Dómstólaleit

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru þær að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 9.477.468 krónur ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 8.177.468 krónum frá 04.11.2012 til 11.05.2013 en af 9.477.468 krónur frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda að skaðlausu að viðbættum 24% virðisaukaskatti.

Stefndi   krefst   aðallega   sýknu   af   öllum   kröfum   stefnanda   en   til   vara   að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu að mati réttarins.

II

Helstu málavextir eru þeir að hinn 15. ágúst 2007 undirrituðu sambúðarfólkið Herluf Clausen og Kristín Sigmarsdóttir, móðir stefnda, og stefndi afsal vegna íbúðar Herlufs og Kristínar að Gnoðarvogi 42 í Reykjavík, fastanr. 202-2477. Samkvæmt afsalinu var kaupsamningur gerður 30. júlí 2007 og afhendingardagur fasteignarinnar var 1. ágúst 2007. Í afsalinu kemur fram að kaupandi yfirtaki eftirtalin áhvílandi lán:

Á 1. veðr. Lífeyrissj. verslunarm., útg. 23.12.1992,  upphafl. að fjárhæð 900.000 kr. Á 2. veðr. Lífeyrissj. verslunarm., útg. 23.02.1998,  upphafl. að fjárhæð 1.500.000 kr. Á 3. veðr. Gildi lífeyrissjóður, útg. 28.08.1998, upphafl. að fjárhæð 500.000 kr.

Þá segir í afsalinu að kaupandi hirði arð eignarinnar frá afhendingardegi og greiði jafnframt af henni skatta og skyldur frá sama tíma. Ekkert kaupverð er tilgreint í afsalinu en þar er því lýst yfir að umsamið kaupverð sé að fullu greitt.

Með   úrskurði   Héraðsdóms   Reykjavíkur,   uppkveðnum   14.   apríl   2011,   var Herluf   Clausen   sviptur   fjárræði.   Hinn   6.   maí   2011   skipaði   sýslumaðurinn   í Reykjavík Þórð Clausen Þórðarson sem lögráðamann Herlufs Clausen.

Í forsendum dómsúrskurðarins er vísað til læknisvottorðs Ólafs Samúelssonar öldrunarlæknis,   dagsetts   5.   apríl   2011,   og   liggur   það   frammi   í   máli   þessu.   Í vottorðinu kemur fram að Herluf hafi greinst með heilabilun sökum Alzheimerssjúkdóms   á   árinu   1999.   Fram   kemur   að   vottorðið   er   byggt   á læknisskoðun á Herluf sem fram fór 1. apríl 2011. Við skoðunina hafi Herluf verið algjörlega óáttaður og hafi hvorki getað svarað því hvar hann væri, hver aldur hans væri né gert nánari grein fyrir aðstæðum sínum. Segir jafnframt í vottorðinu að ekki hafi verið mögulegt að leggja fyrir hann nákvæm vitræn próf. Þá kemur þar fram að fyrir liggi vitræn próf sem lögð hafi verið fyrir Herluf fyrir sex árum sem sýnt hafi mikla skerðingu eða 15/30 á MMSE, sem sé algengt próf sem notast sé við til að fylgjast með vitrænni getu. Herluf var fluttur í varanlega vistun á Eir 24. desember 2007.

Kristín Sigmarsdóttir lést 26. febrúar 2010 og var skiptum á dánarbúi hennar lokið sem eignalausu 2. júlí 2010. Herluf Clausen lést 8. október 2011 og var úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur um töku bús hans til opinberra skipta kveðinn upp 4. maí 2012. Sigurbjörn Þorbergsson hrl. var í kjölfarið skipaður til að gegna starfi skiptastjóra í dánarbúinu. Því   er   lýst   í   stefnu   að   í   eigu   dánarbúsins   hafi   verið   tveir   bankareikningar   í Íslandsbanka, annars vegar tékkareikningur nr. [...] og hins vegar sparireikningur nr. [...].[...]. Í stefnu er að finna eftirfarandi yfirlit úttekta og greiðslna af reikningunum: A) Greiðsla afborgana af lánum, húsfélagsgjalda o.fl., af reikningi nr. [...]:

Árið 2007 frá ágústmánuði:

Samtals: 399.738

Árið 2011:

Samtals: 15.052 B)        Úttektir stefnda Guðbjörns af sparireikningi dánarbúsins nr. [...] árið 2007: Dags. Skýring Fjárhæð 07.06.2007        Guðbjörn Björgólfsson       kr.      1.000.000 01.08.2007        Guðbjörn Björgólfsson       kr.         100.000 09.10.2007        Herluf Clausen                    kr.         100.000     (úttekt stefnda, sbr. dskj. nr. 27.) 28.12.2007        Guðbjörn Björgólfsson       kr.         100.000 Samtals                                                          kr.      1.300.000 Í skattframtölum Herlufs fyrir gjaldárin 2008 til 2010 var talin fram skuld stefnda við hann, í skattframtali vegna ársins 2007 (gjaldár 2008) að fjárhæð 8.000.000 króna og í skattframtali vegna ársins 2008 (gjaldár 2009) að fjárhæð 5.500.000 krónur. Engin skuld stefnda var talin fram í skattframtali vegna ársins 2009 (gjaldár 2010). Því er lýst í stefnu að engar greiðslur hafi borist inn á reikninga hins látna vegna endurgreiðslu á þessari skuld og þá hafi engar greiðslur borist inn á reikninga Herlufs vegna kaupa stefnda á eignarhluta hans í Gnoðarvogi 42 samkvæmt kaupsamningi, dagsettum 1. ágúst 2007.

Með bréfi skiptastjóra til stefnda, dagsettu 4. okt. 2012, var krafist greiðslu vegna   ætlaðra   ólögmætra   greiðslna   og   afborgana   vegna   fasteignarinnar   af tékkareikningi Herlufs nr. [...].

Að ósk stefnanda var aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns um söluverð fasteignarinnar á afsalsdegi og liggur frammi matsgerð Dans Valgarðs S. Wiium hdl., dagsett 5. apríl 2013. Niðurstaða matsmannsins var sú að söluverðið hafi hinn 15. ágúst 2007 verið 18.500.000 krónur en eftirstöðvar áhvílandi veðskulda á sama tíma hafi verið 2.178.255 krónur. Hinn 11. apríl 2013 var lögmanni stefnda sent bréf þar sem krafist var greiðslu stefnda á 50% af söluverði fasteignarinnar og jafnframt til greiðslu vegna úttekta á reikningum Herlufs.

Í málinu liggur frammi fylgiskjal með skattframtali 2008, 3.02 kaup og sala eigna. Þar er kaupverð íbúðarinnar að Gnoðarvogi 42 tilgreint 16.000.000 króna og eru aðrar upplýsingar um viðskiptin í samræmi við áðurnefnt afsal. Stefnandi sundurliðar stefnufjárhæðina þannig: „1. 50% umsamins kaupverðs íbúðarinnar skv. fylgiskjali 3.02 með skattframtali 2008          kr.      16.000.000                                 kr. 8.000.000

1. Frá dregst 50% áhvílandi skulda  kr.         2.137.102 kr.    -1.068.551
2. Óheimil úttekt til greiðslu lána o.fl. 2007, sbr. sundurliðun á bls. 3-4        kr. 188.594
3. Óheimil úttekt til greiðslu lána o.fl. 2008, sbr. sundurliðun á bls. 4           kr. 286.249
4. Óheimil úttekt til greiðslu lána o.fl. 2009, sbr. sundurliðun á bls. 5           kr. 356.386
5. Óheimil úttekt til greiðslu lána o.fl. 2010, sbr. sundurliðun á bls. 5-6        kr. 399.738
6. Óheimil úttekt til greiðslu lána o.fl. 2011, sbr. sundurliðun á bls. 6           kr. 15.052
7. Óheimilar úttektir stefnda af sparireikn. dánarbúsins 2007, sbr. sundurliðun á bls. 6, samtals                               kr. 1.300.000 Alls samtals kr. 9.477.468“

III

Krafa stefnanda um greiðslu kaupverðs eða skaðabóta vegna kaupa stefnda á eignarhluta stefnanda í fasteigninni að Gnoðarvogi 42 í Reykjavík byggist á því, að Herluf Clausen hafi átt 50% eignarhluta í fasteigninni á kaupsamningsdegi 30. júlí 2007. Umsamið kaupverð hafi numið 16.000.000 króna og byggir stefnandi á því að stefndi hafi ekki sýnt fram á að hann hafi greitt Herluf kaupverðið. Stefndi hafi ekki verið grandlaus um að kaupverð fasteignarinnar hafi ekki verið greitt, enda hafi   skuld   stefnda   við   Herluf   vegna   fasteignakaupanna   verið   talin   fram   í skattframtölum þess síðarnefnda. Eins og mál þetta sé vaxið, verði því ekki litið svo á að stefndi geti borið fyrir sig að afsalið teljist gild kvittun fyrir greiðslu kaupverðs eignarinnar, enda sé kaupverðið enn ógreitt. Stefnandi vísar jafnframt til þess að það leiði af ákvæði 11. gr. laga nr. 40/2002, um fasteignakaup, að kaupanda beri að hafa frumkvæði að greiðslu kaupverðs.

Stefnandi byggir kröfur sínar á því að samkvæmt framlögðu læknisvottorði Ólafs   Samúelssonar   öldrunarlæknis,   dagsettu   5.   apríl   2011,   hafi   Herluf   vegna Alzheimerssjúkdóms ekki haft vitræna getu til að gæta fjárhagslegra hagsmuna sinna í fasteignaviðskiptunum. Í vottorðinu komi fram að Herluf hafi þegar á árinu 2005 sýnt mikla skerðingu eða 15/30 á svo kölluðum MMSE-kvarða og hrakað með þeim hætti að á árinu 2011 hafi ekki verið hægt að leggja fyrir hann vitræn próf.

Af hálfu stefnanda er byggt á því að umsamið kaupverð fasteignarinnar hafi verið 16.000.000 króna og að í umsömdu kaupverði hafi falist yfirtaka stefnda á áhvílandi lánum á fasteigninni. Krafa stefnanda um greiðslu kaupverðs fasteignarinnar sundurliðast svo: Eignarhlutur stefnanda í 50% umsamins kaupverðs 8.000.000 króna, að frádregnum 50% áhvílandi skuldum að fjárhæð 1.068.551   króna   (Lífeyrissjóður   verslunarmanna   1.186.210   krónur   +   470.536 krónur og Gildi lífeyrissjóður 480.356 krónur, samtals 2.137.102/2 krónur ÷ 2 = 1.068.551 króna) eða samtals 6.931.449 krónur.

Enn fremur byggir stefnandi kröfu sína á því að stefndi hafi valdið stefnanda fjártjóni   með   saknæmri   og   ólögmætri   háttsemi   sinni   með   því   að   greiða   ekki umsamið kaupverð fasteignarinnar. Stefnandi eigi því rétt á greiðslu skaðabóta úr hendi stefnda vegna fjártjóns hans vegna viðskiptanna. Með því að greiða ekki kaupverð fasteignarinnar, hafi stefndi rýrt efnahag stefnanda sem nemi hlutdeild hans í umsömdu kaupverði miðað við eignarhluta hins látna í fasteigninni. Fjártjón stefnanda sé sennileg afleiðing af þeirri saknæmu og ólögmætu háttsemi stefnda að greiða hinum látna ekki hlutdeild hans í umsömdu kaupverði. Stefnda hafi verið eða   hafi   mátt   vera   ljóst   að   hin   saknæma   og   ólögmæta   háttsemi   hans   myndi óhjákvæmilega leiða til fjártjóns stefnanda. Stefndi beri sönnunarbyrði fyrir því að hann hafi þegar greitt stefnanda hlutdeild hans í umsömdu kaupverði.

Á því er byggt að Herluf hafi, þegar fasteignaviðskiptin áttu sér stað, ekki haft vitræna getu til að gæta fjárhagslegra hagsmuna sinna, sbr. efni læknisvottorðs Ólafs Samúelssonar öldrunarlæknis. Herluf hafi þegar á árunu 1999 greinst með Alzheimerssjúkdóm og hafi honum hrakað jafnt og þétt. Þá byggir stefnandi á því að skaðabótaskylda stefnda vegna vanefnda á greiðslu kaupverðsins til stefnanda sé stjórnunarábyrgð og beri stefndi þannig hlutlæga ábyrgð á fjártjóni stefnanda, sbr. 52. gr. laga nr. 40/2002, um fasteignakaup.

Þá byggir stefnandi dómkröfur sínar á því að afsalið sé ógilt þar sem stefndi hafi nýtt sér bága aðstöðu Herlufs sökum vitrænnar skerðingar hans, sbr. 31. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Stefndi hafi nýtt sér veikindi hins látna til að eignast eignarhluta hans í fasteigninni, án endurgjalds. Vísar stefnandi til fyrrgreinds læknisvottorðs um Alzheimerssjúkdóm Herlufs frá árinu 1999 og mikla vitræna skerðingu hans á árinu 2005.

Enn fremur byggir stefnandi kröfur sínar á ákvæðum 33. gr. laga nr. 7/1936. Stefndi geti ekki borið fyrir sig afsalið sem kvittun fyrir greiðslu á kaupverði fasteignarinnar þar sem Herluf hafi vegna veikinda sinna ekki gert sér grein fyrir því að kaupverðið var ógreitt við útgáfu afsals. Þá liggi fyrir í gögnum málsins að skuld stefnda hafi verið tilgreind í skattframtölum Herlufs á árunum 2008 og 2009 eftir útgáfu afsalsins. Afsalið sé ógilt sökum þess að það sé óheiðarlegt af stefnda að   bera   það   fyrir   sig   á   grundvelli   atvika,   sem   verið   hafi   fyrir   hendi   við samningsgerðina, þ.e. vegna vitrænnar skerðingar hins látna sökum framangreinds sjúkdóms, auk þess sem stefndi hafi vitað að kaupverðið var ógreitt. Verði fallist á að afsalið sé ógilt á grundvelli ákvæða 31. og/eða 33. gr. laga nr. 7/1936, telur stefnandi sig eiga rétt á vangildisbótum úr hendi stefnda. Stefnandi eigi að vera eins fjárhagslega settur og ef enginn samningur hefði verið gerður. Í því felist að stefnda beri að greiða stefnanda andvirði hins afsalaða eignarhluta stefnanda en þannig verði stefnandi eins settur og hinn ógildi samningur hefði ekki verið gerður. Stefnandi miðar við að kaupverðið hafi numið 16.000.000 króna á árinu 2007 að frádregnum áhvílandi lánum.

Auk kröfu um greiðslu kaupverðs og/eða skaðabóta vegna ógreidds kaupverðs fasteignarinnar, krefst stefnandi þess að stefnda verði gert að greiða skaðabætur vegna þeirrar háttsemi hans að taka með ólögmætum hætti samtals 2.546.019 krónur af bankareikningum Herlufs, annars vegar af tékkareikningi nr. [...] og hins vegar af sparireikningi nr. [...].

Stefnandi byggir á því að þar sem afhendingardagur fasteignarinnar hafi verið 1. ágúst 2007, hafi áhættan af eigninni flust af hinum látna til stefnda, sbr. 12. gr. laga nr. 40/2002, um fasteignakaup. Þá leiði af 13. gr. sömu laga að skylda til að bera kostnað af fasteign færist frá seljanda til kaupanda við afhendingu eignarinnar. Stefnda hafi því, eftir afhendingardag fasteignarinnar 1. ágúst 2007, borið að greiða öll gjöld sem fasteigninni fylgdu, þ. á m. lögboðin húsfélagsgjöld. Jafnframt hafi stefnda borið að greiða afborganir og vexti af áhvílandi veðskuldum sem hann tók yfir.

Stefnandi byggir á því að stefndi hafi með ólögmætri háttsemi sinni millifært greiðslur af tékkareikningi hins látna nr. [...] vegna húsfélagsgjalda og vegna afborgana áhvílandi veðskulda eftir afhendingardag fasteignarinnar. Byggt er á því að stefndi hafi vitað að með kaupum sínum á fasteigninni hafi honum borið að greiða afborganir áhvílandi lána og lögboðin húsfélagsgjöld vegna fasteignarinnar. Enn fremur er byggt á því að stefndi hafi nýtt sér aðstöðu sína sem og bágindi hins látna vegna Alzheimerssjúkdómsins. Stefnda hafi verið kunnugt um, eða mátt vera kunnugt um, að hinn látni hafi ekki vegna vitrænnar skerðingar sinnar haft getu til að   ráða   fjárhagsmálefnum   sínum   á   árinu   2007   og   síðar,  sbr.   áðurgreint læknisvottorð.

Stefnandi vísar til þess, að umboð hins látna til stefnda um heimild til útgáfu tékka af tékkareikningnum hafi einungis tekið til þess að greiða skuldbindingar og reikninga í þágu hins látna. Í umboðinu hefði þurft að koma skýrt og ótvírætt fram ef það hefði átt að veita stefnda víðtækari heimild til úttekta.

Þá er ennfremur byggt á því stefndi hafi, með ólögmætri háttsemi, nýtt sér bágindi   hins   látna   vegna  Alzheimerssjúkdómsins   til   að   millifæra   fjárhæðir   af sparireikningi hins látna nr. [...] yfir á eigin sparireikning. Á því er byggt að stefndi hafi vitað að hinn látni hafi ekki haft vitræna getu til að ráða fjárhagsmálefnum sínum á árinu 2007, auk þess sem stefndi hafi ekki verið með umboð hins látna til úttekta af sparireikningnum.

Stefnandi byggir á því, að stefndi hafi með ólögmætri háttsemi sinni rýrt efnahag   stefnanda   og   valdið   honum   fjárhagslegu   tjóni.   Fjártjón   stefnanda   sé sennileg afleiðing af hinni ólögmætu háttsemi og stefnda hafi átt að vera ljóst að hin ólögmæta háttsemi hans myndi leiða til fjártjónsins. Þá byggir stefnandi enn fremur á því að stefndi hafi vitað eða mátt vita um áðurgreind veikindi Herlufs en vegna þeirra hafi Herluf ekki haft vitræna getu til að sinna fjárhagsmálefnum sínum. Beri stefnda því að bæta stefnanda tjón hans vegna ólögmætrar háttsemi sinnar.

Skaðabótakrafa   stefnanda   nemur   þeim   fjárhæðum   sem   stefndi   tók   út   af reikningum stefnanda frá 7. júní 2007 til 20. júní 2011 og sundurliðast þannig:

Sparireikningur nr. [...]                                      kr.          1.300.000 Tékkareikningur nr. [...]               v. 2007         kr.             188.594 v. 2008         kr.             286.249 v. 2009         kr.             356.386 v. 2010         kr.             399.738 v. 2011         kr.               15.052 Samtals                                                          kr.          2.546.019 Stefnandi byggir kröfur sínar á því, að upphaf fyrningarfrests á fjárkröfum hans á hendur stefnda vegna ársins 2007 sé vegna kaupsamningsgreiðslna sá dagur sem kaupverð hafi í síðasta lagi fallið í gjalddaga eða þegar stefndi varð fyrir fjártjóni, þ.e. 15. ágúst 2007 sem sé útgáfudagur afsals. Upphaf fyrningarfrests vegna hinna ólögmætu millifærslna af reikningum hins látna nr. [...] og [...] miðist við það tímamark þegar þær áttu sér stað en þá hafi krafa stefnanda á hendur stefnda orðið gjaldkræf, sbr. 5. gr. þágildandi fyrningarlaga nr. 14/1905. Samkvæmt 2. mgr. 4. gr. laganna fyrnist krafa um greiðslu kaupverðs í fasteignakaupum og skaðabótakröfur   á   10   árum   frá   því   krafan   varð   gjaldkræf.   Jafnframt   byggir stefnandi á því að hinar ólögmætu úttektir af tékkareikningi stefnanda nr. [...] hafi verið ein brotaheild en hin ólögmæta háttsemi stefnda hafi hafist í ágúst 2007 og haldist   óslitið   til   20.   júní   2011.   Vísar   stefnandi   að   þessu   leyti   til   almennra lögskýringarreglna og geti fyrning krafnanna því fyrst byrjað að líða þegar henni hafi lokið hinn 20. júní 2011.

Þá byggir stefnandi jafnframt á því að fyrningarfrestur vegna hinna ólögmætu úttekta stefnda af reikningum stefnanda hafi fyrst byrjað að líða einu ári eftir þann dag sem hinn látni hafi fengið vitneskju um eða hafi borið að afla sér vitneskju um kröfu   sína,   sbr.   10.   gr.   núgildandi   fyrningarlaga   nr.   150/2007.   Samkvæmt framlögðu læknisvottorði hafi Herluf greinst með Alzheimersheilabilun á árinu 1999 og próf frá 2005 hafi sýnt mikla vitræna skerðingu hans eða 15/30 á MMSE- kvarða. Enn fremur komi þar fram að á árinu 2011 hafi sjúkdómurinn verið svo langt genginn að ekki hafi verið hægt að leggja fyrir Herluf vitræn próf. Á því er byggt að sökum hinnar miklu skerðingar hafi Herluf ekki haft vitræna getu til að gæta fjárhagslegra hagsmuna sinna á árinu 2007 og hafi hann því hvorki haft né getað haft nauðsynlega vitneskju um kröfu sína. Samkvæmt ákvæðum 10. gr. laga nr.   150/2007  hafi  upphafsdagur   fyrningar  á   kröfu   stefnanda  vegna  ólögmætra úttekta stefnda fyrst byrjað að líða einu ári eftir 6. maí 2011 þegar sýslumaðurinn í Reykjavík hafi skipað Herluf lögráðamann.

Stefnandi   krefst   vaxta   samkvæmt   4.   gr.   laga   nr.   38/2001,   um   vexti   og verðtryggingu,   af   ógreiddu   umsömdu   kaupverði   umræddrar   fasteignar   til   4. nóvember 2012. Sanngjarnt sé og eðlilegt að stefndi greiði vexti á ógreitt umsamið kaupverð fasteignarinnar vegna eignarhluta hins látna. Drátt á greiðslu umsamins kaupverðs sé að rekja til stefnda en ekki stefnanda. Almennra vaxta sé krafist fjögur ár aftur í tímann eða frá 22. október 2009.

Stefnandi krefst skaðabótavaxta samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 vegna   ólögmætra   úttekta   og   greiðslna   stefnda   af   reikningum   hins   látna. Skaðabótavaxta sé krafist frá hverjum þeim degi sem fjártjón varð en sökum ákvæða fyrningarlaga um fyrningu vaxta sé skaðabótavaxta fyrst krafist fjögur ár aftur í tímann eða frá 22. október 2009. Skaðabótavaxta sé krafist af ólögmætum úttektum stefnda af tékkareikningi nr. [...] til 4. nóvember 2012 en af sparireikningi nr. [...] til 11. maí 2013.

Stefnandi krefst dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af ógreiddu en umsömdu kaupverði fasteignarinnar og millifærslum af tékkareikningi nr. [...] frá 4. nóvember 2012 þegar liðinn var mánuður frá því að stefnandi sannanlega krafði stefnda með réttu um greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laganna. Stefnandi krefst dráttarvaxta af millifærslum stefnda af sparireikningi nr. [...] frá 11. maí 2013 þegar liðinn var mánuður frá því að stefnandi krafði stefnda um þá greiðslu, sbr. 3. mgr. 5. gr. l.nr. 38/2001.

IV

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að samkvæmt skýrum texta afsalsins hafi allar greiðslur, sem afsalsgjafarnir, Herluf Clausen og Kristín Sigmarsdóttir heitin, töldu sig eiga að þiggja vegna fasteignarinnar, verið greiddar við undirritun þess. Afsalið hafi verið útbúið og vottað af löggiltum fasteignasala og þá hafi því verið þinglýst athugasemdalaust í lok september 2007.

Stefndi   kveður   tilvitnun   stefnanda   til   11.   gr.   laga   nr.   40/2002,   um fasteignakaup, vera marklausa, enda eigi ákvæðið einungis við þegar ekki hafi verið samið um afhendingu. Í umræddu afsali hafi hins vegar verið samið um afhendingu og eigi ákvæði 50. gr. laganna því við um lögskipti aðila.

Stefndi vísar til þess að samkvæmt 2. málslið 50. gr. glati seljandi, sem ekki hafi afhent fasteign eða gefið út afsal, rétti til að krefjast efnda láti hann hjá líða í óhæfilega langan tíma að setja slíka kröfu fram. Stefndi byggir á því að krafa um greiðslu á kaupverði, sem sett sé fram fimm árum eftir útgáfu afsals, sé allt of seint fram komin og því sé rétturinn til að setja hana fram löngu glataður vegna tómlætis. Samkvæmt   núgildandi   fyrningarlögum   nr.   150/2007   væri   krafa   um   greiðslu kaupverðs fyrnd og sé það til marks um að löggjafinn telji svo langa töf augljóslega „óhæfilega langan tíma“ í skilningi 50. gr. laga nr. 40/2002.

Enn   fremur   byggir   stefndi   á   þeirri   meginreglu   fasteignakauparéttar   og kröfuréttar að afsal sé fullnaðarkvittun sem aðeins sé gefið út þegar móttakandi þess hafi efnt skyldur sínar að öllu leyti, svo sem fram komi í texta afsalsins sem saminn hafi verið af héraðsdómslögmanni og löggiltum fasteignasala. Hefði það ekki verið sameiginlegur skilningur samningsaðila að frekari kröfur yrðu ekki gerðar á hendur kaupanda, hefði fasteignasalinn með frágangi afsalsins brotið freklega gegn skyldum sínum samkvæmt 14., 15. og 16. gr. laga nr. 99/2004, um sölu fasteigna, fyrirtækja og skipa.

Stefndi byggir jafnframt á því að stefnandi geti ekki byggt skaðabótakröfu sína á grundvelli stjórnunarábyrgðarreglu 52. gr. laga nr. 40/2002. Skaðabætur vegna greiðsludráttar kaupanda í fasteignakaupum nái aðeins til tjóns sem leiða megi af greiðsludrætti en ekki til þess að krefja um greiðslu kaupverðsins. Krafa um greiðslu   á   kaupverðinu   sé   krafa   um   réttar   efndir,   þ.e.   efndir   in   natura. Skaðabótakrafa   vegna   greiðsludráttar   komi   einungis   til   greina   í   tvenns   konar tilfellum, annars vegar þegar tjón seljanda af því að kaupverðið komi honum ekki að   notum   er   meira   en   sem   nemur   þeim   skaðabótum,   sem   felist   í   kröfu   um dráttarvexti   af   kaupverðinu,   og   hins   vegar   ef   krafist   er   bóta   samhliða   riftun. Hvorugt þessara tilvika eigi við í málinu og því verði að hafna því að unnt sé að byggja kröfu um greiðslu kaupaverðs á umræddri skaðabótareglu. Jafnvel þótt dómurinn kæmist að þeirri niðurstöðu að ákvæðið gæti stutt dómkröfur stefnanda, sé rétturinn til bóta fallinn niður fyrir tómlæti stefnanda.

Með sömu rökum hafnar stefndi því að stefnandi geti byggt kröfur sínar á ógildingarreglum 31. og 33. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Að því er varðar ákvæði 33. gr. laganna beri einkum að líta til þess að afsalið sé í fullu samræmi við erfðaskrá sem seljendur eignarinnar hafi talið í fullu gildi.

Þá byggir stefndi enn fremur á því að kröfugerð stefnanda geti ekki byggst á ógildingarreglum samningaréttar. Jafnvel þótt fallist yrði á það með stefnanda að afsalið væri ógilt, gæti sú niðurstaða aldrei orðið grundvöllur fyrir dómkröfum hans, enda færi það beinlínis gegn skilgreiningunni á ógildum löggerningum. Í íslenskum rétti sé óumdeilt að þeir löggerningar séu ógildir sem ekki hafi þau réttaráhrif sem efni þeirra kveði á um og geti þeir ekki orðið grundvöllur efndabóta. Því sé ekki hægt að grundvalla kröfu um greiðslu á kaupverði samkvæmt samningi á því að samningurinn sé ógildur. Stefnandi taki fram í stefnu að krafa hans sé krafa um vangildisbætur og að stefnandi eigi að vera eins settur og ef enginn samningur hefði  verið  gerður.   Hins   vegar   nemi  vangildisbætur  ekki  þeim  ávinningi  sem samningsaðili hafi af réttum efndum, heldur þeim bótum fyrir kostnað sem hann hafi orðið fyrir af samningsgerðinni, t.d. vegna greiðslna til fasteignasala. Teljist afsalið ógilt verði seljendur á ný afsalshafar fasteignarinnar. Ef fallast ætti á að stefnandi ætti einnig rétt á greiðslu bóta sem nemi söluverði fasteignarinnar fengi hann andvirði hennar í raun tvöfalt til baka. Að auki verði afsalið ekki ógilt án sérstakrar dómkröfu þar að lútandi.

Stefndi   hafnar   því   með   öllu   að   hafa   staðið   að   ólögmætum   úttektum   af reikningum stefnanda, enda hafi hann haft fullt umboð til allra þeirra ráðstafana.

Stefndi byggir á því að stefnandi geti ekki borið fyrir sig ákvæði 12. og 13. gr. laga nr. 40/2002, enda séu þau frávíkjanleg með samningi, sbr. 5. gr. sömu laga. Ljóst sé að aðilar umrædds kaupsamnings hafi samið á þann veg, að jafnvel þótt afhending   hefði   farið   fram,   bæru   seljendur   áfram   kostnað   af   fasteigninni. Erfðaskráin frá 1999 sé til marks um það en að auki sú staðreynd að stefndi hafi aldrei   hagnýtt   eignina   og   hún   hafi   alltaf   staðið   seljendum   til   afnota   með innanstokksmunum þeirra. Þá byggir stefndi jafnframt á því að tjón þrotabúsins sé í raun ekkert, enda geri bréferfingjar Herlufs, sem með réttu telji til arfs eftir hann, ekki athugasemdir við þetta fyrirkomulag.

Stefndi   hafnar   því   enn   fremur   að   háttsemi   hans   hafi   verið   saknæm   eða ólögmæt. Stefndi kveðst hafa byggt allar gerðir sínar á ráðleggingum Guðmundar Þórðarsonar hdl., sem hafi annast skjalagerð vegna kaupanna, og að auki hafi stefndi haft umboð til allra hinna umþrættu ráðstafana.

Loks byggir stefndi á því að umþrættar ráðstafanir fyrnist sjálfstætt og engin heimild sé til tilvísunar stefnanda til „brotaheildar“ í stefnu. Verði að horfa til almennra reglna um fyrningu kröfuréttinda og fyrnist því hver ráðstöfun um sig fjórum árum eftir að hún átti sér stað.

Stefndi byggir á því að ekki sé unnt að dæma dráttarvexti frá fyrra tímamarki en einum mánuði eftir birtingu stefnu, enda hafi dómkröfur stefnanda ekki verið settar fram með réttmætum hætti í kröfubréfum hans og geti þau því ekki markað upphaf dráttarvaxtatímabils.

Varðandi varakröfu sína um verulega lækkun á stefnufjárhæð, vísar stefndi til sömu málsástæðna og gerð er grein fyrir til stuðnings aðalkröfu hans.

Um lagarök vísar stefndi til erfðalaga nr. 8/1962, einkum VI. kafla, laga nr. 40/2002,   um   fasteignakaup,   einkum   5.,   11.,   12.,   13.,   50.   og   52.   gr.   laganna Jafnframt vísar stefndi til ákvæða laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, einkum 31. og 33. gr. Um vexti vísar stefndi til laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sérstaklega 4., 6., 8. og 11. gr. laganna. Um málskostnaðarkröfu vísar stefndi til XXI. kafla laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, einkum 1. og 2. mgr. 130. gr. og 1. mgr. 131. gr., sem og til laga nr. 50/1998, um virðisaukaskatt.

V

Með   afsali,   dagsettu   15.   ágúst   2007,   afsöluðu   Herluf   Clausen   og   Kristín Sigmarsdóttir, móðir stefnda, íbúð í þeirra eigu að Gnoðarvogi 42 í Reykjavík til stefnda. Krafa stefnanda, dánarbús Herlufs Clausen, á hendur stefnda lýtur í fyrsta lagi að því að stefnda beri að greiða stefnanda helming kaupverðs eignarinnar þar sem það sé enn ógreitt. Stefndi hafi ekki greitt kaupverð íbúðarinnar þegar afsalið var gefið út en stefnandi byggir á því að af síðari skattframtölum seljenda megi ráða að kaupverðið hafi numið 16.000.000 króna. Afsalið feli því ekki í sér gilda kvittun fyrir greiðslu kaupverðsins, þrátt fyrir að þar segi að umsamið kaupverð hafi verið að fullu greitt. Stefnandi lét jafnframt dómkveðja matsmann til að meta hvert kaupverð íbúðarinnar hefði verið hinn 15. ágúst 2007 þegar umrætt afsal var gert. Samkvæmt niðurstöðu matsmannsins var söluverð íbúðarinnar 18.500.000 krónur   en   eftirstöðvar   áhvílandi   veðskulda   námu   á   sama   tíma   alls   2.178.255 krónum Stefndi mótmælir dómkröfu stefnanda og vísar til þess að miða verði við skýra yfirlýsingu afsalsins um að umsamið kaupverð hafi verið að fullu greitt við útgáfu afsals og því eigi stefnandi enga kröfu á hendur sér um greiðslu þess.

Ekkert kaupverð er tilgreint í framlögðu afsali en hins vegar er þar að finna yfirlýsingu um að umsamið kaupverð hafi verið að fullu greitt. Í skýrslu sinni fyrir dóminum kvaðst stefndi hafa aðstoðað móður sína og Herluf Clausen, sambýlismann hennar, með ýmsum hætti um árabil, m.a. með fjárframlögum, enda hefðu þau ekki alltaf verið vel stæð fjárhagslega. Stefndi lýsti því í skýrslu sinni fyrir dóminum, að vilji þeirra Herlufs og Kristínar hefði staðið til þess að íbúðin að Gnoðarvogi 42 gengi til sín. Sérstaklega spurður um þá tilgreiningu í afsalinu að kaupverð væri að fullu greitt, tók stefndi svo til orða að það hefði verið álit allra að kaupverðið hefði verið greitt með aðstoð hans við Herluf og móður sína um árabil, m.a.   með   fjárframlögum.  Afsalsgerðinni   hefði   verið   hagað   með   þessum   hætti samkvæmt ráðleggingum Guðmundar Þórðarsonar héraðsdómslögmanns sem hefði sagt að búskipti yrðu annars „dálítið óþægileg“. Þá hefði gerð skattframtala Herlufs í kjölfarið verið í samræmi við ráðleggingar lögmannsins.

Í skýrslu Björgólfs Björgólfssonar, bróður stefnda, kom fram að stefndi hefði annast móður þeirra og Herluf og veitt þeim ýmiss konar aðstoð allt frá því um 1980. Aðstoð stefnda hefði m.a. falist í fjárhagslegri aðstoð, enda hefðu þau Herluf og Kristín ekki alltaf verið vel fjárhagslega stæð. Vitnið kvað sér hafa þótt eðlilegt að íbúðin „færi yfir á“ stefnda og kvaðst engar athugasemdir gera við þá ráðstöfun. Kvaðst hann gera ráð fyrir því að með þessari ráðstöfun hefðu Herluf og Kristín verið að þakka stefnda og endurgjalda honum fyrir alla aðstoð hans við þau í áraraðir. Máli sínu til stuðnings vísaði vitnið til þess að þegar gengið hefði verið frá afsalinu hafi verið tekið svo til orða að „nú væri það mál komið í réttan farveg og allt í lagi þar“. Vitnið kvað stefnda ekki hafa hagnýtt íbúðina eftir afsalsgerðina en kvaðst m.a. sjálfur hafa fengið að gista þar þegar hann var á landinu, auk þess sem aðrir hefðu einnig fengið gistingu þar.

Vitnið, Guðmundur Þórðarson héraðsdómslögmaður, kannaðist við að hafa útbúið umrætt afsal. Hann kvað ekkert kaupverð hafa verið tilgreint í afsalinu vegna þess að það hefði einungis átt að vera til málamynda. Tilgangur afsalsins hefði verið sá, að einfalda skipti á búi Herlufs og Kristínar með þeim hætti að þegar þau féllu frá, yrði íbúðin seld og söluandvirði hennar yrði skipt milli erfingja þeirra beggja. Hefði þessi framkvæmd komið til eftir að stefndi hefði leitað til vitnisins vegna áhyggja af erfðafjárskatti við fráfall Herlufs og Kristínar.

Af framangreindu er ljóst að töluvert ber í milli útlistunar stefnda og vitnisins Björgólfs annars vegar og vitnisins, Guðmundar Þórðarsonar héraðsdómslögmanns, hins vegar. Í dómaframkvæmd hefur verið litið svo á, að í afsali seljanda fyrir fasteign felist yfirlýsing af hans hálfu um að kaupandi hafi efnt skyldur   sínar   réttilega   og   því   geti   seljandi   ekki   gert   frekari   kröfur   á   hendur kaupanda um efndir vegna kaupanna. Þá hefur verið litið svo á að sá, sem heldur því fram að samningur sé málamyndagerningur, þ.e. að í raun hafi verið samið um annað en fram kemur í samningnum sjálfum, beri sönnunarbyrðina fyrir því að svo sé. Mikið þarf til að koma svo það teljist sannað að um málamyndagerning sé að ræða. Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að sú sönnun hafi ekki tekist. Í ljósi alls framangreinds er það jafnframt mat dómsins að tilgreining skuldar stefnda í skattframtölum Herlufs Clausen geti ekki breytt þeirri niðurstöðu. Því verður að leggja hér til grundvallar efni afsalsins þar sem því er lýst yfir að kaupverð hafi verið greitt við útgáfu þess.

Stefnandi gerir jafnframt skaðabótakröfu í málinu á hendur stefnda sem byggist á því að stefndi hafi með saknæmri og ólögmætri háttsemi sinni valdið stefnanda fjártjóni. Í stefnu er því lýst að stefndi hafi, með því að greiða ekki kaupverð fasteignarinnar, rýrt efnahag stefnanda sem nemi hlutdeild stefnanda í umsömdu kaupverði miðað við eignarhluta hans í eigninni. Stefnda hafi verið ljóst, eða mátt vera ljóst, að þessi háttsemi hans myndi leiða til fjártjóns stefnanda sem sé sennileg afleiðing af henni. Hér að framan er rakin sú niðurstaða dómsins að líta verði svo á að kaupverð eignarinnar hafi verið greitt og verður skaðabótakrafa stefnanda því ekki reist á þessum sjónarmiðum.

Stefnandi byggir skaðabótakröfu sína jafnframt á því að Herluf Clausen hafi ekki   haft   vitræna   getu   til   að   gæta   fjárhagslegra   hagsmuna   sinna   þegar fasteignaviðskiptin   áttu   sér   stað.   Stefnandi   byggir   þá   málsástæðu   einkum   á framlögðu vottorði Ólafs Samúelssonar öldrunarlæknis, dagsettu 5. apríl 2011, sem aflað var í tengslum við rekstur dómsmáls til fjárræðissviptingar Herlufs sama ár. Í vottorðinu   kemur   fram   að   Herluf   hafi   verið   greindur   með   heilabilun   af Alzheimersgerð 1999. Síðan segir að við skoðun 1. apríl 2011 hafi ekki verið unnt að leggja fyrir Herluf nákvæm vitræn próf þar sem hann hafi verið algjörlega óáttaður á stað og stund og eigin persónu. Síðar segir: „Reyndar liggja fyrir vitræn próf frá því fyrir 6 árum síðan sem þegar sýna mikla skerðingu eða 15/30 á MMSE sem er algengt próf er notað til að fylgjast með fitrænni getu. Þannig langt genginn heilabilunarsjúkdómur, Herluf er ófær um að skipuleggja athafnir sínar og að mínu mati ófær um að taka afstöðu til framkominnar fjárræðissviptingar.“ Annarra gagna um heilsufar Herlufs hefur ekki verið aflað í málinu.

Í skýrslu sinni fyrir dóminum kannaðist stefndi við að fyrst hafi orðið vart við Alzheimerssjúkdóm hjá Herluf kringum 1999 en einkenninn hefðu þó einungis komið fram sem venjuleg gleymni sem stefndi hefði ekki tekið sérstaklega eftir. Þau Herluf og móðir stefnda hefðu oft rætt sín í milli um afsalsgerðina og taldi stefndi að þau hefðu gert sér fulla grein fyrir því, hvað þau voru að gera þegar afsalið   var   undirritað   2007.  Vitnið   Björgólfur   kvað   Herluf   hafa   verið   orðinn gleyminn um 2005-2006 en tók fram að hann væri ekki viss um að það hefði verið afleiðing Alzheimerssjúkdóms. Sérstaklega aðspurður taldi vitnið gleymni Herlufs ekki hafa verið svo mikla á árinu 2007 að hann hefði ekki getað gert sér grein fyrir því, hvað hann var að gera þegar hann afsalaði sér eignarhlut sínum í íbúðinni. Hins vegar tók vitnið, Guðmundur Þórðarson, svo til orða í skýrslu sinni að Herluf hefði á árinu 2007 verið „á mörkunum“ að því er varðaði hæfni til að taka fjárhagslegar ákvarðanir. Kvaðst vitnið því ekki hafa treyst sér til að votta um hæfi Herlufs á afsalinu og hefði hann þess vegna ráðlagt þeim Herluf og Kristínu að fá sýslumann til að votta afsalið.

Þrátt fyrir það, sem fram kemur í framangreindu læknisvottorði um andlegt heilsufar Herlufs Clausen á árinu 2011 og fullyrðingu um mikla vitræna skerðingu hans   samkvæmt   prófunum   sex   árum   fyrr,   verður,   með   hliðsjón   af   efni framangreindra skýrslna stefnda og vitna fyrir dóminum í heild, ekki fallist á það með stefnanda að unnt sé að slá því föstu að Herluf hafi við undirritun afsalsins ekki haft vitræna getu til að gæta fjárhagslegra hagsmuna sinna. Liggja enda hvorki fyrir frekari gögn um þróun sjúkdóms Herlufs og stöðu sjúkdómsins á árinu 2007 né var læknir sá, sem gaf umrætt vottorð, kallaður fyrir dóminn til skýrslugjafar. Að þessu gættu og með vísan til alls framangreinds er það mat dómsins að ósannað sé að háttsemi stefnda við umrædd fasteignakaup hafi verið ólögmæt og saknæm og að stefndi hafi með henni valdið Herluf eða stefnanda bótaskyldu tjóni. Ekki verður heldur séð að stefnandi eigi rétt á skaðabótum úr hendi stefnda á grundvelli stjórnunarábyrgðar samkvæmt ákvæðum 52. gr. laga nr. 40/2002, um fasteignakaup.   Þá   er   í   stefnu   ekki   nægilega   rökstutt   hvernig   framangreint lagaákvæði styður dómkröfu stefnanda og er þeirri málsástæðu því hafnað.

Stefnandi byggir dómkröfu sína jafnframt á því að umrætt afsal sé ógilt með vísan til ákvæða 31. og 33. gr. laga nr. 7/1936, um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Stefnandi leggur hér til grundvallar að Herluf Clausen hafi við útgáfu afsals ekki getað gert sér grein fyrir þýðingu afsalsgerðarinnar vegna vitrænnar skerðingar af völdum Alzheimerssjúkdóms og að því hafi verið óheiðarlegt af stefnda að bera fyrir sig afsalið. Í ljósi niðurstöðu dómsins um að ósannað sé að Herluf hafi við undirritun afsalsins ekki haft vitræna getu til að gæta fjárhagslegra hagsmuna   sinna,   verður   að   hafna   þessum   málsástæðum   stefnanda.   Verða skaðabótakröfur stefnanda því ekki á þeim reistar.

Kemur þá til skoðunar skaðabótakrafa stefnanda vegna úttekta stefnda af bankareikningum Herlufs, annars vegar af tékkareikningi nr. [...] á árunum 2007- 2011   og   hins   vegar   af   reikningi   nr.   [...]   á   árinu   2007.   Nemur   fjárhæð skaðabótakröfunnar samkvæmt þessum kröfulið samtals 2.546.019 krónum sem er samtala úttekta af báðum reikningum á umræddu tímabili.

Stefnandi vísar að þessu leyti til reglna 12. og 13. gr. laga nr. 40/2002, um fasteignakaup, þar sem fram komi að við afhendingu fasteignar færist áhætta af seldri fasteign frá seljanda yfir á kaupanda og að kaupandi beri kostnað af eigninni frá   sama   tíma.   Stefnda   hafi   því   verið   óheimilt   að   millifæra   greiðslur   af tékkareikningi Herlufs vegna húsfélagsgjalda og afborgana áhvílandi veðskulda eftir afhendingardag eignarinnar. Þá hafi umboð Herlufs til stefnda um heimild til útgáfu tékka af tékkareikningnum einungis tekið til þess að greiða skuldbindingar og reikninga í þágu Herlufs. Loks byggir stefnandi skaðabótakröfu sína á því að stefndi   hafi,   með   ólögmætri   háttsemi   sinni,   nýtt   sér   bágindi   Herlufs   vegna Alzheimerssjúkdóms til umræddra millifærslna af reikningi nr. [...]. Millifærslur þær, sem kröfugerð stefnanda lúti að, hafi rýrt efnahag stefnanda og valdi honum fjárhagslegu tjóni sem nemi umstefndum fjárhæðum vegna þessa kröfuliðar, eða 2.546.019 krónum.

Af hálfu stefnda er þessum skaðabótakröfum stefnanda mótmælt. Stefndi vísar til þess að ákvæði 12. og 13. gr. laga nr. 40/2002 séu frávíkjanleg með samningi, sbr. 5. gr. sömu laga. Samkomulag aðila að umræddum kaupsamningi hafi lotið að því að seljendur bæru áfram kostnað af fasteigninni og sé framlögð erfðaskrá Herlufs og móður stefnda frá 1999 til marks um það, auk þess sem stefndi hafi aldrei   hagnýtt   eignina   og   hafi   hún   staðið   seljendum   til   afnota   með   öllum innanstokksmunum þeirra. Þá hafi stefnandi ekki orðið fyrir tjóni vegna þessa, enda geri bréferfingjar Herlufs engar athugasemdir við þetta fyrirkomulag. Jafnframt mótmælir stefndi því að hann hafi að þessu leyti sýnt af sér ólögmæta og saknæma háttsemi, enda hafi hann haft umboð Herlufs til allra þeirra ráðstafana, sem mál þetta snúist um, auk þess sem stefndi hafi í öllu byggt gerðir sínar á ráðleggingum Guðmundar Þórðarsonar héraðsdómslögmanns. Loks hafnar stefndi því að heimilt sé að líta á saknæma háttsemi sem brotaheild og því fyrnist hver ráðstöfun fjórum árum eftir að hún átti sér stað.

Í málinu liggur frammi vottað umboð Herlufs Clausen til stefnda, dagsett 30. desember 1998, þar sem Herluf gefur stefnda fullt og ótakmarkað umboð til þess að sjá um öll fjármál sín. Efni umboðsins hefur ekki verið vefengt og ljóst er að það var gefið út áður en Herluf var greindur með Alzheimerssjúkdóm. Þá er ekkert komið fram sem leiðir líkum að því að umboðið sé takmarkað við tiltekna gerninga. Stefndi lýsti því í skýrslu sinni fyrir dóminum að umboðið hefði verið útbúið í kjölfar þess að Herluf hefði óskað eftir því að stefndi sæi um fjármál hans. Fær framburður stefnda að þessu leyti stuðning í vætti vitnisins Björgólfs sem kvað stefnda ávallt hafa verið Herluf og móður þeirra innan handar og séð um öll þeirra mál frá því um 1980. Lýsti vitnið samskiptum þeirra við stefnda á þann veg að þau hefðu ætíð hringt í stefnda þegar eitthvað var að, bæði í smáu og stóru. Að þessu virtu er það mat dómsins að ekkert sé fram komið í málinu sem styðji það sjónarmið stefnanda að stefndi hafi með ráðstöfunum sínum vegna tékkareiknings Herlufs farið út fyrir umboð sitt. Því verður að leggja til grundvallar að hann hafi haft fullt umboð Herlufs til ráðstafananna og því hafi verið samið um þær með þeim hætti sem stefndi hefur lýst.

Stefndi hefur gefið þær skýringar á umræddum millifærslum af reikningi nr. [...] að Herluf hafi óskað eftir því við hann að stefndi ávaxtaði 1.000.000 króna af reikningnum í þágu systkina stefnda og það hafi stefndi gert. Þá kvaðst hann hafa framkvæmt þrjár millifærslur, hverja að fjárhæð 100.000 krónur, til að greiða ýmsan kostnað fyrir Herluf og móður stefnda vegna flutnings þeirra á elliheimili síðar á árinu 2007, m.a. vegna húsgagnakaupa. Í ljósi alls framangreinds og þar sem ekkert   er   fram   komið   um   að   gerðar   hafi   verið   athugasemdir   við   umræddar ráðstafanir, er það mat dómsins að leggja beri til grundvallar að stefndi hafi haft fullt umboð Herlufs til að framkvæma nefndar millifærslur.

Áður er rakin sú niðurstaða dómsins að ósannað sé að háttsemi stefnda við umrædd fasteignakaup hafi verið ólögmæt og saknæm vegna þess að stefndi hafi nýtt sér bágindi Herlufs vegna sjúkdóms hans og að stefndi hafi með henni valdið Herluf eða stefnanda bótaskyldu tjóni. Verður skaðabótakrafa stefnanda í þessum kröfulið því ekki byggð á þeirri málsástæðu.

Að öllu framangreindu virtu er það því, þegar af þeim sökum, niðurstaða dómsins að sýkna beri stefnda af öllum kröfum stefnanda í máli þessu.

Eftir úrslitum málsins verður stefnanda gert að greiða stefnda 850.000 krónur í málskostnað og hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Arnfríður Einarsdóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Guðbjörn Björgólfsson, er sýkn af öllum kröfum stefnanda, dánarbús Herlufs Clausen, í máli þessu.

Stefnandi   greiði   stefnda   850.000   krónur   í   málskostnað,   að   meðtöldum virðisaukaskatti.

Arnfríður Einarsdóttir