Dómstólaleit

X og Y voru svipt forsjá dóttur sinnar Z með úrskurði barnaverndarnefndar K og var sá úrskurður staðfestur af Barnaverndarráði Íslands. Tildrög málsins voru þau að X, faðir Z, hafði á árinu 1997 verið sakfelldur fyrir kynferðislega misnotkun á Z. Var sá dómur skilorðsbundinn og byggt á því að félagsmála- og skólayfirvöld K gætu fylgst með heimilinu. Á árinu 1999 kom enn upp grunur um misnotkun X á dóttur sinni. Félagsmálaráð kærði X til lögreglu og ákæra var gefin út á hendur honum en hann sýknaður fyrir dómi. Z, sem hafði verið vistuð utan heimilis síns frá því að grunur um misnotkun reis, var kyrrsett þar á grundvelli 24. gr. barnaverndarlaga á meðan athugun á högum hennar færi fram. Með úrskurði barnaverndarnefndar 25. janúar 2000 voru X og Y svipt forsjá þar sem ekki var talið að telpunni væri óhætt á heimili þeirra. X og Y töldu lagaskilyrðum forsjársviptingar ekki hafa verið fullnægt og höfðuðu mál til ógildingar úrskurða barnaverndaryfirvalda. Héraðsdómur féllst á kröfur X og Y þar sem ekki þótti hafa verið sýnt fram á að fullreynt væri, með undangenginni meðferðaráætlun um stuðning og eftirlit með heimili Z og Y, að ekki mætti í samvinnu við þau ná fram nægilegum úrræðum til verndar hagsmunum Z án þess að svipta þau forsjá hennar. Hæstiréttur taldi lagaskilyrðum forsjár-sviptingarinnar hafa verið fullnægt og taldi jafnframt aðstæður Z í heild bera með sér mikla áhættu fyrir sálarheill og þroska hennar væri hún tekin aftur á heimilið. Var úrskurður barnaverndarráðs látinn halda gildi sínu.

A var svipt forsjá sonar síns af barnaverndaryfirvöldum þar sem þau töldu hana óhæfa til að annast uppeldi hans. Í framhaldi af því var drengnum komið í fóstur. A krafðist þess að úrskurður um forsjársviptingu og samningur um fóstur yrðu felldir úr gildi með dómi. Fyrir Hæstarétt var lögð matsgerð dómkvaddra matsmanna sem töldu A ekki hæfa til að fara með forsjá barnsins. Einnig kom fram að eftir að A hafði verið svipt forsjánni hafði líferni hennar einkennst af óreglu. Var talið að skilyrði barnaverndarlaga til forsjársviptingar væru uppfyllt og var aðalkröfu A hafnað. Fallist var á varakröfu A um að felldur yrði úr gildi úrskurður barnaverndaryfirvalda um inntak umgengnisréttar hennar við son sinn, enda var ekki talið að sýnt hefði verið fram á nauðsyn þess að takmarka hann svo mjög sem gert hafði verið. Á hinn bóginn var kröfu um að tilhögun umgengninnar yrði ákveðin með dómi vísað frá héraðsdómi.