Dómstólaleit

K, sem búsett er í Bandaríkjunum, krafðist þess að henni yrði heimilað að fá barn hennar og M tekið úr umráðum hans með beinni aðfarargerð þar sem hann hefði haldið barninu hér á landi með ólögmætum hætti, sbr. 11. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Talið var að hald M á barninu hefði farið gegn forsjárrétti K samkvæmt bandarískum lögum en barnið var búsett þar í landi áður en það kom hingað til lands. Þá var í Hæstarétti tekið fram að umrætt hald væri skýlaust brot á forsjárrétti K samkvæmt samkomulagi aðilanna sem gert var hér á landi við skilnað þeirra að borði og sæng. Var því fallist á kröfu K um innsetningargerð en frestur M til að afhenda barnið þótti hæfilega ákveðinn einn mánuður frá uppsögu dómsins.

K krafðist að sér yrði dæmd forsjá barnanna X, 10 ára, og Y, 7 ára, til átján ára aldurs þeirra en M hafði farið með forsjána í tæplega tvö ár samkvæmt samningi þeirra í milli sem gerður var vegna tímabundins vanda K. Tekið var fram að það væri mat þeirra sálfræðinga sem hefðu komið að málinu að báðir foreldrar væru hæfir til að fara með forsjá barnanna. Talið var að félagslegar aðstæður móður væru góðar en hún væri í hjúskap með manni sem börnunum virtist líka vel og byggi í sömu íbúð og börnin voru í áður en þau fluttu til föður. Þá væri hún heimavinnandi og hefði því nægan tíma til að hugsa um börnin. Félagslegar aðstæður föður væru hins vegar nokkuð ótryggar en sambúðarkona hans annaðist börnin að mestu leyti þar sem vinnudagur hans væri langur. Væru tengsl barnanna mun sterkari við móður en föður auk þess sem það væri eindreginn vilji telpunnar sem er 10 ára gömul að búa hjá móður. Þá væru tengsl systkinanna sterk og ekki ráðlegt að skilja þau að. Við flutning til móður myndu börnin fara á sitt gamla heimili í umhverfi sem þau þekktu vel og ættu þar vini og leikfélaga auk þess sem telpan myndi fara í sinn gamla skóla og væri engin ástæða til að ætla að hún myndi ekki fá þar þann stuðning sem hún þyrfti við námið. Enn fremur byggju foreldrar K í næsta nágrenni en þeir hefðu veitt K og börnunum mikinn og góðan stuðning. Þegar litið væri til alls þessa yrði að telja að þær breytingar hefðu orðið á aðstæðum móður að skilyrðum 1. mgr. 35. gr. barnalaga nr. 20/1992 um breytingu á forsjá væri fullnægt og hagsmunum og þörfum barnanna væri best borgið með því að fela henni forsjá þeirra, sbr. 2. mgr. 34. gr. barnalaga. Hins vegar væri afar mikilvægt að börnunum yrði tryggður rúmur umgengnisréttur við föður sinn.

Við sambúðarslit M og K gerðu þau samkomulag um að M færi með forsjá barna þeirra A og B, en B hafði þá þegar verið komið í fóstur, og var gerður samningur milli aðila um umgengnisrétt K við börnin. M hafði ekki tök á að sinna uppeldi A og stuttu eftir sambúðarslitin samþykkti K að A færi í fóstur til C og D til 18 ára aldurs og var gerður vistunarsamningur við fósturforeldra á grundvelli 40. gr. barnalaga. Á árinu 1998 óskaði M eftir því að C og D fengju forsjá A, en K mótmælti því og höfðaði mál þar sem hún krafðist þess að sér yrði dæmd forsjáin. Samkvæmt skýrslu sálfræðings var talið að A byggi við gott atlæti og fengi gott uppeldi og taldi hann ekki rétt að raska þessum aðstæðum. M hafði lýst því yfir, að hann myndi hafa telpuna áfram í fóstri hjá C og D. Talið var að ekki hefði verið sýnt fram á það að hagsmunum A væri betur borgið hjá K, sbr. 1. mgr. 35. gr. laga nr. 20/1992 og var staðfest niðurstaða héraðsdóms um, að með tilliti til framtíðar væri óforsvaranlegt að raska högum A og best væri að M hefði áfram forsjá telpunar og var M dæmd forsjáin.