna sendinga þess fyrirtækis sem í hlut ætti. Hann kvaðst þó ekki geta svarað til um það hvers vegna innihaldslýsing hefði verið skráð sem „prótein“. Hann kvaðst þó í eitt skipti hafa „þurft að hringja í þessa aðila til að spyrja hvaða vörur væru að koma“, þá hafi honum verið tilkynnt að um væri að ræða „tóbakspappír“. Kvaðst hann hafa komið þeim upplýsingum áleiðis, hugsanlega til D eða einhverrar annarrar. Þá voru bornar undir vitnið upplýsingar um afhendingu gámsins að […] í Garðabæ. Kvaðst Búi, líkt og áður, ekki hafa komið sérstaklega að þeirri afhendingu.

Tilvik 4:

Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti vegna sendingar 6. júní 2016 en um er að ræða sendingu frá sama fyrirtæki og greinir í tilviki 3 og mun sú sending jafnframt hafa verið tollflokkuð sem prótein, en samkvæmt reikningum sé um að ræða pöntun á „vindlingum“. Í gögnum máls er að finna samskipti ákærðu Snorra og Sverris Þórs við starfsmann sendanda, Grand River Enterprises í Þýskalandi, þar sem pantaðir eru vindlingar í 20 feta gám. Óska ákærðu í framhaldinu eftir því við starfsmann seljanda að hann setji sig í samband við vitnið Búa og eru samskiptin framsend til hans. Kemur fram í gögnum máls að vitnið Búi svarar svo: „Sæll. Þetta er komið í gang.“ Kvaðst Búi ekki hafa átt frekari aðkomu að þessari pöntun umfram það að annast bókun hennar, líkt og varðandi fyrri sendingar.

Borin var undir vitnið tollskýrsla, dagsett fyrrgreindan dag, en hún er þar sögð unnin af E, sem Búi kvaðst aðspurður ekki hafa verið í sérstökum samskiptum við vegna skýrslugerðarinnar.

Þá var borin undir vitnið afhendingarheimild vegna umræddrar sendingar, dagsett þann sama dag, en þar greinir að „fullur“ gámur hafi verið afhentur þann dag að […] í Garðabæ en hann sóttur tómur tveimur dögum síðar og er nafn og símanúmer ákærða Snorra skráð á bæði skjölin ásamt textanum: „Hringja þegar sett er á.“ Kvaðst Búi, líkt og áður, ekki kannast við þessi samskipti, enda telji hann sig ekki hafa verið „inni í aksturstölvupóstunum“.

Tilvik 5:

Borin voru undir vitnið samskipti vegna innflutnings frá danska fyrirtækinu Mac Baren Tobacco Company vegna sendingar 12. júlí 2016 og mun sú sending hafa verið tollflokkuð sem „pappírsvörur“. Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti vegna sendingarinnar milli Búa og starfsmanns hins danska félags og starfsmanns flutningsfyrirtækisins DSV Air & Sea B.V. í Danmörku, en afrit þeirra samskipta er sent á netfangið […]@gmail.com. Kvaðst Búi ekki muna eftir að hafa átt samskipti við umrætt netfang. Almennt hafi hann átt samskipti við ákærðu um netfangið […]@aogt.is. Þá var upplýst að í viðhengi með umræddum samskiptum hafi verið reikningur vegna reyktóbaks frá Mac Baren. Kvaðst Búi ekki hafa átt frekari aðkomu að þessari pöntun en öðrum, svo hann muni. Sé það svo að hann hafi fengið reikning vegna vörukaupanna í hendur hafi hann framsent hann til tollafgreiðslu.

Borin var undir vitnið tollskýrsla, dagsett fyrrgreindan dag, en hún er þar sögð unnin af G, sem Búi kvaðst aðspurður ekki hafa verið í sérstökum samskiptum við vegna skýrslugerðarinnar. Aðspurður kvað Búi starfsmenn Thor Shipping hafa starfað í opnu rými. Fáir starfsmenn hafi verið þar við störf á þessum tíma og hafi samskipti á milli starfsmanna almennt verið frekar óformleg.

Þá kvaðst Búi aðspurður ekki muna hvers vegna lýsing á innihaldi gámsins hafi verið breytt úr tóbaki (e. tobacco) í Mac Baren pappír. Oft hafi verið hafður sá háttur á „til að flýta fyrir“ tollafgreiðslu. Hann muni þó ekki hvort hann hafi skráð lýsingu á innihaldi gámsins með þessum hætti, en tölvukerfi það sem hélt utan um skráningar hafi ekki verið læst og því hafi allir starfsmenn haft aðgang að því.

Aðspurður kvaðst Búi ekki geta tjáð sig um afhendingu gámsins, sem hafi verið afhentur í Polo-söluturni.

Tilvik 6:

Borin voru undir vitnið Búa samskipti vegna innflutnings frá danska fyrirtækinu Mac Baren vegna sendingar 10. október 2016 og mun sú sending jafnframt hafa verið tollflokkuð sem pappírsvörur. Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti vegna sendingarinnar milli starfsmanns Mac Baren, […]@gmail.com og vitnisins Búa. Þá var upplýst að í viðhengi með þeim samskiptum hafi verið reikningur vegna reyktóbaks frá Mac Baren Tobacco. Kvaðst Búi aðspurður ekki muna sérstaklega eftir þessum samskiptum og geti ekki sagt til um hvort frekari samskipti hafi átt sér stað vegna hennar.

Borin var undir vitnið tollskýrsla, dagsett fyrrgreindan dag, en hún er þar sögð unnin af E, en Búi kvaðst aðspurður ekki muna sérstaklega eftir þeirri skýrslu.

Aðspurður kvaðst Búi muna eftir að hafa verið inntur eftir því hvaða vörur væri um að tefla. Kvaðst hann þá hafa haft símasamband við annað hvort ákærða Sverri Þór eða Snorra sem hafi tjáð honum að um væri að ræða svokallaðan „auglýsingabúnað eða markaðsefni eða eitthvað slíkt“.

Þá var borin undir vitnið afhendingarheimild vegna umræddrar sendingar, dagsett þann sama dag, þar sem greinir að hún hafi verið afhent að […] í Hafnarfirði. Kvaðst Búi, líkt og áður, ekki kannast við þessi samskipti.

Tilvik 7:

Borin voru undir vitnið samskipti vegna sendingar frá þýska fyrirtækinu Grand River Enterprises vegna sendingar 12. desember 2016, sem hafi verið tollflokkuð sem prótein, en samskiptin eru á milli starfsmanna hins þýska félags við netfangið […]@aogt.is sem síðan framsendir tölvupóstinn til vitnisins Búa. Þá var borinn undir hann tölvupóstur frá honum til Ijsland.nl þar sem óskað er eftir 40 feta gámi vegna félagsins Áfengi og tóbak og kemur þar jafnframt fram að sendingin vegi fjögur tonn. Kvaðst hann ekki muna til þess að hafa átt í frekari samskiptum vegna sendingarinnar.

Borin var undir vitnið tollskýrsla, dagsett fyrrgreindan dag, en hún er þar sögð unnin af E. Kvaðst Búi ekki sérstaklega muna eftir samskiptum við hana vegna sendingarinnar.

Aðspurður kvaðst Búi ekki geta upplýst hvers vegna innihaldslýsing gámsins í tölvukerfi Thor Shipping hafi verið breytt úr Cigarettes í Cigarette-Paper. Sagði hann það „sem gildi“ við tollafgreiðslu séu „pappírar á bakvið sendingu“. Þannig sé ekki horft til vörulýsingar heldur skjala sem liggja sendingu til grundvallar sem séu „endanlega“ lagðir til grundvallar við tollafgreiðslu.

Borin voru undir vitnið tölvupóstsamskipti vegna aksturs og afhendingar umræddrar sendingar, en þar kemur fram að 40 feta gámur hafi þann 12. desember 2016 verið sendur að […] í Garðabæ og verið sóttur tómur þangað aftur degi síðar, en samkvæmt gögnum hafi vitnið fengið þessi samskipti í hendur með tölvupósti. Kvaðst Búi stundum hafa verið hafður með í samskiptum er vörðuðu afhendingu vöru, einkum þegar lá á að koma vöru „á réttan stað“.

Tilvik 8:

Borin voru undir vitnið Búa samskipti vegna innflutnings frá danska fyrirtækinu Mac Baren Tobacco Company vegna sendingar 4. desember 2017 og mun sú sending hafa verið tollflokkuð sem pappírsvörur. Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti vegna sendingarinnar milli Búa, starfsmanna Mac Baren og starfsmanns DSV, en afrit samskiptanna er sent á netfangið […]@gmail.com. Þá var upplýst að í viðhengi með þeim samskiptum hafi verið reikningur frá Mac Baren. Kvaðst Búa ekki reka minni til þess að hafa átt frekari aðkomu að þessari sendingu.

Borin var undir vitnið tollskýrsla, dagsett fyrrgreindan dag, en hún er þar sögð unnin af F, en Búi kvaðst ekki muna sérstaklega eftir samskiptum við hana vegna sendingarinnar.

Þá kvaðst Búi aðspurður ekki geta skýrt það hvers vegna lýsingu á innihaldi gámsins hafi verið breytt úr tobacco í „ACCESSORIES-SAMPLES-PARTS“.

Aðspurður kvaðst Búi ekki geta tjáð sig um afhendingu gámsins, sem í gögnum máls er sagður afhentur að „[…]“.

Tilvik 9:

Að endingu voru borin undir vitnið samskipti vegna sendingar frá þýska fyrirtækinu Grand River Enterprises frá 9. apríl 2018, en sú sending var stöðvuð af tollgæslu áður en kom til afhendingar. Á tollskýrslu var innihald gámsins tollflokkað sem prótein.

Lögð voru fyrir vitnið tölvupóstsamskipti milli ákærða Snorra, […]@aogt.is og starfsmanns hins þýska fyrirtækis. Þar má sjá að ákærði Snorri framsendir þau samskipti til vitnisins Búa, en tölvupóstsamskiptin ná yfir tímabilið 13. nóvember til 5. desember 2017. Í samskiptunum sést meðal annars hvar ákærði Snorri spyr hvenær ætla megi að umræddur gámur verði tilbúinn og fær þau svör að ætla megi að það verði 4. desember það ár, en þann dag sendir ákærði Snorri tölvubréf til sendanda þar sem fram kemur að raða þurfi í gáminn, til að nýta plássið sem best. Þá sést í gögnum að 5. desember sama ár framsendir ákærði Snorri fyrrgreind samskipti til vitnisins Búa og óskar þar eftir að gámurinn verði sóttur („Pick up fyrir aogt“). Vitnið Búi kvaðst lítið muna eftir umræddum samskiptum. Hann telji þó að þarna hafi verið ákveðið að sameina nokkrar minni sendingar í einn stóran gám.

Þá voru borin undir vitnið Búa samskipti milli hans og starfsmanns DSV dagana 8. desember 2017 til 24. janúar 2018, þar sem rætt er um gáminn með tóbakinu („regarding the 40ft container from DE with the tobacco“). Taldi vitnið framangreind samskipti sýna að ljóst væri að sendingin innihéldi tóbak. Kvaðst vitnið þó ekki muna eftir frekari samskiptum vegna sendingarinnar.

Enn fremur voru borin undir Búa samskipti milli hans, ákærða Snorra, starfsmanns DSV, starfsmanns Grand River Enterprises og starfsmanns Mentrex Lemac BV sem áttu sér stað á tímabilinu 13. desember 2017 til 27. mars 2018, en af þeim má ráða að nokkur vandkvæði hafi verið uppi varðandi afhendingu gámsins, einkum í ljósi innihalds hans, sem var tóbak. Kvaðst vitnið „ráma eitthvað“ í þessi samskipti.

Borin var undir vitnið Búa tollskýrsla, dagsett 9. apríl 2018, en hún er þar sögð unnin af B. Kvaðst hann ekki sérstaklega muna eftir samskiptum við skýrsluhöfund vegna umræddrar sendingar.

Aðspurður kvaðst Búi ekki geta skýrt hvers vegna lýsingu á innihaldi gámsins hafi verið breytt í kerfum Thor Shipping frá því að vera upphaflega „CIGARETTES“ í „PAPER AND FILTER“.

Að sögn Búa hafi vitnið E, að hann minni, komið að máli við hann og spurt hvert væri innihald gámsins sem hafði verið stöðvaður í tolli. Kvaðst Búi hafa upplýst hana að hann teldi gáminn innihalda sígarettur „samkvæmt pappírunum“. Í kjölfar þess hafi allt „farið á annan endann“ og mikið uppnám orðið. Kvaðst Búi af þeim sökum hafa reynt að ná sambandi við annan ákærða, Snorra eða Sverri Þór, til að upplýsa þá um stöðu mála. Kvaðst hann reka minni til þess að hafa náð símasambandi við ákærða Snorra sem hafi þá upplýst Búa um það að sendingin „hefði aldrei átt að fara til Thor Shipping, hún hefði alltaf átt að fara eitthvað annað“, þ.e. „til Eimskipa eða eitthvað slíkt“. Aðspurður sagði vitnið ákærða ekki hafa nefnt þessa tilhögun flutnings og afgreiðslu gámsins við sig áður.

Aðspurður sagði Búi að ákærði Sverrir Þór hefði boðið sér í „skemmtiferð“ til Miami, Las Vegas og London. Að sögn hefði ákærði greitt allan kostnað vegna ferðarinnar.

Vitnið, E, kvaðst hafa hafið störf hjá Thor Shipping árið 2008 og starfi þar enn. Kvaðst hún einkum sinna verkefnum tengdum vinnslu farmskrár og tollafgreiðslu. Aðspurð kvaðst hún „pottþétt“ hafa annast tollskýrslugerð vegna félagsins Áfengi og tóbak ehf. Kvaðst hún ekki hafa verið í miklum samskiptum við forsvarsmenn þess félags en hafi þó stundum heyrt í þeim símleiðis, ef upplýsingar vantaði, en muni ekki hvort hún hafi átt í tölvupóstsamskiptum við þá. Sagði hún vitnið Búa hafa átt í mestum samskiptum við félagið, en hann hafi verið sölumaður hjá Thor Shipping. Kvaðst hún ekki hafa átt í meiri samskiptum við Búa vegna félagsins en aðra. Að sögn vitnisins hafi hún komið að tollskýrslugerð vegna þriggja tilvika sem nefnd eru í ákæru, þ.e. tilvika 4, 6 og 7.

Tilvik 4:

Var vitnið fyrst innt eftir tollskýrslu sem dagsett er 6. júní 2016 og varðar innflutning Áfengis og tóbaks ehf. frá Grand River Enterprises. Þar er sendingin tollflokkuð sem prótein en samkvæmt reikningum hafi verið um að ræða vindlinga. Sagði hún ástæðu þess vera þá að þær upplýsingar hafi verið gefnar að um „einhvers konar veipdót“ væri að ræða, en á þessum tíma hafi ekkert verið til í tollskrá sem tengist veipi. Taldi hún líklegt að haft hefði verið samband við innflytjanda, annað hvort ákærða Snorra eða Sverri Þór, þar sem ekki hefði verið vitað um innihald sendingarinnar. Hún muni þó ekki nákvæmlega hvort þeirra upplýsinga hafi verið aflað í síma eða skriflega.

Tilvik 6:

Þá var borin undir vitnið tollskýrsla, dagsett 10. október 2016, sem varðar innflutning Áfengis og tóbaks ehf. frá danska fyrirtækinu Mac Baren Tobacco Company, en þar er sendingin tollflokkuð sem pappírsvörur, en í raun hafi verið um að ræða reyktóbak. Sagði vitnið líklegt að hún hefði í þessu tilviki fengið þær upplýsingar að um væri að ræða pappír til að vefja utan um tóbak. Kvaðst hún ætla að hún hefði aflað þeirra upplýsinga með sama hætti og áður.

Tilvik 7:

Að lokum var borin undir vitnið tollskýrsla, dagsett 12. desember 2016, sem varðar innflutning félagsins frá þýska félaginu Grand River Enterprises. Þar er sendingin tollflokkuð sem prótein, en í raun hafi verið um að ræða vindlinga. Sagði hún að mjög líklegt væri að „gáð hafi verið í“ síðustu skýrslu frá sama sendanda.

Tilvik 9:

Vitnið E kvaðst aðspurð muna eftir því þegar sending 9. apríl 2018 „var stoppuð“.

Borin voru undir E tölvupóstsamskipti á tímabilinu 9. til 11. apríl 2018, milli hennar, vitnisins B og ákærða Snorra á netfangið […]@aogt.is. Þann 9. apríl hafi B með netfangið […]@thorship.is sent tilkynningu til ákærða á netfangið […]@aogt.is þess efnis að sendingin væri komin til landsins, en í tölvukerfi Thor Shipping er vörunni lýst sem „PAPER AND FILTER“. Þann 11. apríl sendir ákærði Snorri tölvubréf til vitnisins E þar sem segir: „Við erum ekki með greiðslukvittun þar sem við höfum ekki greitt þessa sendingu. Varðandi samtal okkar áðan þá á þessi sending að fara inná frílager hjá eimskip.“ Því svarar vitnið E í tölvubréfi sama dag: „Ég læt tollinn vita En … 4 gámar hafa komið svona í gegn um okkur og samkv. þér þá var sá fyrsti sagður vera bragðefni í vape, annar sagður vera það sama og síðast, þriðji sagðir þú áðan að væru sígarettu túbur (en við töldum það vera það sama og síðast), fjórði í tollafgreiðslu eins og venjulega og enginn búinn að biðja um hann í vöruhótelið (og við töldum það vera bragðefni eins og áður), þessi gámur verður strippaður hér inní hús í fyrramálið af tollgæslunni og svo verðum við bara að sjá til hvað þeir gera í framhaldinu.“ Kvaðst vitnið ekki muna sérstaklega eftir þeim samskiptum en skilji þau á þann veg að tollgæslan hafi þarna verið búin að setja sig í samband við starfsmenn Thor Shipping og upplýsa um að „þessi gámur sé ekki að fara neitt“ þar sem hann sé ótollafgreiddur, og óska eftir að gámurinn verði „tekinn inn í hús“ hjá Thor Shipping til skoðunar, en í ljós hafi komið að gámurinn innihélt sígarettur.

Að sögn vitnisins E hafi hún treyst þeim upplýsingum sem veittar voru af hálfu ákærðu Snorra og Sverris Þórs varðandi innihald sendinganna og hafi tollskýrsla verið gerð með hliðsjón af því.

Vitnið, B, sagðist hafa tekið til starfa hjá Thor Shipping í september 2017 og sé þar enn við störf. Kvaðst hún muna eftir að hafa tollafgreitt vörur fyrir félagið Áfengi og tóbak ehf., en kvaðst hvorki muna til þess að hafa átt í samskiptum við ákærða Snorra né Sverri Þór, en vitnið Búi hafi einkum séð um samskipti við ákærðu. Hún hafi þó, að hana minni, í eitt skipti reynt að setja sig í samband við ákærðu og leitað upplýsinga um innihald sendingar, en engin svör fengið frá þeim. Hún sagðist þó ekki muna hver viðbrögð hennar hefðu verið við því. Vitnið Búi hefði hins vegar sagt henni að ræða við sig ef hún óskaði upplýsinga „um þetta“, og myndi hann þá ræða við ákærðu.

Að sögn vitnisins hafi hún komið að tollskýrslugerð vegna tilviks 9 í ákæru, þ.e. vegna þeirrar sendingar sem stöðvuð var af tollgæslu. Sagði hún ástæðu þess að varan hafi verið tollflokkuð sem prótein vera þá að almennt væri litið til þess hvernig „þetta hefði verið tollað áður“. Hún hafi í þessu tilviki ekki getað séð með skýrum hætti á reikningi hvað um væri að ræða og því hefði verið horft til eldri skýrslna frá sama aðila og farið eftir þeim, en hún hafi fengið leiðbeiningar um slíkt. Hún hafi á þessum tíma nýlega hafið störf hjá Thor Shipping og átti til að mynda eftir að sækja tollmiðlaranámskeið. Aðspurð kvaðst hún með engu móti hafa gert sér grein fyrir því að umrædd sending innihéldi sígarettur eða vindlinga.

Borinn var undir vitnið B tölvupóstur undirritaður af henni frá netfanginu […]@thorship.is frá 9. apríl 2018 á netfangið […]@aogt.is þar sem fram kemur: „Meðfylgjandi er tilkynning vegna sendingar hjá ThorShip“ og viðhengd er sjótilkynning þar sem fram kemur vörulýsingin: „PAPER AND FILTER“. Sagði hún að um væri að ræða sjálfkrafa tilkynningu sem hefði verið send í hennar nafni, þar sem hún hafi annast gerð farmskrár.

Vitnið, F, kvaðst hafa tekið til starfa hjá Thor Shipping ehf. í apríl 2016 og þar starfi hún enn. Kvaðst hún starfa í svokallaðri Service-deild, eða þjónustudeild þar sem hún annist innlestur skipa- og flugfarmskrár, annist sendingu tilkynninga, tollafgreiðslu og reikningsfæri skip og flug „sem kemur inn“.

Aðspurð kvaðst hún ekki hafa komið „að viðskiptum“ við félagið Áfengi og tóbak ehf., en hún hafi þó hugsanlega gert tollskýrslu. Þá kvaðst hana ekki reka minni til þess að hafa verið í samskiptum við ákærðu Snorra og Sverri Þór.

Vitnið kvaðst hafa annast tollskýrslugerð vegna tilviks 8 í ákæru, þ.e. vegna sendingar 4. desember 2017. Kvaðst hún ekki muna sérstaklega eftir þessari tollskýrslu, enda hafi hún gert ótalmargar slíkar skýrslur í starfi sínu hjá Thor Shipping. Taldi hún þó ástæðu þess að sendingin hafi þar verið flokkuð sem pappírsvörur vera þá að hún hafi „hermt eftir“ eldri skýrslum og flokkað í samræmi við það, enda gefi reikningar og fyrri tollafgreiðsla tilefni til þess.

Greindi F frá því að í kjölfar þessa hafi verklagi verið breytt hjá Thor Shipping og hert á ýmsum verkferlum við skráningu sendinga.

Vitnið, G, kvaðst hafa verið „viðloðandi“ starfsemi Thor Shipping ehf. allt frá stofnun félagsins, en hafi þó hafið þar störf um árið 2014, fyrst um sinn í hlutastarfi en verið í fullu starfi frá árinu 2017/2018. Vitnið kvaðst ekki sérstaklega þekkja til félagsins Áfengi og tóbak ehf. Hún kvaðst ekki muna til þess að hafa verið í samskiptum við ákærðu Snorra og Sverri Þór. Aðspurð sagði hún vitnið Búa hafa annast viðskipti Áfengis og tóbaks ehf. hjá Thor Shipping ehf., en hún muni ekki sérstaklega eftir að hafa verið í samskiptum við Búa vegna innflutnings félagsins.

Borin var undir G tollskýrsla sem sögð er gerð af henni frá 12. júlí 2016, og varðar tilvik 5 í ákæru. Kvaðst hún ekki muna sérstaklega eftir skýrslunni en taldi ástæðu þess að þar væri innihald sendingar sagt vera pappírsvörur vera þá að farið hefði verið eftir „öðrum skýrslum sem höfðu verið gerðar“ og finna mætti í kerfi Thor Shipping ehf. Kvaðst hún aðspurð ekki hafa fengið nokkrar athugasemdir í kjölfar sendingar tollskýrslunnar á netfangið […]@aogt.is.

Vitnið, H, kvaðst hafa hafið störf hjá Thor Shipping 3. maí 2013 en látið af störfum þar árið 2017. Hafi starf hennar þar lotið að gerð farmskráa, tollskýrslugerð og útflutningi. Kvaðst hún aðspurð ekkert muna eftir þeim atvikum sem til umfjöllunar séu í málinu og kvaðst ekki muna eftir að hafa átt í samskiptum við ákærðu.

Að sögn vitnisins geti vel verið að hún hafi gert tollskýrslur vegna tilvika 1, 2 og 3 í ákæru, en muni hins vegar ekki sérstaklega eftir því. Kvað hún ástæðu þess að vörurnar voru flokkaðar sem prótein á skýrslum væntanlega vera þá að „einhver hafi sagt það“. Almennt hafi verklagið verið með þeim hætti að tollflokkur hafi verið skráður í samræmi við skjalleg gögn sem lágu til grundvallar eða haft hafi verið samband við aðila væri það ekki ljóst.

Að sögn vitnisins I hefur hann starfað hjá Thor Shipping ehf. allt frá því í mars 2009 og starfi þar enn. Kvaðst hann einkum hafa starfað við sölu og þjónustu á flutningum. Aðspurður sagðist hann ekki hafa annast viðskipti við félagið Áfengi og tóbak ehf. og muni ekki til þess að hafa átt í samskiptum við ákærðu, en almennt hafi vitnið Búi annast þau samskipti. Hann geti þó ekki fullyrt með hvaða hætti þau samskipti hafi átt sér stað.

J kvaðst hafa hafið störf hjá Thor Shipping ehf. árið 2010 og starfi þar enn. Kveðst hann nú sinna rekstrar- og fjármálastjórn hjá félaginu, en hann hafi tekið við sem framkvæmdastjóri þess við fráfall þáverandi framkvæmdastjóra. Á umræddu tímabili hafi hann þó haft fjármál félagsins með höndum.

Vitnið kvaðst kannast við félagið Áfengi og tóbak ehf. en hafi þó ekki komið að viðskiptum þess við Thor Shipping ehf. Aðspurður kvaðst hann hugsanlega hafa verið í samskiptum við ákærðu Snorra og Sverri Þór á þeim tíma þegar hann annaðist sölumál hjá félaginu, en það hafi verið árunum 2010 til um það bil 2013. Að sögn vitnisins hafi vitnið Búi verið helsti tengiliður við félagið Áfengi og tóbak ehf. og ákærðu Snorra og Sverri Þór, að minnsta kosti á þessum tíma.

I var inntur eftir því með hvaða hætti breytt hefði verið skráningu á innihaldi sendinga í tölvukerfi Thor Shipping ehf. Sagði hann farmbréf koma rafrænt og vera lesin beint inn í tölvukerfið, en til að breyta vörulýsingu þurfi starfsmaður félagsins að gera það handvirkt. Hann geti þó ekki sagt til um hver hafi breytt umræddum vörulýsingum.

Sagði I að í kjölfar þess að gámurinn hafi verið tekinn til skoðunar í apríl 2018 hafi strax verið hafist handa við að taka saman gögn varðandi eldri sendingar að beiðni tollyfirvalda. Við þá skoðun hafi komið í ljós fyrrgreindar breytingar á vörulýsingum.

Að sögn I hafi verkferlum verið breytt, og hert á reglum, í kjölfar þessa enda hefðu menn rekið augu í ýmsa veikleika sem talið var að hefðu verið misnotaðir. Á það einkum við þegar reikningar sem lagðir eru fram við skoðun eru ekki skýrir um innihald sendingar og þá farið fram á skriflega lýsingu frá innflytjanda.

Vitnið, K, tollfulltrúi kveðst hafa starfað sem slíkur allt frá árinu 2009. Greindi hann svo frá að málið hefði borist rannsóknardeildinni frá tolleftirliti í kjölfar stöðvunar gámsins. Aðspurður um afdrif þess gáms sem stöðvaður var við tolleftirlit 9. apríl 2018 kvað hann gáminn hafi verið færðan á sérstakt svæði í Straumsvík en honum sé þó ekki kunnugt um það hvar hann sé nú staðsettur. Þó telji hann gáminn hafi verið fluttan í sérstaka haldlagningargeymslu sem hann minni að sé í Tollhúsinu í Reykjavík. Vitnið kvaðst ekki geta svarað því hvers vegna ekki hafi verið orðið við beiðni ákærðu um að færa gáminn á frísvæði hjá Eimskip.

Lögreglufulltrúi nr. […], starfsmaður héraðssaksóknara, gerði stuttlega grein fyrir rannsókn málsins. Sagði hann málið hafa verið rannsakað hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu áður en það var sent héraðssaksóknara til afgreiðslu. Rannsókn lögreglu hafi einkum verið sinnt af tveimur rannsóknarlögreglumönnum og hafi lögregla ráðist í ýmsar rannsóknaraðgerðir vegna málsins, þar á meðal húsleitir, haldlagningu og kyrrsetningu eigna auk annars. Lögreglufulltrúinn taldi þann tíma sem rannsókn málsins tók hjá embættinu ekki hafa dregist, enda hafi umfang málsins verið mikið, gögn máls hafi verið fjölmörg sem þurfti að skoða og rannsaka.

Borin var undir lögreglufulltrúann rannsóknarskýrsla sem hann gerði vegna málsins og dagsett er 13. september 2023. Að hans sögn hafi málinu fylgt útreikningur á ætluðum undanskotum sem hafi verið unninn af tollyfirvöldum og hugsanlega einnig af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Hafi héraðssaksóknaraembættið afráðið að ráðast í sjálfstæða útreikninga hvað þetta varðar. Kvaðst hann hafa kynnt sér þau lög sem málið varðar og sett sig í samband við aðila hjá ÁTVR sem hafi yfirfarið útreikningana, en þeir fela í sér útreikning tóbaksgjalda vegna tilvikanna níu sem getið er í ákæru. Hafi útreikningurinn tekið mið af mismunandi tegundum tóbaks, auk þess sem tekið var mið af árlegum breytingum tóbaksgjalds. Hins vegar hafi við útreikninginn ekki verið tekið mið af lögbundinni heildsöluálagningu ÁTVR, en hún hafi þó verið tilgreind í skýrslu rannsakara. Það sé þó mat lögreglufulltrúans að sú álagning hefði í raun átt að bætast við þá fjárhæð sem greinir í skýrslunni. Hins vegar hafi verið tekin sú ákvörðun að nefna fyrrgreinda álagningu í skýrslunni en reikna hana þó ekki inn við tölulegan útreikning. Slík heildsöluálagning sé þó lögbundin og ekki sé unnt að komast hjá henni. Við útreikninginn hafi því verið gætt fulls meðalhófs.

Aðspurður taldi hann gám, sem stöðvaður var af tollyfirvöldum 9. apríl 2018, eða innihald hans, vera í geymslu og vörslu tollsins.

1. Forsendur og niðurstaða Ákærðu eru í máli þessu gefin að sök stórfelld brot gegn tollalögum og lögum um gjald af áfengi og tóbaki vegna alls níu tilvika á árunum 2015 til 2018, með því að veita íslenskum tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar við innflutning félagsins Áfengi og tóbak ehf., sem er í eigu ákærðu Snorra og Sverris Þórs, á reyktóbaki og vindlingum frá þýska fyrirtækinu Grand River Enterprises GmbH, belgíska félaginu Overseas Distribution Company N.V. og danska félaginu Mac Baren Tobacco Company A/S, með því að koma því til leiðar að starfsmaður hjá Thor Shipping ehf., sem sinnti tollskjalagerð í umboði félagsins, tilgreindi rangar vörutegundir á aðflutningsskýrslum fyrir tollafgreiðslu, og með þeim hætti komið því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald að fjárhæð samtals 740.742.386 krónur var ekki lagt á innfluttar vörur félagsins.

   Í 1. mgr. 172. gr. tollalaga nr. 88/2005 segir að hver sem af ásetningi eða gáleysi veitir rangar eða villandi upplýsingar um tegund, magn eða verðmæti vöru eða vanrækir að leggja fram tilskilin gögn samkvæmt lögunum vegna innflutnings vöru skuli sæta sektum sem að lágmarki nemi tvöföldum en að hámarki tíföldum aðflutningsgjöldum af því tollverði sem dregið hafi verið undan álagningu aðflutningsgjalda. Álag á toll og önnur aðflutningsgjöld samkvæmt 86. gr. og 180. gr. b laganna skal dragast frá sektarfjárhæð. Þá segir í 5. mgr. 172. gr. að hafi brot gegn 1., 3. eða 4. mgr. ákvæðisins verið framið af ásetningi varði það auk sekta fangelsi allt að sex árum ef brotið er ítrekað eða sakir miklar að öðru leyti.

   Þá segir í 2. málslið 1. mgr. 11. gr. laga nr. 96/1995 um gjald af áfengi og tóbaki að ákvæði tollalaga skuli gilda að því leyti sem lögin kveði ekki á um gjaldskyldu, gjaldfrelsi, úrskurð um flokkun til gjaldskyldu, álagningu, innheimtu, lögvernd, viðurlög, refsingar og aðra framkvæmd varðandi gjald af innfluttu áfengi og tóbaki.

   Í máli þessu liggur fyrir að ákærðu Snorri Guðmundsson og Sverrir Þór Gunnarsson stóðu að innflutningi á reyktóbaki og vindlingum af hálfu Áfengis og tóbaks ehf., en ákærði Snorri er skráður stjórnarformaður félagsins en A, sambýliskona ákærða Sverris Þórs, er skráð meðstjórnandi. Þá eru ákærðu Snorri og Sverrir Þór báðir skráðir prókúruhafar félagsins. Er tilgangur félagsins sagður vera innflutningur á tóbaki og áfengi, smásala og heildsala, rekstur fasteigna og lánastarfsemi. Félagið hét upphaflega Tóbaksfélag Íslands ehf. og var stofnandi þess sagt vera einkahlutafélagið Urriðafoss en forráðamaður félagsins er ákærði Sverrir Þór. Í febrúar 2012 móttók fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra tilkynningu um breytingu á nafni félagsins ásamt nýjum samþykktum þess en með þeim var nafni félagsins breytt í Áfengi og tóbak ehf. Undir samþykktirnar var ritað af ákærðu báðum, Snorra og Sverri Þór.

   Að framan hefur að nokkru verið rakinn framburður ákærðu Snorra og Sverris Þórs hjá lögreglu, en þeir báðust báðir undan því að gefa skýrslu við aðalmeðferð málsins. Af framburði þeirra verður ekki annað ráðið en að þeir hafi um langa hríð staðið að innflutningi ýmiss varnings, þar á meðal tóbaks og vindlinga, auk þess sem tilgangur félags þeirra, Áfengis og tóbaks ehf., var meðal annars innflutningur á tóbaki, líkt og að framan greinir. Framangreind ákæruatriði lúta að alls níu tilvikum þar sem ákærðu er gefið að sök að hafa flutt inn slíkar vörur frá þremur erlendum birgjum. Ákærðu hafa hvorki getað svarað því játandi né neitandi hvort innihald umræddra sendinga hafi verið tóbak, líkt og ákæran lýtur að. Þeir hafa hins vegar báðir borið að hafa flutt inn umtalsvert magn tóbaks og annars tóbaksvarnings. Þá báru þeir báðir í skýrslutöku hjá lögreglu að hafa aldrei flutt inn prótein, líkt og tilgreint er á aðflutningsskýrslum, sem stundum virðast nefndar tollskýrslur, í ákærutilvikum 1 til 4 og tilvikum 7 og 9. Hafa ákærðu engar skýringar á því gefið aðrar en þær að starfsmenn Thor Shipping ehf. hafi annast tollskýrslugerð fyrir þeirra hönd. Enn fremur greindi ákærði Snorri svo frá fyrir lögreglu að hann ræki ekki minni til þess að hafa verið í samskiptum við dómfellda Búa. Allt að einu er í gögnum máls, eins og áður greinir, að finna nokkurt magn tölvupósta þar sem hann á í slíkum samskiptum, auk þess sem í gögnum máls er að finna símtalaskrá úr vinnusíma dómfellda Búa hjá Thor Shipping ehf., en þar má sjá að Búi er í samskiptum við báða ákærðu í desember 2016 og í apríl 2018, eða á svipuðum tíma og tollafgreiðsla átti sér stað vegna tilvika 7 og 9 í ákæru. Þá er ótrúverðugur sá framburður ákærða Snorra að hann reki hvorki minni til þess að vörur hafi verið sendar í söluturninn Polo við Bústaðaveg né á heimili hans að […] í Garðabæ eða að […] í Hafnarfirði, en í því efni liggur til að mynda fyrir að gámi var ekið að heimili ákærða 6. júní 2016 og hann sóttur þangað aftur tveimur dögum síðar, en ætla má að þar hafi verið um að ræða sendingu sem getið er í tilviki 4 í ákæru. Þá þykir ljóst vera að vörusendingar í tilvikum 1 til 7 voru fluttar á fyrrgreinda staði en á […] í Hafnarfirði í tilviki 8.

   Í málinu liggur fyrir upplýsingaskýrsla héraðssaksóknara vegna skoðunar á bókhaldi félagsins Áfengi og tóbak ehf., sem vistað var rafrænt líkt og áður er rakið. Við skoðun þess mátti ekki greina færslur vegna umræddra níu vörusendinga sem ákæra máls þessa varðar, hvorki um kaup né sölu. Á bankareikningum félagsins má hins vegar sjá greiðslur til erlendu heildsalanna Overseas Distribution Company, Grand River Enterprises og Mac Baren Tobacco Company á umræddu tímabili.

   Í málinu liggja fyrir reikningar vegna innflutnings í þeim níu tilvikum sem ákæra málsins varðar. Af þeim, og öðrum gögnum sem umrædd níu tilvik varða, verður berlega ráðið að umræddur innflutningur laut að innflutningi á reyktóbaki eða vindlingum, en ekki próteini líkt og greinir í aðflutningsskýrslu í tilvikum 1, 2, 3, 4, 7 og 9 eða pappírsvörum líkt og greinir í aðflutningsskýrslum í tilvikum 5, 6 og 8. Jafnframt liggja fyrir í málinu fjölmörg tölvupóstsamskipti annars vegar milli ákærðu og viðkomandi söluaðila erlendis og hins vegar milli ákærðu og starfsmanna Thor Shipping ehf., einkum dómfellda Búa, vegna umræddra sendinga.

   Þegar allt framangreint er metið heildstætt þykir að mati dómsins liggja fyrir að í hinum níu tilvikum fluttu ákærðu, fyrir milligöngu félags síns, Áfengis og tóbaks ehf., inn tóbak og vindlinga, líkt og vísað er til í ákæruskjali. Þá liggur enn fremur fyrir að tóbakið og vindlingarnir voru fluttir annars vegar á heimili ákærða Snorra eða í húsnæði á vegum ákærðu.

   Af 3. gr. tollalaga leiðir að tollskylda hvílir á innflytjanda vöru, hvort sem hún er flutt til landsins til endursölu, afhendingar án endurgjalds eða eigin nota. Það á þó ekki við um þá aðila sem taldir eru upp í 4. gr. laganna. Þá greinir í 1. mgr. 20. gr. laganna að inn- og útflytjendur skuli færa vöru til tollflokks í viðeigandi tollskjölum samkvæmt almennum reglum um túlkun tollskrárinnar í viðauka I við lögin. Leiki vafi á um tollflokkun vöru eða óski inn- eða útflytjandi eftir staðfestingu tollyfirvalda á tollflokkun vöru getur hann leitað eftir bindandi áliti tollyfirvalda á tollflokkun vörunnar í samræmi við 21. gr., sbr. 2. mgr. 20. gr. laganna. Innflytjanda er skylt, sbr. 1. mgr. 22. gr. laganna, að láta tollyfirvöldum í té aðflutningsskýrslu og önnur tollskjöl vegna innfluttrar vöru áður en vara er afhent til notkunar innan lands eða sett í tollfrjálsa verslun eða tollfrjálsa forðageymslu. Er innflytjendum veittur sex mánaða frestur í því skyni, sem miðast við komudag flutningsfars vöru til landsins nema vöru hafi verið ráðstafað í tollvörugeymslu eða á frísvæði.

   Þá kemur fram í 32. gr. tollalaga að innflytjandi vöru beri ábyrgð á því að við upplýsingagjöf til tollyfirvalda sé greint frá öllu því sem frá eigi að greina vegna tollafgreiðslu og að þær upplýsingar séu byggðar á viðeigandi fylgiskjölum sem eiga að liggja til grundvallar aðflutningsskýrslum samkvæmt 23. gr. laganna, eftir því sem við á, þar á meðal vörureikningur, sbr. 28. gr. laganna.

   Í ákæru er vísað til þess að með háttsemi sinni hafi ákærðu komið því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald að fjárhæð samtals 740.742.386 krónur var ekki lagt á innfluttar vörur félagsins, líkt og nánar er sundurliðað í ákæru. Við aðalmeðferð málsins leiðrétti ákæruvald tilvísun til grunnfjárhæðar tóbaksgjalds („T1“) sem vísað er til í röksemdakafla ákæruskjals, en allt að einu sé sá útreikningur sem þar kemur fram réttur enda sé miðað við þær breytingar sem gerðar hafa verið á lögum um gjald af áfengi og tóbaki nr. 96/1995, sbr. 9. gr. þeirra laga. Við skoðun verður ekki annað ráðið en að útreikningur ætlaðs vangreidds tóbaksgjalds og annarra gjalda sem lagður er til grundvallar í ákæru, alls að fjárhæð 740.742.386 krónur, sé réttur. Að þessu virtu er ekki tölulegur ágreiningur um útreikning ákæruvalds að framangreindum forsendum gefnum. Verjendur ákærðu hafa þó vísað til þess annars vegar að ekki sé unnt að gera þeim refsingu vegna ætlaðs vangreidds tóbaksgjalds, þar sem álagning þeirra gjalda sé alfarið á könnu Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins. Gjaldið hafi ekki verið lagt á og því verði þeim ekki gerð refsing eða sektarákvörðun á þeim grundvelli. Í annan stað hafa verjendur vísað til þess að ekki sé unnt að leggja virðisaukaskatt á ætluð vangreidd gjöld. Dómurinn getur ekki fallist á þessi sjónarmið verjenda. Í máli þessu eru ákærðu sakfelldir fyrir brot á tilgreindum ákvæðum tollalaga og laga um gjald af áfengi og tóbaki með því að hafa ranglega og með villandi hætti staðið að tilgreiningu hins innflutta varnings og þannig komið sér hjá greiðslu opinberra gjalda, þar á meðal tóbaksgjalds. Slíkt gjald, ef rétt er lagt á, ber virðisaukaskatt í samræmi við ákvæði laga nr. 50/1988, einkum 1., sbr. 14., gr. þeirra.

   Að framangreindu virtu er það mat dómsins að ákærðu, Snorri og Sverrir Þór, hafi af ásetningi veitt íslenskum tollyfirvöldum rangar og villandi upplýsingar um innihald umræddra vörusendinga á aðflutningsgögnum sem ætluð eru stjórnvöldum til álagningar lögboðinna gjalda, en af gögnum máls verður ekki annað ráðið en að ákærðu hafi haft umtalsverða þekkingu á þeim lögum og reglum sem um slíkan innflutning gilda. Með þessu komu ákærðu því til leiðar að lögbundið tóbaksgjald var ekki lagt á vörurnar, en brot þeirra teljast fullframin við það að veittar voru hinar röngu og villandi upplýsingar. Eru brot ákærðu því réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru.

Um ákvörðun refsingar o.fl.

Ákærðu Sverrir Þór og Snorri hafa verið sakfelldir fyrir þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru. Hafa ákærðu vísað til þess að ekki sé unnt að gera þeim refsingu þar sem sök þeirra sé fyrnd, ef ekki að öllu leyti, þá vegna tímabilsins 2016 og 2017.

Brot ákærðu ber að mati dómsins að meta heildstætt sem samfellda brotastarfsemi ákærðu á árunum 2015 til 2018. Rannsókn máls þessa hófst með kærubréfi tollstjóra 17. maí 2018 og var fyrningarfrestur þá rofinn, sbr. 4. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 187. gr. tollalaga. Með bréfi tollstjóra 16. október sama ár var málinu vísað til rannsóknar lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu sem 25. febrúar 2021 vísaði rannsókn málsins áfram til héraðssaksóknara og var ákæra í málinu gefin út 5. september 2024. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að rannsókn þess hafi verið haldið áfram án ástæðulauss dráttar. Eru brot ákærðu því ófyrnd.

Ákærði Snorri, sem fæddur er árið 1983, og ákærði Sverrir Þór, sem fæddur er árið 1985, hafa ekki áður sætt refsingu og verður til þess horft við ákvörðun refsingar. Brot ákærðu vörðuðu hins vegar verulegar fjárhæðir, voru ítrekuð og stóðu samfellt yfir í nokkurn tíma. Þá er tekið undir með ákæruvaldinu að ákærðu hafi við verknaðinn sýnt af sér skýran og einbeittan brotavilja. Að því virtu og í samræmi við 1., sbr. 5., mgr. 172. gr. tollalaga verður refsing þeirra ákveðin fangelsi í tvö ár sem rétt þykir að bundin verði skilorði líkt og í dómsorði greinir.

Að öllu gættu teljast brot ákærðu, sem framin voru í rekstri einkahlutafélags þeirra, Áfengis og tóbaks, vera stórfelld og því ekki fært að mati dómsins að miða við fésektarlágmark 1. mgr. 172. gr. tollalaga. Verður sektarfjárhæðin því, eins og hér stendur á, miðuð við fjárhæð sem nemur um þreföldum aðflutningsgjöldum af tollverði sem dregið var undan álagningu aðflutningsgjalda, allt að frádregnu álagi samkvæmt lokamálslið ákvæðisins, sbr. 11. gr. laga nr. 96/1995, líkt og ráðið verður af sundurliðun í ákæruskjali og rannsóknargögnum máls. Verða ákærðu þannig að auki dæmdir til að greiða hvor um sig 1.100.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs, en sæta ella fangelsi í 360 daga greiðist sektin ekki innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja.

Upptökukröfur

Í málinu er krafist „upptöku ávinnings og upptöku til greiðslu sektar, á haldlögðum og kyrrsettum verðmætum“ líkt og nánar greinir í B- og C-lið III. kafla í ákæru, en um er að ræða fasteignir sem kyrrsettar voru með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 9. nóvember 2022. Þá er krafist upptöku á nánar tilgreindum fjármunum ákærðu Sverris Þórs og Snorra sem haldlagðir hafa verið og lagðir hafa verið inn á vörslureikninga sem sérstaklega voru stofnaðir í því skyni af hálfu héraðssaksóknara, líkt og nánar greinir í ákærukaflanum. Er um upptökukröfur vísað til 69. gr. og 69. gr. b til f almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með því að ákærðu, Sverrir Þór og Snorri, eru báðir sakfelldir samkvæmt ákæru eru fyrir hendi skilyrði til að fallast á gerðar upptökukröfur ákæruvalds í samræmi við tilgreind ákvæði almennra hegningarlaga. Upptakan nær einnig til áfallinna vaxta og verðbóta af hinum haldlögðu fjármunum frá haldlagningardegi.

Í samræmi við heimild í 1. mgr. 181. gr. tollalaga verður félaginu Áfengi og tóbak ehf. gert að sæta upptöku á vörusendingu með sendingarnúmerið H EAH 08 04 8 NL RTM B222 sem tekin var til skoðunar og haldlögð af tollyfirvöldum 10. apríl 2018, en sendingin innihélt 44.075 karton af vindlingum, þ.e. 440.750 vindlingapakka.

Sakarkostnaður

Að virtum úrslitum málsins og með vísan til 1. mgr. 235. gr., sbr. 236. gr., laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 verður ákærðu gert að greiða málsvarnarlaun verjenda sinna. Skal ákærði Snorri greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Karls Georgs Sigurbjörnssonar lögmanns, 3.500.000 króna. Þá skal ákærði Sverrir Þór greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Sigurðar G. Guðjónssonar lögmanns, 4.000.000 króna. Hefur við ákvörðun málsvarnarlauna verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Í samræmi við 2. mgr. 236. gr., sbr. 1. mgr. 235. gr., laga nr. 88/2008 verður ákærðu gert að greiða óskipt sakarkostnað að fjárhæð 372.000 krónur, vegna verðmats Michelsen ehf. á haldlögðum armbandsúrum Þá verður ákærða Snorra gert að greiða sakarkostnað að fjárhæð 414.315 krónur sem er reikningur vegna greiðslu þóknunar tilnefnds verjanda hans á rannsóknarstigi, Sigmars Páls Jónssonar lögmanns.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Ásmunda Björg Baldursdóttir aðstoðarsaksóknari.

Þórhallur Haukur Þorvaldsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Gætt var 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Dómsorð:

Ákærðu, Sverrir Þór Gunnarsson og Snorri Guðmundsson, sæti hvor um sig fangelsi í tvö ár, en fresta skal fullnustu refsingar þeirra beggja og hún niður falla að liðnum þremur árum frá birtingu dómsins að telja haldi ákærðu hvor um sig almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærðu, Sverrir Þór og Snorri, greiði hvor um sig 1.100.000.000 króna í sekt til ríkissjóðs. Verði sektin ekki greidd innan fjögurra vikna frá birtingu dóms þessa að telja skulu ákærðu, hvor um sig, sæta í hennar stað fangelsi í 360 daga.

Upptæk er gerð vörusending í eigu Áfengis og tóbaks ehf. með sendingarnúmerið H EAH 08 04 8 NL RTM B222 sem tekin var til skoðunar og haldlögð af tollyfirvöldum 10. apríl 2018, en vörusendingin innihélt 44.075 karton af vindlingum, þ.e. 440.750 vindlingapakka.

Ákærði Sverrir Þór sæti upptöku á fasteignunum að […], Garðabæ, fastanúmer […], og að […], Reykjavík, fastanúmer […], sem kyrrsettar voru 9. nóvember 2022 að beiðni héraðssaksóknara með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. […].

Ákærði Sverrir Þór sæti upptöku á eftirfarandi innstæðum á bankareikningum sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni, auk áfallinna vaxta og verðbóta af þeim fjárhæðum:

1) innstæðu að fjárhæð 1.575 bandaríkjadollarar af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […], 2) innstæðu að fjárhæð 60.500 krónur af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […], 3) innstæðu að fjárhæð 12.235 evrur af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […], 4) innstæðu að fjárhæð 9.420.000 krónur af reikningi nr. […], munaskýrsla […], 5) innstæðu að fjárhæð 1.997.500 krónur af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […], 6) innstæðu að fjárhæð 1.500.000 krónur af reikningi nr. […] og 7) innstæðu að fjárhæð 40.000.000 króna af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […].

Ákærði Snorri sæti upptöku á 50% eignarhlut sínum í eftirtöldum þremur eignum sem kyrrsettar voru að beiðni héraðssaksóknara 9. nóvember 2022, með kyrrsetningargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu nr. 2022-[…]:

1) […], lóð, Bláskógabyggð, fastanúmer […], 2) […], sveitarfélaginu Stykkishólmi, fastanúmer […] og 3) […], Garðabæ, fastanúmer […].

Ákærði Snorri sæti upptöku á eftirfarandi innstæðum á bankareikningum sem héraðssaksóknari stofnaði til að varðveita haldlagða fjármuni, auk áfallinna vaxta og verðbóta af þeim fjárhæðum:

1) innstæðu að fjárhæð 10.290.000 krónur af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […], 2) innstæðu að fjárhæð 1.650 evrur af reikningi nr. […], 3) innstæðu að fjárhæð 71.000.000 króna af reikningi nr. […], 4) innstæðu að fjárhæð 39.800.000 krónur af reikningi nr. […], 5) innstæðu að fjárhæð 12.000.000 króna af reikningi nr. […], munaskýrsla nr. […].

Ákærði, Sverrir Þór, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Sigurðar G. Guðjónssonar lögmanns, 4.000.000 króna.

Ákærði, Snorri, greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Karls Georgs Sigurbjörnssonar lögmanns, 3.500.000 króna, og 414.315 krónur í annan sakarkostnað.

Ákærðu, Sverrir Þór og Snorri, greiði óskipt annan sakarkostnað að fjárhæð 372.000 krónur.