Dómstólaleit

Ó hf. samdi við H um smíði á dráttar- og lóðsbát vorið 2000. Samkvæmt samningnum skyldi báturinn afhentur í desember sama árs. Í júlímánuði umrætt ár samdi Ó hf. við A hf. um framdrifs- og skrúfubúnað í bátinn. Var afgreiðslufrestur á búnaðinum tiltekinn „10 vikur frá staðfestri pöntun frá verksmiðju.“ Eftir að samningar náðust kom í ljós að gírbúnaðurinn, sem um hafði verið samið, var ekki nógu öflugur til að þola það álag sem hönnunarforsendur gerðu ráð fyrir. Í byrjun októbermánaðar sama árs rifti Ó hf. samningnum við A hf. þar sem síðarnefnda félagið væri ekki enn búið að staðfesta pöntun á búnaðinum. Höfðaði Ó hf. mál á hendur A hf. þar sem það krafðist í fyrsta lagi viðurkenningar á rétti sínum til að rifta samningnum, í öðru lagi endurgreiðslu á þeirri fjárhæð sem það hafði innt af hendi til A hf. vegna samningsins og í þriðja lagi nánar tiltekinnar fjárhæðar í skaðabætur. Í málinu var upplýst að áður en Ó hf. rifti samningnum hafði A hf. boðið breyttan búnað sem fullnægði þeim kröfum, sem til hans voru gerðar, og að A hf. tók á sig allan aukakostnað vegna breytinganna. Var riftun Ó hf. því eingöngu byggð á fyrirsjáanlegum afhendingardrætti A hf. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að upphaf afgreiðslufrestsins hafi verið háð pöntun, sem A hf. hafi átt að gera, en hafi ekki miðast við samningsgerð aðila. Forsenda þess að A hf. gæti gert slíka pöntun hafi verið sú að Ó hf. afhenti félaginu málsettar teikningar og aðrar grundvallar tækniupplýsingar. Samkvæmt framburði vitna verði að miða við að A hf. hafi ekki fengið slíkar teikningar í hendur. Afgreiðslufresturinn hafi því ekki byrjað að líða vegna atvika sem vörðuðu Ó hf. að minnsta kosti að verulegu leyti. Ó hafi ekki komið á framfæri við A hf. upplýsingum sem félaginu hafi verið nauðsynlegar til réttra efnda á samningnum. Með þessu hafi Ó hf. brugðist tillitsskyldu sinni, sem leiddi til þess að umsaminn afhendingarfrestur byrjaði ekki að líða. Hafi Ó hf. því ekki verið heimil riftun á kaupunum. Var A hf. því sýknað af kröfum Ó hf.

P gerði leigusamning við SM um leigu á fasteign. Í samræmi við ákvæði leigusamningsins um forkaupsrétt að húsnæðinu á leigutímanum gerðu P og S SM tvisvar tilboð um kaup á því sem hann samþykkti í bæði skiptin. Í tilefni af synjun SM um að ganga frá kaupsamningnum kröfðust P og S að staðfest yrðu kaup þeirra á fasteigninni og að þau yrðu talin réttir og löglegir eigendur hennar gegn fullri greiðslu kaupverðsins. Talið var að þegar húsaleigusamningur P og SM rann út hefði verið kominn á bindandi samningur þeirra í milli samkvæmt samþykktu tilboði P og S um kaup þeirra á íbúðinni. Það kauptilboð var háð fyrirvara um lán sem gekk ekki eftir en SM rifti ekki að heldur samningnum. Með seinna tilboði P og S komst á nýr bindandi samningur milli aðila um fasteignakaupin og leysti hann eldri samninginn af hólmi. Ekki var fallist á að skilyrði væru til þess á grundvelli laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga með síðari breytingum að víkja þessum samningum til hliðar í heild eða að hluta. Var talið að neitun SM að ganga frá kaupsamningi gengi í berhögg við bindandi samkomulag milli aðila um fasteignakaupin og hefði komið í veg fyrir að P og S gætu efnt skyldur sínar gagnvart honum en þó hefði SM ekki rift samningnum. Voru kaup P og S á fasteigninni því staðfest.

SJ sf. seldi A ehf. eignarhluta í fasteign ásamt rekstri og búnaði knattborðsstofu, sem rekin var í húsnæðinu. Kaupverð var 23.600.000 krónur og skyldi það annars vegar greitt með 7.556.407 króna útborgun í formi afhendingar á fimm tilgreindum bifreiðum og hins vegar með yfirtöku tveggja áhvílandi veðskulda samtals að fjárhæð 16.043.593 krónur. Nálægt þriðjung vantaði upp á að A ehf. hefði staðið SJ sf. skil á umsömdu verðmæti bifreiðanna og þar með umsaminni útborgun samkvæmt kaupsamningi aðila. Með hliðsjón af atvikum málsins og því að ákvæði kaupsamningsins varðandi bifreiðarnar þóttu bersýnilega miða að því að þær yrðu þegar eftir afhendingu söluhæfar í hendi SJ sf., var talið að félaginu hefði verið rétt að rifta kaupum aðila vegna verulegrar vanefndar A ehf. og var á það fallist með SJ sf., S og J, að riftun umrædds kaupsamnings hefði farið fram. Hluti kröfugerðar A ehf. var ekki tækur til efnisdóms þar sem ekki var að því leyti fullnægt meginreglu einkamálaréttarfars um ákveðna og ljósa kröfugerð, sbr. d. lið 80. gr. og 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991.