Landsréttur
Úrskurður þriðjudaginn 19. maí 2026.
Mál nr. 158/2026:
Unnur Lilja Hermannsdóttir
(Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður)
gegn
Birtu lífeyrissjóði
(Þórólfur Jónsson lögmaður)
Lykilorð
Kærumál. Gjaldþrotaskipti. Skiptastjóri. Hæfi. Vanhæfi.
Útdráttur
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem U var vikið úr starfi skiptastjóra þrotabús F hf. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt kröfuskrá þrotabúsins væri I ohf. meðal þeirra sem lýst hefðu kröfum í þrotabúið. Af gögnum málsins yrði ekki annað ráðið en að færi svo að sérstakt sakarefni kæmi til úrlausnar hjá skiptastjórum þrotabúsins er varðaði hagsmuni þess félags mætti eftir atvikum bregðast við þeirri aðstöðu með því að beita heimild 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og fá annan mann skipaðan til að leysa það afmarkaða verk af hendi. Þegar af þeirri ástæðu yrði U ekki með réttu talin vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra þó svo lögmannsstofa hennar hefði gætt hagsmuna greinds félags á undanförnum árum. Í úrskurði Landsréttar var jafnframt rakið að upplýst væri að lögmannsstofa eiginmanns U hefði unnið að tilteknum verkefnum fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrots þess. Að gögnum málsins virtum væri ekki fyllilega ljóst hversu umfangsmikla ráðgjöf og lögfræðilega þjónustu lögmannsstofan hefði veitt. Þá yrði ekki heldur fullyrt hversu miklir fjárhagslegir hagsmunir tengdust þeim en þó væri ljóst að þeir hefðu verið umtalsverðir. Þar sem talið var að engu yrði slegið föstu um þessi atriði yrði kröfu B ekki hafnað vegna þeirra með vísan til 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Þá taldi Landsréttur að ekki yrði séð að U hefði haft nokkur þau tengsl við stjórnarmenn F hf. eða þá starfsmenn sem höfðu með höndum daglega stjórn þess félags sem valdið gæti vanhæfi hennar á grundvelli 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá gætu þau verkefni sem lögmannsstofa eiginmanns U vann fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrotsins sem slík ekki leitt til vanhæfis U en ekkert lægi fyrir um að eiginmaður U hefði komið að þeirri vinnu. Þótti B því ekki hafa sýnt fram á að U væri vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra þrotabúsins. Hinn kærði úrskurður var af þeim sökum felldur úr gildi og kröfu B um að U yrði vikið úr starfi skiptastjóra hafnað. 2
Úrskurður Landsréttar
Landsréttardómararnir Jón Höskuldsson, Kristbjörg Stephensen og Kristinn Halldórsson kveða upp úrskurð í máli þessu.
Málsmeðferð og dómkröfur aðila
- Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. febrúar 2026. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 10. mars sama ár. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. febrúar 2026 í málinu nr. Æ-6000/2025 þar sem sóknaraðila var vikið úr starfi skiptastjóra þrotabús Fly Play hf. Kæruheimild er í 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
- Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og kröfu varnaraðila um að henni verði vikið úr starfi skiptastjóra hafnað. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar.
- Varnaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar og kærumálskostnaðar.
Atvik máls, málsmeðferð og sönnunarfærsla
- Málsatvikum og helstu málsástæðum aðila er lýst í hinum kærða úrskurði. Svo sem þar er rakið var bú Fly Play hf. tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 30. september 2025. Í kjölfarið voru sóknaraðili og Arnar Þór Stefánsson lögmaður skipuð skiptastjórar til að fara með skiptin, sbr. 1. og 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991.
- Með erindi 30. október 2025 gerði varnaraðili athugasemdir við skipun sóknaraðila sem skiptastjóra og óskaði eftir því að héraðsdómur tæki til skoðunar hvort hún teldist vanhæf til að gegna starfanum. Í erindinu var af hálfu varnaraðila vísað til 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 og e- og g-liða 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og þeirri skoðun lýst að vafa væri undirorpið hvort sóknaraðili uppfyllti hæfisskilyrði ákvæðanna.
- Mál vegna erindis varnaraðila var þingfest í héraðsdómi 10. desember 2025. Í þinghaldinu setti varnaraðili fram þá kröfu að dómurinn kvæði upp úrskurð um hæfi sóknaraðila. Varnaraðili lagði fram greinargerð af sinni hálfu 17. desember 2025 þar sem þess var krafist að sóknaraðila yrði vikið úr starfi skiptastjóra þrotabúsins. Greinargerð sóknaraðila var lögð fram í þinghaldi 28. janúar 2026 og þess krafist að kröfu varnaraðila yrði hafnað. Málið var því næst flutt munnlega og tekið til úrskurðar. Svo sem fyrr var getið var úrskurður kveðinn upp 18. febrúar síðastliðinn þar sem sóknaraðila var vikið úr starfi skiptastjóra.
- Málsaðilar hafa lagt fram nokkur ný skjöl fyrir Landsrétt. Þannig hefur sóknaraðili lagt fram kröfuskrá þrotabús Fly Play hf., tölvupóst BBA Fjeldco ehf. 24. febrúar 2026, fundargerð skiptafundar þrotabúsins 27. febrúar 2026, frétt Viðskiptablaðsins 3. júní 2021 um ráðningu Nadine Yaghi, frétt af viðskiptasíðu visir.is 6. ágúst 2021 um ráðningu Jóhanns Péturs Harðarsonar og kröfulýsingu þess síðarnefnda 20. janúar 2026, ásamt skýringu í tölvupósti á þeim verkefnum sem hann vann fyrir gjaldþrot Fly Play hf.
- Varnaraðili hefur lagt fyrir Landsrétt tryggingarbréf útgefið af Fly Play hf. 26. ágúst 2026 um almennar fjárkröfur til MF3 HS., tilkynningar BBA Fjeldco ehf. fyrir hönd Fly Play hf. til skuldara þess félags um veðsetningu, tilkynningu BBA Fjeldco ehf. fyrir hönd Fly Play Europe Limited til skuldara þess félags um veðsetningu, tölvupóst til skiptastjóra þrotabús Fly Play hf. 12. mars 2026, samskipti varnaraðila við skiptastjóra þrotabúsins 12. til 18. mars 2026, yfirlit reikninga BBA Fjeldco ehf. til Fly Play hf. á árunum 2024 og 2025 og staðfestingu á nýlegum greiðslum Fly Play hf. til BBA Fjeldco ehf. 17. mars 2026.
Niðurstaða
- Eins og rakið er í hinum kærða úrskurði getur sá sem á kröfu á hendur þrotabúi og telur skiptastjóra ekki fullnægja hæfisskilyrðum 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 krafist þess að héraðsdómari kveði á um það með úrskurði hvort skiptastjóra verði vikið frá af þeim sökum, sbr. 2. málslið 3. mgr. 76. gr. sömu laga. Samkvæmt kröfuskrá þrotabús Fly Play hf., sbr. 119. gr. laganna, er varnaraðili meðal þeirra sem lýst hefur kröfum í þrotabúið. Telst hann því réttur aðili að málinu.
- Af hálfu varnaraðila er á því byggt að sóknaraðili uppfylli ekki hæfisskilyrði 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. e-lið, sbr. d-lið, og g-lið 5. gr. laga nr. 91/1991 til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu.
- Í 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 koma fram þau skilyrði sem skiptastjóri í þrotabúi þarf að uppfylla. Samkvæmt 6. tölulið ákvæðisins má ekki skipa þann í starf skiptastjóra sem yrði vanhæfur sem dómari í einkamáli sem þrotamaðurinn eða sá sem á kröfu á hendur þrotabúinu ætti aðild að eða, ef félag eða stofnun er til gjaldþrotaskipta, í einkamáli sem stjórnarmenn eða starfsmenn sem hafa haft daglega stjórn félagsins eða stofnunarinnar með höndum ættu aðild að.
- Ákvæði um hæfi dómara í einkamáli er að finna í 5. gr. laga nr. 91/1991. Samkvæmt d-lið greinarinnar er dómari vanhæfur til að fara með mál ef hann er eða hefur verið maki aðila, skyldur eða mægður aðila í beinan legg eða að öðrum lið til hliðar eða tengdur aðila með sama hætti vegna ættleiðingar. Dómari er einnig vanhæfur til að fara með mál ef hann tengist eða hefur tengst fyrirsvarsmanni eða málflytjanda aðila með þeim hætti sem segir í d-lið 5. gr., sbr. e-lið greinarinnar. Þá er dómari vanhæfur til að fara með mál samkvæmt g-lið 5. gr. ef fyrir hendi eru önnur atvik eða aðstæður sem eru fallnar til þess að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa.
- Skiptastjórar í þrotabúi Fly Play hf. gerðu 6. október 2025 með sér samkomulag um verkaskiptingu á grundvelli 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður því slegið föstu að það samkomulag geti engin áhrif haft við mat á hæfi sóknaraðila til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu.
- Í málatilbúnaði varnaraðila felst öðrum þræði að sóknaraðili sé vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra vegna mála sem líklega muni koma til kasta skiptastjóra í þrotabúinu og varða annars vegar störf lögmanna á lögmannsstofu eiginmanns hennar og hins vegar störf lögmanns eða lögmanna á lögmannsstofu hennar sjálfrar. Vegna þessa skal sérstaklega tekið fram að við úrlausn um hæfi sóknaraðila verður að hafa í huga þá meginreglu réttarfarslaga að dómurinn verður ekki krafinn um afstöðu til einstakra mála fyrr en álitaefni þeim tengd koma til úrlausnar skiptastjóra, enda myndi í slíkri afstöðu felast svar við lögspurningu í andstöðu við ákvæði 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991.
- Samkvæmt kröfuskrá þrotabús Fly Play hf. er Isavia ohf. meðal þeirra sem lýst hefur kröfum í þrotabúið. Af gögnum málsins verður ekki annað ráðið en að fari svo að sérstakt sakarefni komi til úrlausnar hjá skiptastjórum þrotabúsins er varði hagsmuni þess félags megi eftir atvikum bregðast við þeirri aðstöðu með því að nýta heimild 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 til að skipa annan mann til að leysa það afmarkaða verk af hendi. Þegar af þeirri ástæðu verður sóknaraðili ekki með réttu talin vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra þó svo lögmannsstofa hennar og þá einkum einn sameigenda hennar að stofunni hafi gætt hagsmuna greinds félags á undanförnum árum.
- Varnaraðili hefur sérstaklega vísað til dóms Hæstaréttar 2. nóvember 2022 í máli nr. 22/2022 kröfu sinni til stuðnings. Þar háttaði svo til að tveir þeirra dómara sem dæmt höfðu málið í Landsrétti höfðu nokkrum árum áður verið eigendur að lögmannsstofu ásamt lögmanni sem gætti hagsmuna tveggja málsaðila og höfðu eigendur stofunnar staðið í sameiningu að rekstri hennar. Dómararnir höfðu því um tíma haft hagsmuna að gæta af málinu, sem var til meðferðar á lögmannsstofu þeirra, auk þess sem annar dómaranna var enn meðeigandi lögmannsins er hann dæmdi málið. Vegna þessa taldi Hæstiréttur að dómur þar sem umræddir tveir dómarar tóku sæti hefði ekki yfir sér það yfirbragð hlutleysis sem gera yrði kröfu um svo dómstólar sköpuðu sér það traust sem nauðsynlegt væri að þeir nytu í lýðræðisþjóðfélagi. Af þeirri ástæðu voru dómararnir taldir vanhæfir til að fara með málið og dæma í því, sbr. g-lið 5. gr. laga nr. 91/1991.
- Í máli þessu háttar svo til að lögmannsstofa sem eiginmaður sóknaraðila á hlut í vann að verkefnum fyrir og tengdum Fly Play hf. skömmu fyrir gjaldþrot félagsins. Þannig kemur fram í greinargerð sóknaraðila til Landsréttar að lögmannsstofa eiginmanns hennar hafi annast skjalagerð vegna skuldabréfaútboðs félagsins sumarið 2025. Þá hafi lögmannsstofan jafnframt framkvæmt áreiðanleikakönnun fyrir umboðsaðila kröfuhafa. Aftur á móti verður hvorki ráðið af gögnum málsins né málatilbúnaði aðila að inn á borð skiptastjóra séu komin til úrlausnar sérstök afmörkuð álitaefni sem tengjast því hvernig þau verkefni voru innt af hendi. Atvik í tilvitnuðum Hæstaréttardómi voru því ekki allskostar sambærileg við atvik máls þessa.
- Af hálfu varnaraðila hefur verið vísað til þess að skiptastjóri hafi hafnað kröfu skuldabréfaeigenda sem veðkröfu hvað varði stærstan hluta af þeim eignum sem veðsettar voru skuldabréfaeigendum við skuldabréfaútboðið. Varnaraðili hefur og bent á að skiptastjóri hafi jafnframt gert ágreining um fullnustu tiltekinna veðsettra eigna. Hefur varnaraðili vísað til þess að afstaða skiptastjóra lúti meðal annars að gildi veðréttar í ETS-einingum og almennum fjárkröfum þrotabúsins á hendur tilteknum skuldurum, samtals að áætluðu verðmæti 600 milljónir króna og að á þessu stigi málsins verði ekki útilokað að mistök hafi orðið við ritun veðskjala, framkvæmd í tengslum við réttarvernd eða ráðgjöf í tengslum við veðtöku. Afstaða skiptastjóra sé grundvöllur slíkra ágreiningsmála og lögmannsstofa eiginmanns sóknaraðila og eigendur stofunnar kunni að hafa hagsmuna að gæta af úrlausn þeirra, enda hafi þeir bæði gætt hagsmuna veðsala og veðhafa við skuldabréfaútgáfuna.
- Upplýst er samkvæmt framansögðu að lögmannsstofa eiginmanns sóknaraðila vann að tilteknum verkefnum fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrots þess. Að gögnum málsins virtum verður staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að ekki sé fyllilega ljóst hversu umfangsmikla ráðgjöf og lögfræðilega þjónustu lögmannsstofan veitti fyrir gjaldþrotið, bæði Fly Play hf. sjálfu en einnig öðrum aðilum og þá að hluta til í þágu félagsins. Ekkert verður heldur fullyrt um hversu miklir fjárhagslegir hagsmunir tengdust þeim verkefnum lögmannsstofunnar sem hér um ræðir en þó þykir ljóst samkvæmt því sem að framan er rakið og þeim gögnum sem liggja fyrir í málinu að þeir hafi verið umtalsverðir. Þar sem engu verður slegið föstu um þessi atriði verður kröfu varnaraðila ekki hafnað vegna þeirra með vísan til 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991.
- Hin sérstöku hæfisskilyrði sem skiptastjóri þarf að uppfylla er samkvæmt áðursögðu að finna í 6. tölulið 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Svo sem áður greinir má ekki skipa þann í starf skiptastjóra sem yrði vanhæfur sem dómari í einkamáli sem þrotamaðurinn eða sá sem á kröfu á hendur þrotabúinu ætti aðild að eða, ef félag eða stofnun er til gjaldþrotaskipta, líkt og hér á við, sem stjórnarmenn eða starfsmenn sem hafa haft daglega stjórn félagsins eða stofnunarinnar með höndum ættu aðild að.
- Ekki verður séð að sóknaraðili hafi haft nokkur þau tengsl við stjórnarmenn Fly Play hf. eða þá starfsmenn sem höfðu með höndum daglega stjórn þess félags sem valdið geta vanhæfi hans á grundvelli 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991. Þá geta þau verkefni sem lögmannsstofa eiginmanns sóknaraðila vann fyrir hið gjaldþrota félag í aðdraganda gjaldþrots þess sem slík ekki leitt til vanhæfis sóknaraðila en ekkert liggur fyrir um að eiginmaður sóknaraðila hafi komið að þeirri vinnu. Varnaraðili telur að sú vinna eigi allt að einu að valda vanhæfi hennar þar sem ekki sé útilokað að mistök hafi orðið við ritun veðskjala, framkvæmd í tengslum við réttarvernd eða ráðgjöf í tengslum við veðtöku. Hvað sem líður þeim hugleiðingum varnaraðila verður sóknaraðili í ljósi þess sem að framan er rakið ekki talin vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu í skilningi 6. töluliðar 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 5. gr. laga nr. 91/1991, enda myndi í slíkri niðurstöðu felast getgátur sem dómsniðurstaða verður ekki reist á.
- Samkvæmt öllu framangreindu þykir varnaraðili ekki hafa sýnt fram á að sóknaraðili sé vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúi Fly Play hf. Verður hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og kröfu varnaraðila hafnað.
- Rétt þykir að málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður falli niður.
Úrskurðarorð:
Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi og hafnað kröfu varnaraðila, Birtu lífeyrissjóðs, um að sóknaraðila, Unni Lilju Hermannsdóttur, verði vikið úr starfi skiptastjóra í þrotabúi Fly Play hf. Málskostnaður í héraði og kærumálskostnaður fellur niður.
Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 18. febrúar 2026
Mál þetta sem tekið var til úrskurðar 28. janúar 2026, barst dóminum með bréfi sóknaraðila, Birtu lífeyrissjóðs, […], dags. 30. október 2025, um hæfi skiptastjóra þrotabús Fly Play hf., Unnar Lilju Hermannsdóttur, […]. Dómkröfur sóknaraðila eru þær að varnaraðila verði vikið úr starfi skiptastjóra þb. Fly Play hf. Varnaraðili krefst þess að kröfu sóknaraðila verði hafnað auk greiðslu málskostnaðar.
Mál þetta var þingfest 10. desember 2025 og lagði sóknaraðili þá fram kröfu um að dómurinn úrskurðaði um hæfi varnaraðila til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu, sbr. 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
I
Málsatvik
Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 30. september 2025, var bú Fly Play hf. tekið til gjaldþrotaskipta. Með heimild í 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 ákvað dómstjóri að tveir skiptastjórar skyldu fara með skipti búsins, þ.e. varnaraðili í máli þessu ásamt Arnari Þór Stefánssyni lögmanni.
Með bréfi, dags. 30. október 2025, var vísað til dómsins athugasemdum sóknaraðila um almennt og sérstakt hæfi skiptastjóra þrotabúsins. Kemur þar fram að sóknaraðili telji vafa undirorpið hvort varnaraðili uppfylli hæfisskilyrði 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. e- og g-liði 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Tekur sóknaraðili fram að hann hafi verið hluthafi í Fly Play hf. og tekið þátt í skuldabréfaútgáfu félagsins sem fram fór í ágúst 2025. Í kjölfar skipunar varnaraðila í stöðu skiptastjóra hafi birst fréttir í dagblöðum um að varnaraðili væri gift lögmanni sem væri jafnframt í eigendahópi lögmannsstofunnar BBA Fjeldco ehf. Lögmannsstofan hafi m.a. verið helsti „ráðgjafi“ þrotabúsins Fly Play hf. áður en félagið fór í þrot og hafi jafnframt lagt fram beiðni um töku félagsins til gjaldþrotaskipta fyrir hönd félagsins, auk þess sem lögmannsstofan hafi verið „ráðgjafi“ Play í tengslum við skuldabréfaútgáfu félagsins í ágúst 2025, sem sóknaraðili máls þessa hafi tekið þátt í. Þá hafi lögmannsstofan einnig veitt Ísafold Capital Partners hf. ráðgjöf í tengslum við skuldabréfaútgáfuna og hafi sjóðurinn MF3 hs., sem væri í stýringu hjá Ísafold Capital Partners hf., gætt hagsmuna eigenda skuldabréfanna, þ.m.t. hagsmuna sóknaraðila máls þessa, í hlutverki veðgæsluaðila.
Varnaraðili staðhæfir á hinn bóginn í greinargerð sinni til dómsins að eiginmaður hennar hafi ekki komið að ráðgjöf við Fly Play hf. eða við stjórnendur félagsins og hafi því hvergi komið nærri skuldabréfaútboði Fly Play hf. Umsjón útboðsins hafi verið í höndum annars aðila, Arctica Finance hf., og forstjóra Fly Play hf. Þá staðhæfir varnaraðili að lögfræðistofan BBA Fjeldco ehf. hafi ekki lýst kröfu í þrotabú Fly Play hf. og að ekki hafi verið sýnt fram á eða það gert sennilegt að lögfræðistofan kynni að hafa fjárhagslega hagsmuni af gjaldþrotaskiptunum. Þá staðhæfir hún einnig að Isavia ohf. hafi ekki óskað eftir því að lögmenn Landslaga slf. gættu hagsmuna þess félags gagnvart þrotabúinu.
Samkvæmt „Helstu skilmálum vegna lánveitinga til Fly Play hf.“ í ágúst 2025 var lánasjóðurinn MF3 hs., sem er sjóður í rekstri fjárvörslusjóðsins Ísafold Capital Partners hf., tilgreindur umsjónaraðili eða umboðsmaður skuldabréfaeiganda með skuldabréfaútgáfunni.
Í skilmálunum segir að MF3, í hlutverki „umsjónaraðila“, lýsi yfir áhuga sínum á að leiða fjármögnun […] með því að (i) hafa umsjón með útgáfu og sölu (í samstarfi við ráðgjafa útgefanda, Ar[c]tica Finance) […].
Um hlutverk umsjónaraðila segir í skilmálunum að hann fari með umboð skuldabréfaeigenda gagnvart útgefanda og annist veðgæslu í þeirra nafni.
Um skjalagerð segir einnig að aðilar séu sammála um að BBA Fjeldco ehf. „muni annast alla skjalagerð sem tengist skuldabréfaútgáfunni, þ.m.t.: útgáfusamning, áskriftarsamning, skilmála skuldabréfanna, kröfu- og veðgæslusamkomulag, öll veðskjöl, skjöl í tengslum við rafræna skráningu skuldabréfanna hjá Nasdaq CSD Iceland og önnur nauðsynleg skjöl í tengslum við útgáfuna“.
Samkvæmt ársreikningi lögmannsstofunnar BBA Fjeldco ehf. fyrir árið 2024 voru starfsmenn 35 í árslok 2024 en munu vera 47 í dag samkvæmt vefsíðu félagsins. Eigendur að stofunni í árslok 2024 voru 23, þar af voru sjö með stærri hlut en 10,75% hver, en 16 eigendur skiptu með sér 24,73% og var maki varnaraðila einn af þeim.
Skiptastjórar þrotabúsins ákváðu í upphafi starfsins að skipta með sér verkum, sbr. 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, og undirrituðu sameiginlega yfirlýsingu þess efnis, dags. 6. október 2025, þar sem segir svo: 1. […]. „Verkaskiptingin felur í sér að sá skiptastjóri sem fer með tiltekið verkefni samkvæmt henni fer einn með umboð og heimild til ákvörðunar og ráðstafana sem tengjast viðkomandi verkefni. 2. Að þessu gættu er verkaskiptingin sem hér segir: a. Arnar Þór fer með hagsmuni búsins sem kunna að tengjast útgáfu skuldabréfa í ágúst 2025, þ.m.t. ákvarðanir er lúta að gildi, mögulegri endurheimt verðmæta o.fl. tengt þeim gerningum. b. Arnar Þór fer með hagsmuni búsins sem kunna að tengjast Isav[i]a ohf. og BBA Fjeldco ehf. c. Unnur fer með hagsmuni búsins sem kunna að teng[j]ast Skeljungi ehf., Heimum hf. og Hótel Keflavík ehf. 3. Að öðru leyti fara skiptastjórar saman með hagsmuni búsins og ákvarðanatöku og skipta með sér verkum eftir atvikum hverju sinni. 4. Skiptastjórar skulu ávallt vera vakandi fyrir því að upp geta komið tilvik þar sem reynir á hæfi skiptastjóra. Sé annar þeirra ekki hæfur þá skal hinn hafa umboð og heimild til að taka ákvörðun um viðkomandi málefni. Séu báðir vanhæfir skal skipaður ad hoc skiptastjóri til að taka ákvörðun um viðkomandi málefni, sbr.. mgr. 75. gr. (sic) laga nr. 21/1991. 5. Komi til endurskoðunar á verkaskiptingunni skulu skiptastjórar formgera hana með viðauka.
II
- 1. Helstu málsástæður og lagarök sóknaraðila Sóknaraðili telur að varnaraðili uppfylli ekki hæfisskilyrði 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. e- og g-liði 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og því beri að víkja henni úr starfi.
Telur sóknaraðili að í ljósi fjölskyldutengsla varnaraðila við lögmannsstofu Fly Play hf., BBA Fjeldco ehf., kunni að vera uppi aðstæður er séu til þess fallnar að draga óhlutdrægni varnaraðila með réttu í efa. Vísar sóknaraðili til þeirra fjárhagslegu hagsmuna sem lögmannsstofan BBA Fjeldco ehf. kunni að hafa af gjaldþrotaskiptunum. Þá sé einnig erfitt að sjá að varnaraðili sé hæf til að koma að ákvarðanatöku um málshöfðun gegn fyrrum stjórnendum Fly Play hf., þar sem þeir kunni einnig að hafa verið viðskiptamenn lögmannsstofu maka varnaraðila.
Lögmannsstofan BBA Fjeldco ehf. hafi verið helsti ráðgjafi þrotabúsins Fly Play hf. áður en félagið fór í þrot og hafi jafnframt lagt fram beiðni um töku félagsins til gjaldþrotaskipta fyrir hönd félagsins, auk þess sem lögmannsstofan hafi verið ráðgjafi Fly Play hf. í tengslum við skuldabréfaútgáfu félagsins í ágúst 2025, sem sóknaraðili máls þessa hafi tekið þátt í. Þá hafi lögmannsstofan einnig veitt Ísafold Capital Partners hf. ráðgjöf í tengslum við skuldabréfaútgáfuna og hafi sjóðurinn MF3 hs., sem væri í stýringu hjá Ísafold Capital Partners hf., gætt hagsmuna eigenda skuldabréfanna, þ.m.t. hagsmuna sóknaraðila máls þessa, í hlutverki veðgæsluaðila.
Við munnlegan flutning málsins tók sóknaraðili nánar fram að Ísafold Capital Partners hf. væri líklega stærsti kröfuhafi í Fly Play hf. sem umboðsmaður eða veðgæsluaðili allra skuldabréfaeigenda. Skuldabréfaútgáfan hafi numið 2,8 milljörðum króna og muni Ísafold Capital Partners hf. hafa falið BBA Fjeldco ehf. að framkvæma áreiðanleikakönnun á Fly Play hf. Sóknaraðili telur einnig að hagsmunagæsla lögmannsstofu varnaraðila, Landslaga slf., fyrir kröfuhafa Fly Play hf., þ.e. nánar tiltekið fyrir Isavia ohf. og dótturfélög þess, hafi ekki yfir sér það yfirbragð hlutleysis sem gera verði kröfu um svo skiptastjórar skapi sér það traust sem nauðsynlegt er að þeir njóti í lýðræðisþjóðfélagi. Bendir sóknaraðili á í því sambandi að Fly Play hf. hafi verið í flugrekstri og Isavia ohf. þar af leiðandi stór viðskiptavinur þess félags. Gerir sóknaraðili ráð fyrir að Isavia ohf. muni lýsa kröfu í þb. Fly Play hf., auk þess sem það kunni að koma til skoðunar hjá þrotabúinu hvort rifta eigi greiðslum til Isavia ohf. Varðandi verkaskiptingu skiptastjóra, þá telur sóknaraðili að báðir skiptastjórar beri ábyrgð á öllum störfum sem lúti að meðferð þrotabúsins, sbr. XIII. kafla laga nr. 21/1991. Engin heimild sé til þess að takmarka þá ábyrgð með verkaskiptingu, auk þess sem varnaraðili hafi beina og óbeina hagsmuni af gjaldþrotaskiptunum í heild sinni, þ.m.t. varðandi afstöðu skiptastjóra til allra krafna í búinu, rekstri ágreiningsmála, riftunarmála o.s.frv. Telur sóknaraðili að sú umgjörð sem skiptastjórar hafi lýst um verkaskiptingu þeirra taki hvorki tillit til tengsla varnaraðila við Isavia ohf. né fyrrum stjórnendur Fly Play hf. Telur sóknaraðili nánar að varnaraðili sé meðeigandi lögmannsstofunnar Landslaga slf., er sé lögmannsstofa Isavia ohf., sem muni vera stór kröfuhafi í þb. Fly Play hf. og sem þrotabúið muni að líkindum þurfa að taka afstöðu til hvort fara eigi í riftunarmál gegn. Maki varnaraðila sé eigandi á lögmannsstofunni BBA Fjeldco ehf. sem hafi bæði verið lögmannsstofa Fly Play hf. og hafi veitt bæði Fly Play hf. og kaupendum skuldabréfa þeirra lögfræðilega ráðgjöf við skuldabréfaútgáfu Fly Play hf. þann 26. ágúst 2025. Telur sóknaraðili að varnaraðili uppfylli hvorki áðurgreind hæfisskilyrði í reynd né hvað ásýnd varðar. Þetta eigi sérstaklega við þar sem á þessu stigi sé ekki ljóst gegn hvaða aðilum þrotabúið muni höfða mál, þ. á m. hvort það verði gegn viðskiptamönnum lögmannsstofu varnaraðila, viðskiptavinum lögmannsstofu maka varnaraðila eða lögmannsstofu maka varnaraðila. Því beri að fallast á kröfu sóknaraðila í máli þessu.
- 2. Helstu málsástæður og lagarök varnaraðila Varnaraðili tekur fram að hvorki eiginmaður hennar né stjórnendur lögmannsstofunnar BBA Fjeldco ehf. hafi komið að ráðgjöf við Fly Play hf., m.ö.o. hafi hann hvergi komið nærri skuldabréfaútboði Play í ágúst 2025. Umsjón útboðsins hafi verið í höndum Arctica Finance hf. og forstjóra Play eins og ráða megi af helstu skilmálum vegna lánveitingarinnar. Þá hafi lögfræðistofan BBA Fjeldco ehf. ekki lýst kröfu í þrotabú Play og telur varnaraðili að hvorki hafi verið sýnt fram á né gert sennilegt að BBA Fjeldco ehf. kunni að hafa fjárhagslega hagsmuni af gjaldþrotaskiptunum né hvernig slíkir mögulegir hagsmunir kunni að varða varnaraðila sem skiptastjóra. Þá staðfestir varnaraðili að Isavia ohf. hafi ekki óskað eftir því að Hlynur Halldórsson, lögmaður og sameigandi varnaraðila að lögmannsstofunni Landslögum slf., eða aðrir lögmenn Landslaga slf. gæti hagsmuna félagsins gagnvart þrotabúinu.
Varnaraðili bendir einnig á að til að tryggja skilvirkan rekstur þrotabúsins hafi skiptastjórar búsins gert með sér samkomulag um verkaskiptingu, sbr. 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Með þeirri verkaskiptingu hafi þau skipt með sér verkum eins og þeim hafi þótt best henta við rekstur þrotabúsins þegar þau tóku við því. Með þeirri verkaskiptingu hafi ekki falist afstaða af þeirra hálfu til mögulegs vanhæfis skiptastjóra, heldur hafi málum verið komið þannig fyrir að ekki reyndi á það eða tortryggni yrði vegna starfa þeirra.
Varnaraðili telur að hið almenna skilyrði 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, um að ekki megi skipa skiptastjóra sem væri vanhæfur í einkamáli gagnvart kröfuhafa þrotamanns, vísi til kröfuhafa er séu þekktir þegar skiptastjóri er skipaður og taki fyrst og fremst til kröfuhafa sem krefjist gjaldþrotaskipta á grundvelli kröfu á hendur búinu. Við skipan skiptastjóra séu kröfuhafar almennt ekki þekktir og alls ekki í stærri þrotabúum. Það geti ekki valdið almennu vanhæfi skiptastjóra þótt síðar komi fram krafa á hendur þrotabúinu frá aðila sem skiptastjóri væri vanhæfur til að vera dómari í máli hjá. Þá telur varnaraðili að engin slík tilvik hafi komið upp ennþá.
Varnaraðili byggir einnig á því að lögmenn verði ekki samsamaðir eða jafnað til aðila máls. Þegar lögmaður sé skipaður skiptastjóri yfir þrotabúi sé hann opinber sýslunarmaður sem starfi samkvæmt lögum og tryggi hagsmuni þrotabúsins og leysi úr kröfum á hendur því. Skiptastjóri fari með forræði þrotabús og sé einn bær um að ráðstafa eignum þess, en geti orðið bundinn af ákvörðun kröfuhafa á skiptafundi, sbr. 127. gr. laga nr. 21/1991.
Þá verði hvorki lögmönnum BBA Fjeldco ehf. né lögmönnum Landslaga slf. jafnað við aðila máls eða þeir samsamaðir við umbjóðendur þeirra, hvorki Fly Play hf. né Isavia ohf., við mat á hæfi varnaraðila. Þau sjónarmið sem sóknaraðili hafi fært fram og takmarkist við tilvísun til starfa lögmanna fyrir tilgreinda aðila leiði því ekki til almenns vanhæfis varnaraðila til að vera skipuð sem skiptastjóri í þrotabúi Fly Play hf. Varnaraðili telur á hinn bóginn að geti aðkoma lögmanna eða hagsmunagæsla þeirra fyrir aðila valdið vanhæfi dómara, þá sé um atviksbundið tilvik að ræða sem sæti mati út frá reglum um hæfi. Megi benda á tilvik þar sem lögmaður hefur komið að hagsmunagæslu varðandi sakarefni sem er til úrlausnar eða tengsl lögmanns eða málflytjanda við dómara í gegnum skyldleika.
Varnaraðili telur að þegar metið er hvort hin almenna regla g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 geti átt við verði að líta til þess að g-liður umlyki á vissan hátt útjaðarinn á öllum sérstökum vanhæfisástæðunum samkvæmt fyrst sex stafliðum greinarinnar og geti þannig komið til álita sem stoð fyrir vanhæfi í tilvikum sem falla rétt utan marka þeirra, eins og segi í ritinu um réttarfar.
Varnaraðili bendir á að hún sé ekki í samrekstri með þeim lögmönnum sem veittu mögulega ráðgjöf til Fly Play hf. og stjórnenda þess. Þá sé ekki uppi sú staða við störf skiptastjóra að leysa þurfi úr máli þar sem BBA Fjeldco ehf. hafi gætt hagsmuna stjórnanda Fly Play hf. Þá liggi ekki fyrir varnaraðila að leysa úr sakarefni sem sameigandi hennar að Landslögum hafi áður veitt ráðgjöf vegna og auk þess sé það fyrirfram ólíklegt að slík aðstaða komi upp, enda þeim málum sem sóknaraðili vísar til lokið.
Telur varnaraðili málum þannig háttað að ekki séu fyrir hendi hinar sérstöku vanhæfisástæður skv. d- og e-liðum 5. gr. laga nr. 91/1991 gagnvart maka hennar eða sameiganda að Landslögum slf. og afar fjarlægt að tilefni væri til að beita g-lið 5. gr. sömu laga gagnvart varnaraðila eða telja að ætlað vanhæfi þeirra hafi smitast yfir á hana vegna starfstengsla eða hjúskapar.
Varnaraðili telur að þegar lagt sé mat á það hvort sérstakt vanhæfi smitist milli starfsmanna skv. g-lið 5. gr. laga nr. 91/1991 skipti máli staða og tengsl samstarfsmanna, en þar hafi m.a. áhrif stærð þess vinnustaðar sem í hlut á. Slíkt smit eigi sér ekki stað sjálfkrafa, það sé háð mati á atvikum og aðstæðum hverju sinni.
Varnaraðili telur að leyst verði úr hæfi varnaraðila þegar og ef upp koma mál sem kalla á mat á hæfi. Slík mál hafi ekki komið upp og því sé málatilbúnaður sóknaraðila lögspurning. Hvort varnaraðili geti mögulega orðið vanhæf til að leysa úr máli sem komi inn á borð skiptastjóra og varðar störf BBA Fjeldco ehf. eða lögmanna á Landslögum slf. verði ekki leyst úr í þessu ágreiningsmáli, enda hafi sú aðstaða ekki risið og muni ósennilega rísa. Þá verði dómurinn ekki heldur beðinn um að taka afstöðu til mögulegs vanhæfis vegna einstakra mála fyrr en þau álitaefni rísa og eru þá réttilega borin undir dóminn. Annars væri um að ræða lögspurningu sem færi gegn 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Komi slík mál upp verði brugðist við þeim með þeim hætti sem lög um gjaldþrotaskipti heimila og megi þar m.a. vísa til 5. mgr. 75. gr. gjaldþrotalaga, sem mæli fyrir um hvernig bregðast skuli við ef skiptastjóri eftir skipun sé vanhæfur til að leysa af hendi tilekið verk í starfi sínu vegna fyrirmæla 6. tölul. 2. mgr. greinarinnar.
Telur varnaraðili vafalaust að hún sé hæf til að vera skiptastjóri í þrotabúi Play, enda uppfylli hún skilyrði 2. mgr. 75. gr. gjaldþrotalaga um almennt og sérstakt hæfi.
III
Niðurstaða
Mál þetta er rekið fyrir dóminum á grundvelli XIII. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt 2. málslið 3. mgr. 76. gr. laganna getur sá sem á kröfu á hendur þrotabúi og telur skiptastjóra ekki fullnægja hæfisskilyrðum 2. mgr. 75. gr. laganna krafist að héraðsdómari kveði á um það með úrskurði hvort skiptastjóra verði vikið frá af þeim sökum.
Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur, uppkveðnum 30. september 2025, var bú Fly Play hf. tekið til gjaldþrotaskipta. Með heimild í 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 ákvað dómstjóri að tveir skiptastjórar skyldu fara með skipti búsins, þ.e. varnaraðili í máli þessu ásamt Arnari Þór Stefánssyni lögmanni.
Sóknaraðili máls þessa, Birta lífeyrissjóður, er á meðal stærstu hluthafa Fly Play hf. Sóknaraðili tók þátt í skuldabréfaútgáfu flugfélagsins í ágúst árið 2025 og telur fyrirséð að hann muni vera á meðal stærstu kröfuhafa í þrotabú þess. Hann telst réttur aðili málsins, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, og hefur auk þess lögvarða hagsmuni af úrlausn þess, sbr. 1. mgr. 24. gr. sömu laga, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991.
Sóknaraðili telur að varnaraðili uppfylli ekki hæfisskilyrði 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991, sbr. einkum e- og g-liði 5. gr. laga nr. 91/1991, og því sé hún vanhæf til að gegna starfi skiptastjóra þrotabús Fly Play hf. Vísar sóknaraðili til fjölskyldutengsla varnaraðila við lögmannsstofuna BBA Fjeldco ehf. og þeirra fjárhagslegu hagsmuna sem stofan muni hafa af gjaldþrotaskiptunum. Lögmannsstofan hafi verið helsti ráðgjafi félagsins áður en það fór í þrot, þ.m.t. í tengslum við skuldabréfaútgáfu félagsins í ágúst 2025, og hafi að auki gert áreiðanleikakönnun á Fly Play hf. í aðdraganda þess. Einnig er á því byggt að lögmaður Landslaga slf., þar sem varnaraðili sé einn af eigendum, hafi gætt hagsmuna Isavia ohf. á liðnum árum og gera megi ráð fyrir að Isavia ohf. muni lýsa kröfu í þrotabú Fly Play hf. Telur sóknaraðili í ljósi alls þessa að varnaraðili uppfylli hvorki í reynd né hvað ásýnd varðar hæfisskilyrði laganna.
Varnaraðili mótmælir öllum málsástæðum sóknaraðila og telur sig vel hæfa til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu. Hvorki BBA Fjeldco ehf. né eiginmaður hennar hafi komið nærri skuldabréfaútboði Fly Play hf. Þá hafi BBA Fjeldco ehf. ekki lýst kröfum í þrotabúið þegar mál þetta var tekið til úrskurðar 28. janúar 2026 og hafi í reynd enga fjárhagslega hagsmuni af þeim skiptum. Þá staðhæfir varnaraðili að Isavia ohf. hafi ekki óskað eftir því að lögmannsstofan Landslög slf. gætti hagsmuna félagsins gagnvart þrotabúinu. Engin vanhæfismál hafi komið fram og það sé auk þess mjög ósennilegt að það muni gerast.
Í 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 koma fram almenn hæfisskilyrði til þess að gegna starfi skiptastjóra og í 6. tölul. 2. mgr. lagagreinarinnar eru skilyrði um sérstakt hæfi skiptastjóra. Samkvæmt ákvæðinu má engan skipa í starf skiptastjóra sem yrði vanhæfur sem dómari í einkamáli sem þrotamaðurinn eða sá sem á kröfu á hendur þrotabúinu ætti aðild að eða, ef félag eða stofnun er til gjaldþrotaskipta, í einkamáli sem stjórnarmenn eða starfsmenn sem hafa haft daglega stjórn félagsins eða stofnunarinnar með höndum ættu aðild að. Með öðrum orðum má skiptastjóri ekki vera í þeirri stöðu að hann yrði vanhæfur til að vera dómari í einkamáli, m.a. vegna tengsla við þrotamanninn eða við þann sem á kröfu á hendur búinu.
Við úrlausn máls þessa ber að hafa í huga að komi vanhæfi til af því að skiptastjóri tengist kröfuhafa á hendur þrotabúinu og það varðar aðeins afmarkað verk og hefur engin áhrif á önnur störf, þá er heimilt að skipa annan mann til að leysa það tiltekna verk af hendi, sbr. 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Þetta getur t.d. átt við þegar krafa berst frá einhverjum sem gerir skiptastjóra vanhæfan vegna fyrri starfa hans eða samstarfsmanna hans.
Hins vegar verður að líta til þess að sá sem hefur komið að ráðgjöf eða verið þrotamanni til aðstoðar á fyrri stigum getur að jafnaði ekki komið til álita sem skiptastjóri vegna tengsla sinna við þrotamanninn, sbr. b-lið 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Samkvæmt ótvíræðu orðalagi ákvæðis 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 ber við mat á hæfi skiptastjóra að leggja til grundvallar sömu hæfisreglur og gilda um dómara, en fyrirmæli um sérstakt hæfi dómara til að fara með og dæma einkamál eru í 5. gr. laga nr. 91/1991. Þar er lýst nánar tilgreindum atvikum eða aðstæðum í liðum a til f. Þegar þeim liðum sleppir segir síðan í g-lið greinarinnar að dómari sé vanhæfur til að fara með mál ef fyrir hendi eru önnur atvik eða aðstæður sem fallnar eru til að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa. Þá eru í 1. mgr. 6. gr. sömu laga ákvæði um að dómara beri að gæta að hæfi sínu af sjálfsdáðum, án tillits til þess að krafa hafi verið höfð uppi um það. Telur dómurinn að sama regla eigi við um skiptastjóra, sbr. 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991.
Vegna málatilbúnaðar varnaraðila við munnlegan flutning málsins um að líta beri sérstaklega til hæfisreglna stjórnsýsluréttarins við túlkun laga um hæfi skiptastjóra skal tekið fram að stjórnsýslulögin og meginreglur þeirra laga gilda ekki um gjaldþrotaskipti, skipti á dánarbúum eða önnur opinber skipti, sbr. 2. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá eru að mati dómsins ákvæði 6. tölul. 2. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 skýr um að leggja beri reglur um hæfi dómara til grundvallar við mat á hæfi skiptastjóra.
Þegar lagt er mat á hæfi dómara til fara með mál er þess að gæta að tilgangur hæfisreglna í réttarfarslögum er ekki aðeins að koma í veg fyrir að dómari dæmi mál, ef hann er hlutdrægur gagnvart aðilum máls eða sakarefninu, heldur jafnframt að tryggja traust bæði aðila máls og almennings til dómstóla með því að dómari standi ekki að úrlausn máls þegar réttmætur vafi gæti risið um óhlutdrægni hans. Við þessar aðstæður ber dómara að víkja sæti, eins og ítrekað hefur verið slegið föstu í dómaframkvæmd, sbr. t.d. dóm Hæstaréttar 2. nóvember 2022 í máli nr. 22/2022. Í greindum dómi Hæstaréttar segir ennfremur svo: „Eftir huglægum mælikvarða um hæfi dómara, sem lýtur að viðhorfi hans til aðila máls eða sakarefnis, verður að gera ráð fyrir að hann sé hæfur til meðferðar þess nema leiddar séu líkur að hinu gagnstæða. Að því er varðar hlutlægan mælikvarða ber að meta hvort ytri sýnileg atvik eða aðstæður gefa tilefni til að draga með réttu óhlutdrægni dómara í efa. Þetta getur meðal annars lotið að tengslum hans við sakarefni, aðila máls, fyrirsvarsmenn þeirra, vitni eða málflytjendur. Ekki er nægjanlegt að dómari sjálfur telji sig óhlutdrægan heldur verður ásýnd dómsins að vera sú að réttmætur vafi rísi ekki um hvort svo sé.“
Samkvæmt d- og e-liðum 5. gr. laga nr. 91/1991 er dómari vanhæfur til að fara með mál ef hann er eða hefur verið maki málflytjanda aðila. Við túlkun þessara ákvæða hefur í umfjöllun fræðimanna það verið talið valda vanhæfi dómara að skyldmenni dómara hafi sem lögmaður gætt hagsmuna aðila út af sakarefninu áður en mál var höfðað, þótt hann hafi ekki komið fram sem málflytjandi, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar H 1958, bls. 746.
Samkvæmt g-lið 5. gr. laga nr. 91/1991 er dómari vanhæfur til að fara með mál ef fyrir hendi eru önnur atvik eða aðstæður en greindar eru í hinum sex stafliðum hennar sem eru fallnar til þess að draga óhlutdrægni hans með réttu í efa. Er þessari almennu reglu m.a. ætlað að stuðla að trausti aðila og almennings á hlutleysi dómstóla, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar þar sem öllum er áskilinn réttur til að fá úrlausn um réttindi sín og skyldur fyrir óhlutdrægum dómstóli.
Við mat á hæfi dómara skv. g-lið 5. gr. skiptir ekki eingöngu máli hvort dómari sé almennt óhlutdrægur gagnvart efni máls og aðilum heldur einnig hvort til staðar séu réttmætar ástæður til tortryggni á hlutdrægni dómara, sbr. til hliðsjónar fyrrgreindan dóm Hæstaréttar í máli nr. 22/2022. Í umfjöllun fræðimanna hefur verið bent á að slíkar aðstæður geti átt við um náin tengsl við þrotamann eða fjárhagslega hagsmuni dómara eða maka hans af úrslitum málsins. Þá getur einnig valdið vanhæfi dómara skv. g-lið 5. gr. að hann sjálfur hafi umtalsverða fjárhagsleg hagsmuni af úrslitum máls. Í því sambandi verður þó að greina á milli hvort um er að ræða almenna eða sérstaka hagsmuni, sbr. dóm Hæstaréttar 30. apríl 2014 í máli nr. 266/2014.
Ágreiningur máls þessa lýtur í aðalatriðum að almennu vanhæfi varnaraðila til þess að geta farið með skipti þrotabúsins Fly Play hf., vegna starfa lögmannsstofunnar BBA Fjeldco ehf. fyrir Fly Play hf., áður en félagið var tekið til gjaldþrotaskipta og í aðdraganda þess í tengslum við skuldabréfaútboð sem fram fór í ágúst 2025.
Af málatilbúnaði málsaðila er ekki fyllilega ljóst hversu umfangsmikil ráðgjöf og lögfræðileg þjónusta hafi verið veitt af hálfu BBA Fjeldco ehf. í þágu Fly Play hf. í aðdraganda gjaldþrotaskiptanna, eða á meðan starfsemi félagsins stóð eða hversu miklir fjárhagslegir hagsmunir tengjast því. Varnaraðili hefur staðhæft að hvorki BBA Fjeldco ehf. né eiginmaður hennar hafi komið að ráðgjöf við Fly Play hf. eða við stjórnendur félagsins og að í því felist m.a. að hann hafi hvergi komið nærri skuldabréfaútboði Play í ágúst 2025. Vísar varnaraðili í því sambandi til skilmála skuldabréfaútboðsins í ágúst 2025, þar sem segir að umsjón útboðsins hafi verið í höndum Arctica Finance og forstjóra Play. Við munnlegan flutning tók sóknaraðili fram að ekki væri ástæða til þess að vefengja þá afstöðu varnaraðila að þeir aðilar sem tilgreindir eru í skilmálum skuldabréfaútboðsins hafi farið með umsjón útboðsins. Sóknaraðili telur á hinn bóginn að ráða megi af þeim upplýsingum sem liggja fyrir að Fly Play hf., hafi einnig notið ráðgjafar lögmannsstofu eiginmanns varnaraðila í aðdraganda gjaldþrotsins. Staðhæfir sóknaraðili að BBA Fjeldco ehf. hafi veitt Ísafold Capital Partners hf. og MF3 hs, sjóði í rekstri þess félags, lögfræðilega ráðgjöf, í hlutverki þess sem veðgæsluaðila við skuldabréfaútgáfu Fly Play hf. í ágúst 2025. Einnig hafi BBA Fjeldco ehf. „annast alla skjalagerð sem tengist skuldabréfaútgáfunni“. Þetta komi skýrt fram í skilmálum skuldabréfaútboðsins sem lagðir voru fram af hálfu sóknaraðila við upphaf munnlegs málflutnings í máli þessu. Einnig hafi lögmannsstofan annast um að leggja fram beiðni um gjaldþrotaskipti á búinu fyrir héraðsdóm fyrir hönd stjórnenda félagsins. Það sé því ekki rétt sem haldið hafi verið fram að stofan hafi ekki veitt Fly Play ehf. lögfræðilega ráðgjöf.
Eins og sönnunarstaðan er í málinu verður að mati dómsins að leggja til grundvallar að BBA Fjeldco ehf. hafi veitt Fly Play hf. lögfræðilega ráðgjöf, þ. á m. varðandi alla skjalagerð eins og sést ótvírætt í skilmálum vegna skuldabréfaútgáfunnar. Sú ráðgjöf varðar þrotamanninn beint í aðdraganda gjaldþrotsins og varðar ekki aðeins afmarkað verk þannig að unnt sé að fara þá leið skv. 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 að skipa annan mann til að leysa mál sem varða aðkomu BBA Fjeldco ehf. að þrotabúinu.
Einnig var á það bent við munnlegan flutning málsins að BBA Fjeldco ehf. hefði gert áreiðanleikakönnun á Ísafold Capital Partners hf. sem lögð hafi verið til grundvallar við skuldabréfaútboðið. Var þeirri staðhæfingu ekki mótmælt sérstaklega af hálfu varnaraðila. Umrædd skuldabréfaútgáfa varðaði verulega hagsmuni kröfuhafa, eða sem nemur 2,8 milljörðum króna. Að þessu virtu verður lagt til grundvallar að BBA Fjeldco ehf. hafi gert þá áreiðanleikakönnun sem hér er getið.
Með skírskotun til þess er að framan greinir og að virtum atvikum og málflutningsyfirlýsingum, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991, telur dómurinn að lögmannsstofa eiginmanns varnaraðila hafi komið með þeim hætti að málum þrotabúsins Fly Play hf. að tilefni sé til að draga með réttu óhlutdrægni varnaraðila í efa til að gegna starfi skiptastjóra í þrotabúinu. Telur dómurinn að varnaraðili sé í þeirri stöðu að hún yrði vanhæf til að vera dómari í einkamáli, þar sem þrotamaðurinn Fly Play hf. væri aðili málsins. Telst varnaraðili af þessari ástæðu ekki uppfylla hæfisskilyrði þau sem þarf að fullnægja til að geta tekið að sér starf skiptastjóra í skilningi g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 og er því óhjákvæmilegt að víkja henni úr starfi skiptastjóra, sbr. 3. mgr. 76. gr. laga nr. 21/1991.
Sóknaraðili byggir einnig á því að hagsmunagæsla lögmannsstofu varnaraðila, Landslaga slf., fyrir Isavia ohf. og dótturfélög þess á liðnum árum valdi einnig vanhæfi varnaraðila. Telur sóknaraðili að gera megi ráð fyrir að Isavia ohf. muni lýsa kröfu í þrotabúið og einnig sé líklegt að þrotabúið þurfi að taka til skoðunar hvort rifta eigi greiðslum til þess. Varnaraðili hafi því bein fjárhagsleg hagsmunatengsl við þann aðila.
Engin gögn eða upplýsingar hafa verið lögð fyrir dóminn um fyrirætlanir Isavia ohf. gagnvart þrotabúinu. Þannig er með öllu óljóst hvort og þá hvaða sakarefni muni koma til kasta skiptastjóranna sem varða Isavia ohf. Verður því ekki fullyrt eins og mál þetta liggur fyrir að varnaraðili teljist vanhæf í starf skiptastjóra af þeim sökum. Undir slíkum kringumstæðum getur þá einnig komið til álita að skipa annan mann til að leysa það afmarkaða verk af hendi, sbr. 5. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991.
Varnaraðili bendir á að skiptastjórar þrotabúsins hafi á grundvelli 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 gert með sér samkomulag um verkaskiptingu eins og þeim hafi þótt best henta við rekstur þrotabúsins, m.a. til þess að ekki skapaðist tortryggni vegna starfa þeirra.
Um fjölda skiptastjóra er mælt fyrir í 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991. Ákvæðið heimilar dómara að skipa tvo eða fleiri skiptastjóra ef störfin verða fyrirsjáanlega umfangsmikil. Ákvæðið mælir einnig fyrir um heimild skiptastjóra til að skipta með sér verkum þegar svo háttar til. Í athugasemdum um 75. gr. í frumvarpi því sem varð lögum nr. 21/1991 kemur fram að heimildin til að skipa fleiri en einn skiptastjóra sé til „einföldunar og aukins öryggis“ ef störf þeirra verða umfangsmikil. Með vísan til þessa verður ekki fallist á að verkaskipting sú sem ákvæðið heimilar og skiptastjórar þrotabúsins hafa gert með sér á grundvelli 3. mgr. 75. gr. laga nr. 21/1991 geti leyst skiptastjóra undan ábyrgð, þ. á m. reglum um sérstakt og almennt hæfi þeirra. Telur dómurinn af orðalagi ákvæðisins og athugasemdum með því að markmið þess heimili verkaskiptingu á milli þeirra í hagræðingarskyni. Slík verkaskipting breytir því ekki að skiptastjórarnir koma áfram fram í sameiningu til að skuldbinda búið og taka sameiginlega ákvarðanir um hagsmuni þess.
Þórólfur Jónsson lögmaður flutti málið af hálfu sóknaraðila og Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður af hálfu varnaraðila. Ragnheiður Snorradóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.
Úrskurðarorð:
Varnaraðila, Unni Lilju Hermannsdóttur, er vikið úr starfi skiptastjóra þrotabús Fly Play hf.