Dómstólaleit

Dómur

1. Mál þetta, sem dómtekið var 20. september 2023, er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 28. mars 2023, á hendur Einari Inga Kristinssyni, kt. […], […], „fyrir umferðarlagabrot með því að hafa, föstudaginn 13. janúar 2023, ekið bifreiðinni […] sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis (í blóðsýni mældist vínandamagn 1,25 ‰) um […] við Vínbúðina í […], þar sem lögregla stöðvaði aksturinn.

   Telst háttsemi þessi varða við 1., sbr. 3. mgr. 49. gr. og 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.

   Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar, til greiðslu alls sakarkostnaðar og til að sæta sviptingu ökuréttar skv. 99. gr. og 101. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.“

2. Af hálfu ákærða er þess aðallega krafist að hann verði sýknaður af sakargiftum sem á hann eru bornar í málinu en til vara að honum verði gerð vægasta refsing sem lög framast leyfa. Þá krefst verjandi ákærða þess að honum verði ákvörðuð hæfileg málsvarnarlaun að mati dómsins.

Málsatvik

1. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu í málinu veitti lögreglumaður bifreiðinni […] athygli þar sem henni var ekið um […] í […] að morgni dags 13. janúar 2023 og lagt í bifreiðastæði við Vínbúðina, […]. Ákvað lögreglumaðurinn að kanna ástand og réttindi ökumanns bifreiðarinnar. Gaf hann sig á tal við ökumanninn, þar sem hann var að stíga út úr bifreiðinni þar sem hann hafði setið í ökumannssæti hennar. Var ökumaðurinn einn í bifreiðinni og kvaðst lögreglumaðurinn aldrei hafa misst sjónar á henni.
2. Ökumaður bifreiðarinnar reyndist vera ákærði. Gat hann ekki framvísað ökuskírteini því til staðfestingar, en gaf upp kennitölu sína. Af frumskýrslu lögreglu má ráða að mikinn áfengisþef hafi lagt frá ákærða og hann því fenginn til að blása í áfengisprófunarmæli, sem hafi sýnt niðurstöðuna 1,2‰. Ákærða hafi því næst verið tilkynnt að hann væri handtekinn grunaður um akstur undir áhrifum áfengis og honum kynnt réttarstaða sakbornings.
3. Aðspurður kvaðst ákærði hafa verið mjög ölvaður kvöldið áður, en drykkju hans hefði lokið um miðnættið. Kvaðst ákærði ekki hafa drukkið þennan morgun. Hann sagðist jafnframt nota ýmis lyf vegna veikinda, en þau hefðu ekki áhrif á hæfni hans til aksturs.
4. Athugun lögreglumannsins leiddi einnig í ljós að ákærði hafði verið sviptur ökurétti ævilangt samkvæmt upplýsingakerfum lögreglunnar. Viðurkenndi ákærði þá að hann væri ekki með réttindi til að aka bifreið.
5. Ákærði var fluttur á lögreglustöðina við […] þar sem blóðsýni var tekið úr honum og honum sleppt að því loknu. Blóðsýnið var sent til rannsóknar hjá Rannsóknastofu í lyfja- og eiturefnafræði. Samkvæmt matsgerð rannsóknastofunnar fundust engin ólögleg fíkniefni eða lyf í mælanlegu magni í blóðsýninu. Alkóhólákvörðun með gasgreiningu leiddi hins vegar í ljós að magn vínanda í blóði ákærða nam 1,25‰.

   Framburður ákærða og vitna fyrir dómi

6. Ákærði, sem neitar sök, gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins. Greindi hann frá því að hann hefði komið akandi á bifreiðinni […] kvöldið áður en lögreglan hefði haft afskipti af honum og lagt bifreiðinni fyrir utan Vínbúðina og skilið hana eftir þar.

   Hann hefði svo komið aftur morguninn eftir og verslað í Vínbúðinni. Hann hefði farið inn í bifreiðina eftir innkaupin í Vínbúðinni í því skyni að sækja þangað sígarettur.

   Lögreglan hafi þá komið að honum og haft af honum afskipti. Ákærði þvertók fyrir að hafa ekið bifreiðinni umræddan morgun. Hún hefði staðið fyrir utan Vínbúðina og ekki verið í gangi. Kvaðst ákærði hafa verið einn á ferð og ölvaður.

7. Lögreglumaður, sem afskipti hafði af ákærða umræddan morgun, gaf skýrslu sem vitni við aðalmeðferð málsins. Lýsti hann því meðal annars að hann hefði veitt bifreið ákærða eftirtekt, þar sem henni hefði verið ekið eftir […] framhjá lögreglubílnum, sem lagt hafði verið á bifreiðastæði fyrir utan verslunina […] í […]. Ákærði hefði verið við það að stíga út úr bifreiðinni er hann hafi komið að honum. Áfengisþef hafi lagt frá vitum hans og hann því verið látinn blása í öndunarmæli. Niðurstaðan hafi verið yfir leyfilegum mörkum. Ákærði hafi gefið þær skýringar að hann hefði verið ölvaður kvöldið áður en þvertekið fyrir að hafa drukkið um morguninn. Ákærði, sem hafi verið einn í bifreiðinni, hafi jafnframt afhent lögreglumanninum lykla að bifreiðinni.

Niðurstaða

1. Af gögnum málsins og framburði lögreglumannsins, sem hafði afskipti af ákærða morguninn 13. janúar 2023, má meðal annars ráða að lögreglan hafi haft afskipti af ákærða við almennt umferðareftirlit og án þess að vita hver ökumaður umræddrar bifreiðar væri. Ekki er ágreiningur um að ákærði hafi keyrt bifreiðina […] og lagt henni fyrir utan Vínbúðina, […], […], en deilt er um hvaða dag það hafi verið og hvenær dagsins.

Um sakfellingu eða sýknu

1. Óumdeilt er að ákærði var undir áhrifum áfengis morguninn sem hann var handtekinn, enda sýndi blóðsýni sem tekið var úr ákærða þennan morgun að áfengismagn í blóði hans var 1,25‰. Hefur það ekki verið vefengt af hálfu ákærða. Þá er sömuleiðis óumdeilt að ákærði hafði áður verið sviptur ökurétti og hafði því ekki réttindi til aksturs bifreiða er lögreglan hafði afskipti af honum.
2. Ákærði kveðst sem fyrr segir ekki hafa ekið bifreiðinni […] umræddan morgun, heldur kvöldið áður. Stangast framburður hans á við framburð þess lögreglumanns sem hafði af honum afskipti og handtók hann þennan morgun. Frammi liggur í málinu myndbandsupptaka úr búkmyndavél lögreglumannsins. Má meðal annars heyra samskipti ákærða við lögreglumanninn á upptökunni, allt frá handtöku hans og þar til komið var á lögreglustöðina við Hverfisgötu. Eftir því sem best verður séð og heyrt, þá kom aldrei fram hjá ákærða í því samtali, sem eins og áður segir átti sér stað í beinu framhaldi af handtöku ákærða þennan tiltekna morgun, að hann hefði komið á bifreiðinni kvöldið áður og lagt henni fyrir utan Vínbúðina, eða að hann hefði farið inn í bifreiðina þennan morgun í þeim tilgangi að sækja þangað sígarettur. Þá heyrist ákærði ekki heldur mótmæla því að hann hafi ekið bifreiðinni þennan morgun.

   Ákærði heyrist hins vegar gangast við því á leið þeirra á lögreglustöðina að hafa ekið bifreiðinni eftir að hafa verið sviptur ökuréttindum.

3. Lögreglumaðurinn gaf sem fyrr segir skýrslu sem vitni við aðalmeðferð málsins fyrir dómi. Var framburður hans á allan hátt í samræmi við önnur gögn málsins, þ.m.t. upptöku úr búkmyndavél lögreglumannsins. Var framburður lögreglumannsins skýr og ótvíræður, þ.m.t. um það að vitnið hefði séð ákærða aka bifreiðinni um […] og að Vínbúðinni og lagt henni þar morguninn sem hann var handtekinn. Lögreglumaðurinn kvaðst hafa haft afskipti af ákærða í beinu framhaldi af akstrinum og aldrei misst sjónar á bifreiðinni. Ákærði hefði verið einn í bifreiðinni og verið við það að stíga út úr ökumannssæti bifreiðarinnar er lögregluna bar að. Er það mat dómsins að framburður vitnisins fyrir dómi hafi verið trúverðugur, enda innra samræmi gott og framburðurinn í samræmi við annað sem fram er komið í málinu.
4. Framburður ákærða fyrir dómi fær á móti enga stoð í öðrum gögnum málsins, hvorki í myndbandsupptöku af samskiptum ákærða og þess lögreglumanns sem handtók hann nefndan morgun né öðrum gögnum. Framburður ákærða var þvert á móti í andstöðu við gögn málsins og vitnisburð lögreglumannsins fyrir dómi. Samkvæmt gögnum málsins neitaði ákærði því þennan morgun að hafa drukkið áfengi um morguninn og bar að áfengisneyslu hans hefði lokið um miðnætti kvöldið áður. Fyrir dómi kvaðst ákærði hins vegar hafa verið ölvaður þennan morgun. Vandséð er einnig hvers vegna ákærði hefði átt að koma á bifreiðinni […] kvöldið áður og leggja henni fyrir utan Vínbúðina. Verður ekki séð að á því geti verið nokkur skynsamleg skýring, ekki hvað síst þar sem ákærði var að eigin sögn ölvaður morguninn eftir, er hann kveðst hafa vitjað bifreiðarinnar og Vínbúðarinnar, er lögreglan hafði afskipti af honum. Verður að þessu virtu litið framhjá framburði ákærða við úrlausn málsins þar sem hann er að mati dómsins ótrúverðugur.
5. Með vísan til alls þess sem rakið hefur verið hér að framan, að teknu tilliti til framburðar lögreglumannsins fyrir dómi og samskipta ákærða og lögreglumannsins frá handtöku ákærða og þar til komið er með hann á lögreglustöðina […], og að öðru leyti með vísan til gagna málsins, verður að telja hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi, föstudaginn 13. janúar 2023, ekið bifreiðinni […] sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis um […] við Vínbúðina […].
6. Á hinn bóginn er ekki fallist á að lögreglan hafi stöðvað akstur ákærða, enda ekkert sem bendir til þess að svo hafi verið. Þvert á móti benda gögn málsins til þess að ákærði hafi sjálfur stöðvað bifreiðina og þar með aksturinn, áður en lögreglan hafði afskipti af honum í nefnt sinn.
7. Er ákærði samkvæmt framansögðu sakfelldur fyrir þau brot sem honum eru gefin að sök í ákæru með þeirri breytingu sem að framan greinir. Hefur ákærði jafnframt unnið sér til refsingar með þeirri háttsemi sinni sem hann hefur verið sakfelldur fyrir og þykja brot ákærða vera rétt heimfærð til refsiákvæða samkvæmt ákæru.

Um ákvörðun refsingar

1. Ákærði, sem fæddur er árið […], á sér nokkurn sakaferil, eins og ráða má af sakavottorði hans, dags. 21. mars 2023, sem frammi liggur í málinu. Hefur ákærði meðal annars ítrekað verið dæmdur fyrir akstur undir áhrifum áfengis og/eða ávana- og fíkniefna, síðast með dómi Héraðsdóms Vesturlands, sem upp var kveðinn […] október 2018. Var ákærða samkvæmt þeim dómi gert að sæta fangelsi í 30 daga og hann sviptur ökurétti ævilangt. Áður hafði ákærði verið dæmdur til að sæta sektarrefsingu vegna aksturs undir áhrifum áfengis með dómi Héraðsdóms Suðurlands, uppkveðnum […] febrúar 2018. Þá var hann einnig dæmdur til sektarrefsingar fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna með dómi Héraðsdóms Suðurlands, uppkveðnum […] október 2011. Í báðum þessum dómum Héraðsdóms Suðurlands var ákærða gert að sæta tímabundinni sviptingu ökuréttar. Á milli þessara dóma Héraðsdóms Suðurlands hlaut ákærði dóm á Spáni vegna aksturs undir áhrifum áfengis/fíkniefna/lyfja, nánar tiltekið […] febrúar 2013, eftir því sem ráða má af sakavottorði hans. Eldri brot ákærða þykja ekki hafa þýðingu við ákvörðun refsingar hans í þessu máli.
2. Samkvæmt 1., sbr. 3., mgr. 49. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga, varðar það sektum eða fangelsi allt að tveimur árum að aka bifreið undir áhrifum áfengis ef vínandamagn í blóði ökumanns er yfir 0,5‰ eða vínandamagn í lofti sem hann andar frá sér er meira en 0,25 milligrömm í lítra lofts. Vínandamagn í blóði ákærða í greint sinn var vel yfir þessum mörkum, eða 1,25‰. Var ákærði samkvæmt því óhæfur til að stjórna ökutæki umræddan morgun. Þá er óumdeilt að ákærði hafði verið sviptur ökurétti ævilangt fyrir þann akstur sem í ákæru greinir, sbr. dóm Héraðsdóms Vesturlands frá […] október 2018, sbr. 1. mgr. 58. gr., sbr. 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga.
3. Samkvæmt 1. mgr. 99. gr. umferðarlaga skal svipta mann rétti til að stjórna ökutæki sem ökuskírteini þarf til ef hann hefur orðið sekur um mjög vítaverðan akstur slíks ökutækis eða ef telja verður, með hliðsjón af eðli brotsins eða annars framferðis hans sem ökumanns ökutækisins, varhugavert að hann stjórni vélknúnu ökutæki. Skal svipting ökuréttar vera tímabundin eða ævilangt ef sakir eru miklar eða brot er ítrekað öðru sinni, sbr. 3. mgr. sömu greinar.
4. Samkvæmt 2. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 er dómstólum heimilt að láta refsidóma sem kveðnir hafa verið upp erlendis hafa ítrekunaráhrif, eins og ef þeir hefðu verið kveðnir upp hér á landi. Samkvæmt 3. mgr. sömu greinar falla ítrekunaráhrif niður, ef liðið hafa fimm ár frá því að sakborningur hefur tekið út fyrri refsingu sína, eða frá því að hún hefur fallið niður eða verið gefin upp, þar til hann fremur síðara brotið. Hafi fyrri refsingin verið sektir telst fresturinn þó frá þeim degi er fullnaðardómur var kveðinn upp eða gengist var undir sektargreiðslu.
5. Ákærði hlaut sem fyrr segir sektarrefsingu samkvæmt dómi Héraðsdóms Suðurlands […] október 2011 vegna aksturs undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Honum var jafnframt gerð sektarrefsing fyrir akstur undir áhrifum áfengis/fíkniefna/lyfja í dómi á Spáni […] febrúar 2013. Ákærða var næst gerð sektarrefsing með dómi Héraðsdóms Suðurlands […] febrúar 2018 og hann loks dæmdur til fangelsisvistar með dómi Héraðsdóms Vesturlands […] október 2018.
6. Samkvæmt framangreindu liðu minna en fimm ár frá dómi Héraðsdóms Suðurlands […] október 2011 þar til ákærði hlaut dóm á ný, á Spáni. Þar sem ákæruvaldið hefur ekki lagt þann dóm fram í máli þessu er hins vegar óljóst hvenær það brot var framið sem dómurinn á Spáni tók til, en engar upplýsingar er að finna um það í sakavottorði ákærða, dags. 21. mars 2023. Er samkvæmt því óupplýst hvenær það brot var framið sem dómurinn á Spáni tók til.
7. Þau brot ákærða, sem hann hlaut dóm fyrir með dómi Héraðsdóms Suðurlands […] febrúar 2018, voru framin […] og […] september 2017. Voru þá liðin meira en fimm ár frá sektardómi Héraðsdóms Suðurlands […] október 2011. Ítrekunaráhrif þess dóms á dóminn […] febrúar 2018 og eftir atvikum á síðari dóma voru þar af leiðandi bundin við það að dómurinn frá Spáni […]. febrúar 2013 yrði talinn hafa ítrekunaráhrif.
8. Af framangreindu leiðir að ef horft er framhjá dóminum frá Spáni […] febrúar 2013, við mat á ítrekunaráhrifum fyrri brota ákærða, er jafnframt ljóst að sektardómurinn frá […] október 2011 kemur ekki til frekari skoðunar við ákvörðun refsingar í þessu máli, þar sem meira en fimm ár liðu frá honum þar til ákærði framdi það brot sem hann var dæmdur fyrir með dómi Héraðsdóms Suðurlands […] febrúar 2018. Yrði sú raunin myndu einungis dómar Héraðsdóms Suðurlands frá […] febrúar 2018 og Héraðsdóms Vesturlands frá […] október 2018 hafa þýðingu í þessu samhengi. Brot ákærða nú yrði samkvæmt því metið sem þriðja brot, en ekki sem fjórða eða fimmta brot, við mat á ítrekunaráhrifum, eins og annars væri, þ.e. ef dómarnir frá Spáni og

dómur Héraðsdóms Suðurlands frá […] október 2011 yrðu jafnframt teknir með í

reikninginn.

1. Ákæruvaldið hefur sem fyrr segir ekki lagt fram þann dóm sem ákærði hlaut á Spáni […] febrúar 2013 og ekki verður séð af sakavottorði ákærða hvenær hann framdi það brot sem hann var dæmdur fyrir með þeim dómi. Samkvæmt því er óljóst hvenær brotið var framið og í raun ekki útilokað að það hafi verið framið áður en ákærði hlaut dóm sinn í Héraðsdómi Suðurlands […] október 2011. Verður ákæruvaldið að bera halla af því að hafa ekki upplýst um þetta fyrir dómi, sbr. 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
2. Að því virtu, þar sem erlendir refsidómar hafa samkvæmt 2. mgr. 71. gr. almennra hegningarlaga ekki sjálfkrafa áhrif við mat á ítrekunaráhrifum eldri brota, heldur er það lagt í mat dómstóla hvort svo skuli vera, svo og þar sem aðeins vantaði einn dag upp á að liðin væru fimm ár frá þeim dómi sem ákærði hlaut á Spáni […] febrúar 2013 og þar til ákærði var dæmdur aftur á Íslandi, […] febrúar 2018, sbr. dóm Héraðsdóms Suðurlands þann dag, þykir rétt að ákærði fái að njóta vafans og að litið verði framhjá þeim dómi sem hann hlaut á Spáni […] febrúar 2013 við mat á ítrekunaráhrifum fyrri brota hans við ákvörðun refsingar í þessu máli.
3. Samkvæmt framansögðu verða brot ákærða samkvæmt ákæru í þessu máli talin vera þriðja brot við mat á ítrekunaráhrifum, en ekki fjórða eða fimmta brot, þ.e. á eftir þeim brotum sem hann var dæmdur fyrir með dómum Héraðsdóms Suðurlands […] febrúar 2018 og Héraðsdóms Vesturlands […] október 2018.
4. Að því virtu og með hliðsjón af öllu því sem að framan hefur verið rakið, svo og með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga, þykir hæfileg refsing ákærða vegna þeirra brota sem honum eru gefin að sök í máli þessu vera fangelsi í 30 daga. Ævilöng svipting ökuréttar ákærða er áréttuð.
5. Ákærða ber að greiða málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns, að fjárhæð 421.848 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, sbr. 1. mgr. 235. gr., sbr. 233. gr., laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sem og annan sakarkostnað málsins, 83.017 krónur.
6. Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Agnes Ýr Stefánsdóttir saksóknarfulltrúi.
7. Jóhannes Rúnar Jóhannsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, Einar Ingi Kristinsson, sæti fangelsi í 30 daga.

Áréttuð er ævilöng svipting ökuréttar ákærða.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns, 421.848 krónur, og annan sakarkostnað málsins, 83.017 krónur.

Jóhannes Rúnar Jóhannsson Rétt endurrit staðfestir:

Héraðsdómi Reykjavíkur, 12. október 2023