Dómstólaleit

Fiskibáturinn Röst SH-134 sökk er hann var á siglingu út af Snæfellsnesi 19. mars 2003. Í janúar sama ár hafði S tekið að sér að húftryggja bátinn. Vátryggingarfjárhæð vátryggingarskírteinisins var tilgreind 18.613.000 krónur og var sú fjárhæð reist á mati fjárhæðanefndar fiskiskipa. Í vátryggingarskilmálum er í 1. gr. tekið fram að um vátrygginguna gildi sú grundvallarregla að hún sé skaðatrygging og sé félaginu óskylt að greiða hærri bætur en þarf til þess að bæta tjón það, sem orðið hefur. Í 1. tölulið 3. gr. segir að samkomulag um verð sé bindandi fyrir félagið en þó sé unnt að víkja því til hliðar ef hið tiltekna verð er hærra en svo að sanngjarnt sé að telja það vátryggingarverð skipsins. Í samræmi við 75. gr. þágildandi laga nr. 20/1954 var það S að sanna að uppfyllt væru skilyrði til að víkja verðákvörðuninni til hliðar. Að beiðni S var dómkvaddur matsmaður til að meta hvert hefði verið staðgreiðsluverð bátsins á tjónsdegi. Matsmaður komst að þeirri niðurstöðu að matsverð bátsins hefði að hámarki verið 3.000.000 krónur. Var talið að með matinu hefði S sannað að skilyrði væru uppfyllt til að víkja verði því sem tilgreint er í vátryggingarskírteininu til hliðar. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að af forsendum matsgerðarinnar megi ráða að matsfjárhæðin hefði dugað til kaupa á sambærilegu skipi við það sem fórst og að nokkuð framboð hafi verið af slíkum fiskiskipum. Verði því talið að með greiðslu bóta í samræmi við niðurstöðu matsgerðarinnar hafi S að fullu bætt Þ tjón sitt, og sé félaginu ekki skylt að greiða frekari bætur, sbr. 1. gr. vátryggingarskilmálanna og 1. mgr. 39. gr. þágildandi laga nr. 20/1954.

Aðilar gerðu samning í maí árið 2000 um myndlistarsýningu í Stekkjargjá á Þingvöllum, þar sem verk Þ skyldi sýnt meðal annarra. Í ákvað að framlengja sýninguna frá því sem sagði í samningnum, án þess að bera það undir Þ, en á þeim tíma skemmdist listaverk Þ í hvassviðri. Var fallist á með Þ að ríkið væri, samkvæmt almennum reglum um skaðabótaskyldu í tengslum við efndir samninga, bótaskylt vegna þess tjóns sem varð á listaverkinu, þó að ljóst væri að starfsmenn þess ættu enga sök á þeim atvikum sem tjóninu ollu. Samkvæmt fyrrgreindum samningi skyldi Í sjá um að tryggja listaverkið skaðatryggingu fyrir tiltekna upphæð, en ekki var talið unnt að takmarka bætur við þá fjárhæð, heldur yrði að bæta skaða sem varð eftir að umsömdum sýningartíma var lokið með fullum fébótum. Í matsgerð sem Þ reisti kröfur sínar á í héraði var verkið metið ónýtt og bætur miðaðar við að verkið væri „selt beint opinberu safni eða safnara listaverka.“ Var höfð hliðsjón af matsgerðinni við mat á tjóni Þ. Þeir annmarkar sem voru á matsgerðinni voru ekki taldir þess eðlis að henni yrði hafnað sem sönnunargagni um ástand listaverksins eftir tjónsatburðinn.

Aðilar gerðu samning í maí árið 2000 um myndlistarsýningu í Stekkjargjá á Þingvöllum, þar sem verk B skyldi sýnt meðal annarra. Í ákvað að framlengja sýninguna frá því sem sagði í samningnum, án þess að bera það undir B, en á þeim tíma skemmdist listaverk B í hvassviðri. Var fallist á með B að ríkið væri, samkvæmt almennum reglum um skaðabótaskyldu í tengslum við efndir samninga, bótaskylt vegna þess tjóns sem varð á listaverkinu, þó að ljóst væri að starfsmenn þess ættu enga sök á þeim atvikum sem tjóninu ollu. Samkvæmt fyrrgreindum samningi skyldi Í sjá um að tryggja listaverkið skaðatryggingu fyrir tiltekna upphæð, en ekki var talið unnt að takmarka bætur við þá fjárhæð, heldur yrði að bæta skaða sem varð eftir að umsömdum sýningartíma var lokið með fullum fébótum. Í matsgerð sem B reisti kröfur sínar á í héraði var verkið metið ónýtt og bætur miðaðar við að verkið væri „selt beint opinberu safni eða safnara listaverka.“ Var höfð hliðsjón af matsgerðinni við mat á tjóni B. Þeir annmarkar sem voru á matsgerðinni voru ekki taldir þess eðlis að henni yrði hafnað sem sönnunargagni um ástand listaverksins eftir tjónsatburðinn.