Dómstólaleit

Í hf. krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður áfrýjunarnefndar neytendamála þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að bankinn hefði brotið gegn 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994 um neytendalán, með því að tilgreina ekki í tilteknum lánssamningi við S við hvaða aðstæður vextir breyttust, auk þess sem Í hf. var bannað að breyta vöxtum samkvæmt 4. lið skilmála lánssamningsins. Hæstiréttur vísaði til þess að er S beindi erindi til Neytendastofu vegna viðskipta sinna við Í hf. hefðu lög nr. 121/1994 verið fallin úr gildi og í þeirra stað komin lög nr. 33/2013, en öll atvik, er erindi S laut að, gerðust í tíð eldri laganna. Þá var vísað til þess að sömu reglur giltu eftir lögum nr. 33/2013 og giltu í tíð laga nr. 121/1994 um skyldur lánveitanda til að gefa neytanda upplýsingar um vexti við gerð lánssamnings og einnig um eftirlit Neytendastofu með neytendalánum, úrræði stofnunarinnar vegna brota á lagaákvæðum um þau og meðferð mála um beitingu slíkra úrræða. Taldi Hæstiréttur að þrátt fyrir ófullkomið ákvæði um lagaskil í 36. gr. laga nr. 33/2013 hefði nægilega skýr lagaheimild búið að baki ákvörðun Neytendastofu og úrskurði áfrýjunarnefndar neytendamála. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að þrátt fyrir að í fyrirsögn skuldabréfs S segði að það bæri fasta vexti hefði vegna ákvæðanna í 4. lið skilmála þess um heimild lánveitanda til að endurskoða hæð vaxta skuldin í raun borið breytilega vexti í skilningi 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994. Hefði því borið að tilgreina í skuldabréfinu við hvaða aðstæður mætti beita þeirri heimild. Taldi Hæstiréttur að þeim áskilnaði hefði ekki verið fullnægt í þessu tilviki þar sem ákvæði skuldabréfsins hefði einungis snúið að aðferð til að hrinda í framkvæmd breytingu á vöxtum en ekki tilefninu til að taka ákvörðun um hana. Um slíkt tilefni hefði þar ekkert verið sagt. Þegar að þessum sökum uppfylltu skilmálar skuldabréfsins ekki það skilyrði 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994 að þar yrði að tilgreina við hvaða aðstæður breyta mætti vöxtum af skuld S. Fékk það engu breytt í þessu sambandi að S hefði getað vikist undan breytingunni með því að greiða upp skuld sína án sérstaks kostnaðar, enda hefði S átt rétt á því að Í hf. stæði fyrir sitt leyti við lögmæta skilmála gagnkvæms lánssamnings þeirra. Voru Neytendastofa og S því sýknuð af kröfu Í hf.

G og Á gáfu út skuldabréf til K hf., forvera A hf., en óumdeilt var að það hefði verið bundið ólögmætri gengistryggingu. Aðila greindi á um uppgjör sín á milli vegna skuldabréfsins, nánar tiltekið um hvaða vexti skuldbindingin hefði átt að bera í ljósi þess að hún var í íslenskum krónum. Endurútreikningur A hf. tók mið af því að skuldbindingin bæri vexti samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, en samkvæmt gögnum málsins voru þeir vextir hærri en samningsvextir vegna þess tíma sem endurútreikningur tók til. A hf. hafði þó viðurkennt að vaxtagreiðslur til 1. desember 2008 hefðu falið í sér fullnaðargreiðslur og ætti A hf. því ekki rétt til frekar greiðslna vaxta vegna þess tímabils, en eftir þann dag höfðu greiðslur ekki verið inntar af hendi fyrr en eftir endurútreikning. G og Á báru því við að leggja skyldi samningsvexti samkvæmt skuldabréfinu til grundvallar uppgjöri aðila og höfðuðu af því tilefni mál þetta á hendur A hf. Með vísan til dóms Hæstaréttar 16. september 2010 í máli nr. 471/2010 var því slegið föstu að fyrirmæli skuldabréfsins hafi vegna hinnar ólögmætu gengistryggingar verið ógilt í merkingu 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001. Var A hf. því sýknað af kröfum G og Á tengdum fyrrgreindum málatilbúnaði, en ein dómkrafa þeirra var talin fela í sér lögspurningu og var henni af þeim sökum vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.