Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 11. október sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af héraðssaksóknara 19. apríl 2023, á hendur Philip Dugay Acob, kennitala [...], [...], Reykjavík, „fyrir nauðgun, með því að hafa aðfaranótt föstudagsins 8. október 2021, á [...], [...], [...], með ólögmætri nauðung og án samþykkis, haft önnur kynferðismök við A, kennitala [...], með því að nýta sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart A sem er með þroskahömlun og gat ekki skilið þýðingu verknaðarins, auk þess sem A var undir áhrifum lyfja og fíkniefna, en ákærði, sem var starfsmaður hótelsins, fór í heimildarleysi inn í herbergi þar sem A hafði lagst til svefns, kyssti hann á háls og geirvörtur og setti getnaðarlim A í munn sinn og hafði við hann munnmök.

Telst þetta varða við 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Af hálfu A, kennitala [...], er þess krafist að ákærða verði gert að greiða honum miskabætur að fjárhæð 3.000.000 kr. auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 7. október 2021, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr. vaxtalaga, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi er mánuður er liðinn frá því að bótakrafa þessi er birt til greiðsludags. Þá er þess krafist að ákærða verði gert að greiða málskostnað að mati dómsins eða samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi, að viðbættum virðisaukaskatti á málflutningsþóknun.“

Verjandi ákærða krefst þess aðallega að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa. Hann krefst þess einnig að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi en til vara að hún verði lækkuð. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna sem greiðist úr ríkissjóði.

Við aðalmeðferð málsins var upphafsdegi vaxtakröfu brotaþola breytt úr 7. október 2021 til 8. sama mánaðar.

Málsatvik

Samkvæmt skýrslu lögreglu barst henni tilkynning, aðfaranótt 8. október 2021, um kynferðisbrot á [...] í [...] en fram kom að gerandinn væri starfsmaður hótelsins. Lögreglumenn fóru á hótelið og hittu þar fyrir brotaþola á herbergi hans. Greindi hann frá því að hann hefði innritað sig inn á hótelið fyrr um daginn, þar sem ákærði hefði séð um innritunina. Ákærði og brotaþoli hefðu síðan átt samskipti inni á herbergi brotaþola en ákærði hefði bankað stuttu eftir að hann yfirgaf herbergið og sagst hafa gleymt að kyssa brotaþola. Brotaþoli kvaðst hafa haldið að ákærði væri að meina koss á kinnina en ákærði hefði hins vegar fært sig niður og byrjað að totta brotaþola. Tuttugu mínútum seinna hefði brotaþoli hringt sjálfur í lögregluna. Brotaþoli kvaðst ósáttur við þetta og vilja fara á bráðamóttökuna í læknisskoðun. Var brotaþoli færður með sjúkrabíl á bráðamóttöku Landspítalans í Fossvogi. Í kjölfarið var ákærði handtekinn.

Tekin var skýrsla af brotaþola á neyðarmóttöku fyrir þolendur kynferðisofbeldis þar sem hann greindi frá því að hann hefði gist á [...] í [...]. Hann hefði farið út að reykja á milli kl. 01:00 og 01:45. Á leið sinni aftur inn á hótelherbergið sitt hefði hann mætt ákærða, heilsað honum og farið síðan inn á herbergi. Skömmu síðar hefði ákærði bankað upp á og brotaþoli hefði boðið honum inn. Ákærði hefði spurt hann út í fjölskylduhagi, hvort hann ætti kærustu eða börn og síðan farið að klóra brotaþola á bakinu. Ákærði hefði viljað fara niður á hann en hann hefði sagt nei og brotaþoli hefði beðið hann um að fara því hann væri að fara að sofa. Ákærði hefði komið aftur inn í herbergið þegar brotaþoli hefði verið alveg að sofna. Brotaþoli taldi að líklega hefði hurðin ekki verið alveg lokuð. Ákærði hefði sagt að hann hefði gleymt að kyssa brotaþola. Ákærði hefði kysst hann á kinnina og síðan fært sig niður og farið að totta brotaþola sem hefði ekki viljað það. Þetta hefði gerst án þess að hann áttaði sig á því þar sem hann hefði verið lyfjaður og að sofna. Brotaþoli hefði beðið ákærða að hætta þegar hann hefði rankað við sér og ýtt ákærða af sér. Í framhaldinu hefði ákærði farið út úr herberginu. Brotaþola hefði ekki liðið vel eftir þetta. Hann kvaðst ekki hafa fengið sáðlát og ákærði hefði ekki beðið hann um að gera neitt kynferðislegt við sig. Brotaþoli kvaðst hafa verið búinn að reykja gras og taka róandi töflur, en hann tæki lyfið Q á kvöldin. Þá kvaðst brotaþoli vera gagnkynhneigður.

Í móttökuskýrslu hjúkrunarfræðings á neyðarmóttöku vegna komu brotaþola kemur fram að hann hafi greint frá því að hafa gist á [...] og vaknað upp við að starfsmaður á hótelinu hafi verið kominn inn til hans og upp í rúmið hans. Starfsmaðurinn hefði kysst hann á hægri hlið andlitsins, hægra megin á hálsinn og báðar geirvörturnar. Hann hefði svo fært sig niður á kynfæri brotaþola og stungið typpi hans upp í sig. Brotaþoli hefði sagt að hann vildi þetta ekki núna en hann hefði ekki lamið frá sér. Hann hefði síðan haft samband við lögregluna sem hefði komið ásamt sjúkrabifreið. Brotaþoli hefði verið fluttur á bráðamóttöku með sjúkrabifreiðinni og í framhaldi verið vísað á neyðarmóttöku. Fram kemur í skýrslunni að brotaþoli hafi augljóslega verið undir áhrifum vímuefna og greint frá neyslu kannabis. Hann hafi verið þvoglumæltur, drafandi í tali og mjög máttlaus. Þá kemur fram að brotaþoli sé í virkri neyslu og með andlega sjúkdóma. Hann hafi gist á hóteli þessa nótt þar sem útidyrahurð vanti á íbúð hans og hann geti ekki búið heima hjá sér á meðan.

Tekin voru blóð- og þvagsýni úr brotaþola. Samkvæmt matsgerð Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði, dags. 11. nóvember 2021, mældust kódein, benzóýlekgónín, og tetrahýdrókannabínólsýra í þvagi brotaþola. Í blóði mældust kódein 60 ng/ml, Q 218 ng/ml og tetrahýdrókannabínól 2,9 ng/ml. Alkóhól var ekki í mælanlegu magni. Fram kemur að benzóýlekgónín sé umbrotsefni kókaíns og greining þess í þvagi bendi til neyslu kókaíns. Tetrahýdrókannabínólsýra sé umbrotsefni tetrahýdrókannabínóls. Hlutaðeigandi hafi því verið undir slævandi áhrifum tetrahýdrókannabínóls þegar blóðsýnið hafi verið tekið. Kódein sé verkjalyf af flokki ópíata og styrkur þess í blóðsýninu sé eins og eftir töku lækningalegra skammta við verkjum. Q sé geðlyf og styrkur þess í blóðinu sé eins og eftir töku ráðlagðra skammta.

Gerð var réttarlæknisfræðileg skoðun á ákærða þann 8. október 2021. Hann var rólegur og samvinnufús og engir sjáanlegir nýlegir áverkar voru á honum.

Í málinu liggja fyrir ýmis gögn um heilsufar brotaþola, m.a. geðheilbrigðismat geðlæknis frá 2016 og læknisvottorð vegna […]. Þar kemur m.a. fram að brotaþoli er greindur með væga þroskahömlun, athyglisbrest, geðhvörf og annan geðrænan vanda, auk þess sem hann er haldinn […]fíkn, […]fíkn og fíknivanda.

Í vottorði B sálfræðings, dags. 2. maí 2023, kemur fram að brotaþola hafi verið vísað í sálfræðilegt mat og áfallahjálp hjá sálfræðiþjónustu neyðarmóttökunnar í kjölfar meints kynferðisbrots. Annar sálfræðingur hafi fyrst rætt við brotaþola í síma þremur dögum eftir atvikið til að veita fyrstu áfallahjálp. Fjórum dögum síðar hafi brotaþoli komið í viðtal. Hann hafi mætti einu sinni og átt bókaðan annan viðtalstíma en ekki mætt í hann. Sálfræðingurinn hafi þá rætt við hann í síma og ákveðið í samráði við hann að ekki væri þörf fyrir frekari viðtöl. Í viðtalinu við hann hafi afleiðingar meints kynferðisbrots verið metnar og brotaþola veitt áfallahjálp og stuðningur. Brotaþoli hafi greint frá upplifun á tilfinningalegum óþægindum meðan á atvikinu hafi staðið en ekki greint frá áfallastreitueinkennum í kjölfar brotsins. Brotaþoli hafi virst opinskár og frásögn hans trúverðug. Hann hafi greint frá áfallasögu, geðsögu og fíknivanda. Þunglyndis-, kvíða- og streitueinkenni, auk svefnvanda, hafi verið metin í viðtalinu. Brotaþoli hafi ekki talið svefnvanda sinn hafa aukist við brotið, en hann hafi greinst með miðlungsþunglyndiseinkenni, eðlileg kvíðaeinkenni og mjög alvarleg streitueinkenni. Ekki sé hægt að segja með vissu til um hver áhrif brotsins verði fyrir brotaþola.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 8. október 2021 að viðstöddum verjanda og túlki. Ákærði kvaðst hafa verið í móttöku hótelsins þegar starfsmaður frá [...] hefði komið og innritað brotaþola. Hann hefði síðan séð brotaþola úti að reykja og skömmu síðar bankað upp á í herberginu hjá honum til að spyrja hvort hann hefði verið að reykja þar inni. Svo hefði ekki virst vera og hann hefði þá spurt brotaþola hvort hann ætti við eitthvert vandamál að stríða og boðið honum nudd sem brotaþoli hefði þegið. Hann hefði aðstoðað brotaþola við að klæða sig úr skyrtunni og síðan nuddað og klórað á honum bakið og höfuðið. Ákærði hefði fundið fyrir kynferðislegum straumum og spurt brotaþola hvort hann vildi gera eitthvað meira. Brotaþoli hefði svarað „já, á morgun“ því hann væri orðinn þreyttur. Ákærði hefði því farið út úr herberginu en þá áttað sig á því að hann hefði gleymt símanum sínum. Hann hefði notað masterlykil sinn til að opna hurðina á herbergi brotaþola til að sækja símann. Hann hefði farið inn, kveikt ljósin og kysst brotaþola, sem hefði legið í rúminu, á höfuð, háls og geirvörtur og reynt að taka brotaþola úr buxunum. Brotaþoli hefði í nokkur skipti sagt „gerum þetta á morgun“ meðan ákærði hefði verið að kyssa hann. Ákærði hefði setið á stól við hlið rúmsins og hann hefði veitt brotaþola munnmök en hefði hætt því þegar brotaþoli hefði sagt „á morgun“. Ákærði hefði þá slökkt ljósin og farið út úr herberginu. Hann kvað brotaþola ekki hafa gert neitt á móti, ekki snert hann og ekki andmælt neinu eða ýtt honum frá sér. Spurður um hvernig brotaþoli hefði komið honum fyrir sjónir kvaðst ákærði hafa séð að brotaþoli hefði einhver líkamleg og andleg vandamál en hann gat ekki skýrt nánar frá hvað hann ætti við með því. Sérstaklega spurður hvort hann hefði áttað sig á því að ákærði væri greindarskertur játaði ákærði því.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði kvaðst hafa starfað á [...] og m.a. verið í móttökunni á kvöldin, en hann hefði á sama tíma stundað háskólanám. Þegar hann hefði mætt til vinnu þennan dag hefði innritun á brotaþola staðið yfir en hann hefði farið að aðstoða við það. Hann hefði séð um að skrá greiðslukortaupplýsingar. Maður hefði verið með brotaþola og aðstoðað hann en hann vissi ekki hver þessi maður hefði verið. Hótelið væri reyklaust og gestir samþykktu við komu að reykja ekki en sekt lægi við brotum á því. Eftir innritunina hefði brotaþoli farið upp á herbergi sitt en hann hefði sjálfur farið að aðstoða aðra gesti hótelsins. Brotaþoli hefði síðan komið í afgreiðsluna og viljað setja matinn sinn í örbylgjuofn og hann hefði leyft honum það. Ákærði hefði svo séð brotaþola fara upp á herbergið sitt og talið hann ætla að reykja. Hann hefði þá lokað móttökunni og farið fyrst í herbergið sitt en svo bankað á herbergishurð brotaþola. Brotaþoli hefði opnað og hann hefði rætt við hann á ensku um að það væri bannað að reykja á hótelinu og bent honum á að sekt lægi við því. Brotaþoli hefði neitað því að vera að reykja, sest á stól í herberginu og sýnt honum hvað hann reykti. Það hefði verið eitthvað svart en hann gerði sér ekki grein fyrir því hvort það hefði verið fíkniefni. Hann hefði svo spurt brotaþola hvort hann ætti við vandamál að stríða og boðið honum höfuðnudd. Brotaþoli hefði þegið það og ákærði hefði nuddað á honum höfuð og bak og hjálpað honum úr skyrtunni. Hann hefði svo spurt brotaþola hvort hann vildi kynlíf. Hann kvaðst bæði hafa notað orðið á íslensku og ensku en ekki spurt beint um munnmök. Brotaþoli hefði þá sagt „já, á morgun“. Ákærði hefði staðið upp, kysst háls og brjóst brotaþola en svo farið út. Brotaþoli hefði ekki mótmælt þessum atlotum og ekki ýtt honum í burt. Þegar hann hefði verið kominn út hefði hann áttað sig á því að hann hefði gleymt hótelsímanum. Hann hefði því opnað herbergisdyrnar hjá brotaþola með aðgangskorti sínu og sagt að hann hefði gleymt símanum. Þetta hefði verið örskömmu eftir að hann lokaði á eftir sér. Brotaþoli hefði legið í rúminu með ljósin kveikt og hann hefði farið til hans, sest við hlið hans og spurt hvort hann vildi núna „svoleiðis“. Brotaþoli hefði ekki verið sofnaður enda hefðu einungis nokkrar sekúndur liðið á milli heimsókna hans í herbergið. Brotaþoli hefði verið ber að ofan í svörtum buxum, hugsanlega náttbuxum. Hann hefði losað buxur brotaþola og haft við hann munnmök. Brotaþoli hefði sagt „já, á morgun“ og hann þá farið út. Aðspurður kvaðst ákærði hafa skilið ummæli brotaþola í fyrri heimsókninni, um að hann vildi þetta á morgun, þannig að hann hefði mátt gera það sem hann gerði og hann hefði litið þannig á að nuddið væri forleikur að kynlífi. Ekkert annað kynferðislegt hefði gerst og munnmökin hefðu einungis varað í nokkrar sekúndur. Ákærði kvaðst vera tvíkynhneigður en hann hefði ekki spurt brotaþola um kynhneigð hans.

Ákærði kvaðst hafa verið eini starfsmaður hótelsins þessa nótt en hann hefði verið með síma með sér og þannig getað sinnt hótelgestum. Spurður hvers vegna hann hefði bankað á dyrnar hjá brotaþola kvaðst ákærði hafa séð hann úti að reykja og talið mögulegt að hann væri að reykja inni á herberginu sínu. Það hefðu komið upp vandamál á hótelinu vegna reykinga gesta og reykskynjari hefði farið í gang. Hann athugaði því stundum hvort fólk væri að reykja eða neyta fíkniefna á herbergjum sínum en hann hefði þó ekki farið í nein önnur herbergi þetta kvöld.

Spurður um hvað hann hefði átt við þegar hann kvaðst hafa talið brotaþola eiga við vandamál að stríða kvaðst hann hafa talið að hann ætti kannski við „fjölskylduvandamál“ að stríða. Brotaþoli hefði þó ekki virst dapur og ekki eiga við nein andleg vandamál að stríða. Ákærði gat ekki útskýrt betur hvað hann hefði átt við með þessu en honum hefði fundist brotaþoli venjulegur maður. Þá kvaðst hann ekki vita hvort brotaþoli hefði verið undir áhrifum lyfja eða fíkniefna en hann hefði einungis séð hann reykja sígarettur.

Brotaþoli A kvaðst hafa verið sofnaður en rankað við sér þar sem ákærði hefði verið að totta hann. Hann taldi líklegt að ákærði hefði komið og tékkað á sér og skilið hurðina eftir opna. Hann hefði ýtt ákærða af sér og spurt hvað hann væri að gera. Ákærði hefði farið út og um leið sagt við hann að þeir yrðu vinir. Brotaþoli kvaðst fyrst hafa séð ákærða þegar hann hefði komið á hótelið og þá hefði hann heilsað honum. Hann hefði komið á hótelið í fylgd tveggja starfsmanna [...] sem hefðu aðstoðað hann við innritunina. Brotaþoli mundi ekki til þess að einhver hefði komið til hans um kvöldið en kvað starfsmenn [...] alltaf koma með lyfið til hans. Hann tæki lyfið þó ekki um leið og þau kæmu. Hann hefði farið út að reykja en mundi ekki til þess að hafa hitt neinn og vissi ekki hver hefði séð til hans þá. Hann hefði áður neytt kannabis en ekki hefði verið um það að ræða þarna. Hann hefði hins vegar tekið lyfið Q fyrir nóttina. Hann hefði tekið 150 mg af því á hverju kvöldi en væri nú farinn að taka nýtt lyf. Hann hefði tekið lyfið í herberginu en mundi ekki alveg hvenær. Lyfið virkaði á hann á um 15 mínútum og hann svæfi mjög fast af því. Hann hefði háttað sig og verið bara í nærbuxum eða einhverjum buxum og slökkt ljósin. Hann hefði legið á bakinu í rúminu og sofnað en vaknað með ákærða yfir sér. Ákærði hefði verið hálfur yfir rúminu og verið að totta hann. Hann hefði spurt ákærða hvað hann væri að gera og ýtt honum frá. Ákærði hefði þá strax hætt og sagt: „ok, we are gonna be always friends“. Honum hefði þótt mjög skrítið að ákærði hefði komist inn til hans. Þetta hefði verið um klukkutíma eða einum og hálfum eftir að hann hefði verið úti að reykja. Honum hefði liðið ógeðslega og fundist hann skítugur við þetta. Hann kvaðst ekki hugsa mikið um þetta í dag heldur reyna að halda áfram en hugsunin um þetta sé þó alltaf til staðar. Honum finnist t.d. óþægilegt að stunda kynlíf eftir þetta. Brotaþoli kvaðst vera greindur með væga þroskahömlun, ADHD og geðhvörf en langa til að fara í greiningu upp á nýtt þar sem hann væri ekki sannfærður um að þetta væri rétt.

Brotaþoli mundi ekki eftir fleiri atvikum þetta kvöld, en sagðist hafa verið lyfjaður og því ekki muna vel eftir þessu. Hann myndi ekki eftir því að ákærði hefði komið tvisvar sinnum inn til sín. Þá myndi hann ekki til þess að ákærði hefði spurt hann um heimilisaðstæður eða að ákærði hefði nuddað hann. Hann hefði verið að segja satt frá atvikum þegar hann hefði gefið skýrslu hjá lögreglu. Aðspurður neitaði brotaþoli því að hafa sagt „já, á morgun“ við ákærða. Þá greindi brotaþoli frá því að hann væri gagnkynhneigður og að kynlíf með karlmanni væri ekki fyrir hann. Brotaþoli kvaðst hafa hringt í [...] og svo í neyðarlínu skömmu eftir atvikið og taldi í mesta lagi 20 mínútur hafa liðið.

Vitnið C hjúkrunarfræðingur staðfesti skýrslu sína vegna komu brotaþola á neyðarmóttöku. Hann hefði komið á bráðamóttöku um nótt með sjúkrabifreið. Sjúkraflutningamaðurinn hefði bent henni á að málið gæti átt heima á neyðarmóttöku. Þar sem hún hefði verið að sinna báðum deildum hefði hún tekið við brotaþola og reynt að átta sig á hvað hefði komið fyrir. Hún hefði fljótt orðið þess áskynja að um kynferðisbrot væri að ræða og farið með brotaþola á neyðarmóttöku. Erfiðlega hefði gengið að ræða við brotaþola sökum ástands hans en hún hefði reynt að taka sýni og skrá niður það sem hún hefði getað. Brotaþoli hefði ekki haft mikinn áhuga á að ræða málið og hún hefði þurft að draga upplýsingar upp úr honum. Hann hefði fylgt fyrirmælum illa til að byrja með, t.d. um að setjast upp í sófanum. Hann hefði verið drafandi í tali, dofinn og fjarrænn. Auðveldara hefði verið að ræða við hann þegar hann hefði sest betur upp í sófanum. Brotaþoli hefði verið í uppnámi og greinilega lýst atburði sem hann hefði ekki viljað taka þátt í. Þetta hefði greinilega tekið á hann. Hann hefði lýst því að hafa verið á hóteli og starfsmaður hefði komið inn á hótelherbergið hans þar sem hann hefði legið í rúminu. Starfsmaðurinn hefði farið upp í rúmið, kysst hann og sett munninn á kynfærasvæði hans. Hann hefði ekki haft rænu á að ýta honum af sér en sagt að hann vildi þetta ekki. Brotaþoli hefði verið undir sjáanlegum áhrifum þegar hann hefði komið. Hún hefði tekið þvagsýni og gert vímuefnapróf. Í því hefði greinst kókaín, ópíóíðar og kannabis. Vitnið taldi að lyfið Q gæti ekki eitt og sér útskýrt vímuástand brotaþola heldur hefði hann greinilega verið undir töluverðum áhrifum fíkniefna. Sökum þess hefði verið erfitt að átta sig á hvort eitthvað hrjáði brotaþola andlega. Vitnið kvaðst hafa kallað til lögráðamann brotaþola sem hefði aðstoðað hann við að komast heim en brotaþoli hefði haft áhyggjur af því og fundið til óöryggis. Vitnið hefði ekki kallað til lækni.

Vitnið D, teymisstjóri hjá [...], umsjónarteymi fyrir geðfatlaða, greindi frá aðkomu sinni að málinu og tengslum sínum við brotaþola. Hún kvað brotaþola vera með þroskaskerðingu og fleiri greiningar og hann hefði notið þjónustu [...] í nokkur ár. Hann búi að öllu jöfnu einn en fái margvíslegan stuðning, t.d. við þrif og eldamennsku, auk félagslegs stuðnings. Hann fái töluvert mikla þjónustu, allt að 10 klukkustundir á dag. Það kvöld sem um ræði hefði hann verið á hóteli þar sem hann hefði verið að flytja í nýja íbúð sem skemmdarverk hefðu verið unnin á. Samkvæmt dagbókarfærslum [...] hefðu starfsmenn fylgt brotaþola á hótelið og farið aftur til hans um kvöldið til að afhenda honum lyf. Þá hefðu þau verið smástund með honum. Brotaþoli hefði síðan hringt um nóttina og greint frá því sem hefði gerst. Hann hefði greint frá því að hann hefði verið misnotaður, að starfsmaður á hótelinu hefði reynt að hafa munnmök við hann. Hann hefði verið búinn að taka lyfið Q fyrir svefninn og verið þreyttur en náð að ýta starfsmanninum af sér. Starfsmaður [...] hefði hringt í lögreglu og lækni til að fá ráðleggingar en læknirinn hefði þá sagt að brotaþoli hefði þegar hringt til hans. Hún hefði frétt af þessum atvikum frá starfsmönnum þegar hún hefði komið á vakt. Brotaþoli hefði ekki talað mikið um þetta sem henni fyndist sérstakt fyrir hann en verið gæti að skömm spilaði þar inn í. Brotaþoli hafi ekki verið staðinn að því að segja ósatt. Vitnið kvaðst á þessum tíma hafa verið teymisstjóri með umsjón yfir málefnum brotaþola og þekkja hann vel. Hann hefði ýmsar greiningar og væri töluvert skertur. Hún væri ekki sannfærð um að greiningarnar væru réttar, hann væri mögulega vangreindur, en erfitt væri að fá greiningar á fullorðinsaldri. Brotaþoli eigi það til að vera uppstökkur en geti einnig verið mjög ljúfur. Dæmi væru um að hann hefði beitt ofbeldi en hún hefði sjálf aldrei orðið hrædd við hann. Brotaþoli væri mjög leiðitamur og auðvelt væri að misnota hann, en fjölmörg dæmi væru um að það hefði gerst. Vitnið kvað brotaþola hafa verið að taka lyfið Q fyrir svefninn á þessum tíma, og verið gæti að skammturinn hefði verið 150 mg. Hún taldi að um 30–60 mínútur liðu frá töku lyfsins þar til það færi að virka. Brotaþoli hefði þá orðið mjög þreyttur og sljór.

Vitnið sálfræðingur greindi frá viðtali sínu við brotaþola, en hún hefði hitt hann viku eftir atvikið. Hann hefði greint henni frá því að hann hefði orðið fyrir broti en hann hefði ekki hugsað mikið út í það. Hann hefði lýst atvikinu svo að hann hefði gist á hóteli og maður hefði komið upp í rúmið hans þar, kysst hann og stungið typpinu hans upp í sig. Brotaþoli hefði ekki greint frá áfallaeinkennum, utan þess að það truflaði hann þegar hann keyrði fram hjá hótelinu. Erfitt hefði reynst að meta geðhag brotaþola og áhrif á hann þar sem hann hefði virkað lyfjaður í viðtalinu. Hann hefði þó greint frá því að hann hefði ekki viljað þetta og fundist þetta óþægilegt. Fíkniefnaneysla geti haft áhrif á tilfinningar viðkomandi þar sem hún deyfi líðan. Hún hafi þó ekki áhrif á trúverðugleika. Brotaþoli hafi virst segja satt frá en frásögn hans hafi verið í samræmi við gögnin sem sálfræðingurinn hafi séð. Sálfræðingurinn hafi haft gögn um greiningar brotaþola en erfitt sé að segja hvernig þetta spili inn í líðan hans, enda hafi einungis verið um eitt viðtal að ræða. Þar sem brotaþoli hefði virst mjög lyfjaður í viðtalinu hefði verið erfitt að gera sér grein fyrir takmörkunum hans en ástandið sæist betur þegar farið væri að ræða við hann. Hún hefði þó haft aðgang að sjúkraskrá hans og því séð hvaða greiningar hann hefði. Slíkar takmarkanir geti haft áhrif á hvort viðkomandi geti nýtt sér aðstoð. Þegar brotaþoli hefði ekki mætt í annan viðtalstímann hefði hún haft samband við hann símleiðis. Hann hefði þá greint frá því að atvikið væri ekki að trufla hann.

Lögreglumaður nr. E greindi frá komu sinni á [...] umrædda nótt. Sjúkraflutningamenn hefðu mætt þangað ásamt lögreglu. Nokkra stund hefði tekið að komast inn en ekki hefðu legið fyrir nákvæmar leiðbeiningar um hvar brotaþoli væri. Greinilegt hefði verið á brotaþola, um leið og þau hittu hann, að honum hefði fundist á sér brotið og hann hefði óskað eftir aðstoð og skoðun. Lögreglumaðurinn treysti sér ekki til að fullyrða hvort brotaþoli hefði verið undir áhrifum lyfja eða hvort hann hefði átt við andlega skerðingu að etja. Eftir að brotaþoli hefði farið með sjúkrabifreiðinni hefði ákærði verið handtekinn þar sem lögreglumenn hefðu mætt honum í stiga að koma af neðri hæð, en hann hefði ekki verið í afgreiðslunni þegar að hefði verið komið. Vitnið minnti að ákærði hefði verið rólegur og svipbrigðalítill. Vitnið F, [...] hjá Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði, staðfesti matsgerð vegna rannsóknar á blóði og þvagi brotaþola. Umbrotsefni kókaíns hefðu fundist í þvagi en ekki í blóði. Kódein og tetrahýdrókannabínól hefði fundist bæði í þvagi og blóði. Ekkert alkóhól hefði fundist. Af þessu væri ljóst að brotaþoli hefði verið undir slævandi áhrifum þegar blóðsýni var tekið. Styrkur tetrahýdrókannabínóls væri lágur en efnið sé slævandi og fólk geti átt í erfiðleikum með skammtímaminni vegna þess. Efnið sé mjög fljótt að fara úr blóði og styrkurinn hefði því getað verið töluvert hærri skömmu áður en ekki sé hægt að segja til um hve hár hann hafi verið. Kódein hafi líka slævandi áhrif þótt styrkurinn sé ekki hár. Geðlyfið Q hafi líka mælst en það sé gefið við geðklofa og geðhvarfasjúkdómum en mælt hafi verið gegn því sem svefnlyfi vegna aukaverkana. Lyfið hafi einnig verið notað sem afþreyingarlyf vegna slævandi verkunar þess. Lyfið virki á miðtaugakerfið og geti haft áhrif á árvekni. Þá hafi verið vottur af geðlyfjum í þvagi sem ekki hafi fundist í blóði. Þau efni sem hafi áhrif á miðtaugakerfið séu samverkandi. Það hafi þó nokkra þýðingu hvort viðkomandi var vanur að nota lyfið.

Niðurstaða

Ákærða er gefin að sök nauðgun á hótelherbergi með því að hafa með ólögmætri nauðung og án samþykkis haft önnur kynferðismök við brotaþola með því að nýta sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart brotaþola sem er með þroskahömlun og gat ekki skilið þýðingu verknaðarins, auk þess sem brotaþoli var undir áhrifum lyfja og fíkniefna en ákærði, sem var starfsmaður hótelsins, hafi farið í heimildarleysi inn í herbergi þar sem brotaþoli hafði lagst í til svefns, kysst hann á háls og geirvörtur, sett getnaðarlim brotaþola í munn sinn og haft við hann munnmök.

Ákærði neitar sök. Hann hefur gengist við þeirri háttsemi sem lýst er í ákæru en kveður brotaþola ekki hafa verið mótfallinn henni og hann hefði hætt um leið og hann hefði orðið þess var að brotaþoli vildi ekki halda áfram. Brotaþoli lýsir því hins vegar að hann hefði ekki viljað atlot ákærða. Hann hefði verið sofandi undir áhrifum lyfja og rankað við sér þar sem ákærði hefði verið að veita honum munnmök. Hann hefði þá ýtt ákærða af sér.

Umrætt kvöld kom brotaþoli á [...] í [...] í fylgd eins eða tveggja starfsmanna [...] sem aðstoðuðu við innritun hans, en þá sá ákærði hann í fyrsta sinn. Starfsmenn [...] komu svo aftur til brotaþola og færðu honum lyf síðar um kvöldið. Ákærði kveðst ekki hafa orðið þess var að einhver kæmi til brotaþola en sá hann aftur er brotaþoli fór út að reykja. Ákærði kveðst hafa farið að herbergi brotaþola eftir það til þess að athuga hvort hann væri að reykja á herberginu. Hann skýrði það með því að borið hefði á því á hótelinu að gestir reyktu á herbergi sínu eða jafnvel neyttu fíkniefna. Hann hefði þó ekki farið inn í nein önnur herbergi þetta kvöld og reykskynjari hefði ekki farið í gang.

Ákærði lýsti því að hann hefði farið inn í herbergi brotaþola og kysst hann á háls og geirvörtur, en brotaþoli hefði ekki gert neitt á móti. Ákærði kvaðst hafa yfirgefið herbergið þar sem brotaþoli hefði svarað spurningu hans um hvort hann vildi kynlíf með „já, á morgun“. Hann hefði komið aftur inn í herbergið örfáum sekúndum seinna þegar hann hefði áttað sig á að hann hefði gleymt símanum sínum. Hann sagði hjá lögreglu að ljósin hefðu þá verið slökkt og hann kveikt þau en fyrir dómi sagði hann ljósin hafa verið kveikt. Brotaþoli hefði verið lagstur í rúmið. Þá hefði hann veitt honum munnmök en hætt þegar brotaþoli hefði sagt á ný „á morgun“.

Fyrir liggur að brotaþoli hringdi í lögreglu skömmu eftir atvikið og virðist áður hafa hringt í [...] eftir aðstoð. Er lögregla mætti á staðinn var hann í augljósu uppnámi og lýsti því að ákærði hefði komið inn í herbergi hans og veitt honum munnmök án hans samþykkis. Ákærði greindi frá því sama við skýrslugjöf hjá lögreglu og við hjúkrunarfræðing á neyðarmóttöku. Fram kom hjá hjúkrunarfræðingnum fyrir dóminum að brotaþoli hefði verið í augljósu uppnámi og greinilegt að það sem hefði gerst hefði verið honum á móti skapi. Þá kvað hún brotaþola hafa verið undir miklum áhrifum vímuefna en ekki hefði verið hægt að meta hvort hann hefði þroskaskerðingu sökum áhrifa vímuefnanna. Við rannsókn á þvagi brotaþola greindust umbrotsefni kókaíns og kannabis. Þá greindist kannabis og lyfið Q í blóði brotaþola. Fram kom hjá starfsmanni Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði að þetta virki slævandi á miðtaugakerfið og geti haft áhrif á árvekni viðkomandi.

Ákærði og brotaþoli eru einir til frásagnar um það sem gerðist í hótelherbergi brotaþola umrætt sinn. Brotaþoli kom fyrir dóminn og greindi frá atvikum, en gat ekki munað þau jafn vel og hjá lögreglu. Hann mundi til að mynda ekki eftir að ákærði hefði komið tvisvar sinnum inn í herbergið eins og hann greindi frá hjá lögreglu og ber saman við framburð ákærða. Brotaþoli var þó samkvæmur fyrri framburði að því leyti sem hann mundi atvikin. Þá liggur fyrir í málinu upptaka úr búkmyndavél lögreglu þar sem brotaþoli greinir lögreglu frá atvikum á vettvangi. Sú frásögn hans er í samræmi við skýrslu hjá lögreglu. Við mat á framburði hans verður að líta til þeirrar fötlunar sem hann býr við og þess langa tíma sem liðinn er frá atvikum.

Framburður brotaþola hefur allan tímann verið skýr um það að ákærði hefði veitt honum munnmök gegn hans vilja. Framburður hans er í samræmi við framburð vitna og gögn í málinu og er trúverðugur. Hegðun brotaþola eftir að ákærði fór úr herbergi hans samræmist því fyllilega að hann hafi ekki verið samþykkur því sem gerðist. Þá verður ekki talið að ákærði hafi með réttmætum hætti mátt ætla að brotaþoli væri samþykkur munnmökum þar sem hann hefði sagt „já, á morgun“ við hann. Er enda ljóst að skammur tími leið frá því að ákærði yfirgaf herbergi brotaþola þangað til hann kom þangað aftur en ákærði bar sjálfur að hann hefði komið inn í herbergið í annað sinn einungis nokkrum sekúndum eftir að hann yfirgaf það og hefði farið beint að rúminu þar sem brotaþoli lá og farið að kyssa hann, losa buxur hans og veita honum munnmök.

Niðurstöður Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði benda til þess að ákærði hafi verið undir slævandi áhrifum lyfja þegar atvikið átti sér stað og bendir framburður vitna einnig til þess. Þá liggja fyrir gögn um heilsufar ákærða og framburður sem staðfestir fötlun hans. Að áliti dómsins ber brotaþoli augljós merki fötlunar sinnar sem verða enn augljósari er rætt er við hann. Með hliðsjón af því, framburði vitna og gögnum málsins þykir ekki varhugavert að leggja til grundvallar að ákærði hafi nýtt sér þroskahömlun brotaþola og það að hann var illa áttaður vegna neyslu lyfja og fíkniefna. Ekki þykir þó verða fullyrt að brotaþoli hafi ekki getað skilið þýðingu verknaðarins, en ekki liggur fyrir mat á því, auk þess sem framburður brotaþola benti fremur til hins gagnstæða. Ástand brotaþola gat ekki dulist ákærða, en eins og fram hefur komið kom hann að innritun brotaþola og sá að hann naut aðstoðar við hana, auk þess sem fram kom í máli ákærða að hann hefði gert sér grein fyrir því að brotaþoli ætti við einhvers konar vandamál að stríða. Skýringar hans á þeim ummælum eru ekki trúverðugar. Þá liggja fyrir upptökur úr búkmyndavél lögreglu sem sýna ástand brotaþola er lögregla mætti á staðinn. Fram kom hjá ákærða að brotaþoli hefði ekki svarað snertingum hans eða tilboði um eitthvað meira með öðrum hætti en að segja „já, á morgun“ sem bendir til þess að brotaþoli hafi ekki viljað halda þessu áfram. Með hliðsjón af öllu framangreindu er framburður ákærða, um að brotaþoli hafi verið samþykkur munnmökunum, ótrúverðugur. Þá þykir frásögn ákærða um hvers vegna hann fór upp á herbergi brotaþola ekki trúverðug, en hann bar sjálfur um að brotaþoli hefði farið út til að reykja en engu að síður hefði hann bankað á herbergisdyr hans til að ganga úr skugga um að hann væri ekki að reykja þar inni.

Með hliðsjón af öllu framangreindu er sannað, gegn neitun ákærða, að hann hafi veitt brotaþola munnmök án hans samþykkis, með því að nýta sér þroskahömlun hans og vímuástand. Verður ákærði því sakfelldur samkvæmt ákæru, og hefur hann með háttsemi sinn gerst sekur um brot gegn 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 19. apríl 2023, hefur ákærði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Við ákvörðun refsingar ákærða verður litið til alvarleika háttsemi hans og þess að hann braut gróflega gegn kynfrelsi brotaþola og nýtti sér veikleika hans. Verður því litið til 1., 2., 6. og 7. tl. 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 til þyngingar refsingu, en ákærði þykir ekki eiga sér málsbætur. Með hliðsjón af framangreindu þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í þrjú ár.

Af hálfu brotaþola er krafist miskabóta að fjárhæð 3.000.000 króna auk vaxta og dráttarvaxta. Með vísan til b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 verður ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur. Brot hans var til þess fallið að valda brotaþola andlegri vanlíðan. Í málinu liggur fyrir vottorð sálfræðings sem greinir að brotaþoli hafi ekki greint frá áfallastreitueinkennum en hann hafi þó greint frá vanlíðan á meðan á atvikinu stóð. Brotaþoli greindi frá því fyrir dóminum að hann reyndi að hugsa ekki um þetta en þetta truflaði hann engu að síður stundum. Vegna fötlunar sinnar getur brotaþoli átt sérstaklega erfitt með að komast yfir afleiðingar brotanna og vinna úr áfallinu. Þykir því rétt að honum verði dæmdar miskabætur og eru þær hæfilega ákveðnar 1.800.000 krónur, með vöxtum eins og nánar greinir í dómsorði.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Bjarna Haukssonar lögmanns, 1.536.732 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþola, Ólafar Heiðu Guðmundsdóttur lögmanns, 903.960 krónur, og 475.160 krónur í annan sakarkostnað. Við ákvörðun þóknunar lögmanna hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Katrín Hilmarsdóttir aðstoðarsaksóknari.

Barbara Björnsdóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, Philip Dugay Acob, sæti fangelsi í þrjú ár.

Ákærði greiði A 1.800.000 krónur með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 16. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, frá 8. október 2021 til 8. júní 2023, en með dráttarvöxtum skv. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Bjarna Haukssonar lögmanns, 1.536.732 krónur, þóknun réttargæslumanns brotaþola, Ólafar Heiðu Guðmundsdóttur lögmanns, 903.960 krónur, og 475.160 krónur í annan sakarkostnað.

Barbara Björnsdóttir