Dómstólaleit

Dómur Landsréttar

Mál þetta dæma landsréttardómararnir Jón Höskuldsson og Símon Sigvaldason og Hildur Briem, settur landsréttardómari.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Ríkissaksóknari skaut málinu til Landsréttar 3. desember 2019. Áfrýjað er dómi Héraðsdóms Vesturlands 8. nóvember 2019 í málinu nr. S-[…]/2018.
2. Ákæruvaldið krefst þess að ákærði verði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum er gefin að sök í ákæru og dæmdur til refsingar.
3. Ákærði krefst aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa og að einkaréttarkrafa brotaþola verði lækkuð.
4. Við aðalmeðferð málsins í Landsrétti kom ákærði fyrir dóminn og neitaði sök en vildi að öðru leyti ekki nýta rétt sinn til að tjá sig um sakargiftir. Hið sama gerði hann við meðferð málsins í héraði. Þá gaf brotaþoli, A, viðbótarskýrslu fyrir Landsrétti auk þess sem spiluð var í heild hljóð- og myndupptaka af framburði hennar fyrir héraðsdómi. Jafnframt voru spilaðar í heild hljóð- og myndupptökur af framburði vitnanna B og lögreglumanns nr. C, sem og hljóðupptökur af framburði sem D læknir og lögreglumaður nr. E gáfu símleiðis, fyrir héraðsdómi.

Málsatvik og sönnunarfærsla

1. Með hinum áfrýjaða dómi var ákærði sýknaður af ákæru fyrir líkamsárás og einkaréttarkröfu brotaþola vísað frá dómi en allur sakarkostnaður lagður á ríkissjóð. Einkaréttarkrafa brotaþola og sú kröfugerð ákærða sem að henni lýtur eru því ekki til umfjöllunar fyrir Landsrétti.
2. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst fjarskiptamiðstöð lögreglu tilkynning frá vitninu B kl. 2.00 aðfaranótt þriðjudagsins 15. maí 2018 um að kona hefði orðið fyrir líkamsárás eða heimilisofbeldi. Samkvæmt skýrslunni fóru framangreindir tveir lögreglumenn á vettvang og hittu fyrst tilkynnanda þar fyrir sem vísaði þeim á brotaþola þar sem hún var stödd í íbúð sinni á annarri hæð hússins. Brotaþoli kom til skoðunar hjá lækni að morgni sama dags, samkvæmt því sem greinir í ódagsettu læknisvottorði vitnisins D. Frumskýrslu lögreglu fylgja ljósmyndir sem teknar voru af áverkum brotaþola sama dag, 15. maí 2018. Málsatvikum er að öðru leyti lýst í hinum áfrýjaða dómi.
3. Í héraðsdómi er þess getið að ákærði hafi á sama hátt og hjá lögreglu nýtt sér rétt sinn til að tjá sig ekki og neita að svara spurningum um sakargiftir í ákæru. Þar er jafnframt rakinn framburður brotaþola og vitna fyrir héraðsdómi og vikið að framburði brotaþola hjá lögreglu. Taldi héraðsdómur að þótt framburður brotaþola fyrir héraðsdómi hefði „í sjálfu sér verið trúverðugur“ þá yrði ekki hjá því litið að í honum gætti „nokkurs ósamræmis gagnvart því sem hún hafði áður borið um hjá lögreglu“ og að það rýrði óhjákvæmilega trúverðugleika hans og sönnunargildi.

Málsástæður aðila

Málsástæður ákæruvalds

1. Ákæran er reist á framburði brotaþola um málsatvik sem ákæruvaldið telur stöðugan og trúverðugan og fá skýra stoð í gögnum málsins og framburði framangreindra vitna.

Málsástæður ákærða

1. Af hálfu ákærða er ekki dregið í efa að brotaþoli hafi orðið fyrir líkamsárás en byggt á því að alls ósannað sé að ákærði hafi verið þar að verki. Lögregla hafi gengið út frá sekt hans frá upphafi og ekki rannsakað aðra möguleika. Önnur vitni en brotaþoli beri ekki um að hafa séð ákærða á vettvangi og engin gögn tengi hann við vettvang brots. Ákærði hafi til að mynda ekki verið handtekinn í kjölfar atvika og því hafi ekki verið rannsakað hvort áverkar væru á honum sem samrýmdust framburði brotaþola um að hafa stungið fingrum í augu hans til að losna undan kverkataki.

Niðurstaða

1. Brotaþoli hefur staðfastlega borið um að hafa orðið fyrir líkamsárás af hálfu ákærða umrætt sinn. Fær sá framburður hennar stoð í framburði nágranna sem hún leitaði til, vitnisins B, og tveggja lögreglumanna sem komu á vettvang skömmu eftir að tilkynning barst fjarskiptamiðstöð lögreglu, en öll bera þessi vitni um að brotaþoli hafi sagt að ákærði hefði ráðist á hana. Sömu vitni bera um að brotaþoli hafi verið í miklu uppnámi og með áverka. Fær það einnig stoð í framburði framangreinds læknis sem kom á vettvang að beiðni lögreglu kl. 2.50 samkvæmt því sem segir í frumskýrslu lögreglu en hann bar að brotaþola hefði verið „mikið niðri fyrir“. Í frumskýrslu lögreglu er því lýst að brotaþoli hafi verið „greinilega í áfalli“, í rifnum bol og hafi verið búin að leggja frystivörur í pokum á nokkra staði á líkamanum til kælingar.
2. Lýsing brotaþola á atburðarásinni er í meginatriðum í innbyrðis samræmi þegar horft er til framburðar hennar hjá lögreglu, fyrir héraðsdómi og fyrir Landsrétti, og jafnframt til þess sem haft er eftir henni í frumskýrslu lögreglu og framburði vitna um frásögn hennar. Verður ekki undir það mat héraðsdóms tekið að það rýri trúverðugleika framburðar hennar að neinu marki þótt hún hafi ekki borið að öllu leyti á sama veg um það í hvaða röð einstakir þættir hinnar fjölþættu árásar áttu sér stað. Hins vegar er tekið undir það mat héraðsdóms að framburður hennar sé í grunninn trúverðugur. Er ekkert fram komið sem varpað getur rýrð á framburð hennar.
3. Trúverðugur framburður brotaþola fær stoð í þeirri staðreynd að hún var með áverka víðs vegar um líkamann þegar að henni var komið, eins og ljósmyndir lögreglu sýna og lýst er í læknisvottorði. Fyrir héraðsdómi kvað framangreindur læknir áverka, sem sáust við skoðun á henni snemma að morgni sama dags, geta samrýmst verknaðarlýsingu ákæru þótt hann útilokaði ekki aðspurður af verjanda að um „mögulega eitthvað eldra mar“ væri að ræða.
4. Þá fær framburður brotaþola stoð í framburði framangreindra fjögurra vitna sem rétturinn metur öll trúverðug en þau báru öll um andlegt ástand brotaþola um nóttina, eins og fyrr var rakið. Þrjú þeirra báru einnig um áverka hennar er að var komið og með svipuðum hætti um frásögn hennar af því hvernig ákærði hefði veitt henni áverkana.
5. Loks liggur fyrir í málinu upplýsingaskýrsla lögreglu um textaskilaboð sem brotaþola bárust frá síma ákærða kl. 3.22 þá nótt sem greinir í ákæru en á ljósmynd af símanum kemur fram að skilaboðin eru: „Vel gert. I don‘t bother you. Live your life. Sleep.“ Af þeim skilaboðum verður sú ályktun dregin að ákærði hafi verið vakandi fram eftir umræddri nóttu, auk þess sem efni þeirra þykir renna stoðum undir framburð brotaþola.
6. Andspænis framburði brotaþola, vitna og gögnum málsins nýtur ekki við framburðar ákærða enda kaus hann á öllum stigum málsins að tjá sig ekki um sakarefnið. Var athygli hans vakin á því fyrir Landsrétti að þótt hann ætti rétt á því að tjá sig ekki um sakarefnið væri þögn sakbornings, sérstaklega þegar hún væri óútskýrð, meðal þeirra atriða sem gætu komið til skoðunar í heildarmati á sönnunarstöðu málsins.
7. Þótt ekki verði séð af gögnum málsins að lögregla hafi reynt að hafa uppi á ákærða sömu nótt eða fljótlega þar á eftir, meðal annars til að staðreyna hvort á honum sæjust áverkar, verður ekki talið að það feli í sér verulegan annmarka á rannsókn málsins en ákærði mætti til skýrslugjafar hjá lögreglu rúmum þremur vikum síðar, 8. júní 2018. Þá verður ekki séð að vettvangsrannsókn lögreglu hafi verið verulega áfátt. Fyrir liggja ljósmyndir lögreglu af stigagangi þar sem árásin átti sér að meðal annars stað samkvæmt framburði brotaþola og í framburði lögreglumanns nr. C kom fram að engin ummerki um átök hafi verið í íbúð hennar. Skiptir ekki máli þótt lögregla hafi ekki sannreynt hvort á heimili brotaþola væri að finna sígarettupakka sem hún kvað ákærða hafa misst í íbúðinni er hún gaf skýrslu hjá lögreglu en frá því greindi hún ekki á vettvangi.
8. Að öllu framanrituðu virtu verður trúverðugur framburður brotaþola, sem fær til þess næga stoð í rannsóknargögnum og framburði vitna, lagður til grundvallar niðurstöðu málsins. Samkvæmt því er sannað að brotaþoli varð fyrir líkamsárás á heimili sínu umrædda nótt. Þá er hafið yfir skynsamlegan vafa, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að ákærði hafi verið þar að verki. Að öllu framanrituðu virtu og þeim kröfum sem gerðar eru til sönnunar í sakamálum, sbr. 108. gr. sömu laga, verður ákærði sakfelldur samkvæmt ákæru, að því undanskildu að ekki er nægilega sannað að hann hafi skellt brotaþola í vegg eins og þar greinir. Brotaþoli bar ekki um það fyrir héraðsdómi og þegar hún var spurð um það atriði fyrir Landsrétti var framburður hennar ekki nægilega eindreginn. Þá verður við það miðað að hálstak það sem ákærði er hér sakfelldur fyrir að hafa tekið brotaþola hafi verið kverkatak framan á háls hennar með annarri hendi og vísast um það til framburðar brotaþola í héraði og fyrir Landsrétti sem fær stuðning í læknisvottorði þar sem lýst er byrjandi mari og fari sem samsvari fingrum, þremur á „hægri hálsi“ og „einn á þeim vinstri“.
9. Í ákæru er brot ákærða talið varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þar sem segir að hver sem endurtekið eða á alvarlegan hátt ógnar lífi, heilsu eða velferð núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, niðja síns eða niðja núverandi eða fyrrverandi maka síns eða sambúðaraðila, áa síns, eða annarra sem búa með honum á heimili eða eru í hans umsjá, með ofbeldi, hótunum, frelsissviptingu, nauðung eða á annan hátt, skuli sæta fangelsi allt að sex árum. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar getur það varðað fangelsi allt að 16 árum ef brot er stórfellt. Af hálfu ákæruvalds er heimfærslan studd þeim rökum að um sérstaklega hættulega aðferð við brot hafi verið að ræða og er þar annars vegar vísað til þess að ákærði hafi hrint brotaþola niður stiga og hins vegar til kverkataksins. Þá er á því byggt að tengsl milli ákærða og brotaþola hafi verið slík að ákvæðið eigi við en þau hafi verið kærustupar í um tvö ár og búið saman af og til. Verður hér við það miðað, eins og gögn málsins liggja fyrir.
10. Ákvæði 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga sem kom inn í þau lög við setningu laga nr. 23/2016, sem tóku gildi 5. apríl það ár, fól í sér nýmæli eins og fram kemur í athugasemdum með ákvæði 4. gr. laganna. Eins og þar kemur fram er með ákvæðinu lögð áhersla á að ofbeldi í nánum samböndum feli ekki einungis í sér samansafn einstakra tilvika heldur megi virða slíka háttsemi sem eina heild. Athyglin sé þannig færð á það ógnar- og óttaástand sem getur skapast og jafnframt á þá viðvarandi andlegu þjáningu, kúgun og vanmátt sem þolandi upplifir við slíkar aðstæður. Samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins sé það gert að skilyrði að háttsemi sé endurtekin eða alvarleg svo að hún verði refsiverð samkvæmt ákvæðinu. Með því að háttsemi sé endurtekin sé vísað til þess að hún hafi staðið yfir í lengri eða skemmri tíma þannig að telja megi að viðvarandi ógnarástand hafi skapast. Þó sé ekki útilokað að einstakt brot geti fallið undir ákvæðið ef það nær tilteknu alvarleikastigi. Minni háttar brot sem ekki ná því stigi gætu eftir sem áður varðað við vægari refsiákvæði eins og 1. mgr. 217. gr. laganna. Við mat á grófleika og þar með hvort brot sé stórfellt skuli sérstaklega litið til þess hvort stórfellt líkams- eða heilsutjón eða bani hafi hlotist af. Enn fremur beri að líta til þess hvort brot hafi staðið yfir í langan tíma eða hvort gerandi hafi misnotað freklega yfirburðarstöðu sína gagnvart þolanda.
11. Jafnt fyrir héraðsdómi og Landsrétti bar brotaþoli að ákærði hefði ekki áður ráðist að henni líkamlega. Hér að framan er því lýst að talið er sannað að hálstak það sem ákærði tók brotaþola hafi verið kverkatak framan á háls með annarri hendi. Í dómaframkvæmd hefur það oft verið haft til marks um hættueiginleika slíkrar háttsemi ef punktblæðingar sjást í eða umhverfis augu en slíku var ekki fyrir að fara samkvæmt fyrirliggjandi læknisvottorði. Samkvæmt framburði brotaþola horfði hún niður eftir stiganum er ákærði hrinti henni og var því betur í stakk búin til að verjast falli en ef hún hefði snúið baki í stigann. Þá liggur fyrir að brotaþoli hlaut ekki alvarlega áverka af árásinni, svo sem beinbrot eða höfuðáverka, þótt áverkar væru víða á líkama hennar. Enn fremur verður ekki af framburði brotaþola ráðið að árásin hafi verið langvarandi þótt hún hafi verið fjölþætt. Að framanrituðu virtu verður sá vafi sem leikur á um hættueiginleika aðferðar ákærða metinn honum í hag við heimfærslu brotsins til refsiákvæðis og verður brotið í ljósi afleiðinga samkvæmt læknisvottorði heimfært til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, en vörnum ákærða varð í engu áfátt þótt háttsemi hans hafi í ákæru verið talin varða við annað hegningarlagaákvæði.
12. Ákærði á sér ekki sakaferil sem þýðingu hefur við ákvörðun refsingar hans. Refsing hans er hæfilega ákveðin, sbr. 1., 3. og 6. tölulið 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar skal frestað eins og nánar greinir í dómsorði.
13. Eftir þessum málsúrslitum verður ákærði dæmdur til að greiða þann sakarkostnað sem dæmdur var í héraði og allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Gísla Tryggvasonar lögmanns, sem eru hæfilega ákveðin eins og greinir í dómsorði, að meðtöldum virðisaukaskatti. Vegna reikninga sem verjandi hefur lagt fram til sönnunar útlögðum kostnaði hans af árgjaldi vegna tengingar við gagnasafnið Karnov og prentun og gormun hliðsjónargagna sem hann afhenti réttinum skal tekið fram að slíkur kostnaður er almennt innifalinn í tímagjaldi sem lagt er til grundvallar ákvörðun um þóknun verjenda. Verður því ekki kveðið á um greiðslu til hans vegna þeirra reikninga sérstaklega.
14. Það athugist að frá þingfestingu málsins í héraði 18. október 2018 og þar til hinn áfrýjaði dómur var kveðinn upp 9. nóvember 2019 leið meira en ár. Ákærði mætti ekki er málið var þingfest en af hans hálfu sótti þing lögmaður sem skipaður var verjandi hans. Fjórum vikum síðar mætti ákærði ásamt verjanda sínum, neitaði sök og hafnaði bótakröfu. Var verjanda veittur frestur til að leggja fram greinargerð til 5. febrúar 2019, en engra skýringa er getið í þingbók á svo löngum greinargerðarfresti. Í þinghaldi þann dag var greinargerð ákærða lögð fram og málinu frestað ótiltekið til aðalmeðferðar. Aðalmeðferð málsins í héraði fór ekki fram fyrr en rúmum átta mánuðum síðar, 11. október 2019, og hafa engar skýringar komið fram á þeim drætti sem er úr hófi fram.

Dómsorð:

Ákærði, X, sæti fangelsi í þrjá mánuði en fresta skal fullnustu refsingarinnar og hún falla niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Ákærði greiði allan sakarkostnað eins og hann var ákveðinn í hinum áfrýjaða dómi, svo og áfrýjunarkostnað málsins, 605.675 krónur, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Gísla Tryggvasonar lögmanns, 589.000 krónur.

Sératkvæði Símonar Sigvaldasonar

1. Ég er sammála niðurstöðu meirihluta dómenda til og með málsgrein 19. Ákvæði 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga kom inn í almenn hegningarlög við setningu laga nr. 23/2016, sem gildi tóku 5. apríl 2016. Ákvæði laganna fólu í sér nýmæli eins og fram kemur í lögskýringargögnum með frumvarpi til laganna. Eins og þar er lýst var Samningur Evrópuráðsins um forvarnir og baráttu gegn ofbeldi gegn konum og heimilisofbeldi, í daglegu tali nefndur Istanbúl-samningurinn, samþykktur á vettvangi Evrópuráðsins 11. maí 2011 og undirritaður af Íslands hálfu þann sama dag.
2. Í aðfaraorðum Istanbúl-samningsins er því meðal annars lýst að alvarlegt áhyggjuefni sé að konur og stúlkur verði oft fyrir alvarlegu ofbeldi, svo sem heimilisofbeldi, kynferðislegri áreitni, nauðgun, þvingun í hjúskap, glæpum sem kenndir séu við ,,heiður“ og limlestingu kynfæra sem sé alvarlegt brot á mannréttindum kvenna og stúlkna og standi verulega í vegi fyrir því að jafnrétti kvenna og karla náist. Í samræmi við þetta er í a-lið 1. gr. samningsins kveðið á um að markmið hans sé að a) vernda konur gegn öllum birtingarmyndum ofbeldis og fyrirbyggja ofbeldi og sækja til saka gerendur og uppræta ofbeldi gegn konum og heimilisofbeldi, b) stuðla að upprætingu allra birtingarmynda á mismunun gegn konum og að efla raunverulegt jafnrétti kvenna og karla, þar með talið með valdeflingu kvenna, c) setja upp heildarramma, stefnu og ráðstafanir til að vernda og aðstoða alla þolendur ofbeldis og heimilisofbeldis, d) efla alþjóðlegt samstarf með það að markmiði að uppræta ofbeldi gegn konum og heimilisofbeldi og e) styðja við og aðstoða samtök og löggæsluyfirvöld til skilvirks samstarfs svo vinna megi eftir samhæfðri aðferð til að uppræta ofbeldi gegn konum og heimilisofbeldi.
3. Ég tel að beina eigi sjónum að tilgangi með lögleiðingu ákvæðis 218. gr. b almennra hegningarlaga þegar inntak ákvæðisins er skýrt. Í samræmi við það tel ég ekki eiga að beita of þröngri skýringu við mat á því hvaða háttsemi eigi undir ákvæðið. Ákvæðið gerir að skilyrði að um síendurtekið ofbeldi sé að ræða, nema ef háttsemin nái tilteknu alvarleikastigi. Í því máli sem hér er til meðferðar er ákærði sakfelldur fyrir að hrinda brotaþola niður stiga, taka í hár brotaþola, skalla hana og taka brotaþola kverkataki. Í nefndum stiga á heimili brotaþola eru tíu tröppur. Ég tel engum vafa undirorpið að fall niður þann stiga var mjög hættulegt og veruleg hætta á að brotaþoli myndi hálsbrotna. Þá greip ákærði brotaþola kverkataki og var takið slíkt að næsta morgun var við skoðun læknis mar á hálsi brotaþola eftir fjóra fingur ákærða. Brotaþoli hlaut við atlögu ákærða áverka um nánast allan líkamann. Hún var með áverka á höfði, hálsi, búk, hægri handlegg, báðum fótleggjum og hnjám. Ég tel að þessi atlaga ákærða og þeir áverkar sem af henni hlutust eigi undir 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Ákærði fór á heimili brotaþola nokkrum dögum eftir að brotaþoli sleit sambandinu við ákærða. Réðst ákærði með miklu líkamlegu ofbeldi á brotaþola á heimili brotaþola þar sem brotaþoli átti sinn griðarstað. Ákærði kom fyrir Landsrétt en neitaði að tjá sig fyrir dóminum. Eins kom brotaþoli fyrir dóminn. Ákærði býr yfir miklum líkamsburðum og nýtti hann sér yfirburðastöðu sína gagnvart brotaþola. Í samræmi við þetta ber að sakfella ákærða samkvæmt ákærunni fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Árás ákærða var að mínu mati einkar ófyrirleitin og tel ég að refsing ákærða eigi að vera fangelsi í 12 mánuði, þar sem skilorðsbinda eigi, í ljósi hreins sakaferils ákærða, 9 mánuði af refsingunni.

Dómur Héraðsdóms Vesturlands 8. nóvember 2019

I.

Mál þetta, sem dómtekið var 11. október sl., er höfðað með ákæru lögreglustjórans á Vesturlandi, dags. 15. ágúst 2018, á hendur X, [...], [...], „fyrir líkamsárás aðfaranótt þriðjudagsins 15. maí 2018, að [...] í [...], með því að hafa veist að fyrrverandi kærustu sinni A, kt. [...], ýtt henni þannig að hún féll niður stiga, tekið í hár hennar og skellt henni í vegg, skallað hana í höfuðið og tekið hana hálstaki, allt með þeim afleiðingum að A hlaut mar og yfirborðsáverka á hálsi, mar á brjóstkassa, mar á hægri öxl, upphandlegg og olnboga, hrufl á hægra hné, mar á innanverðu vinstra hné og marbletti á il á vinstri fæti.

Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa: Í málinu hefur Unnsteinn Örn Elvarsson, hdl. lagt fram bótakröfu f.h. A, kt. [...], og krafist að ákærði verði dæmdur til þess að greiða henni 1.500.000 kr. í miskabætur skv. 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, auk vaxta skv. 8. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 frá 15. maí 2018 og þar til mánuður er liðinn frá birtingu kröfunnar, en með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Auk þess er gerð krafa um lögmannskostnað með virðisaukaskatti.“

Ákærði krefst þess aðallega að hann verði sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en til vara að hann verði dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfi. Þá krefst ákærði þess að einkaréttarkröfu verði vísað frá dómi, en til vara að hann verði sýknaður af henni. Til þrautavara krefst hann þess að krafan verði lækkuð verulega. Loks krefst ákærði þess að allur sakarkostnaður verði felldur á ríkissjóð, þar með talin hæfileg málsvarnarlaun með hliðsjón af tímaskýrslu verjanda.

II.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu barst um það tilkynning kl. 02.00, aðfaranótt þriðjudagsins 15. maí 2018, að kona, sem stödd væri í íbúð að […..] í [...], hefði leitað þangað vegna líkamsárásar eða heimilisofbeldis. Á vettvangi hefðu lögreglumenn hitt fyrir brotaþola, A, sem hefði greinilega verið í áfalli. Hefði hún lýst því að ákærði hefði komið heim til hennar og vakið hana með háværu banki á dyrnar inn í íbúðina. Hefði hún opnað fyrir honum til að koma í veg fyrir að nágrannarnir vöknuðu við lætin. Ákærði hefði þá öskrað á hana, reynt að troða sér inn fyrir dyrnar og viljað fá að vita hver væri með henni í herbergi hennar. Hann hefði svo ráðist á hana og hrint henni niður stigann í stigaganginum. Hefði hún við það hlotið áverka á nokkrum stöðum líkamans. Einnig hefði hann tekið hana hálstaki og væri hún mjög aum í hálsinum eftir það. Hún hefði svo komist undan upp á þriðju hæð hússins. Þar hefði hún bankað á dyrnar og við það hefði ákærði farið. Hún hefði þá farið inn til sín og læst á eftir sér. Hefði hún svo hringt í nágranna á þriðju hæð og beðið hann um að hringja í lögregluna. Aðspurð sagðist brotaþoli hafa þekkt ákærða í tvö ár og á því tímabili hefðu þau verið saman af og til. Hún hefði hins vegar hætt með honum tveimur dögum áður vegna mikils rifrildis milli þeirra. Loks kemur fram í skýrslu lögreglu að brotaþoli hefði kvartað undan verkjum í hálsi, hægri olnboga, hægra hné og vinstri fæti. Þá hefði hún verið aum í höfði en ekki verið viss um hvers vegna. Hefði af þeim sökum verið kvaddur til læknir á bakvakt sem hefði komið á vettvang kl. 02.50. Hefði hann skoðað hana og talið óhætt að hún yrði heima um nóttina en beðið hana um að koma til nánari skoðunar morguninn eftir.

Brotaþoli kom svo á lögreglustöðina í [...] þriðjudaginn 15. maí 2018 og lagði fram kæru á hendur ákærða og lýsti þá atvikum nánar.

Er lögregluskýrsla var tekin af ákærða 11. júní 2018 nýtti hann sér rétt sinn til að tjá sig ekki almennt um sakargiftir eða svara einstökum spurningum þar um.

III.

Skýrslur fyrir dómi

Á sama hátt og hjá lögreglu nýtti ákærði sér rétt sinn til að tjá sig ekki og neita að svara spurningum varðandi sakargiftir í ákæru.

Brotaþoli lýsti atvikum þannig að hún hefði vaknað við það umrædda nótt að bankað var hærra og hærra á dyrnar hjá henni og hún farið og opnað. Þar hefði verið kominn ákærði, sem væri fyrrverandi kærasti hennar, og hefði hann verið drukkinn. Hefði hann sagst vera kominn til að kanna hvort hún svæfi hjá einhverjum. Hún hefði ekki viljað hleypa honum inn en hann hefði eigi að síður komist inn og síðan neitað að fara. Kvað hún hann hafa talað hátt og jafnvel öskrað á tímabili. Hún hefði fylgt honum út og hann hefði þá byrjað að hrista hana. Hún hefði verið í stigaganginum er ákærði hefði sagt eitthvað og síðan hrint henni niður stigann. Þegar það gerðist hefði hún snúið að stiganum og ákærði ýtt á bakið á henni. Hefði hún dottið fram fyrir sig og lent á andlitinu. Hún hefði síðan legið fyrir neðan stigann er hann hefði komið að henni og tekið hana hálstaki upp við vegginn. Hún hefði þá reynt að stinga fingri í augu ákærða til losna undan taki hans, þar sem henni fannst vera að líða yfir sig. Hún hefði reynt að fara upp að sækja nágranna sinn, en á leiðinni hefði ákærði náð taki á hári hennar og togað hana niður. Þegar hún hefði staðið upp af gólfinu hefði hún skallað hann í höfuðið. Hún hefði þá reynt að fela sig og án árangurs reynt að finna síma til að hringja í lögregluna. Ákærði hefði gripið aftur í hana og byrjað að hrista hana, en hún náð að rífa sig lausa og hlaupa til nágranna síns. Sá hefði hins vegar ekki svarað þótt hún hefði bankað endurtekið á hurðina hjá honum. Ákærði hefði þá orðið hræddur og farið. Hún kvaðst þá hafa farið aftur inn í íbúð sína og hringt þar í nágrannann og beðið hann um að hringja í lögregluna, sem hann hefði gert. Lögreglan hefði svo komið fljótlega á staðinn og kvatt til lækni, sem hefði svo komið á staðinn til að athuga hana. Lýsti brotaþoli því aðspurð að líf hennar hefði mikið breyst í kjölfar þessa atburðar. Hún byggi í litlum bæ og kæmist ekki hjá því að hitta ákærða. Kvaðst hún hafa þurft aðstoð sálfræðings á þessum tíma vegna þunglyndis og gríðarlegrar vanlíðunar. Spurð um samband sitt við ákærða sagði hún hann alltaf hafa verið mjög afbrýðisaman, en þau hefðu ýmist verið saman eða ekki saman í um tvö ár fyrir umrætt atvik. Þau hefðu hins vegar slitið sambandinu nokkrum dögum áður en þetta gerðist. Kvaðst hún eftir þetta hafa sent ákærða sms-skilaboð um að hún hefði kallað á lögregluna og hefði hann svarað þeim skilaboðum. Staðfesti brotaþoli að sms-skilaboð sem fyrir liggja í málinu væru umrædd skilaboð milli þeirra. Einnig kvað hún þau hafa hist nokkrum sinnum í kjölfarið því að hún vildi kanna hvort hann vildi fá fyrirgefningu. Spurð út í afleiðingar þessa atburðar kvaðst brotþoli hafa vegna þessa átt erfitt með svefn næstu nætur, grátið oft og glímt við þunglyndi.

Nágranni brotaþola lýsti sinni aðkomu að málinu á þann hátt að hann hefði verið vakinn umrædda nótt er brotaþoli hefði hringt grátandi í hann og beðið hann um að hjálpa sér. Hefði hann farið í íbúð hennar og komið að henni þar sem hún lá blóðug á gólfinu, skjálfandi og grátandi. Hann hefði spurt hana hvað hefði gerst og hún þá svarað að ákærði hefði komið. Hefði hún sagt ákærða hafa opnað dyrnar, skallað hana, sett puttann í augun á henni, hent henni niður stiga, staðið með fót á höfði hennar, sagt eitthvað við hana og síðan flúið. Kvaðst hann þá hafa hringt á lögregluna.

Lögreglumaður sem vann frumskýrslu í málinu kvaðst hafa fengið útkall um kl. 2 um nóttina vegna líkamsárásar. Er lögreglumenn komu á vettvang hefði brotaþoli legið með frystivörur á nokkrum stöðum á líkamanum til kælingar. Hún hefði tjáð þeim að ákærði hefði komið um nóttina og reynt að komast inn í íbúð hennar. Hefði hann síðan ráðist á hana og m.a. hent henni niður stiga og tekið hana hálstaki. Hún hefði svo náð að sleppa undan honum, hlaupið upp að íbúð nágranna síns og kallað þar eftir hjálp. Hefði ákærði þá farið. Sagði vitnið sjáanlega áverka hafa verið á brotaþola, bæði roðaflekki á líkama og mar á hálsi. Þá hefði hún verið í mjög miklu uppnámi, brotnað niður og átt erfitt með að tjá sig. Aðspurður kvað hann ekki hafa verið nein ummerki um ákærða eða átök á vettvangi, hvorki í íbúð brotaþola né í stigaganginum. Þá hefði ekki verið rætt við aðra nágranna en þann er tilkynnti um málið.

Lögreglukona sem einnig kom á vettvang kvað brotaþola hafa lýst atvikum svo að ákærði hefði um nóttina komið ölvaður og reynt gegn vilja hennar að komast inn í íbúð hennar. Hann hefði svo ráðist á hana, hent henni niður stiga og dregið hana á hárinu. Sagði vitnið brotaþola hafa verið í miklu uppnámi og mjög skelkaða. Hefði hún verið með áverka víða um líkamann, mar og rispur á búk, hálsi, andliti og útlimum.

Læknir staðfesti og skýrði nánar vottorð sem hann vann vegna áverka á brotaþola. Kvaðst hann fyrst hafa skoðað brotaþola á vettvangi um nóttina og síðan fengið hana í ítarlegri skoðun daginn eftir. Aðpurður kvað hann áverka þá sem greindust á brotaþola geta samrýmst þeirri lýsingu á háttsemi ákærða gagnvart brotaþola sem fram kemur í ákæru.

IV.

Niðurstaða

Eins og áður er rakið hefur ákærði neitað sök, en hann kaus, bæði við skýrslutökur hjá lögreglu og fyrir dómi, að nýta sér rétt sinn samkvæmt 2. mgr. 64. gr. og 2. mgr. 113. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að neita að tjá sig um sakargiftir á hendur honum eða svara einhverjum spurningum þar að lútandi.

Við úrlausn á því hvað gerðist í greint sinn liggur einungis fyrir framburður brotaþolans sjálfs. Bar hún á þann veg fyrir dómi að ákærði hefði ýtt á bakið á henni og hún við það dottið fram fyrir sig niður stigann fyrir framan íbúð hennar. Þar hefði ákærði komið að henni og tekið hana hálstaki upp við vegginn. Hún hafi síðan náð að losna undan takinu með því að stinga fingri í augu hans, hlaupið af stað upp stigann en hann þá náð taki á hári hennar og togað hana niður í gólfið. Þegar hún hefði svo staðið upp af gólfinu hefði hún skallað hann í höfuðið (túlkað svo, en á væntanlega að vera öfugt). Hún hefði svo reynt að fela sig og finna síma til að hringja í lögregluna. Ákærði hefði þá gripið aftur í hana, byrjað að hrista hana, hún náð að rífa sig lausa og hlaupa upp til nágranna síns og banka þar endurtekið á dyrnar.

Áður hafði brotaþoli borið á þá leið hjá lögreglu að hún hefði opnað fyrir ákærða um nóttina og hann komist gegn vilja hennar inn í íbúðina. Hún hefði náð að ýta honum út og fram á stigagang en hann þá ýtt á bak hennar með þeim afleiðingum að hún féll niður stigann. Hann hefði þar sett fót sinn yfir hana, en hún samt komist á fætur og hlaupið upp stigann. Er hún hefði verið á leiðinni inn í íbúð sína hefði hann gripið í hár hennar en hún þó náð að losa sig undan honum. Hann hefði þó komist inn í íbúð hennar, hún þá reynt að fela sig þar á bak við sófa en hann þá komið og skallað hana í höfuðið, vinstra megin. Hún hefði reynt að henda honum út en hann þá tekið hana hálstaki. Hefði henni tekist að losna úr því með því að setja fingur í augu hans og hlaupa síðan upp og banka á dyr nágranna hennar á hæðinni fyrir ofan.

Að virtu framangreindu er það er mat dómsins að þótt framburður brotaþola fyrir dómi um framvindu atburða í greint hafi í sjálfu sér verið trúverðugur verður ekki fram hjá því litið að í honum gætir nokkurs ósamræmis gagnvart því sem hún hafði áður borið um hjá lögreglu, sem aftur rýrir óhjákvæmilega trúverðugleika hans og sönnunargildi. Þar sem framburður hennar fær ekki stuðning af öðrum gögnum en vottorði læknis um þá áverka sem greindust á henni þykir, gegn neitun ákærða, ekki komin fram nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, um að ákærði hafi í greint sinn ráðist að brotaþola á þann hátt og með þeim afleiðingum sem í ákæru greinir. Verður ákærði því sýknaður af ákæru.

Með vísan til framangreindrar niðurstöðu um sýknu ákærða verður bótakröfu brotaþola vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun verjanda og réttargæslumanns að meðtöldum virðisaukaskatti, auk ferðakostnaðar, svo sem nánar er tiltekið í dómsorði.

Ásgeir Magnússon dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærði, X, er sýkn af kröfum ákæruvalds.

Skaðabótakröfu A er vísað frá dómi.

Allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ.m.t. 900.000 króna þóknun og 33.000 króna ferðakostnaður skipaðs verjanda ákærða, Magnúsar Davíðs Norðdahl lögmanns og 500.000 króna þóknun og 22.272 króna ferðakostnaður skipaðs réttargæslumanns brotaþola, Unnsteins Arnar Elvarssonar lögmanns.