Dómstólaleit

S fæddist á kvennadeild L 5. mars 1998 og var fæðingunni lokið með bráðakeisaraskurði. Við skoðun kom í ljós íferð í lunga og var S því sett í hitakassa og gefið súrefni og sett á sýklalyf. Þræddir voru æðaleggir í naflabláæð og naflaslagæð til að fylgjast með sýrustigi, súrefnisinnihaldi og koltvísýringsinnihaldi slagæðablóðs og blóðþrýstingi. Í ljós kom að sá æðaleggur sem þræddur hafði verið í naflaslagæðina lá inn í meginslagæðina en til móts við 11. brjósthryggjarlið sveigði hann til baka í U-beygju, þannig að endi hans lá til móts við efri hluta 3. lendarhryggjarliðs. Ákvörðun var tekin um að um að láta æðalegginn liggja, fyrst um sinn, þar sem í því væri fólgin minni áhætta en í því að færa hann. Fjögurra daga gömul veiktist S hastarlega með krömpum auk einkenna nýrnabilunar og sýndi merki um lélegt blóðflæði og hækkandi blóðþrýsting. Fór hún til meðferðar hjá nýrnasérfræðingi og var sett í öndunarvél í um það bil viku þar til henni fór að batna. Þriggja vikna gömul fékk hún gallblöðrubólgu og var gallblaðran fjarlægð með skurðaaðgerð. Rannsóknir sýndu að S hafði orðið fyrir umtalsverðum heilaskemmdum og var henni vegna þessa metin 100% varanleg örorka og miski. Var í málinu krafist bóta úr hendi Í þar sem líkamstjón S stafaði af mistökum starfsmanna L við fæðingu hennar og eftirfarandi læknismeðferð. Talið var að skemmdir sem komið hafi fram á heila S samræmdust því að hún hefði orðið fyrir súrefnisskorti en stöfuðu ekki af blóðtappa þeim og háþrýstingi sem hún hefði fengið á fimmta degi eftir fæðingu. Sterkar líkur töldust leiddar að því að hún hefði orðið fyrir súrefnisskorti fyrir fæðingu. Var því ekki talið að orsakasamband væri á milli legu slagæðaleggsins og heilaskemmda S. Hafði því ekki verið sýnt fram á að tjón S mætti rekja til mistaka starfsfólks L og var Í sýknað af kröfu S í málinu.

AÓ varð fyrir slysi 14. júlí 1996 sem farþegi í bifreið ÁA. Bifreiðin var tryggð hjá V hf. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu en deilt um bótafjárhæðir. Aðilar öfluðu sameiginlega álits tveggja lækna á afleiðingum slyssins en AÓ sætti sig ekki við niðurstöðu þeirra og fékk dómkvadda tvo matsmenn. Að fenginni niðurstöðu matsmanna óskuðu ÁA og V hf. eftir áliti örorkunefndar. AÓ neitaði að mæta til skoðunar hjá nefndinni og tók nefndin því ekki afstöðu í málinu. ÁA og V hf. töldu að síðastnefnd háttsemi AÓ leiddi til þess að málið væri vanreifað af hans hálfu. Ekki var fallist á frávísunarkröfu ÁA og V hf. vegna þessa, þar sem hvorki 10. gr skaðabótalaga nr. 50/1993, né önnur ákvæði þeirra laga, legðu skyldu á tjónþola til að gangast undir rannsókn örorkunefndar. Slík skylda yrði ekki heldur leidd af lögum nr. 91/1991 um meðferð einkamála og yrði ákvæði 3. mgr. 62. gr. þeirra laga ekki beitt um örorkunefnd. Staðfestar voru forsendur héraðsdóms um ákvörðun bótafjárhæðar í málinu sem byggðar voru á niðurstöðu dómkvaddra matsmanna.

S varð fyrir líkamsmeiðslum er bifreið G var ekið yfir á öfugan vegarhelming og í veg fyrir bifreið er S var farþegi í. Taldi S bætur fyrir varanlega örorku vanreiknaðar í uppgjöri V hf., vátryggingafélags G. Hélt S því fram að bætur skyldi reikna samkvæmt 5.-7. gr. laga nr. 50/1993 en G og V hf. töldu að þær bæri að reikna samkvæmt 8. gr. laganna. Þegar litið var til þess hversu skammt S var komin á veg í námi sínu þegar slysið bar að höndum var ekki hjá því komist að ákveða henni þessar bætur eftir ákvæði þágildandi 8. gr.

G varð fyrir varanlegu líkamstjóni í umferðarslysi á árinu 1997. Var varanlegur miski G metinn 15%, en varanleg örorka 30%. Áður en slysið átti sér stað hafði G, sem var fædd árið 1953, stundað nám um nokkurra ára skeið, síðast í bókmenntafræðum við Háskóla Íslands, en þar á undan verið húsmóðir. Þurfti G að hætta námi vegna afleiðinga slyssins. Í málinu krafðist G þess að bætur fyrir varanlega örorku væru ákveðnar á grundvelli 5.-7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en ekki 8. gr. sömu laga. Samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laganna skyldi meta árslaun sérstaklega, þegar óvenjulegar aðstæður væru fyrir hendi, t.d. breytingar á tekjum eða atvinnuhögum, en samkvæmt þágildandi 8. gr. sömu laga, sem farið hafði verið eftir við tjónsuppgjör vegna slyssins, skyldi ákveða bætur til barna og tjónþola, sem að verulegu leyti nýttu vinnugetu sína þannig, að þeir hefðu engar eða takmarkaðar vinnutekjur, á grundvelli miskastigs samkvæmt 4. gr. laganna. Héraðsdómur taldi að rétt hefði verið að fara eftir þágildandi ákvæðum 8. gr. skaðabótalaga við uppgjör á örorkubótum G. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóm með vísan til forsendna hans.

S varð fyrir slysi þegar timburborð féllu á hann úr stæðu, sem hafði verið lyft frá jörðu með krana, sem var festur við vörubifreið og knúinn af aflvél hennar. Hæstiréttur taldi að slysið yrði rakið til atvika við fermingu bifreiðarinnar með tæki, sem væri hluti af búnaði hennar. Var eigandi bifreiðarinnar talinn bera skaðabótaskyldu á tjóni S samkvæmt 1. mgr. 88. gr., sbr. 1. mgr. 90. gr. umferðar­laga nr. 50/1987, ásamt umráðamanni hennar, sem hreyfði ekki sérstökum mótmælum við skaðabótaskyldu sinni á þessum grunni. Voru þeir dæmdir ásamt vátryggingafélagi, sem bifreiðin var ábyrgðartryggð hjá, til greiðslu bóta.

S lenti í umferðarslysi, en hann var þá framsætisfarþegi í bifreið Ó. S var 16 ára námsmaður á slysdegi og hlaut hann hálstognun í slysinu. Ekki varð ágreiningur um málavexti né fébótaábyrgð Ó og V samkvæmt umferðalögum, en ágreiningur stóð um kröfu S til bóta vegna varanlegrar örorku og annars fjártjóns samkvæmt 1. mgr. 1. gr. skaðabótalaga. Í matsgerð tveggja lækna var varanleg örorka S af völdum umferðarslyssins ekki talin vera fyrir hendi. Með hliðsjón af því kvað Hæstiréttur varanlega örorku S ekki verða metna til stiga og hefðu engar líkur verið leiddar að hugsanlegu atvinnutjóni hans síðar. Voru honum því ekki dæmdar bætur vegna varanlegrar örorku. Ó og V voru sýknaðir af kröfu S um bætur fyrir annað fjártjón þar sem kröfuliðurinn þótti óskilgreindur og áætlaður og væri ekki sýnt fram á að hann gæti fallið undir annað fjártjón samkvæmt téðu lagaákvæði.