Dómstólaleit

S keypti 12. september 1996 bifreið af G ehf. Án vitneskju S lét R, forráðamaður G ehf., færa veðskuld yfir á bifreiðina og bakaði S með því tjón, sem S reyndi árangurslaust að fá bætt af R. Höfðaði S þá mál til heimtu bóta úr ríkissjóði með þeim rökum að sýslumanni hefði borið að ganga úr skugga um að bréf Sparisjóðs M þess efnis að R hefði fengið hjá sparisjóðnum starfsábyrgðartryggingu fyrir B ehf. vegna sölu notaðra ökutækja, væri ófalsað, en útlit bréfsins hefði gefið fullt tilefni til þess. Þá hefði skort á eftirlit með starfsemi R. Með þessu hefði S verið bakað tjón með saknæmum hætti, sem íslenska ríkið bæri ábyrgð á gagnvart honum. Við úrlausn málsins var litið til þess að um var að ræða tilkynningu um að starfsábyrgð hefði verið veitt, en ekki tryggingarskjalið sjálft, en sú aðferð væri ekki andstæð fyrirmælum 4. töluliðar 1. mgr. 3. gr. laga nr. 69/1994. Var ekki talið að útlit bréfsins hefði verið með þeim hætti að í því hefði falist saknæm vanræksla af hálfu sýslumanns að taka bréfið gilt í stað þess að rannsaka sjálfstætt hvort það væri ófalsað. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfum S.

Bifreiðasalinn R, sem var jafnframt aðaleigandi og stjórnarformaður G ehf., átti milligöngu um sölu bifreiðar til S fyrir hönd G ehf. og undirritaði afsalið fyrir hönd seljanda. Bifreiðin var boðin til sölu á bifreiðasölu þar sem R starfaði. R vanefndi loforð sitt til S um að aflétta tiltekinni veðskuld af bifreiðinni og það leiddi til þess að bifreiðin var tekin af S og seld á nauðungaruppboði. S varð fyrir tjóni og krafði Í um bætur á þeim forsendum að leyfi R til bifreiðasölu hefði verið veitt án þess að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar hefði verið framfylgt og það hefði orðið til þess að R hefði ranglega verið veitt leyfið. S hélt því fram að með eðlilegum vinnubrögðum hefði mátt tryggja að R hefði verið synjað um leyfið og þá hefði ekkert orðið af viðskiptum þeirra á milli og hann ekki orðið fyrir tjóni. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóminn og sýknaði Í af bótakröfu S með þeim athugasemdum að S hefði átt persónuleg viðskipti við R fyrir hönd G ehf. og því yrði tjónið ekki rakið til starfa R sem bifreiðasala. Þrátt fyrir vanefnd R var sú áhætta, sem S tók með því að greiða andvirði bifreiðarinnar út í hönd án þess að fá tryggingu fyrir að veðinu yrði aflétt, talin vera á hans ábyrgð.

Á hafði selt bifreið fyrir milligöngu bifreiðasalans R og tekið við annarri bifreið sem hluta greiðslunnar. R óskaði eftir því að kaupa bifreiðina af Á og var gengið frá afsali, þar sem Á afsalaði bifreiðinni til einkahlutafélags, sem R var stjórnarmaður í og aðaleigandi. Tékkar, sem Á hafði tekið við sem greiðslu fyrir bifreiðina, reyndust innistæðulausir og hafði R þegar selt bifreiðina þegar Á óskaði þess að kaupin gengju til baka. Á taldi að mistök hefðu orðið við útgáfu leyfis R til sölu notaðra ökutækja, sbr. 3. tölulið 1. mgr. 3. gr. laga nr. 69/1994 um sölu notaðra ökutækja, þar sem staðfesting um starfsábyrgðartygginu R hafði verið fölsuð. Krafði hann íslenska ríkið um bætur af þessum sökum. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms, að Á hefði átt persónuleg viðskipti við R fyrir hönd einkahlutafélags og yrði tjón hans ekki rakið til starfa R sem bifreiðasala. Hefðu ekki verið uppfyllt skilyrði til þess að Á fengi tjón sitt bætt úr starfsábyrgðartryggingu bifreiðasala og væri því ekki orsakasamband milli starfa R sem bifreiðasala og tjóns Á. Var ríkið þegar af þeirri ástæðu sýknað af bótakröfu Á.