Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Arnfríður Einarsdóttir, Ásmundur Helgason og Kjartan Bjarni Björgvinsson.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 30. nóvember 2023. Málsgögn bárust réttinum 12. júní 2024. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Reykjaness 3. nóvember 2023 í málinu nr. S-1015/2023.
2. Ákæruvaldið krefst þess að ákærðu verði sakfelldir fyrir þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru og dæmdir til refsingar.
3. Ákærði Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson krefst staðfestingar hins áfrýjaða dóms. Til vara krefst ákærði þess að hann verði látinn sæta vægustu refsingu sem lög leyfa og að hún verði að öllu leyti skilorðsbundin, sem og að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá dómi.
4. Ákærði Bessi Karlsson krefst sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins og að einkaréttarkröfu brotaþola verði vísað frá héraðsdómi. Til vara krefst ákærði þess að hann verði látinn sæta vægustu refsingu sem lög leyfa og að hún verði skilorðsbundin að öllu leyti eða að hluta.
5. Brotaþoli, A, krefst þess að Landsréttur fallist á kröfur ákæruvaldsins um sakfellingu ákærðu. Jafnframt krefst brotaþoli þess að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur hvað varðar frávísun á einkaréttarkröfu hennar og málinu verði heimvísað að því leyti til efnislegrar meðferðar og ákærðu dæmdir til að greiða henni þær bætur sem hún krefst. Til vara krefst brotaþoli þess að Landsréttur fallist á kröfur ákæruvaldsins um sakfellingu ákærðu.

Málsatvik og sönnunarfærsla

1. Með ákæru héraðssaksóknara 30. mars 2023 er ákærðu gefin að sök nauðgun, með því að hafa aðfararnótt sunnudagsins 8. mars 2020 á þáverandi heimili ákærða Ásbjörns að [...] í Hafnarfirði, með ofbeldi og ólögmætri nauðung, í félagi, haft önnur kynferðismök en samræði við brotaþola án hennar samþykkis, en ákærði Ásbjörn, hafi haldið höndum hennar föstum, rifið endurtekið í hár hennar, tekið hana hálstaki og slegið hana nokkrum sinnum í andlitið. Þá hafi ákærðu báðir skipst á að setja fingur og getnaðarlimi sína inn í munn hennar og þvingað hana til að hafa við þá munnmök. Meðan á þessu stóð hafi ákærðu báðir þuklað á brjóstum hennar innanklæða og kynfærum hennar utanklæða, og þvingað hana til að taka kókaín, allt með þeim afleiðingum að brotaþoli hlaut þreifieymsli í hársverði og yfir vöðvum á hálsi beggja vegna og marbletti á vinstri upphandlegg.
2. Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti gáfu ákærðu og brotaþoli viðbótarskýrslu, sem og vitnin D og E. Á undan skýrslugjöf hvers þeirra var spilaður framburður viðkomandi við aðalmeðferð málsins í héraði. Fyrir skýrslugjöf vitnanna D og E var jafnframt horft á upptöku úr búkmyndavél lögreglumanns á vettvangi aðfararnótt 8. mars 2020 þar sem vitnin lýstu atvikum málsins eins og þau horfðu við þeim á þeim tíma. Einnig var tekin skýrsla af vitninu P, sviðsstjóra rannsóknarstofu í lyfja- og eiturefnafræði, en auk þess voru spilaðar skýrslur vitnanna C og B, foreldra brotaþola, sem þau gáfu við aðalmeðferð málsins í héraði.
3. Í skýrslutöku ákærða Ásbjörns við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var ákærði spurður sérstaklega um það misræmi sem væri á milli framburðar hans í skýrslutöku hjá lögreglu 8. mars 2020 um að vitnin D og E hafi verið í mesta lagi fimm mínútur í burtu og þess sem hann sagði síðar fyrir héraðsdómi um að þær hafi verið 10 til 15 mínútur í burtu. Kvaðst ákærði þá ekki gera sér grein fyrir því hversu lengi þær hefðu verið fjarverandi og þar með þeim tíma sem hann og meðákærði Bessi voru einir með brotaþola.
4. Í sömu skýrslutöku voru bornar undir ákærða Ásbjörn upplýsingar í gögnum málsins um fjarlægðina frá þáverandi heimili hans að [...] að heimili vitnisins E að [...] og þann tíma sem áætlað væri að það tæki að ganga þá leið. Kvaðst ákærði ekki vefengja það sem fram kæmi gögnunum um að það tæki að minnsta kosti 26 mínútur að ganga leiðina fram og til baka og að ákærðu hefðu ekki skemur en þann tíma því verið einir með brotaþola.
5. Fyrir Landsrétti var ákærði Ásbjörn inntur eftir ástæðum þess að hann hefði í engu lýst því sem gerðist milli meðákærða Bessa og brotaþola í skýrslutöku sinni hjá lögreglu en síðan greint frá því fyrir héraðsdómi að Bessi og brotaþoli hefðu verið í faðmlögum og að kyssast allt kvöldið. Svaraði ákærði því til að hann hefði verið ,,í sjokki“ í kjölfar handtöku sinnar og honum hafi því láðst að greina frá þessu. Ákærði gaf sama svar þegar hann var beðinn að skýra hvers vegna hann hefði fyrst greint frá því fyrir héraðsdómi að ástandið á brotaþola hefði breyst þegar sími hennar byrjaði að hringja eftir að vitnin D og E komu til baka. Var þá jafnframt vísað til þess að ákærði hefði borið í skýrslutöku sinni hjá lögreglu að hann hefði ekki veitt því eftirtekt að hegðun brotaþola hefði breyst þegar leið á kvöldið.
6. Ákærði Ásbjörn var jafnframt spurður fyrir Landsrétti hvort hann gæti skýrt misræmi milli framburðar hans og framburðar meðákærða Bessa í skýrslutökum hjá lögreglu 8. mars 2020 um hvað ákærði hefði gert í kjölfar þess að D og E fóru úr íbúðinni. Þannig hefði Ásbjörn sjálfur borið tvívegis í skýrslutökunni að hann hefði staðið upp og farið í tölvuna þegar D og E voru nýfarnar úr íbúðinni Meðákærði Bessi hefði aftur á móti borið í skýrslutöku sinni hjá lögreglu sama dag að Ásbjörn hefði verið áfram með þeim í sófanum á meðan þau kysstust og létu vel að hvort öðru. Fyrir Landsrétti svaraði ákærði Ásbjörn á þann veg að „í minningunni“ hefði hann strax staðið upp.
7. Ákærði Ásbjörn kvaðst í skýrslu sinni fyrir Landsrétti engar skýringar geta gefið á því hvers vegna brotaþoli bæri hann og meðákærða Bessa þeim sökum sem um ræðir í málinu. Þá kvaðst hann hvorki hafa neina skýringu á því hvers vegna hár úr brotaþola hafi fundist á innanverðum nærbuxum meðákærða Bessa né þeim áverkum sem hefðu verið á brotaþola þegar hún kom á Neyðarmóttöku nokkrum klukkustundum eftir að hún hafði verið ein með ákærðu. Þá kvaðst hann ekki geta útskýrt hvers vegna vitnin D, [tengsl við ákærða Ásbjörn] ákærða á þeim tíma sem atvik málsins gerðust, og E greindu lögreglu frá því strax á vettvangi í kjölfar þess að ákærðu voru handteknir vegna ætlaðs kynferðisbrots að þær hefðu báðar fundið að eitthvað bjátaði á hjá brotaþola þegar þær komu til baka eftir að hún hafði verið ein með ákærðu.
8. Í skýrslu sinni fyrir Landsrétti kvaðst ákærði Bessi ekki vefengja þau gögn sem honum voru kynnt um fjarlægð milli heimilis meðákærða Ásbjörns og vitnisins E og að vitnin D og E hefðu að minnsta kosti verið 26 mínútur í burtu á meðan ákærðu voru einir með brotaþola. Ákærði Bessi gat ekki veitt skýringar á framburði sínum í fyrstu skýrslu hjá lögreglu 8. mars 2020 að þær hefðu einungis verið „örstutt“ eða „einhverjar mínútur“ í burtu og að hann hefði haldið að þær hefðu farið út í „næsta hús eða bíl“ að ná í sígarettur. Fyrir héraðsdómi var framburður ákærða Bessa á þá leið að hann vissi ekki nákvæmlega hversu lengi vitnin voru í burtu en það hafi „[liðið] allavega eins og tíu mínútur, kortér“ eða „fimm, tíu mínútur.“
9. Fyrir Landsrétti var einnig borið undir ákærða Bessa hvers vegna hann hefði fyrst greint frá því fyrir héraðsdómi að hann og brotaþoli hefðu verið að kela í sófanum allan tímann á meðan D og E voru í burtu. Þá var hann jafnframt spurður að því hvers vegna hann hefði ekki greint frá því í fyrstu skýrslutöku hjá lögreglu að hann hefði sleikt brjóst brotaþola eins og hann nefndi í síðari skýrslutöku sinni hjá lögreglu 20. nóvember 2020. Svaraði ákærði því til að hann hefði verið stressaður í fyrstu skýrslutöku.
10. Ákærði Bessi var auk þess beðinn um að skýra í viðbótarskýrslu sinni fyrir Landsrétti hvers vegna það væri misræmi á milli framburðar hans í fyrstu skýrslutöku hjá lögreglu 8. mars 2020 og í síðari skýrslutöku 20. nóvember 2020 um hvar meðákærði Ásbjörn hefði verið þegar hann og brotaþoli voru að kela eftir að D og E fóru úr íbúðinni. Þannig hafi ákærði Bessi borið á þann veg í fyrri skýrslunni að meðákærði Ásbjörn hafi verið með þeim í sófanum en í síðari skýrslunni á þá leið að Ásbjörn hefði farið beint í tölvuna eftir að vitnin yfirgáfu íbúðina. Skýrði ákærði misræmið á þann veg að hann hefði verið stressaður og hræddur.
11. Fyrir Landsrétti kvaðst ákærði Bessi heldur ekki geta útskýrt hvernig hár úr brotaþola komst inn á nærbuxur hans. Þegar framburður ákærða Bessa í síðari skýrslutöku hjá lögreglu 20. nóvember 2020 um að hann hefði ekki snert hár brotaþola var borinn undir hann í fyrir Landsrétti kvaðst hann hafa snert hár hennar að einhverju leyti.
12. Við skýrslugjöfina var ákærði Bessi jafnframt spurður um misræmi í framburði hans í fyrri og síðari skýrslutöku hjá lögreglu um hegðun brotaþola undir lok kvölds þegar vitnin D og E komu til baka. Þannig hefði hann borið í fyrri skýrslutökunni að brotaþoli hefði verið þreytt og ekki jafnhress undir lok kvöldsins. Í þeirri síðari hefði hann aftur á móti borið á þann veg að brotaþoli hefði allt í einu ákveðið að fara heim þegar vitnin komu til baka. Ákærði Bessi kvaðst fyrir Landsrétti ekki muna eftir þessum atvikum. Þá kvaðst hann heldur ekki minnast þess að brotaþoli hefði verið í uppnámi þegar vitnin D og E komu til baka eins og þær hefðu greint lögreglu frá á vettvangi í framhaldi af því að ákærðu voru handteknir. Þá kvaðst hann ekki muna hvort brotaþoli hefði átt í ágreiningi við föður sinn og verið að ræða við hann í síma þegar vitnin komu til baka eins og meðákærði Ásbjörn hefði borið.
13. Í skýrslu brotaþola, A, fyrir Landsrétti kvað hún erfitt að muna allt um atvik kvöldið og nóttina sem ákæra málsins tekur til, enda væru um fjögur og hálft ár liðið. Í minningunni hefði sú háttsemi ákærðu sem málið varðar hafist þegar vitnin D og E fóru inn á baðherbergi og hún var ein frammi með ákærðu en ákærði Ásbjörn hafi þá átt upptökin með því að rífa í hár hennar og segja henni að hún yrði að passa sig á strákum eins og honum, eins og hún hefði greint frá í héraði.
14. Fyrir Landsrétti kvaðst brotaþoli ekki muna hvor ákærðu hefði byrjað eftir að D og E fóru úr íbúðinni. Hana ræki aftur á móti minni til þess að ákærði Ásbjörn hefði haldið höndum hennar föstum en þó ekki í upphafi heldur seinna. Þá hafi ákærðu haldið um höfuð hennar til skiptis á meðan þeir settu getnaðarlimi sína upp í hana og færðu hana á milli í því skyni. Brotaþoli kvaðst ekki muna hversu lengi þetta hefði staðið yfir. Ákærðu hefðu þó ekki rifið í hár hennar á meðan þeir brutu gegn henni kynferðislega heldur áður og þegar þeir neyddu hana til að taka inn kókaín. Hún minntist þess aftur á móti að ákærði Ásbjörn hefði slegið hana nokkrum sinnum á kinnina þar sem hún lá á bakinu og ákærðu káfuðu á brjóstum hennar og að það hafi átt sér stað nokkrum sinnum. Brotaþoli kvaðst ekki geta útskýrt hvers vegna ákærðu og vitnin D og E hefðu borið að hún og ákærði Bessi hefðu verið að kyssast og kela í sófanum þar sem það hafi ekki gerst.
15. Aðspurð um hvort hún hafi fundið til líkamlegra einkenna daginn eftir bar hún fyrir Landsrétti að hana hafi verkjað mest í kollinn en nokkru minna í hálsi. Þá hefði blætt reglulega úr annarri nös hennar, sennilega vegna kókaínsins sem ákærðu hefðu neytt hana til að taka. Greindi brotaþoli jafnframt frá því að hún væri með [...] og því hrædd við að taka fíkniefni. Í viðbótarskýrslu brotaþola kom fram að hún svæfi enn mjög illa og hún þyrfti að taka lyf til þess að geta fest svefn. Þá ætti hún erfitt með að tjá sig og gera þá hluti sem hana langaði til. Hún væri í vinnu í dag og nýhætt í skóla.
16. Við aðalmeðferð fyrir Landsrétti var spiluð upptaka úr búkmyndavél lögreglu af samtali lögreglumanns við vitnin D, [tengsl] ákærða Ásbjörns, á heimili þeirra að [...] og vitnið E, sem var gestkomandi þar sama kvöld, í framhaldi af því að ákærðu voru handteknir. Í hinum áfrýjaða dómi er ekkert vikið að þessari upptöku en á henni kemur fram að lögreglumaður á vettvangi hafi gert vitnunum ljóst að verið væri að taka þær upp í hljóði og mynd og að íbúðin væri vettvangur ætlaðs kynferðisbrots. Upptakan ber með sér að vitnunum var gerð grein fyrir vitnaskyldu og vitnaábyrgð og að þær þyrftu ekki að tjá sig ef þær væru nákomnar ákærðu sem verið hefði verið að handtaka. Vitnið D spyr síðan lögreglumanninn í framhaldinu hvort ákærðu hafi verið handteknir fyrir sama afbrot eða hvort annar þeirra sé gerandi og hinn vitni. Lögreglumaðurinn kveðst þá ekki geta svarað þessari spurningu.
17. Í framhaldinu eiga sér stað orðaskipti á upptökunni en uppritun þeirra er á meðal gagna málsins. Þar segir:

    Lögreglumaður: En eitt sem mig vantar að vita hjá ykkur, eruð þið búnar að vera hérna í allt kvöld eða? D: Nei. E: Nei, ekki allt kvöld nei. Lögreglumaður: Ókei. D: Og það er einmitt það sem kemur okkur í huga. E: Það er það sem við erum hræddar um. Lögreglumaður: Hvað eruð þið hræddar um þá? D: Af því að þú ert að segja að það sé kynferðisbrot og við höfum ekki verið hérna í allt kvöld, við höfum farið á einhverjum tímapunkti. Lögreglumaður: Jú, passar. D: Komið svo aftur. Lögreglumaður: Já. E: Þá voru þau þrjú ein eftir. D: Og hún var mjög lítil í sér og við töluðum við hana en hún sagði ekkert, við reyndum að. E: Henni leið mjög illa þegar við komum til baka. D: Já. E: Og við vorum. D: Eins og ég segi það er kannski allt sem ég get sagt en það var eitthvað öðruvísi og við. E: Hún vildi ekkert segja okkur. D: Og ég hringdi bara strax í leigubíl fyrir hana, reddaði henni heim, bara passaði að hún væri komin heilu og höldnu heim af því að ég fann bara að hún átti erfitt. Lögreglumaður: Ert þú D? D: Já, ég persónulega hef lent í alveg alls konar lífsreynslum á ævinni og ég veit það bara þegar manneskju líður virkilega illa að innan og það var akkúrat þarna í gangi. Lögreglumaður: Já, ókei. D: En ég get ekkert náttúrlega sagt hvort þetta hafi verið hvor aðili eða einn eða báðir eða neitt af því að við vorum úti. Við sem sagt fórum út og löbbuðum heim til hennar sem er á [...] sem er lengst inni í sem sagt [...].

18. Í framhaldinu heyrist að D og E ræða við lögreglu hversu lengi þær hafi verið í burtu og segir D að þær hafi ef til vill ekki gengið beinustu leið þar sem þær hafi verið að neyta áfengis og geti hún því ekki gert sér í hugarlund hvað þær hafi verið lengi í burtu. Þær hafi þó stoppað „aðeins heima“ hjá E. Eftir að D ítrekar að hún átti sig ekki á tímanum nefnir E að þær hafi verið hálftíma, 40 mínútur. Síðan segir D:

    En eins og ég segi að þá, við fórum og allir kátir og glaðir, við komum og við finnum bara báðar að hún [brotaþoli] er, það er eitthvað sem bjátar á skilurðu og við tökum hana strax inn á bað, tölum við hana, hún fer að gráta, við knúsum hana, segjum að það sé allt í lagi, ef það er eitthvað sem hún vill ræða þá má hún gera það. Hún var ekki til í það, ég sagði bara ef það er eitthvað sem ég get gert fyrir þig, hvort að það sé að koma þér heim eða ekki og hún þáði það þannig að ég hringdi í leigubíl […] beint hingað. Hún neitar að fá pening frá mér af því að hún átti fyrir því sjálf og fór heim og svo nú voruð þið komnir.

19. Í kjölfarið fær vitnið E leyfi lögreglu til að fara á salernið. Í kjölfarið heyrist lögreglumaðurinn spyrja í síma eða annað samskiptatæki: „Viltu eitthvað að við förum með þær? Þær staðfesta nánast söguna sko. Segjast hafa farið allavega í hálftíma og þegar þær koma til baka þá líður henni rosalega illa.“
20. Í skýrslu vitnisins D fyrir Landsrétti var hún spurð að því hvers vegna framburður hennar fyrir dómi hefði breyst frá því sem hún sagði á vettvangi og fram kemur á upptökunni. Skýrði vitnið breyttan framburð sinn á þann veg að langt væri um liðið, auk þess sem hún hefði verið ölvuð á vettvangi. Aðspurð um hvort hún hefði sagt lögreglu rétt frá á vettvangi sagðist hún ekki vita það og ekki geta sagt til um það. Þegar borið var undir vitnið hvort framburður hennar á vettvangi eða fyrir dómi væri í samræmi við það sem gerðist nefndi vitnið að þær E hefðu rætt við lögreglu áður en búkmyndavél var sett í gang og ef til vill væri frásögn hennar tekin úr samhengi.
21. Fyrir Landsrétti var borið undir vitnið E hvort hún hefði skýringar á því hvers vegna framburður hennar fyrir dómi hefði tekið verulegum breytingum um atvik þegar þær komu til baka frá því sem þær D sögðu á vettvangi og tekið var upp á búkmyndavél. Kvað vitnið ástæðuna vera þá að langt hefði liðið á milli. Vitnið var í framhaldinu spurt hvort þær D hafi sagt rétt frá upplifun sinni þegar lögreglumaður ræddi við þær á vettvangi og svaraði vitnið því játandi. Þá greindi vitnið frá því að hún hefði neytt áfengis og kókaíns sama kvöld en hún sæi af upptökunni úr búkmyndavélinni að hún hefði verið ölvuð.
22. Vitnið P staðfesti fyrir Landsrétti niðurstöður matsgerðar sinnar um mælingar á þvag- og blóðsýnum úr brotaþola. Kvað vitnið niðurstöður matsgerðarinnar vel geta staðfest framburð brotaþola um að hún hefði verið þvinguð til að neyta kókaíns um nös nóttina áður en sýnið var tekið, enda væri helmingunartími efnisins mjög stuttur og umbrotsefni þess hefði mælst í þvagsýni brotaþola. Þá kom fram í framburði vitnisins að þótt brotaþoli hefði ekki verið undir áfengisáhrifum þegar þvagsýni var tekið úr henni klukkan 7.01 þá benti sýnið til þess að áfengismagn í líkama hennar hafi verið hærra áður. Vísaði vitnið þá til þess að brotthvarfshraði etanóls væri yfirleitt hærri hjá konum en körlum. Ef tekið væri tillit til þessa brotthvarfshraða þá hefði brotaþoli verið með etanólmagn á bilinu 0,25 til 0,55‰ klukkan 4 um nóttina, en 0,35 til 0,80‰ klukkan 3. Þá taldi vitnið að svefnleysi og inntaka þunglyndislyfja hefðu getað aukið upplifun brotaþola af áhrifunum.
23. Málavextir eru að öðru leyti raktir í hinum áfrýjaða dómi og þá er þar rakinn framburður ákærða, brotaþola og annarra vitna sem gáfu skýrslur við aðalmeðferð málsins í héraði.

Niðurstaða

1. Samkvæmt 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar skal hver sá, sem borinn er sökum um refsiverða háttsemi, talinn saklaus þar til sekt hans hefur verið sönnuð. Mælt er fyrir um sömu reglu í 2. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Í samræmi við það er í 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála kveðið á um að sönnunarbyrði hvíli á ákæruvaldinu um sekt ákærða og atvik sem telja má honum í óhag. Við sönnunarmat þarf að gæta þeirrar meginreglu sem kemur fram í 1. mgr. 109. gr. sömu laga, en samkvæmt henni metur dómur hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, sé komin fram um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærða hafi, vitnisburðir, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn. Við matið geta skýrslur vitna, sem ekki hafa skynjað atvik af eigin raun, haft þýðingu að því marki að unnt er að draga ályktanir um sakarefnið af framburði þeirra.
2. Samkvæmt 115. gr. laga nr. 88/2008 metur dómari sönnunargildi framburðar ákærða við úrlausn máls, þar á meðal trúverðugleika hans. Í því sambandi skal meðal annars hugað að ástandi og hegðun ákærða við skýrslugjöf og stöðugleika í frásögn hans. Jafnframt metur dómari sönnunargildi vitnisburðar þegar leyst er úr máli og ber þá meðal annars að huga að afstöðu vitnis til ákærða, hagsmuna þess af málsúrslitum, þroska þess, áreiðanleika skynjunar þess á atvikum, minni, ástandi og hegðun þess við skýrslugjöf, öryggi þess og skýrleika í svörum og samræmi í frásögn, sbr. 126. gr. laganna. Þessi ákvæði gilda um meðferð máls fyrir Landsrétti, sbr. 210. gr. þeirra.
3. Þegar metinn er framburður ákærða eða brotaþola, að gættum þessum lagaákvæðum, verður meðal annars að huga að innra samræmi framburðar, bæði fyrir dómi og hjá lögreglu, með tilliti til þess hvort mótsagna gæti í frásögn þeirra. Samhliða verður að kanna ytra samræmi framburðar sem beinist að því að virða hann í ljósi annarra upplýsinga sem komið hafa fram við málsmeðferð, þar með talið framburð annarra.
4. Þrátt fyrir að hvorugur ákærða hafi lýst atvikum með ítarlegum hætti í skýrslutöku hjá lögreglu 8. mars 2020, daginn sem þeir voru handteknir og sakargiftir þessa máls eiga að hafa átt sér stað, ber lýsingu þeirra á því sem gerðist ekki saman. Þannig lýsti ákærði Ásbjörn atvikum fyrst með þeim hætti að meðákærði Bessi og brotaþoli hefðu verið tvö saman í sófanum eftir að D og E fóru úr íbúðinni og að hann hefði sjálfur verið með þeim en síðan farið í tölvuna þegar þau fóru að láta vel að hvort öðru. Síðar í sömu skýrslutöku bar ákærði Ásbjörn aftur á móti á þann veg að hann hefði staðið „bara beint upp og farið í tölvuna“ „um leið“ og D og E fóru úr íbúðinni og „ekkert [orðið] var við neitt“.
5. Ákærði Bessi lýsti atburðarásinni á nokkuð annan veg í skýrslu sinni hjá lögreglu sama dag en þar kvað hann sig og brotaþola hafa farið „í sleik“ og snert hvort annað eftir að D og E fóru en meðákærði Ásbjörn hefði á sama tíma verið „þarna líka í sófanum.“
6. Í síðari skýrslutöku sinni hjá lögreglu 20. nóvember 2020, eða rúmlega átta mánuðum síðar, bar ákærði Bessi að ákærðu og brotaþoli hefðu á „einhverjum tímapunkti“ verið öll þrjú í sófanum og að hann og brotaþoli hefðu verið ein í sófanum á öðrum tímapunkti. Kvaðst hann þá halda að meðákærði Ásbjörn hefði farið á salernið eða í tölvuna. Í sömu skýrslutöku lýsti ákærði Bessi því jafnframt að meðákærði Ásbjörn og brotaþoli hefðu verið með honum í sófanum að spjalla og hann sjálfur og brotaþoli hefðu ekki verið að kela. Síðan hefði meðákærði Ásbjörn farið í tölvuna og hann og brotaþoli hefðu byrjað „svolítið meira að kela“.
7. Við aðalmeðferð málsins í héraði greindi ákærði Ásbjörn frá því að Bessi og brotaþoli hefðu verið nánast allt kvöldið í faðmlögum að kela og kyssast en þess lét hann ógetið í skýrslutöku sinni hjá lögreglu. Þá greindi ákærði Ásbjörn frá því fyrir dómi að eftir að D og E komu til baka hafi þau öll farið að spila og reykja sígarettur og „það bara bólaði ekkert á að neitt [hefði] gerst“, en sími brotaþola hefði hringt mikið og hún talað um að pabbi hennar væri reiður. Þessi atriði nefndi ákærði Ásbjörn þó ekki í skýrslutöku sinni hjá lögreglu. Þá minnist hvorki ákærði Bessi né vitnið E á þau í skýrslum sínum hjá lögreglu og fyrir dómi.
8. Enda þótt framburður ákærða um að þau hafi öll farið að spila og reykja eftir að D og E komu til baka sé að þessu leyti í ákveðnu samræmi við skýrslu [tengsl við ákærða Ásbjörn] hans D hjá lögreglu 25. janúar 2021 og fyrir dómi verður að líta til þess að framburður þeirra beggja er í ósamræmi við frásögn D sjálfrar á vettvangi um að brotaþola hefði liðið mjög illa þegar þær E komu til baka og að hún hafi hringt „strax í leigubíl fyrir hana“, sbr. upptöku úr búkmyndavél sem liggur fyrir í gögnum málsins.
9. Framburður brotaþola hefur frá upphafi verið skýr, stöðugur og án mótsagna um þau atriði sem máli skipta við úrlausn málsins allt frá því sem haft er eftir henni um atvik málsins í frumskýrslu lögreglu 8. mars 2020 og við komu á Neyðarmóttöku sömu nótt. Þannig hafa lýsingar brotaþola á háttsemi ákærðu í öllum meginatriðum verið á sama veg í þeim skýrslum sem teknar voru af henni hjá lögreglu, sem og við aðalmeðferð málsins bæði í héraði og fyrir Landsrétti. Þá hefur brotaþoli verið einlæg í frásögn sinni, ýkjulaus og sannfærandi. Er framburður hennar enn fremur í góðu samræmi við fyrstu lýsingar vitna á vettvangi.
10. Enda þótt brotaþoli og ákærðu séu ein til frásagnar um þá háttsemi ákærðu gagnvart henni sem hún hefur lýst og ákært er fyrir verður að líta til þess við sönnunarmat í málinu að framburður brotaþola um atvik og aðrar aðstæður fær að verulegu leyti stoð í gögnum málsins. Meðal þeirra gagna sem styðja framburð brotaþola er fyrrgreind upptaka úr búkmyndavél af frásögn vitnanna D og E sem tekin var á vettvangi í framhaldi af því að ákærðu voru handteknir vegna þeirra sakargifta sem um ræðir í málinu. Þar greindu vitnin frá því að allir hefðu verið kátir og glaðir þegar þær fóru en brotaþoli hefði sýnt greinileg merki mikillar vanlíðanar þegar þær komu til baka. Frásögn þeirra á upptökunni er skýr og skilmerkileg og í samræmi við hvernig brotaþoli hafði lýst atvikum í skýrslu hjá lögreglu sömu nótt um hvað gerðist þegar þær komu til baka.
11. Af upptökunni verður ekki séð að lögregla hafi með nokkrum hætti þrýst á þær að lýsa atvikum. Í viðbótarskýrslu sinni fyrir Landsrétti bar vitnið E enn fremur að hún hefði greint rétt frá upplifun sinni þegar lögreglumaður ræddi við þær á vettvangi. Telja verður að framburður vitnisins sé að þessu leyti trúverðugur enda samræmist hann öðrum gögnum málsins. Að sami skapi er ekki unnt að leggja til grundvallar að breyttur framburður vitnisins D um atvik hjá lögreglu og fyrir héraðsdómi sé trúverðugur. Verður þá að gæta að því að framburður hennar er ekki í samræmi við fyrri frásögn hennar á vettvangi en vitnið hefur engar trúverðugar skýringar fært fram fyrir þeirri breytingu. Þá liggur fyrir að vitnið er nú [tengsl] ákærða Ásbjörns.
12. Með hliðsjón af því sem fram kom í skýrslu P fyrir Landsrétti og rakið er hér að framan verður ekki séð að niðurstöður matsgerðar um rannsóknir á blóð- og þvagsýni úr brotaþola hafi þýðingu við mat á framburði hennar. Verður því að hafna ályktunum héraðsdóms um þýðingu matsgerðarinnar að þessu leyti.
13. Í skýrslu tæknideildar lögreglu um rannsókn á fatnaði ákærða Bessa og skýrslu Nationellt forensiskt centrum um niðurstöðu rannsóknar á lífsýnum af sama fatnaði kemur fram að tvö hár úr höfði brotaþola, sem voru með rót og á því stigi hárvaxtar sem bendi til að hárin hafi verið toguð úr hársverði, hafi fundust á nærbuxum ákærða Bessa, en annað þeirra hafi setið fast á innanverðri framhlið nærbuxnanna. Renna þessi gögn stoðum undir framburð brotaþola um að ákærðu hafi rifið í hár hennar og þvingað hana til munnmaka. Jafnframt rýra gögnin trúverðugleika framburðar beggja ákærðu.
14. Framburður brotaþola fær einnig stoð í framburði foreldra hennar hjá lögreglu og fyrir dómi, enda er innbyrðis samræmi á milli þeirra. Auk þess samræmist það sem þar kemur fram trúverðugum og staðföstum framburði brotaþola sjálfrar og því sem rakið er í móttökuskýrslu H hjúkrunarfræðings, sem tók á móti brotaþola á Neyðarmóttöku að morgni 8. mars 2020, um að brotaþoli hafi þá illa þolað snertingu, hún haldið litlu augnsambandi og mikil vanlíðan hennar verið sjáanleg, en H staðfesti efni vottorðsins fyrir héraðsdómi. Þá er það, sem fram kemur í vottorði og framburði F, sálfræðings hjá áfallateymi Neyðarmóttökunnar og G sálfræðings, til þess fallið að styðja framburð brotaþola, en þar kemur meðal annars fram að brotaþoli glími við mikla áfallastreituröskun vegna þeirra atvika sem lýst er í ákæru.
15. Að þessu virtu og jafnframt með vísan til alls þess sem hér að framan hefur verið rakið telst framburður brotaþola afar trúverðugur. Framburður ákærðu er aftur á móti um margt ótrúverðugur, enda fær hann takmarkaða stoð í trúverðugum framburðum annarra vitna sem og gögnum málsins. Rýrir það trúverðugleika framburða þeirra og þar með sönnunargildi. Í því ljósi og jafnframt á grundvelli heildstæðs mats á öllu framangreindu er komin fram nægileg sönnun í máli þessu, sem ekki verður vefengd með skynsamlegum rökum, um að ákærðu hafi gerst sekir um þá háttsemi sem þeim er gefin að sök í ákæru. Verða ákærðu því sakfelldir fyrir hana.
16. Í 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga segir að refsing þess sem brýtur gegn ákvæðinu sé fangelsi ekki skemur en eitt ár og allt að sextán árum. Þegar um brot gegn 194. gr. almennra hegningarlaga er að ræða eiga jafnframt við sérstakar refsiþyngingarástæður sem tilgreindar eru í 195. gr. sömu laga. Í c-lið sömu lagagreinar segir að við ákvörðun refsingar fyrir brot gegn 194. gr. skuli virða til þyngingar ef brotið er framið á sérstaklega sársaukafullan eða meiðandi hátt. Þá verður einnig að líta til þeirra almennu atriða sem einkum á að horfa til við ákvörðun refsingar og lýst er í 1. til 9. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 2. mgr. 70. gr. sömu laga.
17. Brot ákærðu voru alvarleg og beindust gegn ungri stúlku sem stödd var ein og ölvuð um nótt á heimili annars þeirra sem hafði komið þangað í góðri trú sem gestur [tengsl] ákærða Ásbjörns. Brotaþoli var á þessum tíma 18 ára, en ákærðu báðir um tíu árum eldri. Eins og rakið er hér að framan neyttu ákærðu færis þegar [tengsl] ákærða Ásbjörns og vitnið E brugðu sér af heimilinu og þvinguðu hana meðal annars með ofbeldi og ólögmætri nauðung til hafa munnmök við þá báða.
18. Verður litið til fyrrgreindra atriða við ákvörðun refsingar ákærðu og til 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, ásamt 2. mgr. 70. gr. sömu laga. Ákærðu eiga sér engar málsbætur.
19. Ákærðu hafa ekki áður hlotið refsidóm sem þýðingu hefur í máli þessu. Þá liggur fyrir að verulegur dráttur varð á rannsókn lögreglu og útgáfu ákæru í málinu en lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu sendi héraðssaksóknara gögn málsins 1. febrúar 2022. Þá höfðu engin ný gögn bæst við málið frá því að vitnið D gaf skýrslu 25. janúar 2021, ef frá er talin tölvupóstur hennar til lögreglu sem sendur var næst dag. Sem fyrr greinir var ákæra málsins gefin út 30. mars 2023 eða rúmlega ári eftir að gögn málsins voru send héraðssaksóknara.
20. Málið var fyrst tekið fyrir í héraðsdómi 17. maí 2023 og var héraðsdómur kveðinn upp 3. nóvember sama ár. Áfrýjunarstefna var gefin út 30. nóvember 2023 en málsgögn bárust Landsrétti 12. júní 2024.
21. Samkvæmt framangreindu hafa um fjögur ár og sjö mánuðir liðið frá því að rannsókn lögreglu hófst og er málið nú til meðferðar á áfrýjunarstigi. Þá liðu 36 mánuðir og 22 dagar frá því að rannsókn málsins hófst og þar til ákæra var gefin út. Ekki verður séð að neitt hafi gerst í rannsókn málsins um 12 mánaða skeið, en ákæra var gefin út tæplega 14 mánuðum eftir að málið barst ákæruvaldi. Rannsókn málsins var ekki mjög yfirgripsmikil, þótt hún beindist að tveimur sakborningum, en brýnt var að henni væri hraðað eins og kostur var þar sem brot ákærðu varða þungri refsingu. Á hinn bóginn sættu ákærðu hvorki gæsluvarðhaldi né farbanni á tímabilinu, né öðrum íþyngjandi takmörkunum á réttindum sínum. Í því ljósi og með tilliti til alvarleika brota ákærðu gagnvart brotaþola og þeirrar refsingar sem liggur við háttsemi þeirra samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga verður refsing þeirra, hvors um sig, ákveðin fangelsi í þrjú ár.
22. Í greinargerð brotaþola til Landsréttar eru hafðar uppi kröfur um sakfellingu ákærðu. Slíkar kröfur eru í andstöðu við ákvæði XXVI. kafla laga nr. 88/2008 um einkaréttarkröfur brotaþola og koma þær því ekki til álita við úrlausn málsins.
23. Svo sem áður greinir er þess krafist af hálfu brotaþola að hinn áfrýjaði dómur verði ómerktur að því er frávísun einkaréttarkröfu hennar varðar og að málinu verði heimvísað að því leyti. Að virtri niðurstöðu málsins og með vísan til 5. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 verður fallist á þá kröfu eins og í dómsorði greinir.
24. Þar sem ákærðu hafa verið sakfelldir verður þeim gert að greiða allan sakarkostnað málsins í héraði og allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun verjenda sinna og þóknun réttargæslumanna brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, eins og nánar greinir í dómsorði.

Dómsorð:

Ákærði, Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson, sæti fangelsi í þrjú ár. Ákærði, Bessi Karlsson, sæti fangelsi í þrjú ár. Hinn áfrýjaði dómur er ómerktur að því er varðar einkaréttarkröfu brotaþola, A, og þeim hluta málsins vísað aftur heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju. Ákærði Ásbjörn greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, Einars Odds Sigurðssonar lögmanns, 1.958.580 krónur. Ákærði Bessi greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns í héraði, Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns, 1.807.920 krónur. Ákærðu greiði sameiginlega sakarkostnað málsins að öðru leyti í héraði, 1.865.183 krónur, þar með talda þóknun réttargæslumanns brotaþola í héraði, Ólafar Heiðu Guðmundsdóttur lögmanns, 903.960 krónur. Ákærðu greiði hvor fyrir sitt leyti málsvarnarlaun verjenda sinna fyrir Landsrétti, lögmannanna Magnúsar Óskarssonar og Unnsteins Arnar Elvarssonar, 1.612.000 krónur til hvors þeirra. Ákærðu greiði sameiginlega allan annan áfrýjunarkostnað, að fjárhæð 820.646 krónur, þar með talda þóknun skipaðs réttargæslumanns fyrir Landsrétti, Guðmundar Ágústssonar lögmanns, 602.640 krónur.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness 3. nóvember 2021

I

Mál þetta, sem dómtekið var 23. október 2023, að lokinni aðalmeðferð, er höfðað af héraðssaksóknara með ákæru dags. 30. mars 2023 á hendur ákærðu Ásbirni Þórarni Sigurðssyni, [...], og Bessa Karlssyni, kt. [...], [...]. Ákærðu er gefin að sök nauðgun, með því að hafa aðfararnótt sunnudagsins 8. mars 2020 á þáverandi heimili ákærða Ásbjörns að [...] í Hafnarfirði, með ofbeldi og ólögmætri nauðung, í félagi haft önnur kynferðismök en samræði við A, kt. [...], án hennar samþykkis, en ákærði Ásbjörn kleip í handlegg A, hélt höndum hennar föstum og reif endurtekið í hár hennar og tók hana hálstaki, og ákærðu báðir settu fingur sína upp í munn hennar og settu getnaðarlimi sína inn í munn hennar og þvinguðu hana til að hafa við þá munnmök og meðan á þessu stóð þukluðu ákærðu báðir á brjóstum hennar innanklæða og kynfærum hennar utan klæða, og þvinguðu hana til að taka kókaín, allt með þeim afleiðingum að A hlaut þreifieymsli í hársverði og yfir vöðvum á hálsi beggja vegna og marbletti á vinstri upphandlegg. Telst þetta varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þess er krafist að ákærðu verði dæmdir til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kt. [...], er þess krafist að ákærðu verði in solidum gert að greiða henni miskabætur að fjárhæð 4.000.000 kr. auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 8. mars 2020, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. gr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærðu verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.

Verjendur beggja ákærðu krefjast þess aðallega að þeir verði sýknaðir en til vara, komi til sakfellingar, er krafist vægustu refsingar sem lög frekast leyfa og verjandi ákærða Bessa krefst þess að refsingin verði þá skilorðsbundin að öllu leyti. Þá er þess aðallega krafist af báðum ákærðu að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að dæmdar bætur verði verulega lægri en krafist er. Loks er þess krafist af báðum ákærðu að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð þ.m.t málsvarnarlaun verjendanna samkvæmt málskostnaðarreikningum.

Ákæruvaldið krafðist þess að ákærðu myndu víkja úr sal þegar meðákærði gæfi skýrslu við aðalmeðferð málsins. Ákærðu mótmæltu þeirri kröfu og með úrskurði dómsins 4. september 2023 var kröfu ákæruvaldsins hafnað.

II

Málavextir.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var kl. 04:48 sunnudaginn 8. mars 2020 tilkynnt um meint kynferðisbrot og óskað eftir lögreglu að [...] í Hafnarfirði. Þar hittu lögreglumenn brotaþola, A, og foreldra hennar B og C. C lýsti því að brotaþoli hafi komið heim og C þá séð að eitthvað væri að og brotaþoli hafi viljað fara í sturtu.

Brotaþoli sat grátandi og í hnipri í kjallaratröppum íbúðarinnar og var greinilega mikið niðri fyrir. Mátti enginn koma nálægt henni en lögreglumaður fékk síðan að ræða við hana. Hún kvaðst hafa verið í samkvæmi ásamt vinkonu sinni, D, og kærasta hennar Ása. Þau hafi verið heima hjá þeim ásamt dreng að nafni Bessi og stúlku að nafni E. Strákarnir hafi látið eins og þeir væru mjög góðir. D og E hafi farið heim til hennar til að sækja sígarettur og þegar þær hafi verið farnar hafi strákarnir sagt hvað brotaþoli væri ,,heit“. Annar þeirra hafi síðan rifið í hár brotaþola og látið hana ,,totta“ þá báða og hafi Ási verið mun harðhentari. Brotaþoli hafi frosið og ekki getað sagt neitt. Annar strákanna hafi sleikt brjóstin á brotaþola og kreist þau. Um leið hafi hann snert hana ,,þarna niðri.“ Strákarnir hafi rifið í hár brotaþola, látið kókaín á kreditkort og látið brotaþola sjúga það upp og á meðan hafi annar þeirra haldið fyrir nösina á brotaþola. Þetta hafi staðið yfir í skamma stund og því hafi drengirnir ekki fengið sáðlát. Þegar D og E hafi komið aftur hafi þær séð hvað brotaþola hafi liðið illa og farið með hana inn á baðherbergi. Brotaþoli hafi viljað fara heim og D hafi hringt á leigubifreið fyrir brotaþola. Hún kvaðst hafa farið heim til sín og móðir hennar þá gengið á hana. Fram kemur í skýrslu lögreglu að brotaþoli hafi átt erfitt með að segja frá þessu og rödd hennar verið titrandi.

Brotaþoli átti erfitt með að muna hvar hún hafði verið en hún kvaðst hafa verið í fjölbýlishúsi og síðan mundi hún götunafnið [...]. Athugun lögreglu leiddi í ljós að maður að nafni Ásbjörn byggi að [...], íbúð [...].

Að [...] hittu lögreglumenn fyrir Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson og Bessa Karlsson ákærðu í máli þessu. Ákærði Ásbjörn tók á móti lögreglumönnunum en ákærði Bessi sat í stofusófa ásamt D og E. Kannabislykt var í íbúðinni. Ákærðu voru báðir handteknir og fluttir á lögreglustöð.

Brotaþola var dregið blóð kl. 06:03 og 07:03 og hún gaf þvagsýni til rannsóknar kl. 07:01. Í fjórum blóðsýnum, sem voru tekin kl. 06:03, mældist ekki alkóhól en í þvagsýninu mældist það 0,29 o/oo. Í blóðsýninu mældist flúoxetín 60 ng/ml og norflúoxetín 125 ng/ml og í þvagsýninu fannst umbrotsefni kókaíns. Í matsgerð segir að niðurstöður alkóhólmælinga í þvagi og blóði bendi til þess að brotaþoli hafi neytt einhvers áfengis en ekki verið undir áhrifum þegar sýnin hafi verið tekin. Flúoxetín sé þunglyndislyf og norflúoxetín sé virkt umbrotsefni þess. Styrkur þess í blóðinu sé eins og eftir töku lyfsins í lágum lækningalegum skömmtum. Umbrotsefni kókaíns í þvagi bendi til neyslu kókaíns. Tekin voru blóðsýni úr ákærðu og þeir gáfu þvagsýni til rannsóknar. Blóðsýni var dregið úr ákærða Ásbirni um kl. 08:50 og hann gaf þvagsýni um kl. 09:20. Í blóðsýninu mældist alkóhól 1,22 o/oo og í þvagsýninu 1,72 o/oo. Samkvæmt matsgerð mældust í blóðsýni ákærða Ásbjörns benzóýlekgónin 160 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 4,8 ng/ml. Í þvagsýni fannst kókaín, umbrotsefni kókaíns og tetrahýdrókannabínólsýra. Þá segir í matsgerðinni að benzóýlekgónin sé umbrotsefni kókaíns og tetrahýdrókannabínólsýra sé umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls. Kókaín hafi ekki verið í mælanlegu magni í blóðinu þegar sýnið hafi verið tekið. Niðurstöður alkóhólmælinga í blóði bendi til þess að ákærði Ásbjörn hafi verið ölvaður þegar sýnið hafi verið tekið.

Blóðsýni var dregið úr ákærða Bessa um kl. 09:55 og hann gaf þvagsýni um kl. 10:20. Í blóðsýninu mældist alkóhól 0,55 o/oo og í þvagsýninu 1,03 o/oo. Samkvæmt matsgerð mældist benzóýlekgónin 80 ng/ml í blóðsýninu. Í þvagsýninu fannst umbrotsefni kókaíns, kókaín og tetrahýdrókannabínólsýra. Þá segir í matsgerðinni að benzóýlekgónin sé umbrotsefni kókaíns og tetrahýdrókannabínólsýra sé umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls. Hvorki kókaín né tetrahýdrókannabínól hafi verið í mælanlegu magni í blóðinu þegar sýnið hafi verið tekið. Niðurstöður alkóhólmælinga í blóði bendi til þess að ákærði Bessi hafi verið undir áhrifum áfengis þegar sýnið hafi verið tekið.

Réttarlæknisfræðileg skoðun á ákærða Ásbirni hófst kl. 08:50. Í vottorði um hana segir að hann hafi ekki lyktað af áfengi og ekki verið drafandi. Ofarlega á hægri framhandlegg var grunn rispa um sex cm og lá hún niður eftir handleggnum og virtist ný. Ákærði gat ekki gefið skýringu á rispunni. Rétt ofan við vinstri úlnlið voru tvær grunnar mjög stuttar rispur eða um eins cm langar sem ákærði sagði að væru eftir lögregluhund. Annað var ekki athugavert.

Réttarlæknisfræðileg skoðun á ákærða Bessa hófst kl. 09:55. Í vottorði um hana segir að hann hafi verið vel vakandi og ekki virst undir áhrifum. Ekkert var athugavert við skoðunina.

Samkvæmt skýrslu tæknideildar fundust engin lífsýni á vettvangi og því voru engin sýni tekin. Engin merki voru um átök. Á stofuborði voru leifar af hvítu dufti sem gaf svörun sem kókaín. Tekin voru stroksýni af getnaðarlimum beggja ákærðu og þau ásamt samburðarsýnum frá þeim og brotaþola voru send til DNA rannsóknar hjá Nationellt Forensiskt Centrum (NFC) í Svíþjóð. Greining á sýni ákærða Bessa gaf ekki niðurstöðu þar sem í því kom ekki fram neitt DNA sem hægt var að samkenna við einstakling. Greining á sýni ákærða Ásbjörns leiddi í ljós að DNA snið sýnisins var eins og DNA snið hans sjálfs.

Samkvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu um sýnatöku fundust tvö löng, ljósleit hár á nærbuxum ákærða Bessa. Annað hafi verið vinstra megin á framhlið strengsins en hitt hafi legið lóðrétt fyrir miðju á innanverðri framhlið. Hárin voru skoðuð í smásjá og báru smásjáreinkenni mennskra höfuðhára. Rót, sem var á stigi anagen hárvaxtar, var til staðar í báðum hárunum sem bendi til þess að þeim hafi verið kippt úr hársverðinum. Hárin voru send til rannsóknar hjá NFC. Niðurstaða DNA greiningar á lífsýnum úr hárunum leiddi í ljós að DNA snið þeirra var eins og DNA snið brotaþola.

Brotaþoli fór á Neyðarmóttöku fyrir þolendur kynferðisofbeldis á LSH. Samkvæmt skýrslu hjúkrunarfræðings lýsti brotaþoli því að hún hafi verið í samkvæmi með tveimur stúlkum, vinnufélögum sínum, kærasta annarrar þeirra og vini hans. Brotaþoli hafi neytt áfengis í samkvæminu og vinnufélagar hennar hafi farið út til að ná í sígarettur. Þá hafi strákarnir breyst og rifið í hárið á brotaþola. Hún hafi sagt þeim að hætta en þeir hafi ekki gert það. Þeir hafi reynt að fá hana til að samþykkja það sem þeir hafi viljað en hún hafi verið mjög drukkin og fundist eins og hún væri að deyja áfengisdauða. Hún hafi verið alveg frosin og ekki getað sagt neitt. Strákarnir hafi tekið í hárið á henni, látið hana totta fingurna og typpið á sér, fyrst annar og svo hinn. Þeir hafi einnig látið hana drekka eitthvað og taka kókaín. Meðan hún hafi tekið kókaínið hafi annar drengjanna haldið í hárið á henni en hinn haldið fyrir aðra nösina á henni. Annar þeirra hafi síðan tekið utan um hana og sagt fyrirgefðu en hinn hafi á meðan verið í tölvu. Þegar hinar stúlkurnar hafi komið til baka hafi þær séð að eitthvað væri að brotaþola en hún hafi ekki þorað að segja þeim hvað hafði gerst. Þá segir í skýrslunni að brotaþoli hafi verið með marblett á vinstri upphandlegg og hún hafi munað að annar strákurinn hafi klipið hana. Þá hafi brotaþoli verið aum í hársverði en roði hafi ekki verið sjáanlegur. Hún hafi verið snertiaum á hálsi en roði hafi ekki verið sjáanlegur. Þá segir að brotaþoli hafi þolað illa snertingu, haldið litlu augnsambandi og vanlíðan hennar hafi verið mikil. Í skýrslu hjúkrunarfræðingsins þar sem krossað er við atriði varðandi andlegt og líkamlegt ástand brotaþola er merkt við dofin, fjarræn, óraunveruleikakennd, eirðarlaus/óróleg, grátköst/tárast, óttaslegin/kvíðin, endurlifun árásar og þolir ekki snertingu.

Í læknisvottorði LSH varðandi brotaþola segir að væg eymsli hafi verið við þreifingu á hársverði og yfir vöðvum á hálsi beggja vegna og marblettir á vinstri upphandlegg. Þessi áverkar hafi samrýmst lýsingum brotaþola. Ákærði, Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson, gaf skýrslu hjá lögreglu daginn eftir atvikið eða 8. mars 2020. Ákærði kvaðst hafa verið drukkinn og verið búinn að taka kókaín í samkvæminu. Hann neitaði sök og sagði að það hefði ekkert gerst nema á milli brotaþola og ákærða Bessa en ákærði Ásbjörn kvaðst ekki alveg vita hvað það hafi verið. Hann kvaðst hafa verið heima hjá sér ásamt D kærustu sinni, brotaþola sem sé vinkona D, ákærða Bessa og E sem ákærði Ásbjörn kvaðst ekki hafa hitt áður. D og E hafi farið að sækja sígarettur heim til E en þangað hafi líklega verið um fimm mínútna gangur. Ákærði Ásbjörn kvaðst þá hafa verið í sófanum en síðan farið í tölvu þegar brotaþoli og ákærði Bessi hafi farið að ,,kela“. Það sem þeim hafi farið á milli hafi ákærði ekki séð annað en það hafi verið með samþykki brotaþola. Hún, sem hafi verið drukkin, hafi ekki beðið ákærða Bessa að hætta heldur frekar þveröfugt. Ákærði Ásbjörn kvaðst hafa séð að ákærði Bessi hafi haldið utan um brotaþola en hann hafi ekki séð að eitthvað rangt hafi verið gert gagnvart henni. Ákærði Ásbjörn sagðist ekki hafa rifið í hár brotaþola, ekki klipið hana, ekki sleikt á henni brjóstin, ekki lamið hana í andlitið né á rassinn og ekki látið hana ,,totta“ ákærðu. Hann sagði að ákærðu hafi ekki nuddað klofið á brotaþola né tekið hana hálstaki eða lokað fyrir nefið á henni. Ákærði Ásbjörn kvaðst alla vega ekki hafa tekið þátt í þessu og ákærðu hafi ekki látið brotaþola taka kókaín en ákærðu hafi verið með kókaín sem þeir hafi átt saman. Ákærði Ásbjörn kvaðst ekki vita til þess að þau sem voru í íbúðinni hafi tekið kókaín á meðan D og E hafi verið í burtu.

Ákærði, Bessi Karlsson, gaf einnig skýrslu hjá lögreglu daginn eftir atvikið eða 8. mars 2020. Hann kvaðst hafa verið í samkvæmi hjá Ása vini sínum og D kærustu hans. Þar hafi einnig verið E vinkona þeirra, brotaþoli og ein stúlka til viðbótar. Ákærði kvaðst hafa hitt brotaþola áður í samkvæmi. Í umrætt sinn kvaðst ákærði Bessi hafa drukkið vodka og tekið inn kókaín. D og stúlkan, sem hann vissi ekki hvað hét, hafi farið út til að sækja sígarettur en hann vissi ekki hvað þær hafi verið lengi úti. Þá hafi brotaþoli og ákærði Bessi verið í stofusófa og hún þá farið að liggja utan í ákærða, þau hafi síðan kúrað, káfað hvort á öðru og farið í sleik. Þessi kynferðislegu samskipti hafi verið með samþykki brotaþola og hún hafi byrjað að liggja ofan á ákærða og þau síðan farið í sleik. Hún hafi aldrei beðið ákærða að hætta hvorki með skilaboðum eða látbragði. Ákærði kvaðst hafa upplifað það þannig að brotaþoli hafi haft áhuga á honum og það hafi einnig verið þannig þegar hann hafi hitt hana í fyrra skiptið. Ákærði kvaðst hafa káfað á brjóstum brotaþola og hún hafi káfað á lærum ákærða. Þetta hafi þau gert bæði með höndum og fótum. Ákærði kvaðst ekki hafa gert eitthvað rangt gagnvart brotaþola. Hann kvaðst ekki hafa rifið í hárið á henni, ekki klipið hana, ekki sleikt á henni brjóstin, ekki lamið hana í andlitið eða á rassinn, ekki látið hana ,,totta“ ákærðu, ekki nuddað á henni klofið, ekki tekið hana hálstaki eða lokað fyrir nefið á henni. Brotaþoli hafi ekki farið úr fötunum. Ákærði Bessi kvaðst hafa verið með kókaín sem hann hafi átt og hann hafi ekki gefið brotaþola af efninu. Hann kvaðst ekki vita hvers vegna brotaþoli væri að bera þessar sakir á hann.

Ákærði Bessi gaf aftur skýrslu hjá lögreglu 20. nóvember 2020. Þá kvaðst hann engu vilja breyta frá fyrri framburði sínum. Hann sagði að hann og brotaþoli hafi aðeins ,,kelað“ en það hafi ekki farið lengra. Ákærði kvaðst ekki hafa beitt brotaþola ofbeldi og ekki þvingað kókaíni ofan í hana. Þau hafi aðeins verið að kyssast og káfa á hvort öðru. Hann hafi káfað á brjóstum og rassi brotaþola. Hann kvaðst halda að brotaþoli hafi snert kynfæri ákærða. Þegar þau hafi verið að ,,kela“ hafi ákærði Ásbjörn verið inn á baðherbergi eða í tölvu. Ákærði Bessi kvaðst ekki hafa séð ákærða Ásbjörn beita brotaþola ofbeldi.

Brotaþoli lagði fram kæru hjá lögreglu 17. mars 2020. Þar lýsti hún því að hún og tvær aðrar stúlkur, sem hafi unnið saman, hafi ákveðið að hittast heima hjá D, sem sé kærasta ákærða Ásbjörns. Þangað hafi ákærði Bessi einnig komið og brotaþoli verið að spjalla við ákærðu Ásbjörn og Bessa ásamt stúlkunum. Henni hafi virst ákærði Ásbjörn vera venjulegur strákur og hann hafi sagt við brotaþola að hún ætti að passa sig á strákum þar sem hún væri ,,heit“ og sumir strákar gætu farið illa með hana. D og E hafi þá farið inn á bað og brotaþoli og ákærði Ásbjörn hafi þá setið við hliðina á ákærða Bessa. Ákærði Ásbjörn hafi þá tekið í hárið á brotaþola en hún sagt honum að hætta. Hann hafi þá sagt að það væri satt sem hann hafi verið að segja við hana og hann hafi verið að tala um stráka eins og hann. Þegar D og E hafi komið út af baðinu hafi ákærði Ásbjörn sleppt hárinu á brotaþola en hún hafi þá verið frosin af hræðslu vegna þess að hún hafi haldið að hann myndi gera eitthvað við brotaþola. D og E hafi síðan sagst ætla heim til E til að sækja sígarettur. Þær hafi síðan farið og brotaþoli hafi þá lamast af hræðslu. Hún hafi vitað svona innst inni að eitthvað myndi gerast en hún hafi verið mjög ölvuð. Brotaþoli hafi legið og haldið að ákærðu væru að hlusta á tónlist. Ákærði Ásbjörn hafi þá sagt brotaþola að koma nær sér en hún hafi ekki gert það. Hann hafi þá sett putta upp í munn brotaþola, tekið í hár hennar og haldið báðum höndum hennar. Ákærði Ásbjörn hafi síðan þvingað brotaþola til að hafa við sig munnmök og haldið henni á meðan. Ákærði Bessi hafi séð að brotaþoli hafi ekki viljað þetta og spurt af hverju. Ásbjörn hafi þá slegið brotaþola í framan og haldið höndunum á henni. Hann hafi sett putta aftur upp í munn brotaþola og á meðan hafi ákærði Bessi káfað á brjóstum hennar og reyndar þeir báðir. Þeir hafi einhvern veginn alveg stjórnað brotaþola og sagt setjum hana á magann. Ákærði Ásbjörn hafi síðan dregið bol brotaþola niður og sagt að hann yrði að gera þetta. Ákærðu báðir hafi káfað á brjóstum brotaþola og ákærði Ásbjörn kysst brjóstin og káfað á henni ,,niðri“ en á meðan hafi ákærði Bessi sett putta í munn brotaþola og káfað á brjóstum hennar. Meðan á þessu hafi staðið hafi ákærði Ásbjörn ,,kyrkt“ brotaþola nokkrum sinnum. Ákærði Bessi hafi spurt hvort brotaþoli vildi þetta en hún hafi ekki getað svarað. Hann hafi síðan farið með brotaþola inn á bað og þar hafi hún dottið í gólfið en hún hafi verið ölvuð en ekki verið vön að drekka áfengi. Þar sem brotaþoli hafi legið á bakinu inn á baðinu hafi ákærði Bessi spurt hana hvort hún vildi þetta ekki. Hún hafi neitað því og hann þá spurt af hverju hún hafi þá ekki sagt nei. Ákærði Bessi hafi síðan hjálpað brotaþola fram og þau farið í sófann. Hún hafi legið þar, eiginlega bara dauð, en þá hafi ákærði Ásbjörn rifið í hárið á henni og haldið henni uppi. Hann hafi komið með kreditkort með hvítu efni á og sagt það vera kókaín. Brotaþoli hafi ekki viljað taka þetta en ákærði Bessi þá haldið í hana og ákærði Ásbjörn haldið henni og þeir hafi látið brotaþola taka kókaínið. Hún hafi þá ,,fríkað út“ og verið skíthrædd. Þá hafi D og E komið aftur og séð að eitthvað væri að brotaþola en hún hafi verið í áfalli. Hún hafi ekki getað sagt hvað hefði komið fyrir og farið inn á bað með D og E og þær hafi reynt að róa brotaþola. Hún hafi síðan farið heim til sín og þegar þangað hafi komið hafi móðir hennar séð að eitthvað hefði komið fyrir brotaþola.

Síðar í yfirheyrslunni sagði brotaþoli að ákærðu hafi einnig látið brotaþola hafa munnmök við ákærða Bessa og meðan það hafi verið að gerast hafi ákærði Ásbjörn eiginlega horft á. Brotaþoli kvaðst ekki hafa sagt neitt meðan á öllu þessu hafi staðið en hún hafi verið ,,hálf dauð“. Ákærði Bessi hafi káfað á brjóstum brotaþola innan og utan klæða og kynfærum utan klæða. Hún kvaðst hafa verið hrædd við ákærða Ásbjörn þegar hann hafi verið að meiða brotaþola en hún hafi ekki þorað að gera neitt. Brotaþoli sagði að hún og ákærði Bessi hafi verið að kyssast en hún mundi ekki á hvaða tímapunkti.

III

Vottorð um andlega heilsu brotaþola.

Meðal rannsóknargagna málsins eru tvo vottorð F sálfræðings dags. 3. apríl 2020 og 12. febrúar 2021 vegna brotaþola. Í eldra vottorðinu segir að henni hafi verið vísað í sálfræðilegt mat og áfallahjálp hjá sálfræðiþjónustu Neyðarmóttökunnar. Sálfræðingurinn hitti brotaþola tvisvar 13. og 19. mars 2020. Í kjölfar þess hafi verið metið í samráði við hennar sálfræðing að áframhaldandi þjónusta vegna afleiðingar meints kynferðisbrots færi fram hjá sálfræðingi brotaþola á Barna- og unglingageðdeild Landspítala (BUGL). Í viðtölunum hafi verið lögð áhersla á að veita áfallahjálp og sálrænan stuðning ásamt því að byrja að meta afleiðingar meints kynferðisbrots. Sálræn einkenni brotaþola í kjölfar áfallsins hafi samsvarað einkennum sem þekkt séu hjá fólki sem hafi upplifað alvarleg áföll eins og líkamsárás, nauðgun, stórslys eða hamfarir. Hún hafi virst trúverðug og samkvæm sjálfri sér. Lögð hafi verið áhersla á að styrkja bjargráð brotaþola og draga úr forðunareinkennum hennar með því að auka getu hennar til að takast á við minningar og aðstæður sem minnt hafi hana á meint kynferðisbrot. Áfallastreitueinkenni hennar hafi mælst alvarleg og þunglyndis-, kvíða- og streitueinkenni hennar mjög alvarleg.

Í vottorðinu frá febrúar 2021 segir að sálfræðingurinn hafi tekið aftur við máli brotaþola 18. maí 2020 og frá þeim degi til 11. janúar 2021 hitt hana 20 sinnum. Í vottorðinu kemur fram að gert hafi verið ítarlegt endurmat á einkennum áfallastreituröskunar brotaþola 26. maí 2020 eða rúmum 11 vikum eftir meint brot. Brotaþoli greindi frá endurupplifunareinkennum, þá sérstaklega tíðum ágengum minningum og martröðum um meint brot og sterkum tilfinninga- og líkamlegum viðbrögðum þegar eitthvað minnti hana á meint brot. Þá greindi brotaþoli frá áberandi forðunareinkennum en hún hafi forðast að hugsa og tala um atburðinn og aðstæður sem minntu hana á hann. Þessi og fleiri einkenni hafi valdið brotaþola miklu uppnámi og truflun í daglegu lífi. Matið hafi leitt í ljós að brotaþoli hafi uppfyllt öll greiningaskilmerki áfallastreituröskunar. Einkenni áfallastreitu hjá henni hafi haldist há og yfir greiningarmörkum þar til í viðtali 30. október 2020. Þá hafi einkennin tekið að minnka og bataferli virst hafið. Í eftirfylgdarviðtali 18. desember 2020 hafi áfallaeinkenni verið undir greiningarmörkum en brotaþoli lýsti aukningu á endurupplifunareinkennum. Meðferð hafi verið talin fullreynd 11. janúar 2021 og þá hafi einkenni áfallastreitu verið talsvert minni en í upphafi meðferðar en þó talsverð. Í síðustu viðtölunum höfðu einkenni þunglyndis lækkað úr alvarlegum einkennum og að lokum hafi þau verið innan eðlilegra marka. Einkenni kvíða og streitu hafi lækkað úr alvarlegum og mjög alvarlegum yfir í miðlungs alvarleg einkenni.

Í vottorði BUGL frá 31. mars 2020 segir að brotaþoli hafi verið skjólstæðingur göngudeildar BUGL frá [...] 2015. Hún hafi glímt við [...] en náð góðum bata af þeim sjúkdómi. Þegar hún hafi verið 18 ára hafi hún glímt við [...] í kjölfar þess að fyrrverandi kærasti hennar hafi beitt hana ofbeldi. Hún hafi síðan orðið fyrir áfalli þ.e. ofbeldi tveggja karlmanna 7. mars 2020. Eftir það hafi hún verið í áfallalosti eða í bráðri streitusvörun samkvæmt lýsingu móður hennar. Við skoðun hafi brotaþoli verið frosin og náföl. Hún hafi starað út um gluggann og verið einstaklega viðbrigðin. Hún hafi ekki sagt orð fyrr en í lok viðtalsins og þá hafi aðeins létt yfir henni og hún hafi sagst vilja fara heim. Ákveðið hafi verið að brotaþoli fengi áframhaldandi áfallameðferð á BUGL þar til hún hefði komist í gegnum síðasta áfallið. Gert hafi verið ráð fyrir vikulegum viðtölum í nokkra mánuði til viðbótar.

Þá er meðal rannsóknargagna málsins vottorð G sálfræðings hjá [...] frá 11. október 2023. Þar kemur fram að brotaþoli hafi mætt í sex viðtöl hjá sálfræðingnum frá 24. maí 2023 vegna meints kynferðisbrots í mars 2020. Brotaþoli hafi fengið sálrænan stuðning og meðferð við afleiðingum hins meinta brots. Þá hafi verið fylgst með andlegu ástandi hennar þ.m.t. einkennum áfallastreituröskunar. Í fyrsta viðtalinu hafi brotaþoli greint frá mikilli streitu og vanlíðan. Hún hafi átt erfitt með svefn, fengið endurupplifanir um atburðinn og átt erfitt með að vera ein. Hún hafi virst einlæg í frásögn. Einkenni brotaþola hafi samsvarað áfallastreituröskun og í upphafi meðferðar hafi þau valdið brotaþola miklu uppnámi og truflun í daglegu lífi. Flestir tímar hafi farið í að finna stöðugleika og kenna henni bjargráð til að takast á við einkenni og hún eigi nokkuð í land með það að fara í áfallaúrvinnslu. Fyrir brotaþola hafi verið lagðir þrír staðlaðir sjálfsmatskvarðar. Hún hafi svarað sjálfsmatslista til að meta áfallastreitu 1. júní 2023 og þá hafi hún verið með mikil einkenni áfallastreitu. Þá sýndi sjálfsmatskvarði, sem mælir þunglyndi, vísbendingu um alvarleg einkenni. Loks sýndi sjálfsmatskvarði, sem metur kvíðaeinkenni, einnig vísbendingu um alvarleg einkenni. Niðurstöður sjálfsmatskvarðanna hafi verið í samræmi við mat sálfræðingsins sjálfs á einkennum brotaþola. Í samantekt vottorðsins segir að einkenni brotaþola séu enn mikil og allt viðmót hennar bendi til þess að hún hafi upplifað mikla ógn og ofsaótta í kjölfar meints kynferðisbrots. Niðurstöður skimunarlista bendi til að hún þjáist af kvíða, þunglyndi og áfallastreituröskun. Ekki sé hægt að segja til með vissu hver áhrif meints kynferðisbrots verði þegar til lengri tíma sé litið en ljóst þyki að meintur atburður hafi haft víðtæk áhrif á brotaþola. Í læknisvottorði LSH frá 17. október 2023 er lýst komu brotaþola á bráðamóttöku LSH aðfararnótt 28. maí 2023 en hún kom þangað með sjúkrabifreið. Móðir brotaþola hafi komið með henni á LSH og lýst atvikum þannig að brotaþoli hafi verið að skemmta sér í miðbænum ásamt bróður sínum. Hún hafi verið búin að neyta áfengis en hún sé ekki vön áfengisneyslu. Hún hafi síðan sýnt ,,paranoid hegðun.“ Talið að menn væru að elta hana og ætlað henni illt. Brotaþoli hafi komist í mikla geðshræringu, öskrað, ofandað og ekki verið viðræðuhæf. Móðir brotaþola hafi talið að þetta tengdist alvarlegu kynferðisofbeldi fyrir þremur árum og áfallastreituröskun í kjölfarið. Fjallað hafi verið um málið í fréttamiðlum sjö dögum áður og það hafi valdið brotaþola mikilli vanlíðan. Einnig segir í vottorðinu að brotaþoli hafi verið æst, í miklu uppnámi og ekki samvinnuþýð. Ekki áttuð á stað og stund en áttuð á persónu. Hún hafi ekki haldið þræði í samtali og endurtekið sig í sífellu. Hjá brotaþola hafi komið fram ranghugmyndir um að menn væru að elta hana. Við skoðun á dagvakt hafi verið fullt meðvitundarstig og ekki borið á rugli eða óáttun. Einkenni hafi þá verið að mestu yfirstaðin og brotaþola treyst til að fara heim. Álitið var að brotaþoli hafi fengið frekar svæsið kvíðakast í bland við ölvun. Talið að það gæti vel komið heim og saman að rótin að kvíðakastinu hafi verið áfallastreituröskun eftir alvarlegt kynferðisofbeldi og nýlega fréttir um málið en ölvun og aðstæður á skemmtistað hafi átt sinn þátt í því að leysa það úr læðingi.

IV

Framburður ákærðu og vitna fyrir dómi.

Ákærði, Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson, neitaði því alfarið að hafa beitt brotaþola ofbeldi eins og lýst er í ákæru. Hann sagði að þau hafi verið fimm í samkvæmi á heimili hans í umrætt sinn en það hafi staðið frá kvöldi og fram á nótt. Auk hans hafi verið þar D [tengsl] ákærða Ásbjörns, vinkonur hennar E og A brotaþoli og ákærði Bessi en hann og ákærði Ásbjörn séu vinir. Ákærði Ásbjörn hafi ekki þekkt brotaþola en hitt hana einu sinni áður með D. Ákærði sagði að D og E hafi farið úr samkvæminu heim til E til að sækja sígarettur en komið aftur til baka eftir um 10-15 mínútur. Þegar þær hafi verið farnar hafi brotaþoli og ákærði Bessi farið að kela þ.e. faðmast og kyssast í stofusófa. Ákærði Ásbjörn hafi þá farið í tölvu sem hafi verið á bak við stofusófann og snúið baki í brotaþola og ákærða Bessa. Þau hafi verið búin að vera nálægt hvort öðru meira og minna allt kvöldið og ákærði Ásbjörn hafi ákveðið að gefa þeim næði þegar hann hafi farið í tölvuna. Ákærði Ásbjörn kvaðst ekkert hafa gert við brotaþola og ákærði Ásbjörn hafi ekki séð ákærða Bessa beita brotaþola ofbeldi. Ákærði Ásbjörn sagði að brotaþoli hafi verið búin að fá sér í glas en hún hafi ekki verið ofurölvi. Ákærði Ásbjörn sagði að það hafi einnig verið kókaín á stofuborði og hann hafi fengið sér þrisvar litla skammta af því líklega um eða eftir miðnætti. Hann hafi ekki séð brotaþola fá sér kókaín. Ákærði Ásbjörn sagði að brotaþoli hafi beðið hann að hringja í ákærða Bessa og fá hann í samkvæmið en þau hefðu hist áður. Það hafi allir verið glaðir í samkvæminu og þegar D og E hafi komið aftur eftir að hafa sótt sígaretturnar hafi verið reykt og tekið fram nýtt spil. Þá hafi síminn hjá brotaþola hringt mikið og hún sagt að það væri faðir hennar sem væri reiður. Ákærði kvaðst ekki vita hvers vegna faðir brotaþola hafi verið að hringja í hana en við það hafi brotaþoli breyst og komist í uppnám. Þetta gæti hafa verið um kl. 04:00 um nóttina og þá hafi brotaþoli farið heim til sín. Það hafi verið stutt frá því að brotaþola hafi farið og þar til lögreglan hafi komið á vettvang.

Ákærði, Bessi Karlsson, sagði að ákærði Ásbjörn hafi hringt í ákærða Bessa og boðið honum í samkvæmi vegna þess að brotaþoli hafi viljað það. Þetta hafi verið um kl. 23:00 kvöldið áður en atvik urðu. Í samkvæminu hafi verið spilað og haft gaman og allir hafi verið ölvaðir. Ákærði kvaðst hafa tekið kókaín einu sinni eða tvisvar líklega milli kl. 02:00 og 03:00. Hann vissi ekki hvort brotaþoli hafi tekið kókaín. D og E hafi farið til að sækja sígarettur og líklega verið í burtu í 10-15 mínútur. Bæði fyrir og eftir það hafi ákærði Bessi og brotaþoli verið að kyssast og kela. Ákærði kvaðst hafa hitt brotaþola einu sinni áður og þá hafi þau aðeins verið í samskiptum á samfélagsmiðlinum Snapchat tveimur til fjórum vikum fyrir samkvæmið. Ákærði Bessi kvaðst ekki hafa brotið á brotaþola og hann hafi ekki þuklað á kynfærum hennar og ákærði Bessi mundi ekki hvort brotaþoli hafi snert kynfæri ákærða Bessa. Samskiptin hafi verið saklaus í byrjun en brotaþoli hafi alltaf verið utan í ákærða Bessa. Þegar D og E hafi verið farnar hafi brotaþoli sest klofvega ofan á ákærða Bessa, þau farið að kyssast og hann hafi þuklað á brjóstum brotaþola utan og innan klæða og einnig sleikt þau. Þau hafi þá setið í stofusófanum og þau hafi verið þar þegar D og E hafi komið aftur. Ákærði Bessi mundi ekki hvort brotaþoli hafi farið með hendi inn fyrir buxur ákærða Bessa. Í fyrstu eftir að D og E hafi farið hafi ákærði Ásbjörn einnig verið í sófanum en síðan hafi hann farið í tölvu. Aldrei hafi verði uppnám í samkvæminu. Ákærði Bessi kvaðst ekki hafa þvingað brotaþola til að taka kókaín. Ákærði Bessi sagði að það hafi ekki liðið langur tími frá því að brotaþoli hafi yfirgefið samkvæmið og þar til lögreglan hafi komið á vettvang.

Vitnið og brotaþolinn, A, kvaðst hafa unnið með D kærustu ákærða Ásbjörns og E. Fyrir umrætt kvöld kvaðst brotaþoli hafa hitt ákærðu einu sinni og þá líklega á veitingastað. Þá hafi hún líklega kysst ákærða Bessa. Árshátíð hafi fallið niður vegna covid faraldurs og ákveðið hafi verið að halda samkvæmi. Þar hafi auk brotaþola verið báðir ákærðu, D og E. Það hafi verið spjallað og drukkið og þetta hafi verið í annað skiptið sem brotaþoli hafi drukkið áfengi. Í fyrstu hafi verið gaman í samkvæminu en þegar D og E hafi farið inn á baðherbergi hafi ákærði Ásbjörn rifið í hár brotaþola og sagt henni að gæta sín á strákum eins og honum. Brotaþoli hafi sagt ákærða Ásbirni að hætta og hún orðið hrædd. Síðan hafi D og E farið út til að sækja sígarettur en þær hafi ekki spurt hvort brotaþoli vildi fara með þeim. Ákærði Ásbjörn hafi þá sett fingur í munn brotaþola en hún mundi ekki hvort ákærði Bessi hafi einnig gert það. Þeir hafi síðan báðir káfað á brotaþola innan klæða og tekið niður um sig buxurnar og látið brotaþola hafa við sig munnmök. Þeir hafi haldið brotaþola og látið hana færa sig á milli ákærðu. Þeir hafi einnig rifið í hár brotaþola og ákærði Ásbjörn hafi lamið hana í andlitið og tekið um háls hennar. Ákærðu báðir hafi snert á kynfærum brotaþola utan klæða og ákærði Ásbjörn hafi tekið hana hálstaki en hún mundi ekki hvort ákærði Bessi hafi einnig gert það. Brotaþoli kvaðst ekki alveg muna röðina á því sem hefði gerst. Síðan hafi ákærði Bessi farið með brotaþola inn á baðherbergi og spurt hana þar hvort hún vildi þetta en hún hefði engu svarað. Þegar þau hafi komið fram aftur hafi ákærðu sett hvítt efni á greiðslukort og látið brotaþola sjúga það upp í nefið. Annar ákærðu, líklega Ásbjörn, hafi rifið í hárið á brotaþola og haldið henni fastri á meðan ákærði Bessi hafi haldið um aðra nösina á brotaþola og sett kortið upp að nefi hennar. Við það hafi hún ,,fríkað út“ vegna þess að hún sé með [...] og hún hafi aldrei áður tekið inn fíkniefni. Eftir það hafi ákærði Ásbjörn farið í tölvu en ákærði Bessi verið í sófanum. Meðan ákærðu hafi verið að brjóta gegn brotaþola hafi hún verið frosin af hræðslu og ekki getað hreyft sig né ýtt þeim frá sér. Ákærðu hafi ekki spurt hvort þeir mættu gera það sem þeir gerðu við brotaþola. Brotaþoli kvaðst hafa fundist ákærði Ásbjörn verri og hann hafi stjórnað. Meðan á þessu hafi staðið hafi ákærði Bessi spurt hvort hann mætti kyssa brotaþola en hún hafi ekki getað svarað vegna hræðslu.

Brotaþoli sagði að síðan hafi D og E komið aftur en brotaþoli myndi ekki hvað langur tími hafi liðið frá því að ákærðu hafi látið hana taka kókaínið og þar til þær komu. Þegar þær hafi komið kvaðst brotaþoli hafi brotnað saman og þær hafi allar farið saman inn á baðherbergi. Þar hafi D sagt brotaþola að faðir D hafi misnotað hana en brotaþoli vissi ekki af hverju D hafi verið að segja þetta. Brotaþoli kvaðst síðan hafa farið heim til sín og þá hafi móðir hennar verið vakandi en hún hafi vitað að brotaþoli hafi verið hjá vinnufélögum sínum. Hún hafi sagt móður sinni í stuttu máli hvað hafði gerst og hún hefði einnig látið móður sína vita af sér um nóttina.

Brotaþoli kvaðst ekki muna eftir því að hún hafi óskað eftir því að ákærði Bessi kæmi í samkvæmið. Þá hafi hann og brotaþoli ekki verið að ,,kela“ í stofusófanum en hún hafi kysst hann eða þau farið í sleik inn í eldhúsi. Þegar þau hafi hist fyrst hafi þau ,,kelað“. Brotaþoli kvaðst ganga til sálfræðings og hún hafi einnig fengið hjálp frá einkaþjálfara og bræðrum sínum. Hún hafi þurft að hætta í vinnu vegna atviksins og átt erfitt með að mæta í skóla. Hún kvaðst hafa fengið taugaáfall í maí 2023 í kjölfar þess að fjallað hafi verið um málið í DV. Hún kvaðst ekki vera hún sjálf í dag og t.d. gæti hún ekki faðmað fólk og hún eigi erfitt með að segja frá atvikinu.

Vitnið, D [tengsl] ákærða Ásbjörns, sagði að það hafi átt að vera árshátíð hjá [...] en henni hafi verið aflýst. Þá hafi vitnið og brotaþoli ákveðið að halda samkvæmi heima hjá vitninu og ákærða Ásbirni. Ákærði Bessi hafi komið seinna en aðrir í samkvæmið en brotaþoli hafi verið spennt að fá hann þangað en þau hefðu hist áður. Þetta hafi átt að vera stelpukvöld en það hafi breyst og mikið verið hlustað á tónlist. Áfengisneysla hafi verið í hófi og vitnið hafi ekki verið ofurölvi. Ákærðu hafi tekið inn kókaín og vitnið hafi tekið smávegis af því og einnig E inni á baðherbergi. Vitnið mundi ekki hvort brotaþoli hafi þá verið með þeim eða hvort hún hafi tekið kókaín. Vitnið og E hafi síðan farið heim til hennar til að sækja sígarettur en vitnið kvaðst ekki hafa hugmynd um hvað þær hafi verið lengi. Vitnið kvaðst ekki hafa séð neitt athugavert við það að brotaþoli yrði eftir hjá ákærðu. Þegar vitnið og E hafi komið til baka hafi líklega ákærðu og brotaþoli verið inn í stofu og ákærði Ásbjörn í tölvu. Ekkert hafi verið athugavert við ástandið og eftir það hafi verið spjallað, spilað og hlustað á tónlist. Síðan hafi vitnið, brotaþoli og E farið saman inn á baðherbergi og þar hafi brotaþoli farið að gráta en vitnið vissi ekki hvers vegna. Vitnið kvaðst hafa spurt brotaþola hvers vegna hún væri að gráta en hún hafi ekki svarað því. Vitnið kvaðst ekki hafa tengt grátinn við eitthvað sem hefði gerst í samkvæminu. Brotaþoli hafi jafnað sig eftir grátinn og þær hafi sest aftur inn í stofu. Vitnið kvaðst síðan hafa hringt á leigubifreið fyrir brotaþola líklega vegna þess að hún hafi ekki getað það. Vitnið hafi haft áhyggjur af brotaþola þar sem hún hafi verið ung, ölvuð og foreldrar hennar hafi einnig haft áhyggjur af áfengisneyslu hennar. Vitninu kvaðst reyndar hafa skilist að brotaþoli hafi ekki viljað fara heim. Vitnið sagði að í samkvæminu hafi brotaþoli og ákærði Bessi ,,kelað“ í stofusófanum og vitninu hafi fundist gott á milli þeirra allt kvöldið.

Vitnið, E, kvaðst ekki hafa þekkt ákærðu fyrir umrætt atvik og hún þekki þá lítið í dag. Vitnið kvaðst hafa verið að vinna með brotaþola hjá [...] og árshátíð bæjarins hafi verið blásin af. Þá hafi nokkrar ákveðið að hittast heima hjá D kærustu ákærða [...]. Þar hafi verið spilað, drukkið og haft gaman. Allir hafi neytt áfengis þ.m.t. vitnið og verið undir áhrifum. Þá hafi einnig verið reykt gras og tekið inn kókaín. D hafi boðið vitninu kókaín og þær hafi tekið kókaín líklega á milli kl. 02:00 og 03:00 og einnig brotaþoli. Í samkvæminu hafi brotaþoli og ákærði Bessi verið að kyssast og knúsast inn í stofu meðan spilað var. Vitnið og D hafi síðan farið heim til vitnisins til að sækja sígarettur en farið síðan aftur til baka í samkvæmið. Vitnið sagði að það og D hafi líklega verið úti í um 20-30 mínútur. Þegar þær hafi farið hafi brotaþoli og ákærði Bessi líklega verið í stofusófa en ákærði Ásbjörn úti á svölum að reykja. Vitnið kvaðst hafa talið það í lagi að brotaþoli yrði eftir hjá ákærðu. Þegar vitnið og D hafi komið aftur hafi brotaþoli og ákærði Bessi verið sitjandi eða liggjandi í sófanum en ákærði Ásbjörn hafi verið annars staðar. Vitnið kvaðst ekki hafa orðið vart við að andrúmsloftið hafi breyst meðan vitnið og D hafi verið fjarverandi. Eftir það hafi brotaþoli og ákærði Bessi ekki ,,kelað“. Þegar vitnið og D hafi komið til baka hafi þær sest inn í stofu en brotaþola hafi liðið illa líklega vegna þess að hún hafi verið of drukkin. Líklega hafi liðið um klukkustund frá því að vitnið hafi komið til baka og þar til það hafi hringt á leigubifreið fyrir brotaþola og hún farið heim til sín.

Vitnið, C móðir brotaþola, sagði að það hafi átt að vera árshátíð í vinnunni hjá brotaþola en henni hafi verið frestað. Þá hafi nokkrir starfsmenn verið með samkvæmi og brotaþoli hafi líklega farið þangað um kl. 22:00. Vitnið kvaðst hafa sofið illa umrædda nótt og verið með varann á sér. Vitnið hafi ekki hringt í brotaþola um nóttina en ef til vill hafi vitnið sent henni skilaboð. Þegar brotaþoli hafi komið heim hafi vitnið spurt hana hvort ekki væri allt í lagi og hún hafi þá sagst ætla í sturtu. Hún hafi þá hnigið niður í stiga og verið í uppnámi. Brotaþoli hafi sagt að ákæru hafi neytt hann til að totta sig, tekið hana kyrkingartaki og káfað á henni utan klæða. Þeir hafi einnig neytt brotaþola til að taka kókaín. Hún hafi reyndar ekki lýst þessu ítarlega þar sem hún hafi verið í uppnámi. Faðir brotaþola hafi þá komið og hringt í lögreglu og lögreglumenn komið heim til þeirra. Brotaþoli og faðir hennar hafi farið með lögreglu á Neyðarmóttöku. Eftir þetta sé brotaþoli ekki eins og hún hafi átt að sér að vera og hún hafi ekki getað unnið sumarið eftir atvikið. Hún hafi sofið upp í rúmi hjá vitninu í þrjár vikur eftir atvikið, hún geti ekki enn þá sofið ein og hún sé snertifælin. Þá hafi brotaþoli m.a. hætt að spila á gítar og syngja. Brotaþoli hafi fengið taugaáfall í maí 2023 þegar hún hafi verið niður í bæ með bróður sínum. Vitnið sagði að brotaþoli hafi sjaldan drukkið áfengi og aldrei neytt fíkniefna. Fyrir þetta hafi brotaþoli átt erfitt andlega en hún hafi verið í ofbeldissambandi þegar hún hafi verið 17 ára sem hafi haft slæm áhrif á hana.

Vitnið, B faðir brotaþola, sagði að brotaþoli hafi farið umrætt kvöld út að skemmta sér með vinnufélögum og verið spennt fyrir því en árshátíð hjá þeim hafi verið frestað. Móðir brotaþola hafi vakið vitnið þegar hún hafi komið heim um nóttina. Þegar vitnið hafi komið fram hafi brotaþoli setið í hnipri á stigagangi. Hún hafi sagt í stuttu máli hvað hefði gerst en vitnið mundi ekki í smáatriðum hvað hafi verið sagt en brotaþoli hafi sagt að hún hafi verið neydd til að hafa munnmök við ákærðu og þeir látið hana taka inn kókaín. Reyndar hafi nöfn ákærðu ekki komið fram þá en þau hafi komið seinna. Vitnið kvaðst hafa áttað sig á því að eitthvað alvarlegt hafi gerst því ástandið á brotaþola hafi verið hræðilegt, henni hafi liðið mjög illa, verið í áfalli og hrædd. Vitnið mundi ekki hvenær brotaþoli hafi komið heim en það hafi hringt á lögreglu skömmu síðar og lögreglumenn komið á staðinn. Vitnið kvaðst ekki hafa verið í sambandi við brotaþola um nóttina áður en hún hafi komið heim. Vitnið sagði að brotaþoli hafi breyst mikið við þetta og hún sé m.a. hrædd um að rekast á ákærðu og hún hafi ekki getað unnið fyrst eftir atvikið. Brotaþoli hafi sagt að hún geti ekki lifað með þessu. Vitnið sagði að brotaþoli hafi verið í ofbeldissambandi þegar hún hafi verið 17 eða 18 ára en hún hafi verið ágætlega stödd áður en umrætt atvik varð. Hún hafi lítið notað áfengi og ekki fíkniefni. Vitnið kvaðst lítið hafa rætt um þetta við brotaþola en hún hafi meira rætt þetta við móður sína.

Vitnið, H verkefnastjóri á Neyðarmóttöku LSH, kvaðst hafa starfað þar í 8-10 ár. Hún kvaðst hafa tekið á móti brotaþola og ekki hafi þurft að kalla til lækni til að framkvæma réttarlæknisfræðilega skoðun miðað við sögu brotaþola. Vitnið sagði að það sem fram komi í skýrslu þess sé byggt á frásögn brotaþola en hún hafi sagt að hún hafi verið látin veita mönnum munnmök og taka inn kókaín. Brotaþoli hafi setið í hnipri og illa þolað snertingu. Hún hafi verið aum í hársverði en enginn roði hafi verið sjáanlegur. Hún hafi verið snertiaum á hálsi. Vitnið staðfesti skýrslu sína.

Vitnið, I læknir, kvaðst ráma í að hafa hitt brotaþola en hún hefði litlu við það að bæta sem fram kæmi í vottorði vitnisins. Lýsing í vottorðinu um það sem hafði gerst sé haft eftir brotaþola eða öðrum. Vitnið staðfesti vottorð sitt.

Vitnið, J læknir, kvaðst hafa haft brotaþola í viðtölum frá árinu 2015 eða í nokkur ár. Henni hafi upphaflega verið vísað á [...] vegna [...]. Hún hafi náð bata en það hafi tekið nokkur ár. Brotaþoli hafi orðið fyrir áfalli vegna ofbeldis af hálfu kærasta og síðan vegna þess atviks sem hér er til umfjöllunar en þegar það hafi gerst hafi brotaþoli verið á batavegi. Þá hafi vitnið verið búið að útskrifa brotaþola en móðir hennar hafi þá leitað til vitnisins með brotaþola. Hún hafi verið í áfallalosti, sem verði við stórt áfall, og lýsi sér sem dofa, vonleysi og mikilli vanlíðan. Viðkomandi sjái enga framtíð. Mikilvægast fyrir manneskju í slíku ástandi sé öryggi, skjól og áfallameðferð. Vitnið staðfesti vottorð sitt. Vitnið, F sálfræðingur, staðfesti vottorð sín og kvaðst hafa starfað mikið með fólki sem hafi orðið fyrir áföllum. Vitnið kvaðst hafa haft brotaþola í meðferð við áfallastreituröskun, veitt henni áfallahjálp og sálræna aðstoð. Meðferð hafi lokið án fullnægjandi árangurs en við lok meðferðar hafi brotaþoli verið á betri stað en við upphaf meðferðar. En þá hafi hún verið illa á sig komin og lýst mörgum einkennum sem hafi samrýmst því að hún hafi orðið fyrir áfalli. Erfitt sé að segja til um batahorfur brotaþola þar sem margt geti haft þar áhrif.

Vitnið, G sálfræðingur, kvaðst hafa verið með brotaþola í sjö viðtölum. Um hafi verið að ræða áfallameðferð og stuðning við bjargráð brotaþola en hún hafi verið með sterk einkenni um áfallastreituröskun. Vitnið kvaðst vita lítið um þann atburð sem mál þetta snýst um. Vitnið sagði erfitt að segja til um batahorfur brotaþola en hún hafi átt erfitt með að mæta í viðtöl og hún hafi verið með forðunareinkenni. Vitnið staðfesti vottorð sitt.

Vitnið, K læknir, kvaðst hafa skoðað brotaþola þegar hún hafi leitað á bráðamóttöku LSH 28. maí sl. Hún kvaðst engu hafa við það að bæta sem fram kæmi í læknisvottorði um málið. Vitnið mundi þó að brotaþoli hafi verið í uppnámi og erfitt hafi verið að fá sögu frá henni. Hún gæti hafa verið í kvíðakasti.

Vitnið, lögreglumaður nr. L, sem gerði frumskýrslu í málinu kvaðst lítið muna eftir atvikum. Hann hafi rætt við brotaþola og staðið að handtöku ákærðu. Hann kvaðst hafa skoðað frumskýrsluna en við það hafi málið hafi lítið rifjast upp fyrir vitninu nema þá það sem standi í skýrslunni. Vitnið staðfesti skýrsluna.

Vitnið, M sérfræðingur í tæknideild lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, kvaðst hafa fengið hluti frá Neyðarmóttöku LSH m.a. glerplötur og sýnaöskjur. Einnig hafi vitnið fengið fatnað ákærðu, hársýni o.fl. Vitnið staðfesti að í nærfötum ákærða Bessa hafi fundist tvö löng ljósleit hár sem hafi við DNA rannsókn verið samkennd við brotaþola. Vitnið sagði að hárin hafi verið með rót og því hafi þau verið toguð eða kippt úr hársverðinum. Vitnið staðfesti skýrslur sínar.

Vitnið, lögreglumaður nr. N, kvaðst hafa skoðað annál frá tölvuleikjaframleiðanda en um hafi verið að ræða skrár frá árinu 2017 til september 2020. Skráin segi aðeins að viðkomandi hafi tengst en ekkert meira. Ekki hvort það hafi verið spilað eða hvað lengi. Það sjáist aðeins innskráning en ekki útskráning. Þá sjáist ekki hver hafi skráð sig inn en O hf. hafi átt IP töluna og ákærði Ásbjörn hafi verið þar í þjónustu. Vitnið staðfesti skýrslu sína.

V

Niðurstaða.

Samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hvílir sönnunarbyrði um sekt ákærðu og atvik, sem telja má þeim í óhag, á ákæruvaldinu. Þá metur dómari hverju sinni hvort nægileg sönnun, sem ekki verði véfengd með skynsamlegum rökum, sé fram komin um hvert það atriði sem varðar sekt og ákvörðun viðurlaga við broti, þar á meðal hvaða sönnunargildi skýrslur ákærðu hafa, vitnisburður, mats- og skoðunargerðir, skjöl og önnur sýnileg sönnunargögn. Enn fremur metur dómari ef þörf krefur hvert sönnunargildi þær staðhæfingar hafa sem varða ekki beinlínis það atriði sem sanna skal en ályktanir má leiða af um það, sbr. 1. og 2. mgr. 109. gr. laganna. Þá skal dómur reistur á sönnunargögnum sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laganna. Ákærðu neita báðir sök og ákærði Ásbjörn hefur alfarið neitað því að hafa átt í kynferðislegum samskiptum við brotaþola í umrætt sinn en ákærði Bessi hefur viðurkennt að hafa átt í kynferðislegum samskiptum við brotaþola með hennar samþykki. Brotaþoli lýsti því fyrir dómi að ákærðu hafi sett fingur í munn hennar, rifið í hár hennar, káfað á henni innan klæða m.a. á brjóstum, tekið um háls hennar og tekið niður um sig buxurnar og látið brotaþola veita þeim munnmök. Ákærði Ásbjörn hafi einnig lamið brotaþola í andlitið. Þá hafi þeir sett hvítt efni á kort og látið brotaþola sjúga það upp í nefið. Brotaþoli taldi það hafa verið kókaín en hún hefði aldrei tekið fíkniefni.

Framburður brotaþola hjá lögreglu var mjög á sama veg og fyrir dómi en hjá lögreglu kom fram hjá henni að hún hafi verið mjög drukkin og að fara að ,,deyja“. Brotaþola var dregið blóð kl. 06:03 og hún gaf þvagsýni kl. 07:01. Í matsgerð um rannsóknir á sýnunum segir að niðurstöður alkóhólmælinga í þvagi og blóði bendi til þess að brotaþoli hafi neytt einhvers áfengis en hún hafi ekki verið undir neinum áfengisáhrifum þegar sýnin voru tekin. Hvorki mældist kókaín í blóðné þvagsýni. Í þvagsýninu mældist umbrotsefni kókaíns en ekki í blóðsýninu. Umbrotsefni myndast við umbrot á efnasambandi í líkamanum og er minna virkt og auðleysanlegra en efnið sjálft. Að virtum rannsóknargögnum málsins þ.m.t. framburðum ákærða, brotaþola og annarra vitna má ætla að sýnin hafi verið tekin tveimur til fjórum klukkustundum eftir að brotaþoli segist hafa verið mjög drukkin og við það að ,,deyja“ og ákærðu hafi látið hana taka inn kókaín um nef. Eflaust hefur það haft áhrif á mat brotaþola á ástandi sínu að hún hefur verið þreytt enda langt liðið á nótt og þá kvaðst hún ekki hafa verið vön að drekka áfengi. Þrátt fyrir það og með hliðsjón af niðurstöðum úr ofangreindum rannsóknum má draga í efa að brotaþoli hafi verið mjög drukkin eða tekið inn kókaín um nef í samkvæminu umrædda nótt. Taki einstaklingur inn kókaín með þeim hætti á það greiða leið út í blóðið og mælist þá í því líklega aðeins nokkrum mínútum eftir neyslu og það getur síðan mælst í nokkra sólarhringa. Framburður brotaþola fyrir dómi var trúverðugur í öllum meginatriðum en þrátt fyrir það verður ekki litið framhjá framangreindu við mat á framburði hennar og þegar komist verður að niðurstöðu í málinu.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu var atvikið tilkynnt kl. 04:48 en það varð einhverju áður þar sem brotaþoli fór í kjölfar atviksins til síns heima með leigubifreið og skýrði móður sinni frá því sem gerst hafði. Faðir brotaþola hafði þá samband við lögreglu. Ákærði Ásbjörn var handtekinn kl. 06:30 og honum var dregið blóð um kl. 08:50 og hann gaf þvagsýni um kl. 09:20. Í blóðsýninu mældist alkóhól 1,22 o/oo og í þvagsýninu 1,72 o/oo. Samkvæmt þessu var ákærði Ásbjörn undir áhrifum áfengis þegar blóðsýnið var tekið en það hefur verið nokkrum klukkustundum eftir að atvikið varð. Út frá þessu má álykta að ákærði Ásbjörn hafi verið undir talsverðum áfengisáhrifum þegar hann á að hafa framið brot sitt.

Ákærði Bessi var handtekinn kl. 06:35 og honum var dregið blóð um kl. 09:55 og hann gaf þvagsýni um kl. 10:20. Í blóðsýninu mældist alkóhól 0,55 o/oo og í þvagsýninu 1,03 o/oo. Samkvæmt þessu var ákærði undir áhrifum áfengis þegar blóðsýnið var tekið en það hefur verið nokkrum klukkustundum eftir að atvikið varð. Út frá þessu má álykta að ákærði hafi verið undir áfengisáhrifum þegar hann á að hafa framið brot sitt.

Ákærðu gáfu báðir skýrslur hjá lögreglu daginn eftir að atvikið varð. Ákærði Ásbjörn sagði ekkert kynferðislegt hafa gerst á milli hans og brotaþola en ákærði Bessi og brotaþoli hafi ,,kelað“ og ákærði Ásbjörn hafi ekki séð annað en samskipti þeirra hafi verið með samþykki brotaþola. Ákærði Ásbjörn kvaðst ekki hafa séð að brotaþoli hafi beðið ákærða Bessa að hætta heldur frekar þveröfugt. Ákærði Bessi lýsti því að þetta hafi verið í annað skiptið sem hann hafi hitt brotaþola. Þau hafi verið í stofusófa og brotaþoli farið að liggja utan í ákærða Bessa en hún hafi ekki farið úr fötunum. Þau hafi síðan kúrað, káfað á hvort öðru og farið í sleik. Brotaþoli hafi byrjað á því að liggja ofan á ákærða Bessa og hann hafi káfað á brjóstum brotaþola og hún hafi káfað á lærum ákærða Bessa. Þetta hafi þau gert bæði með höndum og fótum. Öll þeirra samskipti hafi verið með samþykki brotaþola og hún hafi aldrei beðið ákærða Bessa að hætta hvorki með skilaboðum eða látbragði. Ákærði Bessi sagði að upplifun hans hafi verið sú að brotaþoli hafi haft áhuga á honum. Ákærði Bessi kvaðst ekki hafa gert neitt rangt gagnvart brotaþola.

Eins og fram er komið voru báðir ákærðu handteknir í kjölfar þess að lögregla kom á vettvang í umrætt sinn og þá gætu hafa verið liðnar tvær til þrjár klukkustundir frá því að ákærðu eiga að hafa framið brot sín. Þeir voru báðir undir áfengisáhrifum þegar þeir eiga að hafa framið brotin og þá fannst í þvagsýnum þeirra beggja kókaín, umbrotsefni kókaíns og tetrahýdrókannabínólsýra og samkvæmt því má álykta að þeir hafi einnig verið undir áhrifum fíkniefna þegar þeir voru einir með brotaþola um nóttina en þeir viðurkenndu báðir neyslu kókaíns í samkvæminu. Frá því tímamarki og þar til ákærðu voru handteknir liggur ekki annað fyrir en þeir hafi þá verið vakandi á vettvangi ásamt [tengsl] ákærða Ásbjörns og vinkonu hennar. Er allt eins líklegt að þeir hafi neytt vímuefna á þeim tíma þegar tekið er tillit til niðurstaðna úr rannsóknum á blóð- og þvagsýnum þeirra. Verður að telja frekar ósennilegt að á þessu tímabili og við þessar aðstæður, þar sem báðir ákærðu voru undir áfengis- og fíkniefnaáhrifum, hafi þeir sammælst um að bera á þann veg sem þeir gerðu daginn eftir hjá lögreglu í kjölfar vistunar í fangageymslu og síðan gert það eins og þeir gerðu. En þar var framburður þeirra mjög á sama veg, sbr. ofanritað. Aukin heldur hafa þeir þá þurft, í því ástandi sem þeir voru, að gera ráð fyrir því þegar brotaþoli yfirgaf samkvæmið að hún myndi kæra þá fyrir kynferðisbrot.

Framburðir [tengsl] ákærða Ásbjörns og vinkonu hennar um yfirbragð og ástand brotaþola þegar þær komu aftur í íbúðina voru ekki á einn veg hjá lögreglu og fyrir dómi. Þar getur haft áhrif hve langt er um liðið og verður m.a. annars að meta framburðina í því ljósi svo og með hliðsjón af tengslum þeirra við ákærðu. Framburðir [tengsl] ákærða Ásbjörns og vinkonu hennar hjá lögreglu um ástand brotaþola, þegar [tengsl við ákærða Ásbjörn] og vinkonan sneru aftur í samkvæmið, eftir að hafa yfirgefið það um stund og vottorð um andlega heilsu brotaþola eftir hið meinta atvik styðja að hún hafi orðið fyrir áfalli sem vissulega getur samrýmst kynferðisbroti. Þetta styður einnig lýsing í frumskýrslu lögreglu um ástand brotaþola í kjölfar hins meinta brots sem og framburðir foreldra hennar. Hins vegar verður við mat á framburði þeirra að líta til tengsla þeirra við brotaþola. Annað en það sem hér hefur verið tilgreint og framburður brotaþola bendir ekki til kynferðisbrots af hálfu ákærða Ásbjörns. Gegn þessu stendur hins vegar eindregin neitun hans allt frá upphafi sem fær stuðning í framburði ákærða Bessa sem einnig hefur verið mjög á sama veg allt frá upphafi. Við mat á framburði ákærða Bessa verður hins vegar að horfa til stöðu hans í málinu en þrátt fyrir það verður ekki alfarið horft framhjá framburði hans við úrlausn málsins.

Að öllu ofanrituðu virtu verður ekki talið að fram sé komin lögfull sönnun, sem telja má hafna yfir skynsamlegan vafa, um að ákærði Ásbjörn hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Um líkur á sekt ákærða Bessa og það sem horfir gegn henni gildir það sama og rakið hefur verið um líkur á sekt ákærða Ásbjörns og það sem stendur gegn henni. Þar til viðbótar kemur að samkvæmt rannsóknargögnum málsins fundust tvö hár í nærfötum ákærða Bessa og samkvæmt rannsókn var DNA snið háranna það sama og DNA snið brotaþola. Þessi staðreynd bendir til kynferðislegra samskipta ákærða Bessa og brotaþola. Ákærði Bessi hefur viðurkennt að hafa átt kynferðisleg samskipti við brotaþola umrætt sinn og nefnd rannsókn styður það. Samkvæmt skýrslu tæknideildar lögreglu var útlit háranna þannig að þau hafi verið rifin eða toguð úr hársverðinum. Þrátt fyrir það tekur þessi rannsókn hins vegar ekki af tvímæli um það að kynferðisleg samskipti ákærða Bessa og brotaþola hafi verið með þeim hætti sem lýst er í ákæru.

Samkvæmt 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála verður ákærði Bessi ekki sakfelldur fyrir aðra hegðun en þá sem í ákæru greinir og er það ein af meginreglum sakamálaréttarfars. Ákærðu báðum er gefin að sök sama háttsemi samkvæmt ákæruskjali og því er þeim gefinn að sök samverknaður. Ákærði Ásbjörn hefur verið sýknaður af þeirri háttsemi. Með vísan til þessa getur ekki komið til álita eins og á stendur að sakfella ákærða Bessa fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru.

Með vísan til alls ofanritaðs telst ekki sannað svo hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærðu hafi nauðgað brotaþola eins og þeim er gefið að sök í ákæru. Ákæruvaldið hefur því ekki axlað sönnunarbyrði sína, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Er því samkvæmt 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og meginreglum sakamálaréttarfars skylt að sýkna ákærðu af ákærunni og vísa einkaréttarkröfu frá dómi, sbr. 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun, Einars Odds Sigurðssonar lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Ásbjörns Þórarins Sigurðssonar, 1.958.580 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, málsvarnarlaun, Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Bessa Karlssonar, 1.807.920 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti og þóknun Ólafar Heiðu Guðmundsdóttur lögmanns, skipaðs réttargæslumanns brotaþola, 903.960 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti. Málsvarnarlaun verjenda, sem ákveðin eru með hliðsjón af umfangi málsins og málskostnaðarreikningum, taka einnig til starfa þeirra á rannsóknarstigi málsins. Þóknun réttargæslumanns tekur einnig til starfa hans á rannsóknarstigi málsins. Af hálfu ákæruvaldsins sótti málið Katrín Hilmarsdóttir aðstoðarsaksóknari. Ingi Tryggvason héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð:

Ákærðu, Ásbjörn Þórarinn Sigurðsson og Bessi Karlsson, eru sýkn af kröfum ákæruvaldsins í málinu.

Einkaréttarkröfu er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði þ.m.t. málsvarnarlaun, Einars Odds Sigurðssonar lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Ásbjörns Þórarins Sigurðssonar, 1.958.580 krónur, málsvarnarlaun Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns, skipaðs verjanda ákærða Bessa Karlssonar, 1.807.920 krónur og þóknun Ólafar Heiðu Guðmundsdóttur lögmanns, skipaðs réttargæslumanns brotaþola, 903.960 krónur.