Dómstólaleit

Í nóvember 1993 leitaði H eftir líftryggingu hjá S með því að fylla út eyðublað fyrir beiðni um trygginguna. Í sérstökum lið í beiðninni fyrir tilnefningu rétthafa merkti hann með krossi við orðin „nánustu vandamenn“. H lést í nóvember árið 2000 og var líftryggingin þá í gildi. Í málinu deildu X, eftirlifandi maki H, annars vegar og börn H hins vegar um hver eða hverjir skyldu teljast rétthafar að líftryggingarfjárhæðinni. H og X gengu í hjónaband í júlí 1994 og áttu saman eitt barn, sem fætt var á árinu 1998. Óumdeilt var að X og H þekktust ekki þegar hann tók líftrygginguna og ekki voru bornar brigður á að börn H voru nánustu vandamenn hans þegar hann tók trygginguna. Af skýringum í fyrrnefndu eyðublaði gat ekki orkað tvímælis að með vali á nánustu vandamönnum sem rétthafa mundi maki, ef um hann yrði að ræða við andlát H, rýma út tilkalli niðja hans til líftryggingarfjárins, svo sem einnig leiddi af 5. mgr. 105. gr. laga um vátryggingarsamninga. Hefði ætlun H verið önnur en að fella sig við þessa skipan hefði honum verið í lófa lagið að tilnefna lögerfingja sem rétthafa og veita þannig börnunum hlutdeild í líftryggingarfénu ef hann gengi síðar í hjúskap eða nafngreina þau sem rétthafa til að féð rynni allt til þeirra, en báðir þessir kostir voru til staðar á fyrrnefndu eyðublaði. Var fallist á með X að hún ætti ein rétt til líftryggingarfjárins samkvæmt tilnefningu H á rétthafa að því. Lagt var til grundvallar að líftryggingarfjárhæðin réðist af þeirri stund sem tryggingaratburðurinn gerðist. Þá var S gert að greiða X dráttarvexti af tildæmdri fjárhæð frá uppsögu dómsins.

I hafði verið í óvígðri sambúð með K í sem næst sex ár þegar K lést í flugslysi í Skerjafirði í ágúst 2000. Saman áttu þau drenginn A, fæddan 1998, en S, dóttir K sem fædd var 1990, var einnig á heimili þeirra. Eftir lát K fór I ein með forsjá beggja barnanna. Meðan á sambúðinni stóð keypti I svokallaða F-plús fjölskyldutryggingu hjá VÍS. VÍS vefengdi ekki að félaginu bæri að greiða dánarbætur samkvæmt vátryggingunni vegna dauða K og að hann hafi fallið undir skilgreiningu tryggingarskilmálanna um það til hverra vátryggingin tæki. VÍS taldi hins vegar þau A og S eiga tilkall til bótafjárins, þar sem samkvæmt tryggingarskilmálunum skyldi greiða „nánustu vandamönnum“ hins látna bæturnar. K og I hafi ekki verið í hjúskap en samkvæmt lögum um vátryggingarsamninga væri maki, sem hinn látni hafi verið í hjúskap með, nánasti vandamaður, en að honum frágengnum væru það börn hins látna. Óumdeilt var í málinu að K væri hluti fjölskyldu I og að vátryggingin hafi af þeirri ástæðu tekið til hans. Talið var að ekki yrði horft framhjá því sérstaka einkenni tryggingarinnar að vera fjölskyldutrygging. Vátryggingarverndin hafi beinst að fjölskyldunni sem einingu, sem aftur leiddi til þeirrar niðurstöðu að rétthafar bóta væru þeir sömu í því tilviki að dauðaslys raskaði getu fjölskyldunnar til að afla fjár til framfærslu sinnar með vinnu. Var fallist á með I að skýra yrði skilmálana svo að hún væri rétthafi dánarbótanna eftir K. Komu skýringarreglur laga um vátryggingarsamninga því ekki til álita við úrlausn um það hver væri rétthafi dánarbótanna.