Dómstólaleit

Mál þetta, sem var dómtekið að lokinni aðalmeðferð þess 27. mars sl., var höfðað 16. janúar 2015 af Datacell ehf., Síðumúla 28 í Reykjavík, og Sunshine Press   Productions   ehf.,   Klapparhlíð   30   í   Mosfellsbæ.   Stefndi   er   Valitor   hf., Dalshrauni 3 í Hafnarfirði.

Dómkröfur stefnenda í málinu eru aðallega þær að stefnda verði gert að greiða Sunshine Press Productions ehf. 7.698.931.792 krónur og Datacell ehf. 405.206.936   krónur.   Til vara er   þess   krafist   að   stefndi   greiði   Sunshine   Press Productions ehf. 3.495.026.310 krónur og Datacell ehf. 183.454.927 krónur. Til þrautavara er krafist greiðslu 1.267.825.851 krónu til Sunshine Press Productions ehf. og 66.727.676 króna til Datacell ehf. Að þessum kröfum frágengnum gera stefnendur loks, til þrautaþrautavara, kröfu um að stefnda verði gert að greiða stefnendum bætur sem ákveðnar verði að álitum. Í öllum tilvikum er gerð krafa um vexti samkvæmt 8. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 frá 9. maí 2013 til 19. júlí 2013 og dráttarvaxta samkvæmt III. kafla sömu laga af allri fjárhæðinni frá þeim degi til greiðsludags auk málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi krefst aðallega frávísunar málsins frá dómi en til vara sýknu af kröfum stefnenda. Þá krefst stefndi þess að stefnendur verði dæmdir óskipt til að greiða honum málskostnað.

Með úrskurðum dómsins 4. nóvember 2016 og 31. janúar 2018 var kröfum stefnda um frávísun málsins frá dómi hafnað.

I.

Mál þetta er höfðað til heimtu skaðabóta úr hendi stefnda Valitors hf. í kjölfar þess að Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu í dómi frá 24. apríl 2013, í máli nr. 612/2011, að stefnda hefði brostið heimild til að rifta samstarfssamningi sínum við stefnanda Datacell ehf. frá 15. júní 2011 um greiðslugátt. Þeim samningi rifti stefndi, með tölvubréfi 8. júlí 2011, með vísan til þess að að Datacell hefði brotið   gegn   almennum   viðskiptaskilmálum   og   að   alþjóðlegar   kortasamsteypur heimiluðu ekki þjónustu sem stefndi sinnti fyrir Wikileaks og ekki hefði verið tilgreind í umsókn. Stefnandi Datacell höfðaði þá mál gegn stefnda og krafðist þess að   félaginu   yrði   gert   að   opna   greiðslugáttina   samkvæmt   samningi   þeirra   að viðlögðum dagsektum. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að stefnandi hefði í framhaldi   af   umsókn   sinni   um   þjónustu   stefnda   veitt   upplýsingar   sem   bæru greinilega með sér til hvers stefnandi hefði ætlað að nota greiðslugáttina. Þar sem stefndi hefði allt að einu opnað fyrir aðgang að greiðslugáttinni hefði stefnandi mátt leggja til grundvallar að stefndi liti svo á að starfsemin félli innan marka þeirrar lýsingar   sem   fram   kom   í   umsókn   stefnanda   og   samningi   þeirra   og   væri samrýmanleg ákvæðum almennra viðskiptaskilmála stefnda. Í samræmi við þessa niðurstöðu   taldi   Hæstiréttur   að   stefnda   hefði   brostið   heimild   til   að   rifta samningnum við Datacell og að ekki væru efni til að telja stefnda geta losnað undan samningnum vegna atvika sem valdið gætu ógildingu hans. Var stefnda því gert að opna greiðslugátt samkvæmt samningi aðilanna að viðlögðum dagsektum að fjárhæð 800.000 krónur.

Í samningi milli stefnenda, dagsettum 1. október 2010, kemur fram að Datacell ehf. sé félag sem bjóði viðskiptavinum sínum upp á hýsingu tölvukerfa og hugbúnaðar fyrir þessi tölvukerfi en stefnandi Sunshine Press Productions ehf. sé félag sem hafi „þann megintilgang að framleiða, birta og miðla efni“. Þá segir í samningnum að Sunshine Press Productions „annast framleiðslu fyrir og þjónustar WikiLeaks verkefnið“. Um Wikileaks segir að það séu alþjóðleg samtök sem birti einkagögn, leynileg gögn og trúnaðargögn sem þeim séu látin í té af nafnlausum heimildarmönnum.

Samkvæmt samningnum skyldi Datacell veita Sunshine Press Productions ýmiss konar tæknilega þjónustu tengda Wikileaks-verkefninu og vefsíðu þess. Í samningnum er enn fremur kveðið á um að stefnandi Datacell ehf. skuli gera stuðningsaðilum Wikileaks-verkefnisins „kleift að veita WikiLeaks fjárframlög í gegnum greiðslugátt DC“ en „megintilgangur fjárframlaga í gegnum greiðslugáttina sé að greiða fyrir tæknilega aðstoð, hýsingu og rekstur WikiLeaks“. Í þessu skyni er kveðið á um það í samningnum að fyrir hýsingu og tæknilega þjónustu   muni   Sunshine   Press   Productions   greiða   Datacell   fyrir   þjónustuna samkvæmt gjaldskrá Datacell sem fylgi sem viðauki við samninginn. Þá muni Sunshine Press Productions greiða fyrir aðgang að greiðslugátt Datacell en halda eftir 95% af veltunni.

Stefndi Datacell ehf. gerði samning við Kortaþjónustuna hf. í því skyni að afla fjárframlaga í samræmi við framangreindan samning. Bárust framlög í gegnum þá greiðsluleið frá 22. október til 7. desember 2010, þegar Kortaþjónustan sagði þeim samningi upp frá og með 8. desember s.á.

Samkvæmt samstarfssamningi stefnda við stefnanda Datacell ehf. frá 15. júní 2011 um greiðslugátt, sem vikið er að hér að framan, tók stefndi að sér að færsluhirða kortafærslur af vefsíðu stefnanda Datacell ehf. Samkvæmt samstarfssamningnum var þjónustugjald stefnda vegna greiðslugáttarinnar 2% og átti stefndi að draga það frá heildarfjárhæð hvers uppgjörstímabils samkvæmt 17. kafla viðskiptaskilmála stefnda sem giltu um samstarfssamninginn. Í 21. kafla viðskiptaskilmálanna voru fyrirmæli um gildistíma, lok og uppsögn samstarfssamningsins.

Opnað   var   fyrir   greiðslugáttina   sem   um   ræðir   7.   júlí   2011   og   fyrstu framlögin munu hafa borist kl. 15:35 að íslenskum tíma. Greiðslugáttinni var lokað rúmlega sjö klukkustundum síðar eða kl. 22:45 sama dag. Á þeim tíma var tilkynnt um   99   styrktarframlög   með   greiðslukortum.   Nam   heildarfjárhæð   þeirra   3.830 evrum. Með tölvupósti daginn eftir, 8. júlí 2011, tilkynnti stefndi stefnanda Datacell ehf. að hann hefði ákveðið að segja samstarfssamningi aðila upp og tæki uppsögnin samstundis gildi. Ástæða uppsagnarinnar var sögð sú að Datacell ehf. hefði brotið gegn   almennum   viðskiptaskilmálum   stefnda   og   sú   staðreynd   að   alþjóðlegu kortasamsteypurnar   heimiluðu   ekki   þjónustu   sem   félagið   sinnti   fyrir   hönd Wikileaks og ekki hefði verið tilgreind í umsókn þess.

Datacell ehf. mótmælti uppsögn samningsins og höfðaði mál gegn stefnda og krafðist þess að hann opnaði fyrir greiðslugáttina að nýju. Því máli lauk, sem fyrr segir, með dómi Hæstaréttar Íslands 24. apríl 2013 í máli nr. 612/2012, og var niðurstaðan sú að stefnda hefði brostið heimild til að rifta samningunum, svo sem gert var 8. júlí 2011, og var honum gert að opna greiðslugáttina á ný að viðlögðum dagsektum.

Í samræmi við dóm Hæstaréttar opnaði stefndi að nýju fyrir greiðslugáttina 9. maí 2013. Eftir að greiðslugáttin var opnuð að nýju barst stefnda fjöldi krafna um bakfærslur frá korthöfum. Með bréfi 27. júní 2014 krafði stefndi Datacell ehf. um endurgreiðslu vegna þessara bakfærslna en þar sem sú endurgreiðsla barst ekki var greiðslugáttinni lokað 21. júní sama ár með vísan til viðskiptaskilmála stefnda.

Með bréfi 18. júní 2013 kröfðu stefnendur stefnda um skaðabætur vegna riftunarinnar, samtals að fjárhæð 8.862.177.950 kr., og er krafan nánar sundurliðuð í bréfinu. Til stuðnings fjárhæð bótakröfunnar vísuðu stefnendur einkum til skýrslu sem Veritas ráðgjöf slf. hafði unnið að þeirra beiðni. Í skýrslunni, sem unnin er af Sigurjóni Þorvaldi Árnasyni, er samanlagt reiknað tjón stefnenda talið vera á bilinu 1.393.513.831 til 8.462.177.930 krónur.

Stefndi hafnaði alfarið þeirri kröfu með bréfi 28. júní 2013. Ágreiningur um bótaskyldu stefnda er tilefni málshöfðunar stefnenda.

II.

Um rekstur málsins fyrir dómi eftir þingfestingu þess er það að segja að stefnendur lögðu fram matsgerð dómkvaddra matsmanna í þinghaldi 17. mars 2016 á ensku og 7. apríl 2016 í íslenskri þýðingu. Þá breyttu stefnendur kröfugerð sinni með hliðsjón af niðurstöðu matsgerðarinnar. Matsgerðarinnar var aflað í sérstöku dómsmáli á milli sömu aðila, M-123/2014 fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, með vísan til 3. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991. Stefnendur óskuðu þar eftir mati á ætluðu tjóni hvors þeirra um sig vegna lokunar á greiðslugátt Datacell ehf. hjá stefnda „til söfnunar fjárframlaga til Wikileaks í þá 671 daga sem liðu frá því að henni var lokað þann 8. júlí 2011 þar til hún opnaði að nýju þann 9. maí 2013“. Niðurstaða dómkvaddra matsmanna, Jóns Scheving Thorsteinssonar og Russel Lamb, lá fyrir 4. mars 2016, þess efnis að tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. sé á bilinu 2.938.158.943 króna til 3.495.026.310 króna. Þær fjárhæðir eru byggðar á greiningu matsmanna á áætluðum styrktarframlögum með hliðsjón af raunverulegum framlögum sem bárust annars vegar í gegnum umrædda greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda á meðan opnun hennar varði 7. júlí 2011 og hins vegar í gegnum greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá Kortu á tímabilinu 25. nóvember 2010 til 7. desember 2010, að frátöldum dögunum 29. og 30. nóvember 2010. Auk þess er gert ráð fyrir tilteknum vexti heildarframlaga á tímabilinu og enn fremur reiknað með tilteknum vöxtum á töpuð styrktarframlög. Tjón stefnanda Datacell ehf. er reiknað sem hlutfall af tjóni stefnanda Sunshine Press Productions ehf. á grundvelli samnings aðila um að fyrrnefnda félagið fengi 5% þóknun fyrir þjónustu sína frá síðarnefnda félaginu, eða á bilinu 154.405.059 til 183.454.927 krónur.

Að ósk stefnda voru dómkvaddir yfirmatsmenn í þinghaldi 18. nóvember 2016, þeir Sigurður Ingólfsson, Gylfi Zoëga og Einar Guðbjartsson. Í matsbeiðni tók stefndi fram að hann teldi matsgerð þá er fyrir lægi ranga auk þess sem annmarkar hefðu verið á framkvæmd matsins. Tilgangur með yfirmatsgerð væri að fá hnekkt niðurstöðu þeirrar matsgerðar sem fyrir lægi um ætlað tjón stefnenda. Tók matsbeiðnin nánar til tekið til þess að metið yrði fjártjón sem stefnendur teldu sig hafa orðið fyrir vegna lokunar stefnda á greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá félaginu á tímabilinu 8. júlí 2011 til 9. maí 2013. Í þinghaldi 30. mars 2017 upplýsti stefndi   að   yfirmatsmenn   hefðu   lokið   störfum   en   hann   varð   ekki   við   áskorun stefnenda um að leggja matsgerð þeirra fram.

Með úrskurði Landsréttar 17. júlí 2018, í máli nr. 419/2018, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að synja stefnda um dómkvaðningu tveggja matsmanna til að leggja mat á atriði sem tilgreind voru í níu tölusettum spurningum í matsbeiðni. Áður   en   til   þeirrar   niðurstöðu   kom   höfðu   yfirmatsmenn   verið   kvaddir   fyrir héraðsdóm sem vitni til þess að gefa skýrslu um það til hvaða atriða þeir hefðu tekið afstöðu í yfirmatsgerðinni. Niðurstaða Landsréttar var reist á því að ljóst væri að yfirmatsmenn hefðu þegar lagt mat á þau atriði sem óskað var svara um í fimm fyrstu matsspurningunum. Allar lutu þær að hagnaðarmissi stefnenda vegna lokunar stefnda á greiðslugátt Datacell ehf. hjá stefnda á tímabilinu 8. júlí 2011 til 9. maí 2013. Öðrum matsspurningum var einnig hafnað. Annars vegar var það gert með vísan til 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991, enda væri engin þörf á því að sanna staðhæfingar um atvik sem óumdeild væru. Hins vegar var vísað til þess að matsspurningarnar   lytu   að   atriðum   sem   stefnandi   gæti   aflað   sönnunar   á   með úrræðum sem honum væru tæk samkvæmt 2. þætti laga nr. 91/1991.

III.

Stefnendur krefjast þess að stefnda verði gert að bæta þeim fjárhagstjón sem hlotist hafi af ólögmætri lokun stefnda á greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. sem sett hafði verið upp til söfnunar fjárframlaga með greiðslukortum til stefnanda Sunshine   Press   Productions   ehf.   vegna  WikiLeaks   uppljóstrunarsíðunnar.  Tjón stefnenda   felist   í   tekjutapi   því   tengdu   í   671   dag   sem   liðið   hafi   frá   því   að greiðslugáttinni var lokað 8. júlí 2011 uns hún var opnuð að nýju 9. maí 2013. Tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. felist í glötuðum styrktarframlögum á þessu   tímabili   en   tjón   stefnanda   Datacell   ehf.   í   glataðri   þóknun   vegna greiðsluþjónustu fyrir þau fjárframlög. Sá litli straumur fjárframlaga sem hafi komið eftir að gáttin hafi verið opnuð á ný, 9. maí 2013, gefi enga mynd af því sem hefði getað orðið ef ekki hefði komið til lokunar stefnda. Staðfest hafi verið með dómi Hæstaréttar 24. apríl 2013, í máli nr. 612/2012, að lokun stefnda á umræddri greiðslugátt hafi verið ólögmæt þar eð stefnda hefði brostið heimild til að rifta samningi þar um. Bótaskylda stefnda liggi því mjög ljóst fyrir.

Fjárhæð aðalkröfu stefnenda er byggð á niðurstöðu skýrslu Veritas ráðgjafar slf., sem unnin var fyrir stefnendur vegna undirbúnings málshöfðunar í máli þessu. Í skýrslunni sé reiknað út tjón Datacell ehf. og Sunshine Press Productions ehf. vegna Wikileaks, vegna lokunar á greiðslugáttinni dagana 671 sem hún varði. Aðalkrafan taki þannig mið af hæstu útreikningum á tjóni stefnenda í skýrslunni, sem miðast við að töpuð fjárframlög hvern lokunardag hafi verið jafnhá framlögum sem bárust síðasta daginn sem greiðslugátt stefnda Datacell hjá Kortaþjónustunni hf. var opin allan sólarhringinn, þ.e. 7. desember 2010. Þann dag hafi safnast 76.290 evrur frá 3003 aðilum. Tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. sé samkvæmt þeim útreikningi 7.698.931.792 krónur en tjón stefnanda Datacell ehf. 405.206.936 krónur, reiknað í íslenskum krónum miðað við meðaltal gengis evru á tímabilinu 8. júlí 2011 til 9. maí 2013.

Varakrafa   stefnenda   er   byggð   á   efri   mörkum   í   niðurstöðu   matsgerðar dómkvaddra matsmanna frá 4. mars 2016 um að tjón stefnanda Sunshine Press Productions   ehf.   næmi   3.495.026.310   krónum   en   stefnanda   Datacell   ehf. 183.454.927 krónum.

Þrautavarakrafa stefnenda miðast við lægstu niðurstöðu um tjón stefnenda samkvæmt skýrslu Veritas ráðgjafar slf. Tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. samkvæmt þeim útreikningi sé 1.267.825.851 króna en tjón stefnanda Datacell ehf. 66.727.676 krónur. Við þá útreikninga sé miðað við meðaltal fjárframlaga á klukkustund sem bárust á meðan gátt stefnda var opin og reiknað með sama fjárstreymi allan lokunartímann.

Verði ekki fallist á forsendur framangreindra dómkrafna byggja stefnendur á því að dæma beri þeim bætur að álitum. Við mat á fjárhæð bótanna beri að hafa í huga að tjónið sem stefndi hafi valdið þeim hafi haft afleiðingar á heimsvísu, þótt tjónsatburðurinn hafi átt sér stað hérlendis. Wikileaks uppljóstrunarsíðan og sú starfsemi öll eigi sér fjölmarga stuðningsmenn um allan heim. Stuðningsmenn samtakanna á samskiptasíðunni Facebook séu liðlega 2,5 milljónir og hafi hún 2,3 milljónir fylgjenda á Twitter. Þó aðeins lítið brot stuðningsmanna Wikileaks hafi viljað   styðja   starfsemi   þess   með   litlum   fjárframlögum   í   gegnum   greiðslugátt stefnda   Datacell   ehf.   hafi   fjárhæðirnar   strax   skilað   sér   í   milljónum   og milljónatugum á nokkrum dögum. Meta verði tjón stefnenda í því alþjóðlega umhverfi sem Wikileaks hafi starfað í.

Ekki hafi liðið langur tími frá því að greiðslugáttin hafi verið opnuð fyrir styrktargreiðslum uns henni hafi verið lokað. Fyrsta færslan hafi verið kl. 15:35 þann 7. júlí 2011. Skömmu síðar, eða 7 tímum og 19 mínútum síðar, hafi stefndi lokað gáttinni með ólögmætum hætti kl. 22.54. Í framhaldi af dómi Hæstaréttar frá 24. apríl 2013, nánar tiltekið þann 9. maí 2013, hafi stefndi heimilað að opnað yrði fyrir greiðslugáttina að nýju. Gáttin hafi því verið lokuð í 671 dag með ólögmætum hætti.   Um   bótaskylt   atvik   sé   að   ræða   og   báðir   stefnendur   hafi   orðið   fyrir umtalsverðu fjárhagslegu tjóni.

Tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. sé í fyrsta lagi fólgið í glötuðum styrktargreiðslum til félagsins frá velunnurum Wikileaks. Í öðru lagi felist það í víxlverkunum á milli birtinga Wikileaks og fjárframlaga, enda hafi áhrifamiklar og umfangsmiklar uppljóstranir á vegum Wikileaks áhrif til aukningar á framlögum til síðunnar. Þannig hafi lokun greiðslugáttarinnar hjá stefnda og áður hjá   Kortaþjónustunni   leitt   til   stórfelldrar   minnkunar   rekstrarfjár   hjá   stefnanda Sunshine Press Productions ehf. og þar með með beinum hætti dregið úr getu þess til umfangsmikilla uppljóstrana og svo koll af kolli. Í þriðja lagi hafi háttsemi stefnda haft neikvæð áhrif á orðspor Wikileaks og tiltrú fólks á að styrktargreiðslur myndu skila sér til síðunnar. Auk þess hafi háttsemin haft langtímaáhrif sem hafi lýst sér í erfiðleikum við að afla styrkja í viðlíka mæli og unnt var fyrir lokun þegar greiðslugáttin var á endanum opnuð á ný.

Tjón stefnanda Datacell ehf. vegna lokunar stefnda sé hins vegar fólgið í glataðri þóknun vegna 5% hlutdeildar í styrktargreiðslum, sem annars hefði runnið til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. Þegar   stefndi   hafi   lokað   fyrir   greiðslugáttina,   7   klukkustundum   og   19 mínútum eftir að hún var opnuð, höfðu alls 99 aðilar styrkt Wikileaks um alls 3.830 evrur. Það svari til þess að meðalstyrktarfjárhæð hafi verið 38,7 evrur og að á hverri klukkustund hafi safnast að meðaltali 523,5 evrur, eða 12.563 evrur á dag. Því sé lýst   í   skýrslu   Veritas   ráðgjafar,   sem   stefnendur   byggja   á   að   þessu   leyti,   að töluverður vöxtur hafi verið í söfnuninni. Þannig hafi 1.465 evrur safnast á fyrri helmingi opnunartímans þann 7. júlí 2011, þ.e. frá kl. 15:35 til kl. 19:14, en 2.365 evrur á seinni helmingi hans, þ.e. frá kl. 19:15 til kl. 22:54. Eins megi greina að í kjölfar lokunarinnar hafi verið áframhaldandi vöxtur í framlögum fyrst um sinn, á meðan ekki hafi verið almenn vitneskja um að búið væri að loka fyrir móttöku framlaga. Þau framlög hafi hins vegar ekki komist í gegn. Þannig liggi fyrir að fyrstu 3 klukkustundir og 39 mínútur eftir lokun, þ.e. frá klukkan 22:55 til klukkan 2:34,   hafi   styrktarframlögum   að   fjárhæð   3.100   evrur   verið   hafnað   vegna lokunarinnar. Sams konar stígandi megi sjá í framlögum sem hafi borist í gegnum greiðslugátt Kortaþjónustunnar hf. á þeim tíma sem greiðslugátt hennar hafi verið opin. Vísa stefnendur til skýrslu Veritas ráðgjafar slf. í þessu efni og byggja á því að taka beri tillit til framangreinds vaxtar í framlögum við mat á tjóni stefnenda.

Þá vísa stefnendur til þess að taka verði tillit til víxlverkana sem séu á milli fjárframlaga og getu Wikileaks til að sinna hlutverki sínu. Með því að loka á nánast allt fjárstreymi til Wikileaks hafi mikill kraftur verið dreginn úr starfseminni. Í kjölfar lokunar greiðslugáttarinnar hafi reynst nauðsynlegt að draga verulega úr starfseminni   vegna   fjárskorts   og   í   október   2011   hafi   verið   ákveðið   að   hætta útgáfustarfsemi Wikileaks til að geta fjármagnað málaferlin vegna lokunarinnar.

Útreikningur Veritas ráðgjafar slf. á minnsta mögulega tjóni, reiknuðu út frá meðaltali fjárframlaga á klukkustund þann tíma sem greiðslugátt stefnda var opin, sé varlegur með hliðsjón af því að Wikileaks hafi um 2,2 milljónir stuðningsaðila á Facebook   og   með   tilliti   til   reynslu   af   samhengi   árlegra   styrkja   og   fjölda stuðningsaðila í tilfelli annarra samtaka sem rekin séu á sambærilegum grundvelli, svo sem Greenpeace og Amnesty International. Bótakröfu sína byggja stefnendur á sakarreglu skaðabótaréttarins. Orsakatengsl milli hins ólögmæta athæfis stefnda og tjóns stefnenda sé augljóst enda hafi það falist í því að loka fyrir styrktargreiðslur velunnara Wikileaks. Tjón stefnenda sé sennileg afleiðing af verknaði stefnda, enda hafi verið lokað fyrir greiðslugátt fyrir milljónir stuðningsmanna úti um allan heim vegna starfsemi sem vakið hafi gríðarleg viðbrögð. Birtingar Wikileaks á leynilegum skjölum og öðrum gögnum hafi leitt til alþjóðlegs uppnáms en um leið vakið mikla aðdáun og margar milljónir einstaklinga hafi haft mikla velþóknun á starfsemi síðunnar.

Stefnendur hafi samlagsaðild að máli þessu, enda sé um að ræða einn tjónsatburð og einn tjónvald, stefnda þessa máls, en sína hvora fjárkröfu stefnenda. Krafa stefnanda Datacell ehf. byggist á bótakröfu innan samninga, enda hafi þeir stefndi verið í samningssambandi. Samningurinn hafi hins vegar verið til hagsbóta fyrir   og   í   þágu   stefnanda   Sunshine   Press   Productions   ehf.,   sem   þó   eigi skaðabótakröfu í málinu utan samninga.

Um   lagarök   vísa   stefnendur   til   almennra   reglna   skaðabótaréttarins, samninga- og kröfuréttar. Um málskostnaðarkröfu stefnanda er vísað til XXI. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, einkum 129. og 130. gr. og 11. gr. laga nr. 76/2003. Um málsóknaraðildina er vísað til 19. gr. sömu laga.

IV.

Stefndi   byggir   sýknukröfu   sína   í   fyrsta   lagi   á   aðildarskorti   stefnanda Sunshine Press Productions ehf., sbr. 2. mgr. 16. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Stefnendur byggi á því að tjón þeirra nemi tekjutapi sem hafi hlotist af lokun á greiðslugátt stefnanda, Datacell ehf., hjá stefnda. Tjón stefnanda Sunshine Press Productions ehf. nemi glötuðum styrktarframlögum, en tjón Datacell ehf. glataðri þóknun vegna greiðslu umræddra fjárframlaga. Með glötuðum styrktarframlögum sé vísað til framlaga til Wikileaks og byggist skaðabótakrafa stefnanda Sunshine Press Productions ehf. því á meintu tjóni Wikileaks. Wikileaks sé hins vegar ekki aðili að málinu og engin gögn hafi verið lögð fram sem sanni að stefnandi Sunshine Press Productions ehf. fari eða hafi farið með umboð til að gæta hagsmuna Wikileaks fyrir dómstólum hér á landi.

Stefnandi Sunshine Press Productions ehf. geti hvorki í eigin nafni né fyrir hönd Wikileaks haft uppi skaðabótakröfur á hendur stefnda, sbr. 4. mgr. 17. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í stefnu sé byggt á því að sá stefnandi sé rekstrarfélag  Wikileaks   án   þess   að   gögn   hafi   verið   lögð   fram   sem   styðji   þá fullyrðingu. Af þeim ársreikningum sem stefnandinn Sunshine Press Productions ehf. hafi skilað frá því að félagið var stofnað fáist ekki séð að félagið hafi fært tekjur eða gjöld vegna rekstrar Wikileaks eða vegna söfnunar framlaga til rekstrar Wikileaks.   Stefnandi   Sunshine   Press   Productions   ehf.   sé   því   ekki   réttur   aðili málsins og beri af þeim sökum að sýkna stefnda af kröfum sem lúti að meintu tjóni Sunshine Press Productions ehf. Stefndi byggir sýknukröfu sína í öðru lagi á því að skilyrði skaðabótaábyrgðar   séu   ekki   uppfyllt   í   málinu.   Kröfur   stefnenda   byggist   á skaðabótaskyldu innan og utan samninga. Í hvoru tilviki fyrir sig beri stefnendur sönnunarbyrði fyrir því að stefndi hafi sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi sem valdið hafi þeim tjóni. Þá beri stefnendur jafnframt sönnunarbyrði fyrir því að þeir hafi orðið fyrir því tjóni og að orsakatengsl séu á milli háttsemi stefndu og þess tjóns og að tjónið sé sennileg afleiðing af þeirri háttsemi. Stefnendur hafi ekki axlað þá sönnunarbyrði.

Í stefnu sé byggt á því að bótaskylda stefnda liggi ljós fyrir með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 612/2012. Stefnandinn Sunshine Press Productions ehf. hafi hins vegar ekki verið aðili að því dómsmáli. Hæstiréttur hafi því ekki tekið afstöðu til meintrar saknæmrar háttsemi stefnda gagnvart þeim stefnanda. Stefndi hafi aldrei verið í samningssambandi við stefnanda Sunshine Press Productions ehf., eða Wikileaks, og hafi ekki sýnt af sér saknæma háttsemi gagnvart því félagi. Auk þess hafi verið lagðar fram nýjar upplýsingar í málinu, sem ekki hafi legið fyrir þegar umræddur dómur Hæstaréttar Íslands hafi gengið, um bakfærslur á viðskiptum stefnanda Datacell ehf. er greiðslugáttin hafði verið opnuð á nýjan leik, sem skipti verulega miklu máli við mat á saknæmri háttsemi stefnda.

Í þriðja lagi séu engin orsakatengsl á milli lokunar greiðslugáttarinnar og meints tjóns stefnenda. Stefnendur beri sönnunarbyrði fyrir þeim orsakatengslum, en skaðabótakröfur þeirra byggist á því að þeir hafi orðið fyrir tjóni vegna háttsemi stefnda, sem hafi leitt til þess að lokað hafi verið fyrir öll fjárframlög til Wikileaks. Með lokun stefnda á greiðslugáttinni hafi hins vegar aðeins lokast á eina af fjölmörgum leiðum til fjármögnunar Wikileaks. Greiðslugáttin hafi ekki verið eina fjármögnunarleiðin og þar af leiðandi séu ekki bein orsakatengsl á milli tjóns stefnenda og lokunar greiðslugáttarinnar.

Í þessu samhengi þurfi til þess að líta að í desember 2010 hafi Bank of America, Visa, MasterCard, PayPal og Western Union einnig lokað á móttöku framlaga til Wikileaks. Wikileaks hafi lýst því opinberlega yfir að fram hjá þeirri lokun hefði verið komist með því að taka við bitcoin-framlögum.

Á vefsíðu Wikileaks hafi auk þess jafnan verið bent á fjölmargar leiðir til að koma fjárframlögum til síðunnar. Þar sé vísað til þess að hægt sé að greiða fjárframlög   með   kreditkortum,   með   bitcoin,   með   litecoin,   í   gegnum   Google Checkout, með tékkum og með millifærslum á bankareikning og jafnvel PayPal. Ekkert í málinu bendi til þess að umræddar greiðsluleiðir hafi ekki einnig staðið til boða á tímabilinu 8. júlí 2011 til 9. maí 2013 þegar greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda hafi verið lokuð.

Þá bendi ekkert í málinu til þess að greiðslur með kreditkortum hafi verið mest   notaða   eða   mikilvægasta   greiðsluleiðin   þegar   kom   að   fjárframlögum   til Wikileaks. Gögn málsins beri með sér að Wikileaks hafi auk þess sjálft upplýst í janúar 2014 að stærsti hluti framlaga til síðunnar ætti sér stað með bitcoin og litecoin, en á þeim tíma hafi verið opið fyrir greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda. Wikileaks hafi fengið veruleg framlög með bitcoin svo sem gögn málsins beri með sér. Hins vegar verði að hafa í huga að upplýsingar um bitcoin-framlög á opinbert heimilisfang Wikileaks gefi eingöngu takmarkaða mynd, enda sé hægt að greiða með bitcoin eftir óhefðbundnari leiðum.

Wikileaks   hafi   frá   miðju   ári   2012   getað   tekið   við   framlögum   með kreditkortagreiðslum í gegnum greiðslugátt franska kortafyrirtækisins Carte Bleue. Sú greiðslugátt hafi verið opin á hluta þess tímabils er greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda hafi verið lokuð. Engin gögn hafi hins vegar verið lögð fram   í   málinu  varðandi   greiðslur   í   gegnum   greiðslugátt  Carte   Bleue.   Þá   hafi stefnandi Datacell ehf. haft bankareikning hjá Arion banka hf. sem hafi verið opinn fyrir fjárframlög, þ.á m. á þeim tíma er greiðslugátt félagsins hjá stefnda hafi verið lokuð. Umræddur reikningur virðist hafa verið innlendur gjaldeyrisreikningur. Eins hafi   stefnandi   Sunshine   Press   Productions   ehf.   tekið   á   móti   fjárframlögum   í gegnum bankareikning sinn hjá Landsbankanum hf. Engar upplýsingar hafi heldur verið lagðar fram um það hvaða greiðslur stefnendur eða Wikileaks móttóku í gegnum þessa bankareikninga eða hvort aukning hafi verið á framlögum í gegnum þessa reikninga á meðan greiðslugáttin hjá stefnda var lokuð. Ekkert liggi heldur fyrir um framlög til Wikileaks um tvo bankareikninga í nafni WAU Holland Stiftung.

Með hliðsjón af fjölda fjármögnunarleiða hafi lokun stefnda á einni af þessum   fjármögnunarleiðum,   í   takmarkaðan   tíma,   ekki   getað   leitt   til   tjóns stefnenda. Sé það ósannað í málinu, en leiða mætti hins vegar líkur að því að ef ein fjármögnunarleið lokaðist þá myndi notkun á öðrum fjármögnunarleiðum aukast. Stefnendur hafi ekki lagt fram nein sönnunargögn í málinu sem bendi til annars. Vera megi að einstakir styrktaraðilar hafi haldið sig meira við eina fjármögnunarleið en aðra, en ekkert í málinu bendi til þess að slíkir aðilar hafi ekki beðið með sín framlög þar til sú leið opnaðist á nýjan leik og þá gefið aukið fjármagn. Þar fyrir utan hefðu stefnendur getað leitað enn annarra leiða til að taka við fjárframlögum og með hliðsjón af skyldu sinni til að takmarka tjón sitt hafi þeim borið að gera slíkt, til að mynda með því að semja við þriðja aðila um opnun greiðslugáttar eða nýta sér enn aðrar fjármögnunarleiðir. Verði stefnendur að bera hallann af því að hafa ekki gert það.

Í fjórða lagi byggir stefndi á því að meint tjón stefnenda sé ósannað. Stefnendur beri hins vegar sönnunarbyrði fyrir því að tjón hafi hlotist af meintri ólögmætri háttsemi stefnda og að þeir hafi orðið fyrir því tjóni. Stefnendur byggi aðalkröfur sínar í málinu á útreikningum Veritas ráðgjafar slf. Skýrslan hafi ekkert sönnunargildi enda hafi hennar verið aflað einhliða af stefnendum. Skýrslan byggist á þeirri forsendu meðal annars að aðgerðir stefnda hafi lokað fyrir nánast allt fjárflæði til Wikileaks. Eins og rakið hafi verið standist sú forsenda ekki.

Stefndi   mótmælir   alfarið   sönnunargildi   matsgerðarinnar   sem   vara-   og þrautavarakröfur stefnenda byggjast á. Hún hvorki sanni né geri sennilegt að tjón hafi hlotist af tímabundinni lokun stefnda á greiðslugáttinni. Matsgerðarinnar hafi ekki verið aflað samkvæmt IX. kafla laga um meðferð einkamála nr. 91/1991 við þingfestingu máls þessa 22. janúar 2015. Stefnendur hafi hins vegar lagt fram matsbeiðni í Héraðsdómi Reykjavíkur 11. desember 2014 og um hana hafi verið rekið sérstakt matsmál, M-123/2014. Það mál hafi verið tekið fyrir 6. mars 2014 og 8. apríl 2014. Þann dag hafi orðið að samkomulagi að Héraðsdómur Reykjavíkur dómkveddi   Russel   Lamb   og   Jón   Scheving   Thorsteinsson   til   matsstarfa.   Í dómkvaðningunni hafi verið tekið fram að matsmenn skyldu ljúka mati sínu eins fljótt og kostur væri og eigi síðar en 1. október 2015. Ekkert liggi fyrir um það í málinu hvenær matsmenn hafi fengið tilkynningu um dómkvaðningu, sbr. 1. mgr. 60. gr. og 1. mgr. 79. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, né hvaða gögn matsmönnum voru afhent.

Matsmennirnir hafi engan matsfund haldið á árinu 2015 og látið duga að boða til fundar 1. febrúar 2016, þar sem ,,hugmyndafræði“ hafi verið kynnt og sú tölfræðilega aðferðarfræði sem þeir hefðu ákveðið að leggja til grundvallar mati sínu á tjóni stefnenda. Þessi framkvæmd matsmanna hafi ekki verið í samræmi við 2. mgr. 62. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sem býður matsmönnum að tilkynna aðilum svo fljótt sem vera má hvar og hvenær mat fari fram. Áður en matsfundur þessi hafi verið haldinn hafi matsmenn hins vegar verið í sambandi við lögmann matsbeiðanda, eins og ráða megi af matsgerðinni. Matsmennirnir hafi mátt afla sér gagna til að nota við matið, en um það hafi þeir haft samráð við lögmann stefnenda á árinu 2015, eins og fram komi í matsgerðinni. Stefndi hafi hins vegar ekki fengið tækifæri til þess að tjá sig um þau gögn sem stefnendur hafi afhent matsmönnum. Fari það í bága við 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Matsmenn hafi ekkert athugað hvaða leiðir stefnendur og Wikileaks hafi haft til að afla fjár eftir lokun greiðslugáttar hjá stefnda 8. júlí 2011. Þeir hafi ekki heldur tekið tillit til þess að stefndi hafi opnað fyrir greiðslugáttina aftur frá og með 9. maí 2013 og haldið henni opinni til 21. júlí 2014. Hafi matið þannig ekki tekið mið af raunverulegum atburðum.

Matsgerðin sé röng og óstaðfest og hafi ekkert sönnunargildi um meint tjón stefnenda, enda hafi matsmönnum verið stýrt að þeirri niðurstöðu sem komist sé þar að af lögmanni stefnanda. Þar hafi verið tilgreindar ákveðnar forsendur fyrir matinu og matsmönnum aðeins útveguð gögn sem stutt gátu þá hugmynd stefnenda að þeir hefðu orðið fyrir milljarða tjóni. Þannig sé það sérstaklega tekið fram í matsbeiðni að matsmönnum beri ekki að taka tillit til þess við mat á tjóni stefnanda Sunshine Press Productions ehf. að hægt hafi verið að styrkja Wikileaks gegnum greiðslugátt hjá Carte Bleue frá 18. júlí 2012. Þessi vinnubrögð stefnenda og matsmanna fari í bága við 1. mgr. 61. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Sammerkt sé með mati Veritas ráðgjafar slf. og mati hinna dómkvöddu matsmanna að í báðum tilvikum sé gerð tilraun til að meta tjón stefnenda vegna lokunar stefnda á greiðslugátt í 671 dag á grundvelli upplýsinga sem nái yfir afar skamman   tíma.   Þannig   sé   annars   vegar   byggt   á   gögnum   um   viðskiptasögu stefnandans Datacell ehf. og Kortaþjónustunnar hf. frá tímabilinu 23. nóvember til 8. desember 2010 og hins vegar gögnum um færslur í gegnum greiðslugátt stefnda á því 7 klukkustunda og 19 mínútna langa tímabili sem gátt stefnda var opin 7. júlí 2011, auk gagna um hafnaðar færslur í 3 klst. og 39 mín. eftir að gáttinni hafði verið   lokað.   Ekkert   mið   sé   hins   vegar   tekið   af   öðrum   fjármögnunarleiðum Wikileaks, né gögnum um þær færslur sem hafi átt sér stað þegar stefndi opnaði greiðslugáttina á nýjan leik, þ.e. á tímabilinu 9. maí 2013 til 21. júlí 2014, en stærstur hluti þeirra færslna hafi falið í sér kortasvik. Stefndi gerir við þetta alvarlegar athugasemdir og byggir á því að niðurstaða sérfræðinga hefði verið allt önnur hefðu þessar staðreyndir verið teknar inn í matið.

Þá   gerir   stefndi   jafnframt   alvarlegar   athugasemdir   við   þá   aðferðafræði matsmanna   að   nota   framlög   um   greiðslugátt   stefnanda   Datacell   ehf.   hjá Kortaþjónustunni hf. sem forsendu líkindadreifingar framlaga til WikiLeaks, hið svokallaða „log-normal“. Val á log-normal dreifingu feli meðal annars í sér að útilokað sé að suma daga væri engum framlögum til að dreifa. Forsenda sú sem matsmenn gefi sér feli einnig í sér að algengasta gildi dreifingarinnar sé stærra en núll. Miðgildi dreifingar framlaga sé því ekki aðeins skekkt upp á við vegna hins sérvalda tímabils árið 2010, heldur sé skekkja í matinu af tæknilegum ástæðum sem tengist vali á líkindadreifingunni, eins og komi fram í ítarlegri umfjöllun um þessa vankanta á matsgerðinni í úttekt Analytica ehf. sem stefndi byggi málatilbúnað sinn á   að   þessu   leyti.   Þar   komi   fram   að   matsmennirnir  hefðu   getað   sannreynt   að forsenda líkindadreifingar framlaga hefði verið röng hjá þeim hefðu þeir skoðað gögn um viðskiptasögu stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda frá 9. maí 2013 og þar til samstarfssamningi hans við stefnda hafi verið sagt upp 21. júlí 2014. Þau gögn geymi mikið af núllgildum, þ.e.a.s. annars vegar daga án framlaga og hins vegar kortaframlög sem handhafar korta hafi krafist bakfærslna á vegna svika, sem stefnanda Datacell ehf. hafi sérstaklega verið tilkynnt um í bréfi 27. júní 2014.

Bakfærslur framlaga á greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. hjá stefnda, á grundvelli samningsins frá 15. júní 2011, hafi numið allt að þriðjungi af fjölda allra innsendra færslna og ennþá hærra hlutfalli með tilliti til fjárhæðar þeirra. Gögn málsins sanni að um fjölda núllgilda hafi verið að ræða, en það hafi mikil áhrif á útreikning meints tjóns stefnenda.

Fjárhæðir bótakrafna, sem grundvallaðar væru á viðskiptasamningi beint eða óbeint, yrðu ekki sannaðar með „viðurkenndum hagrænum og tölfræðilegum aðferðum“, svo sem matsgerð dómkvaddra matsmanna byggist á, ef forsendur hinna viðurkenndu hagrænu og tölfræðilegu aðferða hefðu verið valdar án þess að gefa raunveruleika viðskiptanna gaum annars vegar og rekstri og efnahag meintra tjónþola hins vegar.

Um tjón stefnandans Datacell ehf. sérstaklega virðist sem niðurstaða mats hinna dómkvöddu matsmanna sé röng um hlutfall þóknunar félagsins af framlögum til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. Í matsgerð sé enda vísað til þess að 2% þóknun stefnda hafi átt að greiðast af heildarupphæð færslna áður en stefnandi Datacell ehf. fengi sín 5%. Væri því jafn líklegt að stefnandi Datacell ehf. hefði aðeins átt að fá 3% af framlögum til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. Í fimmta lagi sé ósannað að stefnendur hafi orðið fyrir tjóni. Jafnvel þó svo að   dómurinn   kæmist   að   þeirri   niðurstöðu   að   eitthvert   tjón   hefði   orðið   vegna takmörkunar   á   aðgengi   fjárframlaga   til   Wikileaks   sökum   lokunar   stefnda   á greiðslugáttinni sé augljóst af gögnum málsins að stefnendur hafi ekki orðið fyrir tjóni. Í samstarfssamningi stefnenda frá 1. október 2010 komi fram að stefnandi Sunshine Press Productions ehf. hafi þann megintilgang að framleiða, birta og miðla efni og annist framleiðslu fyrir og þjónusti Wikileaks en stefnandi Datacell ehf. hafi samkvæmt samningnum átt að annast tæknileg atriði fyrir Wikileaks. Þá hafi stefnandi Datacell ehf. einnig átt að gera stuðningsaðilum Wikileaks kleift að veita síðunni fjárframlög í gegnum greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. Eins hafi stefnandi Sunshine Press Productions ehf. átt að greiða stefnanda Datacell ehf. fyrir tækniþjónustu samkvæmt gjaldskrá. Um greiðslu fyrir aðgang að greiðslugáttinni hafi sagt í samningnum: „[Sunshine Press Productions ehf.] mun greiða fyrir aðgang að greiðslugátt [Datacell ehf.] en heldur eftir 95% af veltunni.“

Ekki verði séð af ársreikningum stefnanda Datacell ehf. reikningsárin 2009 til og með 2012 að félagið hafi selt nokkra þjónustu. Ársreikningar stefnanda Sunshine Press Productions ehf. rekstrarárin 2009 til 2014 sýni ekki heldur fram á sölu eða þjónustu til Wikileaks, eða að félagið hafi tekið við greiðslum fyrir hönd síðunnar. Ekki verði heldur séð að stefnandi Sunshine Press Productions ehf. hafi gert   upp   þóknun   við   stefnanda   Datacell   ehf.   vegna   tækniþjónustu   þess   við Wikileaks, hvað þá tekið við 95% af veltunni, eftir uppgjör Datacell ehf. við stefnda. Af ársreikningum stefnenda verði því ekki ráðið að stefnendur hafi orðið fyrir tjóni vegna lokunar greiðslugáttarinnar. Engar tekjur séu bókfærðar vegna þeirra tímabila sem þjónusta stefnda við stefnanda Datacell ehf. hafi verið óskert og hafi lokun á greiðslugáttinni þannig ekki haft nein áhrif á tekjur stefnenda.

Vaxta- og dráttavaxtakröfum stefnenda sé mótmælt. Í fyrsta lagi vegna þess að   mánaðarlegir   vextir   séu   lagðir   á   bótafjárhæð   í   matsgerð   og   þeir   svo höfuðstólsfærðir. Stefnendur geti því ekki krafist vaxta á vara- og þrautavarakröfur sínar með vísan til 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, enda byggist þær á matsgerðinni. Dráttavaxtakröfur stefnenda af vara- og þrautavarakröfum, sem byggist á matsgerðinni, samræmist ekki 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Dráttavextir falli ekki á þær skaðabótakröfur fyrr en að liðnum mánuði frá 7. apríl 2016, er stefnendur hafi lagt fram matsgerðina. Þá geti þrautaþrautavarakrafa stefnenda fyrst borið vexti og dráttarvexti frá dómsuppsögudegi.

Um lagarök er vísað til almennra reglna kröfuréttar um skaðabætur innan og utan samninga. Þá er vísað til 16., 19. og 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála,   sem   og   IX.   kafla   þeirra   laga,   laga   nr.   38/2001   um   vexti   og verðtryggingu, laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, laga nr. 5/1977 um opinberar fjársafnanir og laga nr. 87/1992 um gjaldeyrismál. Um málskostnaðarkröfu er vísað til 129. gr., 130. gr. og 2. mgr. 132. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

V.

Í máli þessu krefjast stefnendur skaðabóta vegna tjóns sem byggt er á að hafi til komið vegna háttsemi stefnda, sem fólst í því að loka greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. með ólögmætum hætti 7. júlí 2011, svo sem staðfest hefur verið með dómi   Hæstaréttar   frá   24.   apríl   2013   í   máli   nr.   612/2012.   Stefnendur   byggja málatilbúnað sinn á því að sú háttsemi hafi falið í sér tjón innan samninga fyrir Datacell   ehf.   en   hafi   engu   síður   verið   beint   gegn   stefnanda   Sunshine   Press Productions   ehf.   vegna  Wikileaks.   Hafi   háttsemin   þar   af   leiðandi   falið   í   sér skaðabótaskylt tjón utan samninga gagnvart þeim stefnanda.

Við aðalmeðferð málsins gaf Kristinn Hrafnsson, stjórnarmaður í stefnanda Sunshine   Press   Productions,   blaðamaður   og   ritstjóri   Wikileaks,   aðilaskýrslu. Dómkvaddir matsmenn, Russel Lamb hagfræðingur og Jón Scheving Thorsteinsson stærðfræðingur, komu fyrir dóm og staðfestu matsgerð sína og gáfu skýrslu þar um. Þá   gáfu   vitnaskýrslur   Jóhannes   Ingi   Kolbeinsson,   fyrrum   framkvæmdastjóri Kortaþjónustunnar hf., og Ólafur Vignir Sigurvinsson, fyrrum framkvæmdastjóri stefnanda Datacell ehf. Verða skýrslur þeirra reifaðar eins og þurfa þykir vegna niðurstöðu máls þessa.

i.

Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnenda á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í því samhengi er á því byggt   að   stefnandi   Sunshine   Press   Productions   ehf.   sé   ekki   réttur   aðili   að dómsmálinu.   Fjárframlögin   sem   farið   hefðu   í   gegnum   greiðslugátt   stefnanda Datacell ehf. hefðu verið í þágu þriðja aðila, Wikileaks, en ekki stefnanda Sunshine Press   Productions   ehf.   Ósannað   sé   að   Sunshine   Press   Productions   ehf.   sé rekstrarfélag Wikileaks, svo sem haldið sé fram í stefnu, gæti hagsmuna eða hafi umboð   þess   félags   eða   samtaka   til   að   innheimta   kröfu   vegna   ætlaðs   tjóns Wikileaks. Hafi stefnandi Sunshine Press Productions ehf. því ekki orðið fyrir því tjóni sem krafa hans í málinu hverfist um. Í ljósi þess að Wikileaks eigi ekki aðild að málinu beri að sýkna stefnda af öllum kröfum í málinu.

Í þessu efni er þess að gæta að fyrir liggur samningur milli stefnenda, dagsettur 1. október 2010, þar sem Datacell er falið að opna greiðslugátt fyrir meðstefnanda. Samkvæmt samningnum skyldi Datacell standa meðstefnanda skil á 95% þess fjár sem aflað yrði í gegnum greiðslugáttina. Er engum vafa undirorpið að á grundvelli   þess samningssambands stofnaðist réttur Sunshine Press Productions ehf. á hendur Datacell til greiðslu þeirra fjármuna sem aflað var. Ekki verður fjallað um þá málsástæðu stefnda, sem fyrst var hreyft við aðalmeðferð málsins, að samningurinn sé ranglega dagsettur, enda of seint fram komin, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Í framangreindum samningi segir að Sunshine Press Productions ehf. annist framleiðslu fyrir Wikileaks og veiti því þjónustu auk þess sem tekið er fram að megintilgangur móttöku fjárframlaga gegnum nefnda greiðslugátt sé að greiða fyrir tæknilega aðstoð, hýsingu og rekstur Wikileaks. Ólafur Sigurvinsson, sem ritar undir samninginn fyrir Datacell, og Kristinn Hrafnsson, sem undirritar hann fyrir Sunshine Press Productions, staðfestu báðir fyrir dómi að tilgangur greiðslugáttarinnar hefði verið að afla fjár til stuðnings starfsemi Wikileaks. Þá er tilgangur Sunshine Press Productions ehf., svo sem honum er lýst í stofnsamningi félagsins, í samræmi við þá starfsemi sem Wikileaks stundar, þ.e. framleiðsla og dreifing fjölmiðlaefnis. Ennfremur liggur fyrir skrifleg yfirlýsing Julian Assange og Kristins Hrafnssonar, þess efnis að Sunshine Press Productions ehf. hafi verið ætlað að afla fjár til Wikileaks útgáfuverkefnisins, svo sem það er nefnt, og því lýst yfir að félagið hafi fullt umboð til málshöfðunar þessarar. Julian Assange er stofnandi Wikileaks og eigandi 94% hlutafjár í Sunshine Press Productions og Kristinn Hrafnsson er hluthafi í félaginu, framkvæmdastjóri og stjórnarformaður þess og núverandi   ritstjóri  Wikileaks.   Um   tengsl   Sunshine   Press   Productions   ehf.   við Wikileaks má af gögnum málsins að öðru leyti sjá að stuðningsaðilum Wikileaks hefur   um   árabil   verið   boðið   að   styrkja   samtökin,   m.a.   með   greiðslu   inn   á bankareikning í eigu Sunshine Press Productions ehf. Jafnvel þótt fallast megi á þá staðhæfingu stefnda að ekki hafi verið sýnt fram á það með skýrum hætti hver eða hvaða félög standi að baki fjölmiðlun í gegnum vefsíðu Wikileaks, eða annarri starfsemi sem rekin er undir því nafni, er að mati dómsins nægjanlega í ljós leitt, með vísan til þess sem að framan er rakið, að stefnandi Sunshine Press Productions ehf. stóð að baki fjáröflun þeirri til styrktar Wikileaks sem ætlað var að nota umdeilda greiðsluleið í gegnum samning Datacell ehf. við stefnda. Framangreindur samningur milli stefnenda er grundvöllur þess að Datacell ehf. gekk til samnings við stefnda um opnun greiðslugáttarinnar og fyrir liggur að allir aðilar þess samnings staðfesta efni hans að þessu leyti auk þess sem stærsti eigandi félagsins, sem er jafnframt forsprakki Wikileaks og helsti talsmaður, hefur lýst því sama yfir. Verður stefnendum ekki gert að færa frekari sönnur á að stefnendur séu rétthafar þeirra hagsmuna sem um er deilt í málinu.

Aðild stefnanda Datacell ehf. byggist á því að hann hafi orðið fyrir tjóni innan   samninga,   enda   hafi   hann   gert   samkomulag   við   stefnda   um   opnun greiðslugáttarinnar, sem rift var með ólögmætum hætti. Hafi það valdið honum fjárhagslegu tjóni, sem fólgið sé í því að hafa orðið af þeirri þóknun sem honum bar að hljóta af fjárframlögum til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. vegna Wikileaks.

Að virtu öllu framangreindu, fyrirmælum 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 og   með   hliðsjón   af   þeirri   meginreglu   réttarfars   að   efnisréttur   ráði   aðild   að einkamáli, verður hafnað þeim málsástæðum stefnda er horfa til aðildarskorts sóknar í máli þessu. Verður því ekki fallist á kröfu hans um sýknu af þeirri ástæðu. Af sömu ástæðu eru málsástæður stefnda er horfa til umboðsþurrðar stefnanda Sunshine Press Productions ehf. haldlausar.

ii.

Sú háttsemi stefnda að loka fyrirvaralaust á greiðslugátt stefnanda Datacell ehf. nokkrum klukkustundum eftir að hún var opnuð 7. júlí 2011 og eftirfarandi riftun á samningi þar um var ólögmæt, eins og slegið var föstu í dómi Hæstaréttar 24. apríl 2013, í máli nr. 612/2012. Beindist sú háttsemi bæði að stefnanda Datacell ehf. og stefnanda Sunshine Press Productions ehf. Gildir þá einu að ekki hafi ríkt samningssamband á milli hins síðarnefnda stefnanda og stefnda, enda ekki skilyrði skaðabótaskyldu að tjóni sé valdið innan samninga. Stefndi vissi eða mátti vita að tilgangur stefnanda Datacell ehf. með opnun gáttarinnar var að opna á fjárframlög til Wikileaks-verkefnisins sem stefnandi Sunshine Press Productions ehf. stendur að baki, eins og áður hefur verið slegið föstu. Eins er ljóst að þegar stefndi lokaði greiðslugáttinni 7. júlí 2011 var það í raun í því skyni að loka á fjárflæði um gáttina vegna vitneskju um að það fjármagn rynni til Wikileaks-verkefnisins. Vissi stefndi því   eða   mátti   vita   að   háttsemi   hans   var   til   þess   fallin   að   valda   stefnendum fjárhagslegu   tjóni.   Er   því   uppfyllt   skilyrði   um   saknæmi   háttsemi   í   skilningi skaðabótaréttar   sem   leiðir   til   bótaskyldu   að   uppfylltum   öðrum   skilyrðum sakarreglunnar.

Bakfærslur á viðskiptum stefnanda Datacell þegar greiðslugáttin var opnuð á ný 9. maí 2013 hefur ekki áhrif á mat á saknæmi framangreindrar háttsemi stefnda, svo sem stefndi byggir á. Er sú málsástæða því þýðingarlaus í þessu efni.

Er með þessum röksemdum hafnað þeim málsástæðum stefnda sem lúta að því að háttsemi hans hafi ekki verið saknæm eða ólögmæt.

iii.

Að fenginni framangreindri niðurstöðu um ólögmæti og saknæmi aðgerða stefnda er næst að gæta að því hvort stefnendur hafi orðið fyrir fjárhagslegu tjóni sem rekja megi til framangreindrar háttsemi stefnda og jafnframt hvort það sé sennileg   afleiðing   af   háttseminni.   Sönnunarbyrði   um   þessi   atriði   hvílir   að meginstefnu á stefnendum.

Fyrir   liggur   að   þegar   greiðslugátt   stefnda   var   lokað,   rúmlega   sjö klukkustundum eftir að hún var opnuð, höfðu 99 styrktarframlög borist í gegnum gáttina, samtals að fjárhæð 3.830 evrur, sem svarar til þess að meðalfjárhæð hvers framlags   hafi   verið   tæplega   39   evrur.   Jafnframt   liggur   fyrir   að   það   bárust reglubundið styrktarframlög í gegnum greiðslugátt sem stefndi Datacell opnaði í sama tilgangi hjá Kortaþjónustunni hf. Sú greiðslugátt var opin frá 26. nóvember til 7. desember 2010 og bárust að meðaltali 35.400 evrur á sólarhring í gegnum hana. Að mati dómsins er engum vafa undirorpið að framlög hefðu haldið áfram að berast í gegnum greiðslugátt stefnda hefði henni ekki verið lokað og jafnframt að með því urðu stefnendur af tekjum. Orsakatengslin eru því skýr og sönnuð að mati dómsins, enda hefur stefndi ekki borið því við að nein önnur atvik á þeim tíma þegar greiðslugáttinni var lokað hefðu getað haft sömu eða lík áhrif. Þá er heldur ekki vafa undirorpið að tjónið var sennileg afleiðing háttsemi stefnda, enda liggur fyrir að markmið hennar var að koma í veg fyrir tekjuöflun stefnanda Sunshine Press Productions sem ætlað var að styrkja starfsemi Wikileaks.

Í þessu sambandi telur dómurinn þýðingarlaust, svo sem stefndi byggir á, að ársreikningar stefnenda beri ekki með sér að þeim hafi borist þær tekjur sem bárust í gegnum greiðslugáttina þann tíma sem hún var opin. Fyrir liggur og er óumdeilt að tekjur bárust stefnanda Datacell ehf. í gegnum greiðslugátt stefnda og jafnframt liggur fyrir samningur milli stefnenda um að Sunshine Press Productions ehf. bæri 95% af þeirri fjárhæð. Hvernig í reynd stefnendur hafi ráðstafað þessum fjármunum eða   hvort   gerð   hafi   verið   fullnægjandi   grein   fyrir   þeim   í   bókhaldi   og ársreikningagerð stefnenda hefur ekki þýðingu við sönnun á mati á afleiðingum þess að stefndi greip til hinna ólögmætu aðgerða gegn þeim.

Stefndi byggir einnig á því að stefnendur hafi þrátt fyrir framangreint ekki orðið fyrir neinu tjóni þar sem fjölmargar aðrar leiðir hafi staðið opnar til að fjármagna starfsemi Wikileaks. Orsakatengsl séu af þessum sökum ekki á milli háttsemi stefnda og ætlaðs tjóns stefnenda. Jafnframt byggir stefndi á því að með því að nota aðrar greiðsluleiðir hafi stefnendum verið unnt að takmarka eða koma í veg fyrir tjón sitt og af þeim sökum beri að sýkna stefnda af skaðabótakröfu stefnenda. Þessum málsástæðum stefnda er hafnað og eru röksemdir fyrir þeirri niðurstöðu nánar raktar í umfjöllun dómsins um fjárhæð bótakröfu stefnenda.

Jafnframt er hafnað þeirri málsástæðu stefnda að hvað sem öðru líði geti tjón stefnenda aldrei numið hærri fjárhæð en sem nemi töpuðum tekjum í tvo mánuði. Byggir hann í þessu sambandi á því að honum hafi með lögmætum hætti verið heimilt að segja upp samningi við stefnanda Datacell ehf. með tveggja mánaða   fyrirvara   samkvæmt   almennum   skilmálum   að   baki   viðskiptum   þeirra. Þessari   málsástæðu   hreyfði   stefndi   fyrst   við   munnlegan   flutning   málsins. Samkvæmt 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 skulu málsástæður koma fram svo fljótt sem tilefni er til. Er þessi málsástæða því of seint fram komin og gegn mótmælum stefnenda kemur hún ekki til frekari skoðunar.

iv.

Aðalkrafa   stefnenda   um   greiðslu   bóta,   samtals   að   fjárhæð   liðlega   átta milljarðar króna, er byggð á útreikningum í skýrslu Veritas ráðgjafar slf. á ætluðu tjóni stefnenda vegna lokunar greiðslugáttarinnar hjá stefnda á tímabilinu 8. júlí 2011 til 9. maí 2013 þegar hún var opnuð á ný að gengnum dómi Hæstaréttar í máli nr. 612/2012. Skýrslunnar var einhliða aflað af hálfu stefnenda, án þess að stefnda gæfist kostur á að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum á framfæri við gerð hennar. Verður hún þar af leiðandi ekki talin hafa þýðingu við úrlausn málsins og verður stefndi þegar af þeirri ástæðu sýknaður af aðalkröfu stefnenda. Með sömu rökum er þrautavarakröfu stefnenda hafnað.

Varakrafa stefnenda byggist hins vegar á matsgerð dómkvaddra matsmanna, sem aflað var samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 í sérstöku matsmáli nr. M- 123/2014, á milli sömu aðila í aðdraganda málshöfðunar í máli þessu. Stefndi byggir hins vegar á því að sú matsgerð hafi ekkert sönnunargildi og beri því að líta fram hjá henni við úrlausn málsins. Ástæður þess eru tvíþættar að mati stefnda, annars vegar að við matsferlið hafi verið brotið gegn jafnræði aðila og hins vegar að forsendur matsgerðarinnar séu haldnar verulegum annmörkum.

Hvað fyrra atriðið varðar, að matmenn hafi ekki gætt jafnræðis og fylgt fyrirmælum IX. kafla laga nr. 91/1991 við framkvæmd matsstarfa, telur dómurinn ljóst að nokkrir hnökrar hafi verið þar á. Í skýrslu fyrir dómi bar matsmaðurinn Russel Lamb að hann hefði hvorki fengið matsbeiðni í hendur né þau gögn sem sögð eru fylgja með matsbeiðninni en með matsbeiðninni voru níu fylgiskjöl. Er þetta ekki í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991. Matsbeiðnin og fylgigögn eru á íslensku og matsmaðurinn enskumælandi. Að réttu lagi hefði matsbeiðandi   átt   að   láta   þýða   þessi   gögn   og   koma   þeim   í   þeim   búningi   til matsmanns. Matsmaðurinn bar á hinn bóginn að hinn matsmaðurinn, Jón Scheving Thorsteinsson, hefði þýtt þær upplýsingar sem máli skiptu og þetta hefði því ekki verið til trafala við matsstörfin.

Þá   vísar   stefndi   til   þess   að   matsmenn   hafi   einhliða   aflað   gagna   frá stefnendum og stefnda hafi ekki gefist kostur á að tjá sig um þau gögn. Fyrir liggur að matsgerðin er fyrst og fremst byggð á upplýsingum um raunverulegar færslur til stefnanda Datacell ehf., annars vegar í gegnum greiðslugátt Kortaþjónustunnar ehf. og hins vegar í gegnum greiðslugátt stefnda. Í matsgerðinni kemur fram að þessi gögn hafi borist frá lögmanni matsbeiðanda í formi rafræns gagnagrunns auk þess sem Sigurjón Árnason, starfsmaður Veritas ráðgjafar, hafi lagt þeim til gögn. Þá kemur   jafnframt   fram   í   fyrstu   neðanmálsgrein   matsgerðarinnar   að   það   sem matsmenn   telji   vera   staðreyndir   málsins   sé   byggt   á   viðræðum   við   lögmann matsbeiðenda, en af samhengi málsins virðist þar fyrst og fremst átt við efni samningsins á milli stefnenda.

Ekkert af framangreindum gögnum eru fylgiskjöl með matsgerðinni og matsmenn   staðfestu   í   skýrslu   fyrir   dómi   að   hafa   átt   einhliða   samtöl   við forsvarsmann annars matsbeiðanda, lögmann þeirra og fleiri aðila á hans vegum. Framangreint er ekki í samræmi við þá grunnreglu sem vinna matsmanna byggist á, að gæta skuli jafnræðis á milli matsbeiðanda og matsþola. Að öðru jöfnu er slíks jafnræðis   gætt   með   því   að   boða   aðila   til   matsfundar   þar   sem   viðræður   og gagnaöflun fer fram en eftir atvikum getur slíkt farið fram eftir öðrum leiðum, að því gættu að allir aðilar séu upplýstir um það sem fram fer. Sé þörf skýringa á matsatriðum er matsmönnum einnig tæk sú leið að óska eftir skýrslutökum fyrir dómi, sbr. 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991.

Á hinn bóginn er þess að gæta að matsmenn héldu einn matsfund. Rituð var fundargerð og hún send bæði matsbeiðanda og matsþola en hún fylgdi ekki með matsgerðinni. Matsmenn greindu frá því fyrir dómi að á fundinum hefðu þau gögn sem þeir unnu með verið kynnt aðilum máls. Stefndi mótmælir þeirri staðhæfingu og kveður umrædda fundargerð ekki varpa neinu ljósi á það hvaða gögnum hann fékk aðgang að á umræddum matsfundi. Fundargerð þessi hefur ekki verið lögð fram fyrir dómi.

Hvað sem líður óvissu um það hvaða gögn það voru sem matmenn kynntu fyrir aðilum máls á umræddum matsfundi liggur fyrir að niðurstaða umdeildrar matsgerðar er fyrst og fremst byggð á greiningu þeirra gagna sem að framan er getið; þ.e. nákvæmra gagna um fjárhæð og fjölda þeirra framlaga sem bárust stefnanda Datacell ehf. í gegnum greiðslugátt Kortaþjónustunnar hf. og greiðslugátt stefnda. Þessi gögn hefur stefndi áreiðanlega undir höndum. Annars vegar stafa þau frá honum sjálfum og hins vegar voru þau lögð til grundvallar vinnu yfirmatsgerðar sem hann sjálfur aflaði og ætla verður að hann hafi fengið fullan aðgang að. Verður því ekki fallist á það með stefnda að matsgerðin sé af þessum sökum markleysa, þótt dómurinn fallist á það með stefnda að nokkrir annmarkar séu að þessu leyti á vinnu matsmanna sem rýri sönnunargildi hennar.

Niðurstaða matsgerðarinnar um umfang tjóns stefnenda byggir á tölfræðilegri greiningu þeirra gagna sem matsmenn öfluðu. Svo sem greint hefur verið frá áður byggir niðurstaða á gögnum um greiðslukortaviðskipti á tveimur stuttum tímabilum. Annars vegar tímabili þar sem greiðslugátt hjá Kortaþjónustunni hf. var opin og hins vegar þar sem greiðslugátt hjá Valitor hf. var opin.   Það   kemur   óhjákvæmilega   niður   á   trúverðugleika   hinnar   tölfræðilegu greiningar hve stutt það viðmiðunartímabil er sem notað er til að spá fyrir um ætlað tjón á umtalsvert lengri tíma. Í matsgerðinni eru gögn úr fyrrnefndu greiðslugáttinni notuð til að leiða út dreifingu fyrir færslur almennt til Datacell ehf. en gögn úr síðarnefndu   greiðslugáttinni   voru   notuð   til   að   meta   tölfræðilega   eiginleika dreifingarinnar, eða miðgildi og staðalfrávik. Gögn að baki greiðslugáttinni hjá Kortaþjónustunni hf. spönnuðu dagana 26. nóvember til 7. desember 2010. En þar af voru gögn vegna daganna 29. og 30. nóvember talin ófullnægjandi og voru þeir dagar ekki teknir með í útreikningum matsmanna. Í raun var því verið að nota gögn sem aflað var á 10 daga tímabili til að spá fyrir um 671 dags tímabil. Eins ber til þess að líta að matsmennirnir tóku út öfgakennd gildi úr umræddum gögnum, án rökstuðnings og án þess að velta upp mögulegum áhrifum á svo stutt gagnasafn. Að lokum ber að nefna að matsmenn notuðust ekki við nein tölfræðipróf til þess að renna stoðum undir þá kenningu að ofangreind gögn fylgdu log-normaldreifingu en grundvallarforsenda   fyrir   reiknilíkan   matsmanna   er   sú   að   gögnin   séu   lognormaldreifð. Því hefur ekki verið sýnt fram á að sú forsenda fái staðist.

Þá notuðu matsmenn gögn úr greiðslugáttinni hjá Valitor hf. sem spönnuðu 6 klukkustunda tímabil til að reikna út miðgildi og staðalfrávik fyrir áætlaða dreifingu, eða frá kl. 20.00 til 02.00 dagana 7. til 8. júlí 2011. Tímabilið velja matsmenn sem tímabilið frá því sem almenningur gerði sér grein fyrir tilvist greiðslugáttarinnar til þess tíma sem opinbert væri orðið að gáttin væri lokuð. Tölfræðilegu eiginleikar dreifingarinnar eru þar fengnir út frá tímabili sem spannar fjórðung   úr   degi   og   geta   því   ekki   talist   fengnir   með   nægjanlegri   nákvæmni. Matsmenn segjast gera sér grein fyrir annmörkum þess að nota svo takmarkaðan tímaramma til að spá fyrir um mun lengra tímabil, en gera ekki frekari grein fyrir mögulegum áhrifum þess á áreiðanleika niðurstöðunnar.

Með vísan til þess sem að framan er rakið, um veikleika þeirra forsendna sem tölfræðilegir útreikningar matsmanna byggja á, er að mati dómsins ekki unnt að leggja niðurstöðu matsgerðarinnar til grundvallar sem sönnunargagn um umfang tjóns stefnanda.

v.

Þrautaþrautavarakrafa stefnenda lýtur að því að dómurinn ákveði stefnendum bætur að álitum. Að framan hefur verið greint frá þeirri niðurstöðu dómsins að stefndi hafi gripið til ólögmætra saknæmra aðgerða sem sannað sé að hafi valdið stefnendum tjóni. Tjón stefnenda standi í beinu orsakasambandi við háttsemi stefnda og hafi verið sennileg afleiðing hennar. Með aðgerðum sínum kom stefndi í veg fyrir að stefnendum reyndist unnt að afla fjár í gegnum greiðslugátt stefnda sem átti að renna til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. og ætlað var til   styrktar   starfsemi   Wikileaks   og   greiðslu   þóknunar   til   meðstefnanda.   Bæði skýrslu Veritas ráðgjafar slf. og matsgerð dómkvaddra matsmanna var ætlað að sanna umfang tjóns stefnenda. Að framan hefur verið rökstutt af hverju dómurinn telur ekki unnt að leggja niðurstöður þeirra rannsókna til grundvallar ákvörðun um umfang tjónsins.

Engu að síður er að mati dómsins hafið yfir vafa að stefnendur urðu fyrir tjóni og að umfang þess er gríðarlega mikið. Á þeim tíma sem stefndi lokaði greiðslugáttinni var starfsemi Wikileaks í fullum gangi og vakti gríðarlega athygli. Svo sem alkunna er höfðu fyrir tilstilli samtakanna verið birtar umfangsmiklar upplýsingar sem vöktu heimsathygli og vörðuðu almenning miklu. Nægir þar að nefna upplýsingar tengdar Íraksstríðinu, sem birtust í október 2010, og fyrr á því ári upplýsingar um stríðið í Afganistan. Þá liggur fyrir, og er óumdeilt, að alþjóðlegu kortasamsteypurnar   höfðu   hætt   eða   neitað   viðskiptum   við   félög   sem   tengdust Wikileaks   og   með   þeim   hætti   leitast   við   að   takmarka   möguleika   þeirra   til fjáröflunar með styrktarframlögum frá almenningi. Er óhætt að slá því föstu, með hliðsjón   af   fyrirliggjandi   gögnum,   að   greiðslukortaþjónusta   stefnda   hafi   verið síðasta   opna   leiðin   til   að   afla   fjárframlaga   til   Wikileaks   með   almennum greiðslukortum.

Stefndi   byggir   sýknukröfu   sína   m.a.   á   því   að   þrátt   fyrir   lokun   á greiðsluþjónustu stefnda hafi stefnendur ekki orðið fyrir tjóni þar sem þeim hafi verið unnt að afla fjár eftir öðrum greiðsluleiðum. Vísa þeir í því sambandi til þess að styrktaraðilar hefðu getað greitt með rafeyri, þ.e. bitcoin eða litecoin, í gegnum greiðslugáttina Carte Bleue sem hefði verið opnuð um mitt ár 2012, eða í gegnum Google Checkout, með tékkum eða millifærslum á reikninga eða PayPal. Vísar stefndi   m.a.   til   þess   að   bent   hafi   verið   á   þessar   greiðsluleiðir   á   heimasíðu Wikileaks.

Jafnvel þótt fallast megi á það með stefnda að líklega hafi verið unnt að afla einhverra fjármuna til styrktar starfsemi Wikileaks eftir þessum greiðsluleiðum er því hafnað með eftirfarandi röksemdum að það atriði leiði til þess að bótaréttur stefnenda í máli þessu falli niður eða að bætur verði lækkaðar.

Í fyrsta lagi er málsástæða þessi haldlaus gagnvart stefnanda Datacell ehf. þar sem tjón þess stefnanda fólst í því að missa af tekjum vegna þjónustu við meðstefnanda á grundvelli samnings hans við stefnda.

Í öðru lagi verður framangreindum greiðsluleiðum ekki jafnað til notkunar greiðslukorta.  Alkunna   er,   svo   vart   þarf   að   sanna,   að   greiðslukort   eru   afar útbreiddur og aðgengilegur greiðslumáti og þeim greiðsluleiðum sem stefndi nefnir verður ekki jafnað til notkunar greiðslukorta. Svo sem áður greinir voru, þegar stefndi rifti samningi við stefnanda Datacell, önnur greiðslukortafyrirtæki þegar búin að loka fyrir styrktargreiðslur til Wikileaks. Var því ekki öðrum fyrirtækjum til að dreifa sem stefnandi Sunshine Press Productions var unnt að beina viðskiptum sínum til með hliðsjón af tilgangi félagsins.

Í þriðja lagi verður, hvað sönnunarbyrði um þetta atriði varðar, að gæta að því að stefndi aflaði yfirmatsgerðar þar sem óskað var eftir að matsmenn tækju tillit til þessara atriða við mat á ætluðu tjóni stefnenda. Í yfirmatsbeiðninni er gagnrýnt að matsmenn hafi ekki skoðað hvaða leiðir stefnendur hafi haft til fjáröflunar fyrir Wikileaks eftir að stefndi lokaði greiðslugátt sinn. Í skýrslu Sigurðar Ingólfssonar og   Gylfa   Zoëga   fyrir   dómi   báru   þessir   yfirmatsmenn   að   þeir   hefðu   skoðað sérstaklega   hvaða   leiðir   stefnendum   hefðu   staðið   til   boða   til   fjáröflunar   fyrir Wikileaks eftir að greiðslugátt stefnda var lokað, hvort unnt væri að líta á ólíkar leiðir sem staðgönguvöru hverja fyrir aðra og hvaða áhrif fjáröflun í gegnum þessar leiðir hefði haft á ætlað tjón stefnenda. Þá kom jafnframt fram í skýrslu Gylfa að yfirmatsmenn hefðu aflað upplýsinga um það hve mikið fé safnaðist í reynd í gegnum þessar greiðsluleiðir. Stefndi hefur kosið að leggja yfirmatsgerðina ekki fram í málinu. Jafnframt hefur hann, með því að afla yfirmatsgerðar, girt fyrir möguleika stefnenda til að afla matsgerðar um sama atriði. Verður hann af þeirri ástæðu að bera sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu að þessar greiðsluleiðir hafi verið raunhæfar tekjuöflunarleiðir sem líklegar hafi verið og í reynd skilað tekjum með sama hætti og greiðslukortaviðskiptin sem stefndi stöðvaði. Stefndi hefur ekki leitt líkur að því að sú hafi verið reyndin. Er því ósönnuð sú staðhæfing stefnda   að   aðrar   greiðsluleiðir   hafi   verið   raunhæfar   leiðir   til   fjáröflunar   sem stefnanda Sunshine Press Productions hafi verið unnt að nota eða hann í reynd notað til að koma í veg fyrir tjón eða takmarka tjón sitt.

Þá byggir stefndi á því að við mat á ætluðu tjóni stefnenda verði að taka mið af því að þegar greiðslugátt stefnda var opnuð á ný 9. maí 2013 hafi borist óvenjulegur fjöldi bakfærslna. Í yfirmatsbeiðninni er vísað til skoðunar Analytica á þessu atriði, en skýrsla þess fyrirtækis frá 30. maí 2016 liggur fyrir í málinu. Niðurstaða Analytica var sú að á því tímabili sem greiðslugáttin hafi verið opin hafi einungis 14% þeirra fjárhæða sem bárust ekki verið synjað eða þær bakfærðar og í greinargerð stefnda segir að það hafi verið um þriðjungur færslna á tímabilinu sem þannig fór um.

Áður hefur verið rakið að dómurinn telur þetta atriði ekki skipta máli hvað varðar mat á því hvort orsakatengsl séu á milli háttsemi stefnda og ætlaðs tjóns stefnenda.   Hvað   varðar   mat   á   fjárhæð   tjónsins   telur   dómurinn   jafnframt   að bakfærslur á þessu viðskiptatímabili veiti litla vísbendingu um það hvaða tekjum stefnendur hafi orðið af á því tímabili sem greiðslugátt stefnda var lokað. Í því efni skiptir mestu máli að aðgerðir stefnda voru, í ljósi þess hve takmarkaða möguleika stefnendur höfðu til að afla fjár til þeirrar starfsemi sem þeir hugðust reka, til þess fallnar að hafa mikil áhrif á möguleika Wikileaks til að halda uppi reglulegri starfsemi og með því móti byggja upp og viðhalda stuðningi við starfsemina. Þegar greiðslugátt stefnda var opnuð á ný eftir liðlega tveggja ára lokun var umhverfi Wikileaks gjörbreytt. Þótt útilokað sé að meta hver viðgangur starfseminnar hefði orðið ef ekki hefði komið til lokunar stefnda er hafið yfir vafa að þessi háttsemi stefnda raskaði í verulegum mæli rekstrarumhverfi Wikileaks og um leið stefnenda. Af þeim sökum geta atvik sem gerðust eftir að sá skaði var skeður ekki með réttu verið mælikvarði á umfang tjóns stefnenda. Loks er til þess að líta að yfirmatsmenn báru báðir í skýrslu fyrir dómi að þetta atriði hefði verið tekið til rækilegrar skoðunar af þeirra hálfu. Með sömu röksemdum og raktar hafa verið að framan leiðir sú ákvörðun stefnda að leggja yfirmatsgerð ekki fram í dómi til þess að leggja verður sönnunarbyrði á hann varðandi þá niðurstöðu sem ætla má að sé að finna í yfirmatsgerðinni.

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið er það niðurstaða meirihluta dómsins að fallast eigi á kröfu stefnenda um greiðslu skaðabóta og að skilyrði til að meta   fjárhæð   þeirra   að   álitum   sé   fyrir   hendi.   Kjartan   Bjarni   Björgvinsson héraðsdómari stendur ekki að þeirri niðurstöðu og er sérálit hans rakið í lið vi. hér að neðan.

Þegar bætur eru metnar að álitum, svo sem dómurinn telur að gera beri í þessu máli, verður að gæta hófs, enda á ekki að felast í því ávinningur fyrir tjónþola að ekki reynist unnt að sanna umfang tjónsins. Í því efni ber þess að geta að jafnvel þótt margumrædd yfirmatsgerð hefði verið lögð fram er eðli tjóns stefnenda slíkt að það er í reynd erfiðleikum bundið, eða útilokað, að meta umfang þess með vissu. Einn   óvissuþátturinn   í   því   efni   er   spurningin   um   það   hver   viðgangur   þeirrar fjölmiðlunar sem rekin er undir nafni Wikileaks hefði í raun orðið þann tíma sem lokun stefnda varði, ef ekki hefði komið til hennar.

Við mat á fjárhæð tjóns stefnenda lítur dómurinn til þess hve lengi lokun stefnda varði, 671 dag, og til þess hve mikill fjöldi greiðslna barst í gegnum greiðslugátt stefnda þann stutta tíma sem hún var opin og hve háar fjárhæðirnar voru að meðaltali. Gáttin sem um ræðir var opin í liðlega 7 klukkustundir og á þeim tíma bárust 99 styrktarframlög með greiðslukortum að heildarfjárhæð 3.830 evrur, sem svarar til u.þ.b. 12.560 evra á sólarhring. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna kemur fram að framlög í sólarhring hefðu numið liðlega 20 þúsund evrum ef miðað er við tímabilið frá því tveimur klukkustundum eftir að gáttin var opnuð og þar til opinbert var orðið að búið væri að loka gáttinni. Einnig lítur dómurinn til þeirra framlaga sem bárust í gegnum greiðslugátt Kortaþjónustunnar hf. á því tímabili sem sú greiðsluleið var opin í nóvember og desember 2010, en í matsgerð kemur fram að meðaltal fjárframlaga hafi numið 35.400 evrum á sólarhring. Dómurinn fellst hins vegar á þá málsástæðu stefnda að tölfræðilegir útreikningar, þar sem byggt   er   á   svokallaðri   log-normaldreifingu   gagna,   svo   sem   matsmenn   gera   í útreikningum sínum, geti ekki verið sönnun fyrir umfangi tjónsins. Vísast til þess sem að framan er rakið í niðurstöðu dómsins um þetta atriði í umfjöllun um sönnunargildi matsgerðarinnar. Auk þess liggur fyrir að matsmenn gerðu ekki fullnægjandi prófanir á því hvort það gagnasafn sem þeir unnu með hefði í raun sýnt fram á að dreifing framlaga hefði fylgt log-normaldreifingu.

Jafnvel þótt framangreind gögn um raunverulega tekjuöflun stefnenda varði stutt tímabil veita þau að mati dómsins óyggjandi vísbendingu um að framlög hefðu haldið áfram að berast eftir sömu greiðsluleið ef gáttinni hefði ekki verið lokað. Stefndi hefur ekki lagt fram nein gögn sem benda til þess að eitthvað annað hefði getað leitt til sömu niðurstöðu. Þá hefur hann, svo sem ítrekað hefur verið rakið, ekki lagt fram matsgerð yfirmatsmanna, sem mátu sömu atriði og metin voru í fyrirliggjandi   matsgerð   og   gættu   að   öllum   þeim   atriðum   sem   stefndi   gerði athugasemdir við í fyrirliggjandi matsgerð. Þá er því ekki borið við af hálfu stefnda að yfirmatsferlið sé haldin neinum þeim annmörkum í störfum matsmanna sem dómurinn telur að finna megi að. Verður stefndi af þeim sökum að bera hallann af skorti á sönnun um þau atriði sem ætla má að hefði verið unnt að sanna með framlagningu yfirmatsgerðar. Þar á meðal er sú staðhæfing stefnda að stefnendur hafi ekki orðið fyrir neinu tjóni eða að tjón þeirra sé óverulegt af þeim ástæðum sem að framan eru raktar.

Með hliðsjón af öllu framanröktu er það niðurstaða dómsins að skaðabætur að álitum séu hæfilega metnar til stefnanda Datacell ehf. 60.000.000 krónur og bætur til stefnanda Sunshine Press Productions ehf. 1.140.000.000 krónur. Fyrir liggur samningur aðila um að stefnanda Datacell ehf. hafi borið 5% af þeim fjármunum sem bærust í gegnum greiðslugátt stefnda. Báru forsvarsmenn beggja stefnenda fyrir dómi að það samningsákvæði bæri að skýra á þann veg að átt væri við hlutfall af þeim framlögum sem bærust að frádreginni umsaminni þóknun til stefnda. Er staðhæfing stefnda um að í reynd hafi verið samið um aðra og lægri þóknun ósönnuð.

Ákvörðun um matsfjárhæð er miðuð við verðlag dagsins í dag og tekur jafnframt mið af því hve langt er um liðið frá tjónsatburði. Frekari krafa stefnenda um vexti og dráttarvexti frá fyrri tíma en dómsuppsögu kemur því ekki til álita.

vi.

Svo   sem   að   framan   er   rakið   stendur   Kjartan   Bjarni   Björgvinsson héraðsdómari   ekki   að   niðurstöðu   dómsins   í   lið   v.   og   er   rökstuðningur   hans eftirfarandi: Samkvæmt málatilbúnaði stefnanda eiga bótakröfur þeirra í þessu máli rætur að rekja til þess að stefndi Valitor rifti með tölvubréfi, dags. 8. júlí 2011, samstarfssamningi sínum við stefnanda Datacell ehf. frá 15. júní sama árs um greiðslugátt. Til stuðnings málsstað sínum hafa stefnendur að meginstefnu vísað til niðurstöðu dóms Hæstaréttar frá 24. apríl 2013, í máli nr. 612/2011, um að stefnda hafi   brostið   heimild   til   að   rifta   fyrrgreindum   samstarfssamningi   sínum   við stefnanda Datacell. Þótt kröfur og málsástæður stefnenda verði raktar til sama atviks byggjast kröfur þeirra á ólíkum grundvelli. Þannig hefur stefnandi Datacell vísað til reglna um   skaðabótaskyldu   innan   samninga   til   stuðnings   kröfum   sínum,   en   af málatilbúnaði hans má ráða að hann telji sig eiga rétt til bóta sem svari til þess að stefndi hefði efnt samninginn fyrir sitt leyti. Stefnandi Sunshine Press Productions hefur aftur á móti lýst málsgrundvelli sínum með þeim hætti að hann byggist á reglum um skaðabætur utan samninga.

Þegar horft er til niðurstöðu dóms Hæstaréttar frá 24. apríl 2013 í máli nr. 612/2011 verður að telja ótvírætt að stefndi Valitor hafi brotið gegn samningsbundnum skyldum sínum gagnvart stefnanda Datacell ehf. með heimildarlausri riftun sinni á samstarfssamningi aðila frá 15. júní 2011 og lokun á greiðslugátt.

Eins og málatilbúnaður stefnanda Datacell ehf. er úr garði gerður er hins vegar ljóst að bótaréttur hans í málinu hvílir á þeirri forsendu að fallist verði á að meðstefnandinn Sunshine Press Productions ehf. hafi jafnframt orðið fyrir tjóni af völdum háttsemi stefnda Valitors og eigi af þeim sökum bótarétt á hendur stefnda. Þessi   forsenda   lýsir   sér   í   því   að   bótakrafa   Datacell   ehf.   byggist   á   innbyrðis samningi   félagsins   við   meðstefnanda   Sunshine   Press   Productions   ehf.   frá   10. október 2010, og því ákvæði samningsins að Datacell ehf. eigi rétt á hlutfalli af greiðslum Sunshine Press Productions ehf. Bótakrafa stefnanda Sunshine Press Productions ehf. byggist hins vegar sem fyrr á því að stefndi hafi með ólögmætri riftun sinni á samstarfssamningi sínum við Datacell ehf. bakað sér skaðabótaábyrgð vegna þeirra fjárframlaga sem stefnandi varð af fyrir milligöngu Datacell ehf. og ætluð voru Wikileaks. Í stefnu málsins er raunar einungis vísað almennt til reglna um skaðabætur utan samninga í tengslum við málsástæður Sunshine Press Productions ehf. að þessu leyti. Ekki er í stefnu lýst nánar ástæðum þess hvers vegna stefnandi Sunshine Press Productions ehf. telur skilyrði skaðabótaskyldu samkvæmt sömu reglum vera uppfyllt, og þá einkum að hvaða leyti háttsemi stefnda hafi verið saknæm og ólögmæt.

Í ljósi tilvísunar Sunshine Press Productions ehf. til fyrrgreinds samnings meðstefnandans Datacell ehf. og Valitors, sem og dóms Hæstaréttar, þar sem því var slegið föstu að riftun samningsins hafi ekki verið heimil, verður hins vegar ekki dregin önnur ályktun af málatilbúnaði Sunshine Press Productions ehf. en að sú saknæma og ólögmæta háttsemi sem krafa félagsins byggir á hafi verið fólgin í því sem stefnandi telur hafa verið ólögmæta riftun samstarfssamningsins.

Hvað þetta atriði varðar þá er ekki í samstarfssamningnum frá 15. júní 2011 fjallað um skyldur stefnda Valitor gagnvart þriðja aðila á borð við Sunshine Press Productions ehf. sem ekki var aðili að samningnum.

Þrátt fyrir að ekki sé unnt að leggja þann skilning í samstarfssamning Datacell ehf. og Valitor að hann leggi stefnda á herðar neinar samningsbundnar skyldur gagnvart stefnanda Sunshine Press Productions ehf. þá kann efni hans engu að síður að hafa þýðingu fyrir það hvernig leyst er úr málsástæðu hans um skaðabótaskyldu utan samninga. Það hvort stefnandi Sunshine Press Productions ehf. geti átt bótarétt á grundvelli reglna almenna skaðabótaréttarins vegna brots stefnda á umræddum samstarfssamningi ræðst hins vegar af því hversu náin tengsl eru á milli brots stefnda á samningnum og hagsmuna Sunshine Press Productions ehf. af efndum hans, sem og hversu hátt saknæmisstig stefnda var í því sambandi.

Þegar litið er til gagna málsins og fyrrgreinds dóms Hæstaréttar frá árinu 2013 verður að telja að það liggi nægilega ljóst fyrir að riftun stefnda Valitors á umræddum samstarfssamningi sínum við stefnanda Datacell ehf. hafi verið gerð í þeim tilgangi að girða fyrir fjárframlög til Sunshine Press Productions ehf. og þar með einnig Wikileaks. Þannig var í tölvupósti stefnda, dags. 8. júlí 2011, þar sem stefndi   greindi   stefnanda   Datacell   ehf.   að   hann   hefði   ákveðið   að   segja samstarfssamningi aðila upp, tilgreind sú ástæða að uppsögnin væri ,,vegna brota á almennum   viðskiptaskilmálum   söluaðila   og   þeirrar   staðreyndar   að   alþjóðlegu kortasamsteypurnar heimil[uðu] ekki þjónustu sem Datacell sinn[ti] fyrir hönd WikiLeaks og ekki var tilgreind í umsókn.“

Eins og fram kemur í dómi Hæstaréttar frá 24. apríl 2013 í máli 612/2011, lýsti   forstjóri   stefnda   atvikum   aðdraganda   uppsagnarinnar   í   skýrslutöku   við aðalmeðferð málsins á þann veg að honum hafi verið tjáð „nokkrum klukkutímum eða einhverjum klukkutímum eftir ... að viðskiptin hafi komist á“ að Datacell ehf. væri farið „að taka við færslum frá WikiLeaks í rauninni“. Einnig hafi hann fengið símtal frá starfsmanni VISA Europe, sem hafi upplýst „að þessar færslur frá WikiLeaks væru farnar að streyma í gegnum okkar kerfi“. Þá hafi starfsmaðurinn bent á að danska fyrirtækið Teller A/S, sem veitir þjónustu með greiðslur af debetkortum og kreditkortum, hafi nokkru áður sagt upp viðskiptum við Datacell af samsvarandi ástæðu og spyrði hvað stefndi hygðist gera.

Í dómi Hæstaréttar er því enn fremur slegið föstu að efni sem stefndi fékk í hendur   í   framhaldi   af   umsókn   stefnanda   Datacell   ehf.   um   greiðslugátt   hafi greinilega   borið   með   sér   til   hvers   stefnandi   Datacell   ehf.   ætlaði   að   nota greiðslugáttina og því yrði ekki séð séð að hann hafi haft ástæðu til að reikna með öðru en að efni þetta yrði tekið til skoðunar áður en samstarfssamningurinn kæmi til framkvæmda. Þá sagði með skýrum hætti í dómi Hæstaréttar að með því að stefndi opnaði fyrir aðgang að greiðslugáttinni hafi stefnandi Datacell ehf. mátt leggja til grundvallar að stefndi liti svo á að viðtaka framlaga til Wikileaks félli innan marka þeirrar lýsingar á starfsemi stefnanda, sem fram kom í umsókn hans um   greiðslugátt   og   samstarfssamningi   þeirra,   og   væri   samrýmanleg   ákvæðum almennra viðskiptaskilmála áfrýjanda.

Af þessum atvikum verður ráðið að stefnandi Sunshine Press Productions ehf. hafi í senn haft svo beina hagsmuni af réttum efndum samnings meðstefnanda Datacell ehf. og stefnda frá 15. júní 2011 og að ásetningur stefnda til að stöðva greiðslur til félagsins og þar með valda því tjóni hafi verið það ríkur að fallast verði á að Sunshine Press Productions ehf. geti átt rétt til bóta á grundvelli almennra reglna skaðabótaréttarins vegna samningsbrots stefnda.

Að þessu sögðu er ég sammála niðurstöðu meirihluta dómsins um að riftun samningsins   og   lokun   greiðslugáttarinnar   hafi   leitt   til   fjárhagslegs   tjóns   fyrir stefnendur sem stefnendur eigi rétt á að fá bætt, á grundvelli reglna um skaðabætur innan og utan samninga. Ég er enn fremur sammála niðurstöðu meirihlutans um að ekki verði byggt á skýrslum sem stefnendur hafa aflað einhliða við mat á umfangi tjónsins og að matsgerð sem stefnendur öfluðu hafi ekki sönnunargildi vegna þeirra annmarka sem voru á framkvæmd matsins.

Ég er hins vegar ósammála þeirri niðurstöðu meirihlutans að skilyrði séu fyrir því að ákvarða stefnendum skaðabætur að álitum. Tel ég að í því sambandi verði að horfa til þeirrar meginreglu að það er í verkahring tjónþola að sanna fjártjón   sitt   og   að   almennt   verður   ekki   vikið   frá   þeirri   reglu   nema   slík sönnunarfærsla sé bundin sérstökum örðugleikum fyrir tjónþola. Þrátt fyrir að stefndi hafi vissulega girt fyrir möguleika stefnanda á því að afla yfirmats með því að beiðast sjálfur slíks mats án þess að leggja yfirmatsgerðina fram í dómi, verður ekki hjá því litið að stefnendur höfðu engu að síður úrræði til að bregðast við þeim annmörkum sem voru á sönnunargildi þeirrar matsgerðar sem þeir sjálfir öfluðu. Það gátu þeir gert með því að afla nýrrar matsgerðar um þau atriði sem þegar hafði verið lagt mat á samkvæmt 64. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Ekki verður séð að í ákvæðum laga nr. 91/1991, sú lagðar sérstakar hömlur á því að aflað sér nýrrar matsgerðar um atriði sem áður hafa verið metin að þessu leyti, svo framarlega sem öflun hennar verður ekki talin bersýnilega tilgangslaus.

Með vísan til þess sem að framan er rakið tel ég stefnendur ekki hafa fært nægilegar   sönnur   að   fjártjóni   sínu   og   að   því   beri   að   sýkna   stefnda   af þrautaþrautavarakröfu þeirra.

vii.

Með vísan til 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála, verður stefnda gert að greiða stefnendum málskostnað. Við ákvörðun þess hvað þykir hæfilega ákveðinn málskostnaður í máli þessu tekur dómurinn mið af því að mál þetta hófst með kröfugerð stefnanda sumarið 2013. Þá lítur dómurinn einnig til þess að   stefnandi   höfðaði   mál   þetta   í   janúar   2015   og   lagði   síðan   fram   matsgerð dómkvaddra matsmanna til stuðnings kröfum sínum 17. mars 2016 í enskri þýðingu og 7. apríl sama ár í íslenskri þýðingu. Greinargerð stefnda var svo lögð fram í málinu 31. maí 2016, en frá þeim tíma hefur málið tafist, að miklu leyti vegna framferðis   stefnda   í   málinu.   Þannig   hefur   málflutningur   um   kröfur   hans   um frávísun málsins farið tvívegis fram og verið hafnað af dóminum. Þá lagði stefndi út   í   öflun   yfirmatsgerðar   dómkvaddra   matsmanna,   en   vegna   hennar   þurftu stefnendur eðli máls samkvæmt að gæta hagsmuna sinna, auk þess sem stefndi hefur ítrekað gert réttarfarságreining vegna málsins, án þess að fallist hafi verið á kröfur hans, sem stefnendur hafa eftir sem áður þurft að verjast, meðal annars tvisvar á áfrýjunarstigi. Við ákvörðun um málskostnað er jafnframt til þess að líta að hagsmunir sem um er deilt eru miklir, einkum að því er varðar stefnanda Sunshine Press Productions ehf., og málástæður flóknari að því er þann stefnanda varðar. Að þessu sögðu þykir málskostnaður til handa stefnanda Sunshine Press Productions ehf. hæfilega ákveðinn 14.500.000 krónur og til stefnanda Datacell ehf. 5.200.000 krónur.

Málið fluttu lögmennirnir Jóhann Fannar Guðjónsson fyrir Datacell ehf., Sveinn Andri Sveinsson fyrir Sunshine Press Productions ehf. og Ólafur Eiríksson fyrir Valitor hf. Mál þetta dæma Ingibjörg Þorsteinsdóttir, héraðsdómari og dómsformaður, og meðdómsmennirnir Kjartan Bjarni Björgvinsson héraðsdómari og Hreggviður Ingason fjármálastærðfræðingur.

D ó m s o r ð :

Stefndi,  Valitor   hf.,   greiði   stefnanda,   Sunshine   Press   Productions   ehf., 1.140.000.000   króna   og   stefnanda,   Datacell   ehf.,   60.000.000   króna,   með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá uppkvaðningu dóms þessa til greiðsludags.

Stefndi   greiði   stefnanda,   Sunshine   Press   Productions   ehf.,   14.500.000 krónur en stefnanda, Datacell ehf., 5.200.000 krónur í málskostnað.

Ingibjörg Þorsteinsdóttir Kjartan Bjarni Björgvinsson Hreggviður Ingason